သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကိုဗစ္လႈိင္းအသြင္ ျပန္အျဖစ္မ်ားလာျခင္း


COVID-19 booster vaccine targeting BA.4 and BA.5 Omicron sub variants at Skippack Pharmacy in Schwenksville, Pennsylvania, U.S., September 8, 2022. REUTERS/Hannah Beier/File Photo

ျမန္မာႏိုင္ငံထဲ ကိုဗစ္ျဖစ္တာ အလြန္မ်ားလာၿပီး လႈိင္းအျမင့္ပိုင္းကို ေရာက္ေနပုံရတာမို႔ အေကာင္းဆုံးး ဆက္ကာကြယ္ၾကဖို႔ က်န္းမာေရးပညာရွင္ေတြက တိုက္တြန္းေနပါတယ္။

ကိုဗစ္ရဲ႕ အိုမီခ႐ြန္မ်ိဳးကြဲစိတ္သစ္ BA-4 နဲ႔ BA-5 ေတြ႔အၿပီး၊ ဖ်ားနာသူ အေတာ္မ်ားလာေနကာ၊ တခ်ဳိ ႔အလုပ္ေတြနဲ႔ က်န္းမာေရး သတိထားသူေတြမွာ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ေဆးစစ္တာ (Rapid Test) ေတြလုပ္ရာမွာ၊ ကိုဗစ္ပိုးေတြ႔သူ အလြန္မ်ားလာေနၿပီး လႈိင္းအျမင့္ပိုင္းေရာက္ေနပုံရပါတယ္။ တခ်ဳိ ႔လည္း အစပိုင္း ႏွာေစးေခ်ာင္းဆိုးျဖစ္ခ်ိန္ ပိုးစစ္တာမေတြ႔ခဲ့ဘဲ၊ ေနာက္ ၃ ရက္ေလာက္ၾကာမွ ကိုဗစ္ပိုးေတြ႔တာလည္း ရွိေနပါတယ္။ အရင္တစ္ေခါက္ ကိုဗစ္လႈိင္းအသြင္ ျဖစ္ခဲ့တဲ့၊ အခုႏွစ္ဆန္းပိုင္းတုန္းက အိုမီခ႐ြန္အစပိုင္းလႈိင္းမွာ ကူးစက္ခံၿပီးထားသူ အေတာ္မ်ားမ်ားလည္း ျပန္ျဖစ္တာေတြ႔ရသလို၊ အခုတစ္ေခါက္ ျဖစ္ၿပီးမွ ျပန္ထပ္ျဖစ္သူတခ်ဳိ ႔လည္း ေတြ႔ထားရပါတယ္။ အေရးႀကီးတာကေတာ့ အခုတစ္ေခါက္ ကိုဗစ္လကၡဏာေတြျပလာခ်ိန္မွာ သီးသန႔္ခြဲေနၿပီး၊ တျခားသူေတြကို မကူးေအာင္ကာကြယ္ေပးဖို႔ပါ။ ဒီတစ္ေခါက္ ကိုဗစ္မ်ိဳးကြဲစိတ္သစ္ေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတဲ့ လကၡဏာေတြကေတာ့ ႏွာေစးေခ်ာင္းဆိုးျဖစ္ၿပီး၊ ႏွာေခါင္းပိတ္တာ အသံေျပာင္းသြားတာ၊ ဖ်ားတာ၊ ေခါင္းကိုက္တာ၊ လည္ေခ်ာင္းအရမ္းနာတာ၊ ခါးကိုက္တာေတြပါ။ အရင္ Delta မ်ိဳးကြဲတုန္းကေလာက္ အနံေပ်ာက္တာမ်ိဳး သိပ္မေတြ႔ရေတာ့ပါဘူး။

ဒီတစ္ေခါက္ ကိုဗစ္ျဖစ္လာသူ တခ်ဳိ ႔မွာေတာ့ ရက္အနည္းငယ္ (၁-၂ ရက္) အတြင္း ျပန္ေကာင္သြားၾကၿပီး၊ တခ်ဳိ ႔မွာေတာ့ ရက္အနည္းငယ္ (၄-၅-၁၀ ရက္) ပိုၾကာသြားတာလည္း ေတြ႔ထားရပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ ဒီတစ္ေခါက္ အိုမီခ႐ြန္မ်ိဳးကြဲေတြက အရင္ေလာက္ ျပင္းထန္တာမေတြ႔ရေပမဲ့၊ ပိုးဝင္ၿပီးေနာက္ လကၡဏာ စျပလာခ်ိန္ရက္ကာလ (Incubation Period) က ပိုျမန္တာမို႔၊ အရင္ထက္ ကူးစက္ျမန္တာကိုေတာ့ ေတြ႕ထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုဗစ္ျဖစ္ထားသူနဲ႔ ထိေတြ႔ထားသူေတြကို ပိုေစာင့္ၾကည့္ေပးၿပီး၊ လကၡဏာျပလာတာ၊ ပိုးစစ္ၿပီးေတြ႔လာတာေတြ ရွိလာပါကလည္း ထပ္သီးသန႔္ခြဲ ျပဳစုကုသေပးဖို႔ လိုလာပါတယ္။ အခု ကူးစက္မႈအမ်ားဆုံး ေတြ႔ရတာကေတာ့ ေလဝင္ေလထြက္ မေကာင္းတဲ့၊ အလုံပိတ္အခန္းထဲ လူအမ်ားနဲ႔ေနရ အလုပ္လုပ္ရသူေတြ၊ အလုံပိတ္ Air Cond ေလေအးစက္ ဘတ္စ္ကားနဲ႔ ေလယာဥ္ေတြနဲ႔ ခရီးသြားရသူေတြမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ အခုလိုေနရာေတြမွာ ေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းေစဖို႔နဲ႔ ဒီလူစုလူေဝးမ်ားတဲ့ေနရာေတြ သြားရသူေတြမွာလည္း ပါးစပ္နဲ႔ ႏွာေခါင္းစည္း (Mask) တပ္ဖို႔နဲ႔ တတ္ႏိုင္သေ႐ြ ႔ လူခ်င္းခပ္ခြာခြာေနကာ ကာကြယ္ဖို႔ အေရးႀကီးလာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အမ်ားစု (အထူးသျဖင့္ လူငယ္ေတြ) က ကိုဗစ္ျဖစ္လွ်င္လည္း သူတို႔အတြက္ အရင္ေလာက္ မျပင္းထန္တာမို႔ ဒီကာကြယ္ေရးနည္းလမ္းေတြကို သိပ္မသုံးေတာ့တဲ့ အခက္အခဲလည္း ရွိလာေနပါတယ္။

ဒီတစ္ေခါက္ ပိုသတိျပဳကာကြယ္သင့္တာက ကိုယ္ခံအားနည္းသူေတြျဖစ္တဲ့ သက္ႀကီးေတြ၊ ေရာဂါအခံ (Underlying) ရွိသူေတြနဲ႔ ဝလြန္းသူ (Obese) ေတြမွာ၊ ကာကြယ္ေဆးအျပည့္ (ပထမ နွစ္ႀကိမ္) နဲ႔ အားျဖည့္ကာကြယ္ေဆး (ေနာက္ သံုးႀကိမ္၊ ေလးႀကိမ္) ပါ မထိုးထားႏိုင္လွ်င္တာ့ ျပင္းထန္ႏိုင္ေသးတာအတြက္ပါ။ ဒါေၾကာင့္မို႔ အခုလို ျပင္းထန္ႏိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ရွိသူေတြအတြက္ အရင္ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးအျပည့္ ႏွစ္ႀကိမ္ထိုးခဲ့ၿပီးလွ်င္ေတာင္ ထိုးခဲ့တာၾကာသြားၿပီး၊ ၃ လကေန ၆ လ အၾကာမွာ၊ ကိုယ္ခံအား (Antibody) က အလြန္က်သြားၿပီျဖစ္တာမို႔၊ အခု ေနာက္ထပ္ ကိုဗစ္အားျဖည့္ ကာကြယ္ေဆးေတြ မျဖစ္မေန အျမန္ဆုံးထိုးထားဖို႔ အထူးအေရးႀကီးေနပါတယ္။

