သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ ခ်မွတ္ထားတဲ့ လက္က်န္ ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈေတြ သက္တမ္းကုန္ေတာ့မယ့္အခ်ိန္မွာ ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈေတြက္ို ဆက္ၿပီး သက္တမ္းတိုးဖို႔အတြက္ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖြဲ႔ႏွစ္ဖြဲ႔က တိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဒီမိုကေရစီနည္းက် ေရြးေကာက္ခံရတဲ့ အစိုးရသစ္တက္လာေပမဲ့ လူနည္းစုေတြအေပၚ လူ႔အခြင့္ေရးခ်ိဳးေဖာက္္မႈေတြ ရွိေနဆဲ ျဖစ္တယ္လို႔ ဒီအဖြဲ႔ႏွစ္ဖြဲ႔က ထုတ္ျပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ သတင္းအျပည့္အစံုကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားတဲ့ ကိုရဲေခါင္က တင္ျပထားပါတယ္။

၀ါရွင္တန္အေျခစိုက္ United to End Genocide အဖြဲ႔နဲ႔ ဘန္ေကာက္အေျခစိုက္ Fortify Rights အဖြဲ႔တို႔က ပူးေပါင္းထုတ္ျပန္လိုက္တဲ့ အစီရင္ခံစာထဲမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ကခ်င္ျပည္နယ္နဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းမွာ ဆက္ျဖစ္ေနတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို မွတ္တမ္းတင္ထားၿပီး၊ ကိုယ္ေတြ႔ ႀကံဳခဲ့ရသူေတြနဲ႔ ကုလသမဂၢ တာ၀န္ရွိသူေတြကို ေတြ႔ဆံု ေမးျမန္းခ်က္ေတြကို အေျခခံၿပီး ေရးသားထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီအစီရင္ခံစာကို အိုဘားမားအစိုးရဆီ ေပးပို႔ထားၿပီး၊ သမၼတအေနနဲ႔ အခုလကုန္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ လက္ရွိခ်မွတ္ထားတဲ့ ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈေတြကို သက္တမ္းထပ္တိုးႏိုင္ဖို႔ ရည္ရြယ္တယ္လို႔ Fortify Rights အဖြဲ႔က အမႈေဆာင္ညႊန္ၾကားေရးမႉး Matthew Smith က ဗြီအိုေအကို ေျပာပါတယ္။

“ရွင္းေအာင္ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ဒါဟာ ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈ အသစ္ေတြ ထပ္လုပ္ဖို႔အတြက္ တြန္းအားေပးတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ခ်ထားၿပီးသား ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈေတြကို သက္တမ္းထပ္တိုးဖို႔ တိုက္တြန္းထားတာပါ။ ဒီအထဲမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ လုပ္ခဲ့တယ္လို႔ သိထားသူေတြကို ပစ္မွတ္ထားအေရးယူတဲ့ SDN စာရင္းျပဳစုထားၿပီး၊ ဒီလူေတြကို အေမရိကန္ႏိုင္ငံရဲ႕ ဘ႑ာေရး ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းေတြကို အသံုးျပဳခြင့္ နဲ႕ အေမရိကန္ လုပ္ငန္းေတြနဲ႔အတူ စီးပြားေရး လုပ္ခြင့္ေတြ ပိတ္ပင္ထားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အေမရိကန္လုပ္ငန္းေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံက ထြက္တဲ့ ေက်ာက္စိမ္းကို ေရာင္း၀ယ္ခြင့္မျပဳဖို႔နဲ႔ ျမန္မာႏို္င္ငံမွာ လုပ္ေနတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းအားလံုး သတင္းပို႔ဖို႔ လိုအပ္ခ်က္လည္း ထားရွိပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အေမရိကန္ လုပ္ငန္းေတြကို ျမန္မာ စစ္တပ္နဲ႕ စီးပြားေရး မလုပ္ဖို႔နဲ႔ ျမန္မာစစ္တပ္ကို လက္နက္မေရာင္းဖို႔ကိုလည္း ကန္႔သတ္ထားပါတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာ ဒီကန္႕သတ္ခ်က္ေတြကို ဆက္ၿပီးထားဖို႕ တိုက္တြန္းတာ ျဖစ္သင့္တယ္လို႕ က်ေနာ္တို႔ထင္ပါတယ္။”

