သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပြဲ ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးေတြ ပါ၀င္ခြင့္ရေရး HRW တိုက္တြန္း


ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ေနခ်ိန္မွာ - လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡျဖစ္ပြားရာ ေဒသေတြက အမ်ိဳးသမီး ေတြ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနၾကရတယ္လို႔ HRW ႏုိင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ႀကီးက ေျပာဆုိလိုက္ပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ဂ်နီဗာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီရဲ႕ ၆၄ ႀကိမ္ေျမာက္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား အေပၚ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ ပေပ်ာက္ေရး သေဘာတူညီခ်က္ဆိုင္ရာ (CEDAW) ညီလာခံမွာ ျမန္မာအစိုးရ ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႔က အစီရင္ခံစာ တင္သြင္းဖုိ႔ရွိေနခ်ိန္ - လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡေတြ အဆံုးသတ္ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပိုမို ပါ၀င္ခြင့္ ရရွိေစဖို႔ အေရးႀကီးေၾကာင္းကိုလည္း HRW အဖြဲ႔က ေထာက္ျပခဲ့တာပါ။ အေသးစိတ္ကိုေတာ့ မနႏၵာခ်မ္း က တင္ျပထားပါ တယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ေနေပမဲ့လည္း၊ ပဋိပကၡေတြရဲ႕ အက်ဳိးဆက္ေတြကုိ လက္ေတြ႔ ခံစားေနၾကရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ ပါ၀င္ခြင့္ နည္းပါးေနဆဲ ျဖစ္တယ္လုိ႔ Human Rights Wtach အဖဲြ႔ႀကီးက သတိေပးလုိက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြကုိယ္တုိင္ အျပည့္အ၀ ပါ၀င္ခြင့္ မရွိေသးသလုိ၊ ပဋိပကၡေတြမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြအေပၚ အႏိုင္က်င့္ခံရတာေတြကုိ ေဖာ္ထုတ္ဖုိ႔ ႀကိဳးစားမႈေတြမွာလည္း အဟန္႔အတားေတြ ႀကံဳေနရဆဲပဲလုိ႔ ေထာက္ျပခဲ့တာပါ။ HRW ရဲ႕ အာရွေရးရာ ညႊန္ၾကားေရးမႉး Brad Adams ကေတာ့ အမ်ဳိးသားဒီမုိကေရစီအဖဲြ႔ခ်ဳပ္ (NLD) ပါတီဦးေဆာင္တဲ့ အစုိးရသစ္ လက္ထက္မွာ ျပႆနာေတြကို ရဲရဲ၀ံ့၀ံ့ ကုိင္တြယ္ ေျဖရွင္းသင့္တယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

“အမ်ဳိးသမီးေတြ အခြင့္အေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္းတဲ့ အမ်ဳိးသားေတြ ရွိတယ္ဆုိရင္ေတာင္၊ အမ်ဳိးသမီးေတြနဲ႔ေတာ့ တူႏုိင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ အသံေတြကုိ ၾကားႏုိင္ဖုိ႔ လုိပါတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးမႈေတြ၊ ေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းမႈေတြ တပုံႀကီး လုပ္ေနေပမဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြက ေဘးဖယ္ခံထားရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ အျမင္ေတြကုိ မၾကားရဘဲ ျဖစ္ေနတာပါ။ အရင္တပတ္ထဲမွာတုန္းကပဲ တအာင္းအမ်ဳိးသမီး အဖဲြ႔က သူတုိ႔ရဲ႕ အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္မယ့္ အခမ္းအနား အစီအစဥ္ကုိ ဖ်က္ခဲ့ရပါတယ္။ အခန္းအနားမွာ ေျပာမယ့္ကိစၥက ထိလြယ္ရွလြယ္ ျဖစ္လြန္းတယ္ ဆုိၿပီး၊ အာဏာပုိင္ေတြက တားျမစ္ခဲ့တာပါ။ ႏွိပ္စက္ညႇင္းပမ္းဖုိ႔ ေလ့က်င့္ေပးထားတယ္လုိ႔ အမည္ေပးထားၿပီး၊ လြန္ခဲ့တဲ့ ၅ ႏွစ္အတြင္း လိင္ပုိင္းဆုိင္ရာ ေစာ္ကားမႈေတြ အပါအ၀င္ အမ်ဳိးသမီးေတြအေပၚ စစ္တပ္က အႏုိင္က်င့္တဲ့ လုပ္ရပ္ေတြကုိ ေဖာ္ျပထားတဲ့ အစီရင္ခံစာကုိလည္း အာဏာပုိင္ေတြက သိမ္းဆည္းခဲ့ပါတယ္။ အစုိးရသစ္အေနနဲ႔ ဒီလုိလုပ္ရပ္မ်ဳိးေတြ လုပ္ခ်င္လိမ့္မယ္လုိ႔ က်ေနာ္ေတာ့ မထင္ပါဘူး။ ျဖန္႔ေ၀မယ့္ အစီရင္ခံစာေတြကုိ တားျမစ္တာ သိမ္းဆည္းတာေတြဟာ အရင္ကလုိပဲ စစ္တပ္တုိ႔ ရဲတုိ႔လုိ၊ ဖုံးကြယ္ခ်င္ေသးတဲ့ လူေတြရဲ႕ လုပ္ရပ္ျဖစ္လိမ့္မယ္လုိ႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ေနာင္မွာဒါမ်ဳိး ထပ္မျဖစ္ေအာင္ အစုိးရသစ္က ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔လည္း လုိပါတယ္။”

၂၀၁၁ ခုႏွစ္ကစလို႔ လြန္ခဲ့တဲ့ ၅ ႏွစ္တာကာလအတြင္း ရွမ္းျပည္နယ္မွာ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ အမ်ိဳးသမီးေတြအေပၚ လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈ အပါအ၀င္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို မီးေမာင္းထုိးျပတဲ့ အစီရင္ခံစာတေစာင္ကို တအာင္းအမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔က ထုတ္ျပန္ခဲ့တာပါ။ ဒီအစီရင္ခံစာပါ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရမႈေတြကို ဘယ္လိုရပ္တန္႔ၾကမလဲ ဆိုတဲ့အေပၚ - ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံ ဂ်နီဗာၿမိဳ႕မွာ (CEDAW) ေကာ္မတီနဲ႔ ျမန္မာအစိုးရ ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႔တုိ႔ ေတြ႔ဆံုခ်ိန္ - ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေျပာဆုိ ေဆြးေႏြးသင့္တယ္လို႔ HRW အဖဲြ႔ႀကီးက တုိက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။ ရွမ္းျပည္နယ္၊ ကခ်င္ျပည္နယ္တုိ႔လုိ လက္နက္ကုိင္ ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ပြားေနတ့ဲ တုိင္းရင္းသား ေဒသေတြမွာ အဓမၼျပဳက်င့္မႈ အပါအ၀င္၊ အမ်ဳိးသမီးေတြအေပၚ လိင္ပုိင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ မွတ္တမ္းေတြ အမ်ားအျပားရွိေနေပမဲ့ ျမန္မာစစ္တပ္ကေတာ့ အၿမဲလုိလုိ ျငင္းဆန္ေနေပမဲ့၊ ကုလသမဂၢနဲ႔ ႏုိင္ငံတကာ အစုိးရေတြက ႏွစ္ေတာ္ေတာ္ၾကာၾကာကတည္းက ေထာက္ျပေျပာဆုိေနၾကတာပါ။ ဒါေၾကာင့္လည္း အခုအခါ အစုိးရသစ္ တက္လာတဲ့ အခ်ိန္မွာ ဒီလုိလုပ္ရပ္ေတြ ရွိတယ္ဆုိတာကုိ ပထမဆုံး အေနနဲ႔ ၀န္ခံတာမ်ဳိး ေတြ႔ရလိမ့္မယ္လုိ႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ေၾကာင္းနဲ႔ ဒါမွသာ အမ်ဳိးသမီးေတြအေပၚ လိင္ပုိင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ မက်ဳးလြန္ႏုိင္မယ့္ အေျခခံလုပ္ငန္းစဥ္ေတြကုိ ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မွာ ျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း HRW ရဲ႕ အာရွေရးရာ ညႊန္ၾကားေရးမႉး Brad Adams က တုိက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးမႈေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးကို္ယ္စားလွယ္ ၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ပါ၀င္ဖို႔ အစိုးရက ကတိျပဳထားေပမဲ့ အစိုးရက ဖြဲ႔စည္းခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစင္တာမွာ အမ်ိဳးသမီး မပါ၀င္တာကုိ HRW အဖဲြ႔က ေထာက္ျပခဲ့သလုိ၊ ဂ်နီဗာက CEDAW ညီလာခံကို တက္ေရာက္ေနတဲ့ က်ား/မ ေရးရာ တန္းတူညီမွ်ေရး ကြန္ယက္ ညႊန္ၾကားေရးမႉး ေဒၚေမစပယ္ျဖဴ ကလည္း ေထာက္ျပခဲ့တာပါ။

“ဒီအစိုးရသစ္တက္ၿပီး မၾကာပါဘူး။ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံလုပ္တယ္ေလ။ အဲေတာ့ အဲဒီျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံမွာ အနည္းဆံုး ၃၀% ပါ၀င္ခြင့္ျပဳရမယ္ဆုိတဲ့ အခ်က္ကို သေဘာတူခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း အခုထိေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္အတြက္ ဖြဲ႔စည္းတဲ့ ေကာ္မတီေတြ၊ ျပည္နယ္နဲ႔ တုိင္းေဒသႀကီးအဆင့္ ဖြဲ႔စည္းတဲ့ ေက္ာမတီေတြမွာ အမ်ိဳးသမီး ပါ၀င္မႈဟာ ေတာ္ေတာ့္ကို နည္းတယ္။ အဲေတာ့ တကယ္တမ္း ျဖစ္ေနတဲ့ အခက္အခဲက စစ္ေရးနဲ႔ လံုၿခံဳေရးကိစၥေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ တုိက္႐ိုက္ မပတ္သက္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါ၀င္စရာ မလုိဘူးဆုိတဲ့ ယူဆခ်က္ေပၚမွာ အေျခခံတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အခက္အခဲ ျဖစ္ေနတာပါ။ တကယ္တမ္း စစ္မက္ျဖစ္ပြားေနတဲ့ ေဒသေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြအေပၚ က်ေရာက္ တဲ့ မလံုၿခံဳမႈနဲ႔ အၾကမ္းဖက္မႈ အႏၱရာယ္ဟာ အရမ္းကို ႀကီးၿပီးေတာ့ အဲဒါေတြဟာလည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ မျဖစ္မေန ထည့္သြင္း ေဆြးေႏြးသင့္တဲ့ အခ်က္ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါ၀င္ခြင့္ဟာ တကယ့္ကုိ အေရးႀကီးပါတယ္။”

တနလၤာေန႔မွာတုန္းကေတာ့ ဂ်နီဗာမွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ CEDAW ညီလာခံအတြင္း - ျမန္မာအမ်ိဳးသမီး အရပ္ဘက္ အဖြဲ႔အစည္းေတြကေန - ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ တရားဥပေဒရဲ႕ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မႈကအစ ႏုိင္ငံေရးမွာ ပါ၀င္ခြင့္အဆံုး အမ်ိဳးသမီးေတြ ခြဲျခားဆက္ဆံခံေနရတဲ့ အေျခအေနေတြကို တင္ျပခဲ့ၾက တာပါ။ လက္ရွိ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ ဥပေဒျပဳ လႊတ္ေတာ္ေတြမွာ အမ်ိဳးသမီး လႊတ္ေတာ္ကို္ယ္စားလွယ္ ပါ၀င္မႈဟာ ၁၃%သာ ရွိၿပီး၊ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ ေခါင္းေဆာင္မႈမွာေတာ့ ႏုိင္ငံေတာ္ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ၁ ဦးတည္းသာ ရွိေနပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ တုိင္းေဒသႀကီးေတြရဲ႕ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေတြ ထဲမွာလည္း အမ်ဳိးသမီး ၂ ဦး သာပါ၀င္ၿပီး၊ ရပ္ေက်းအဆင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပုိင္းမွာေတာ့ အမ်ဳိးသမီးေတြဟာ ၀.၂ ရာခုိင္ႏႈန္းနဲ႔ မဆုိသေလာက္သာ ပါ၀င္ခြင့္ ရထားတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္ရွင္။

XS
SM
MD
LG