ဒီအေၾကာင္း ပိုမိုသိရိွနားလည္ႏိုင္ဖို႔ ကိုဝင္းမင္းက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ က်န္းမာေရးပညာေပးမူေတြ လုပ္ေပးေနတဲ့ အေထြေထြေရာဂါကုဆရာဝန္ ေဒါက္တာေ႐ႊဝါေအာင္ ကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

==== Unicode =====

မြန်မာနိုင်ငံထဲ ကိုဗစ်ဖြစ်တာ အလွန်များလာပြီး လှိုင်းအမြင့်ပိုင်းကို ရောက်နေပုံရတာမို့ အကောင်းဆုံးး ဆက်ကာကွယ်ကြဖို့ ကျန်းမာရေးပညာရှင်တွေက တိုက်တွန်းနေပါတယ်။

ကိုဗစ်ရဲ့ အိုမီခရွန်မျိုးကွဲစိတ်သစ် BA-4 နဲ့ BA-5 တွေ့အပြီး၊ ဖျားနာသူ အတော်များလာနေကာ၊ တချို့အလုပ်တွေနဲ့ ကျန်းမာရေး သတိထားသူတွေမှာ ကိုယ့်ဟာကိုယ်ဆေးစစ်တာ (Rapid Test) တွေလုပ်ရာမှာ၊ ကိုဗစ်ပိုးတွေ့သူ အလွန်များလာနေပြီး လှိုင်းအမြင့်ပိုင်းရောက်နေပုံရပါတယ်။ တချို့လည်း အစပိုင်း နှာစေးချောင်းဆိုးဖြစ်ချိန် ပိုးစစ်တာမတွေ့ခဲ့ဘဲ၊ နောက် ၃ ရက်လောက်ကြာမှ ကိုဗစ်ပိုးတွေ့တာလည်း ရှိနေပါတယ်။ အရင်တစ်ခေါက် ကိုဗစ်လှိုင်းအသွင် ဖြစ်ခဲ့တဲ့၊ အခုနှစ်ဆန်းပိုင်းတုန်းက အိုမီခရွန်အစပိုင်းလှိုင်းမှာ ကူးစက်ခံပြီးထားသူ အတော်များများလည်း ပြန်ဖြစ်တာတွေ့ရသလို၊ အခုတစ်ခေါက် ဖြစ်ပြီးမှ ပြန်ထပ်ဖြစ်သူတချို့လည်း တွေ့ထားရပါတယ်။ အရေးကြီးတာကတော့ အခုတစ်ခေါက် ကိုဗစ်လက္ခဏာတွေပြလာချိန်မှာ သီးသန့်ခွဲနေပြီး၊ တခြားသူတွေကို မကူးအောင်ကာကွယ်ပေးဖို့ပါ။ ဒီတစ်ခေါက် ကိုဗစ်မျိုးကွဲစိတ်သစ်တွေမှာ အဖြစ်များတဲ့ လက္ခဏာတွေကတော့ နှာစေးချောင်းဆိုးဖြစ်ပြီး၊ နှာခေါင်းပိတ်တာ အသံပြောင်းသွားတာ၊ ဖျားတာ၊ ခေါင်းကိုက်တာ၊ လည်ချောင်းအရမ်းနာတာ၊ ခါးကိုက်တာတွေပါ။ အရင် Delta မျိုးကွဲတုန်းကလောက် အနံပျောက်တာမျိုး သိပ်မတွေ့ရတော့ပါဘူး။

ဒီတစ်ခေါက် ကိုဗစ်ဖြစ်လာသူ တချို့မှာတော့ ရက်အနည်းငယ် (၁-၂ ရက်) အတွင်း ပြန်ကောင်သွားကြပြီး၊ တချို့မှာတော့ ရက်အနည်းငယ် (၄-၅-၁၀ ရက်) ပိုကြာသွားတာလည်း တွေ့ထားရပါတယ်။ အဓိကကတော့ ဒီတစ်ခေါက် အိုမီခရွန်မျိုးကွဲတွေက အရင်လောက် ပြင်းထန်တာမတွေ့ရပေမဲ့၊ ပိုးဝင်ပြီးနောက် လက္ခဏာ စပြလာချိန်ရက်ကာလ (Incubation Period) က ပိုမြန်တာမို့၊ အရင်ထက် ကူးစက်မြန်တာကိုတော့ တွေ့ထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုဗစ်ဖြစ်ထားသူနဲ့ ထိတွေ့ထားသူတွေကို ပိုစောင့်ကြည့်ပေးပြီး၊ လက္ခဏာပြလာတာ၊ ပိုးစစ်ပြီးတွေ့လာတာတွေ ရှိလာပါကလည်း ထပ်သီးသန့်ခွဲ ပြုစုကုသပေးဖို့ လိုလာပါတယ်။ အခု ကူးစက်မှုအများဆုံး တွေ့ရတာကတော့ လေဝင်လေထွက် မကောင်းတဲ့၊ အလုံပိတ်အခန်းထဲ လူအများနဲ့နေရ အလုပ်လုပ်ရသူတွေ၊ အလုံပိတ် Air Cond လေအေးစက် ဘတ်စ်ကားနဲ့ လေယာဉ်တွေနဲ့ ခရီးသွားရသူတွေမှာပါ။ ဒါကြောင့် အခုလိုနေရာတွေမှာ လေဝင်လေထွက်ကောင်းစေဖို့နဲ့ ဒီလူစုလူဝေးများတဲ့နေရာတွေ သွားရသူတွေမှာလည်း ပါးစပ်နဲ့ နှာခေါင်းစည်း (Mask) တပ်ဖို့နဲ့ တတ်နိုင်သရွေ့ လူချင်းခပ်ခွာခွာနေကာ ကာကွယ်ဖို့ အရေးကြီးလာပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အများစု (အထူးသဖြင့် လူငယ်တွေ) က ကိုဗစ်ဖြစ်လျှင်လည်း သူတို့အတွက် အရင်လောက် မပြင်းထန်တာမို့ ဒီကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းတွေကို သိပ်မသုံးတော့တဲ့ အခက်အခဲလည်း ရှိလာနေပါတယ်။

ဒီတစ်ခေါက် ပိုသတိပြုကာကွယ်သင့်တာက ကိုယ်ခံအားနည်းသူတွေဖြစ်တဲ့ သက်ကြီးတွေ၊ ရောဂါအခံ (Underlying) ရှိသူတွေနဲ့ ဝလွန်းသူ (Obese) တွေမှာ၊ ကာကွယ်ဆေးအပြည့် (ပထမ နှစ်ကြိမ်) နဲ့ အားဖြည့်ကာကွယ်ဆေး (နောက် သုံးကြိမ်၊ လေးကြိမ်) ပါ မထိုးထားနိုင်လျှင်တာ့ ပြင်းထန်နိုင်သေးတာအတွက်ပါ။ ဒါကြောင့်မို့ အခုလို ပြင်းထန်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိသူတွေအတွက် အရင် ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးအပြည့် နှစ်ကြိမ်ထိုးခဲ့ပြီးလျှင်တောင် ထိုးခဲ့တာကြာသွားပြီး၊ ၃ လကနေ ၆ လ အကြာမှာ၊ ကိုယ်ခံအား (Antibody) က အလွန်ကျသွားပြီဖြစ်တာမို့၊ အခု နောက်ထပ် ကိုဗစ်အားဖြည့် ကာကွယ်ဆေးတွေ မဖြစ်မနေ အမြန်ဆုံးထိုးထားဖို့ အထူးအရေးကြီးနေပါတယ်။

ဒီအကြောင်း ပိုမိုသိရှိနားလည်နိုင်ဖို့ ကိုဝင်းမင်းက မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကျန်းမာရေးပညာပေးမူတွေ လုပ်ပေးနေတဲ့ အထွေထွေရောဂါကုဆရာဝန် ဒေါက်တာရွှေဝါအောင် ကို ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားပါတယ်။

XS
SM
MD
LG