ဒီအစီရင္ခံစာထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူနည္းစုေတြကို ဖိႏွိပ္ထားတဲ့ ဥပေဒနဲ႔ မူ၀ါဒ အားလံုးကို ရပ္တန္႕ဖို႕ ေတာင္းဆိုထားၿပီး၊ ဒီအထဲမွာ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ႏိုင္ငံသားျဖစ္ခြင့္ ပိတ္ပင္ထားတဲ့ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ ႏိုင္ငံသား ဥပေဒလည္း ပါ၀င္တဲ့အေၾကာင္း အတိအလင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ျမန္မာအစိုးရက ဘဂၤါလီလို႔ေခၚတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ အပါအ၀င္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြနဲ႔ အခု ဆက္ထားဖို႔ တိုက္တြန္းထားတဲ့ ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈေတြနဲ႔ ဘယ္လို ဆက္စပ္မႈရွိသလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကိုလည္း သူက အခုလို ေျဖၾကားခဲ့ပါတယ္။

“ကခ်င္၊ ရွမ္းနဲ႔ အျခား တိုင္းရင္းသားေတြဟာ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ ျပင္းထန္တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြခံေနရတဲ့အတြက္ ျမန္မာစစ္တပ္ကို ပစ္မွတ္ထားတဲ့ ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈေတြ ဆက္ထားဖို႔ လိုတာျဖစ္ပါတယ္။ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာဆိုရင္ ေက်ာက္စိမ္းထြက္တဲ့ ေဒသေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ခြင့္ရဖို႔အတြက္ ရည္ရြယ္ၿပီး၊ ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ေက်ာက္စိမ္းေရာင္း၀ယ္မႈ မလုပ္ဖို႔ တားျမစ္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အေမရိကန္ အစိုးရအေနနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြမွာ ပါ၀င္ခဲ့တဲ့ လူပုဂိၢဳလ္၊ အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ စီးပြားေရး မလုပ္ဖို႔ ပိတ္ပင္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြက္ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြကို လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈ က်ဴးလြန္ေနတာ လံုၿခံဳေရး တပ္ဖြဲ႔ေတြပါ။”

ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ ပိတ္ဆို႕အေရးယူေတြ ဆက္ထားတာဟာ ထိေရာက္မႈမရွိတဲ့အျပင္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈကို ေႏွာင့္ေႏွးေစႏိုင္တယ္လို႔ ေ၀ဖန္တာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း Matthew Smith က အခုလို ေျပာပါတယ္။

“အခု က်ေနာ္တို႕ တိုက္တြန္းေနတာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမွုပ္ႏွံမႈေတြ မလုပ္ဖို႕နဲ႕ ကုန္သြယ္ေရး မလုပ္ဖို႕ အတြက္ မဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးကို ထိခိုက္ေစမယ့္ ဘယ္လို အေရးယူ ပိတ္ဆို႕မႈမ်ိဳးကိုမွ အေမရိကန္ အစိုးရကို လုပ္ဖို႕ တိုက္တြန္းထားတာ မပါပါဘူး။ အတိတ္ကို ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ပိတ္ဆို႕အေရးယူမႈေတြဟာ ဘယ္ေလာက္ ထိေရာက္သလဲ ဆိုတာ ေမးခြန္းထုတ္စရာပါ။ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕မႈေတြ လုပ္ခဲ့လို႕ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး ထိခိုက္ခဲ့တယ္ဆိုတာ မျငင္းပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ အခု လက္ရွိ ဆက္ထားတဲ့ ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈေတြဟာ မူးယစ္ေဆး၀ါး ေရာင္း၀ယ္တဲ့ သူေဌးေတြ၊ စစ္ဘုရင္ေတြနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြမွာ ပါ၀င္သူေတြကို ပစ္မွတ္ထား တာပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးျဖစ္စဥ္မွာ ေရွ႕ဆက္လို႔ မရေအာင္ တားဆီးေႏွာင့္ယွက္ေနတာ ဘယ္သူေတြလဲဆိုတာ တိတိက်က် သိခြင့္ရမယ္ဆိုရင္ ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈေတြ ပိုၿပီး ထိထိေရာက္ေရာက္ လုပ္ႏိုင္မွာပါ။”

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုဟာ ၁၉၉၇ခုႏွစ္ကစၿပီး၊ စစ္အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ က်ယ္ျပန္႔တဲ့ ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈေတြ စတင္ခ်မွတ္ခဲ့တာပါ။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွာ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ရဲ႕ အရပ္သား တစ္ပိုင္း အစိုးရ တက္လာၿပီးေနာက္ပိုင္း ပိတ္ဆို႕အေရးယူမႈ အမ်ားစုကို ေလ်ာ့ေပါ့ေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာ စစ္တပ္နဲ႕ ဆက္စပ္ေနတဲ့ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြနဲ႕ လူပုဂိၢဳလ္ေတြဟာ ပစ္မွတ္ထား ပိတ္ဆို႔မႈစာရင္းမွာ ပါ၀င္ေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG