သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမန္မာ႔လူ႔အခြင့္အေရး HRW သံုးသပ္ခ်က္


ရခိုင္ျပည္နယ္ စစ္ေတြၿမိဳ႕မွာ ၂၀၁၂ခုႏွစ္က ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ဘက္အသိုင္းအ၀ိုင္းပဋိပကၡအတြင္း အိမ္ေတြမီးရွဳိ႕ခံရစဥ္ (ဇြန္ ၁၀- ၂၀၁၂)

NLD အရပ္သားအစိုးရလက္ထက္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈနဲ႔ ဖိႏွိပ္မႈေတြ ပိုမိုျပင္းထန္လာေနၿပီး လူ႕အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ေဘးဒုကၡႀကီးအျဖစ္ ပိုၿပီးဆိုးရြားလာေနေၾကာင္း မေန႔ ၾကာသာပေတးေန႔က ထုတ္ျပန္တဲ့ HRW လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖဲြ႔ႀကီးရဲ႕ ၂၀၁၉ခုႏွစ္ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။

ကုလသမဂၢအပါအ၀င္ ႏိုင္ငံတကာလူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔အစည္းေတြနဲ႔ သတင္းဌာနေတြက ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း စစ္တပ္ရဲ႕ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္မႈေတြကို အရပ္သားအစိုးရအေနနဲ႕ လက္မခံ ပယ္ခ်တာကို သူတို႔အေနနဲ႕ ထိခိုက္တုန္လႈပ္မိေၾကာင္း HRW ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္က ဗီြအိုေအကို ေျပာပါတယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္က အေၾကာင္းစံုကို တင္ျပမွာပါ။

HRW report
HRW report

နယူးေရာက္အေျခစိုက္ HRW လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖဲြ႔ႀကီးက ၂၀၁၉ခုႏွစ္ ကမၻာ့လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အစီရင္ခံစာကို မေန႔က ထုတ္ျပန္ရာမွာ အဆိုးရြားဆံုးႏိုင္ငံေတြအျဖစ္ ျမန္မာ၊ ဆီရီးယား၊ ယီမင္ သံုးႏိုင္ငံကို ေဖၚျပခဲ့ပါတယ္။

ရိုဟင္ဂ်ာ မြတ္စလင္ေတြနဲ႔ အျခား တိုင္းရင္းသားလူနည္းစုေတြအေပၚ ၂၀၁၈ခုႏွစ္တေလ်ာက္လံုး ျမန္မာအစုိးရက ဖိႏွိပ္ခဲ့ေၾကာင္း အဲဒီအစီရင္ခံစာက ေဖၚျပထားပါတယ္။ ဒါအျပင္ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုခြင့္နဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေ၀းခြင့္ေတြကို ျမန္မာအစိုးရက ကန္႔သတ္အေရးယူတာေတြ တိုးျမင့္လာတာေၾကာင့္ ဒီမိုကေရစီေရးလႈပ္ရွားမႈဟာ က်ဥ္းေျမာင္းလာခဲ့ရတယ္လို႔လည္း အစီရင္ခံစာက ဆိုပါတယ္။ ျမန္မာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အေရးႀကီးဆံုး အခ်က္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ HRW အာရွေရးရာတာ၀န္ခံ Brad Adams က ဗီြအိုေအကို အခုလိုေျပာပါတယ္။

" ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေရးႀကီးဆံုးကိစၥေတြကေတာ့ လူသားထုအေပၚ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္မႈ၊ လူမ်ဳိးစုအလိုက္ ရွင္းလင္းဖယ္ရွားမႈ၊ ကုလသမဂၢ ေခၚတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚ လူမ်ဳိးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈ စတဲ့ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈ အေျမာက္အမ်ားကို ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွာ က်ဴးလြန္ခဲ့သလို ၂၀၁၈ခုနွစ္မွာလည္း ဆက္လက္ ျဖစ္ေပၚခဲ့ပါတယ္။"

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံမွာ ၂၀၁၇ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လေနာက္ပိုင္း ထြက္ေျပးလာတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ ၇၀၀,၀၀၀ သိန္းေက်ာ္ရွိေနၿပီး ၂၀၁၇ခုႏွစ္မတိုင္ခင္ အရင္ကတည္းက ဒုကၡသည္ ၃၀၀,၀၀၀ သိန္းေလာက္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နယ္စပ္က ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ ခိုလႈံေနၾကဆဲျဖစ္ေၾကာင္း HRW အစီရင္ခံစာမွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ အရပ္သားအစိုးရလက္ထက္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ပိုၿပီး ဆိုးရြားလာတယ္လို႔ HRW အေနနဲ႔ ဘာေၾကာင့္ ေျပာရပါသလဲလို႔ ေမးၾကည့္ေတာ့

"၂၀၁၈ခုနွစ္အထိ အရပ္သားအစိုးရအေနနဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဴိးေဖာက္တဲ့ ရာဇ၀တ္က်ဴးလြန္မႈေတြကို အေရးယူကိုင္တြယ္ၿပီး အေကာင္းဆံုးေဆာင္ရြက္မယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခဲ့တာပါ။ ျမန္မာစစ္တပ္အေနနဲ႕ေတာ့ သူတို႔က်ဴးလြန္ခဲ့တာေတြကို ၀န္ခံမယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ဘယ္တုန္းကမွ မထင္ခဲ့ပါဘူး။ စြပ္စဲြခ်က္ေတြကို စစ္တပ္က ပယ္ခ်တာကလည္း အဆန္းမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီခ်ဳပ္ ၀ါရင့္ေခါင္းေဆာင္လည္းျဖစ္၊ အရင္က လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားမႈေခါင္းေဆာင္လည္းျဖစ္ခဲ့တဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေနနဲ႕ တကမၻာလံုးက ၀ိုင္း၀န္းေထာက္ျပေနတဲ့ သက္ေသအခ်က္အလက္ေတြကို ၀န္မခံ ပယ္ခ်တာကို က်ေနာ္တို႔ မယံုႏုိင္ေအာင္ျဖစ္မိပါတယ္။"

ျမန္မာအစိုးရက ျပစ္မႈက်ဴးလြန္မႈေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သက္ေသအေထာက္အထားေတြရွိရင္ေပးပါလို႔ ေျပာေနတာေၾကာင့္ အခုလို HRW အစီရင္ခံစာက ျမန္မာအစိုးရအတြက္ ဘယ္လို အေထာက္အကူေပးႏိုင္ပါသလဲ ဆိုတဲ့ အေမးကိုေတာ့-

"အစိုးရကေတာ့ သက္ေသအေထာက္အထားပိုၿပီး ေပးဖို႔ အဆက္မျပတ္ေျပာေနတာပါ။ ဒါေပမယ့္ ဥပမာ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ရြာေတြ မီးရွဳိ႕ဖ်က္စီးခံထားရတာေတြကို ၿဂိဳလ္တုကေန ရိုက္ယူထားတဲ့ ဓါတ္ပံုေတြကို က်ေနာ္တို႔ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး အဲဒီ မီးရွဳိ႕ခံရတဲ့ရြာေတြကို ဖံုးကြယ္ဖို႔ ဘူဒိုဇာေတြနဲ႔ ထိုးၿပီး ျပန္ၿပီး ျပင္ဆင္ထားတာေတြကို ၿဂိဳလ္တုကေန ရိုက္ကူးထားတဲ့ပံုေတြ က်ေနာ္တို႔ အစီရင္ခံ တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္မႈ ထင္ရွားတဲ့ သက္ေသအေထာက္အထားေတြျဖစ္ပါတယ္။"

ဒီအတြက္ ျမန္မာအစိုးရဘက္က ေကာင္းမြန္တဲ့ တုန္႔ျပန္ေျဖဆိုမႈ မရွိခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီမွာ ဘာေတြျဖစ္ခဲ့သလဲဆိုတာ အျခားနည္းလမ္းနဲ႔ ေျပာျပဖို႔ အေျဖလည္း မရွိခဲ့ပါဘူး။ ဒီၿဂိဳလ္တုကေန ရိုက္ကူးထားတဲ့ မီးရွဳိ႕ခံထားရတဲ့ ရြာေတြ ဟုတ္မဟုတ္ဆိုတဲ့ အခ်က္အတြက္လည္း က်ေနာ္တို႔ မ်က္ျမင္သက္ေတြနဲ႔ ေဖၚထုတ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီမွာေနခဲ့သူေတြက သူတို႔ရြာေတြကို ျမန္မာစစ္တပ္က ၀င္ေရာက္ၿပီး လူေတြကို ေသနတ္ေတြနဲ႔ပစ္သတ္ၿပီး၊ အမ်ဳိးသမီးေတြကို လူအုပ္ေတြထဲကေန ေဘးကိုဖယ္ထုတ္ အတင္းအဓမၼျပဳက်င့္တာ စတာေတြကို အသက္မေသပဲ ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္လာသူေတြက အေသးစိတ္ျပန္ေျပာခ်က္ေတြနဲ႔ ၿဂိဳလ္တုကေန ရိုက္ကူထားတဲ့ ဓါတ္ပံုမွာ ေတြ႕ရွိခ်က္ေတြဟာ ကိုက္ညီေနပါတယ္။

ျပစ္မႈက်ဴးလြန္မႈေတြကို စတင္စံုစမ္းအေရးယူဖို႔ ဒီအေထာက္အထားေတြနဲ႔ လံုေလာက္ေနေၾကာင္းလည္း Brad Adams ကဆိုပါတယ္။

" ဥပမာဆိုရင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကေန အေနာက္ပိုင္းတိုင္းစစ္ဌာနခ်ဳပ္ တိုင္းမွဴးဟာ ဒီျပစ္မႈက်ဴးလြန္မႈေတြမွာ တာ၀န္ရွိသူတဦးျဖစ္တယ္ဆိုတာ ေဖၚထုတ္ႏိုင္ၿပီး သူ႔ကို ပုဂၢိဳလ္ေရးအရ ပစ္မွတ္ထားအေရးယူထားပါတယ္။ တကယ္လို႔ ျမန္မာအစိုးရအေနနဲ႕ အမွန္တကယ္ အေရးယူမယ္ဆိုရင္ ဒီ စစ္တိုင္းမွဴးနဲ႕အတူ သူေအာက္က စစ္အရာရွိေတြရဲ႕ ရာဇ၀တ္ က်ဴးလြန္မႈေတြကို စံုစမ္းစစ္ေဆးသင့္ပါတယ္။ ဒါက ဥပမာတခုအေနနဲ႕ ေျပာတာပါ။"

HRWနဲ႔ AI ႏိုင္ငံတကာလြတ္ၿငိမ္း ခ်မ္းသာခြင့္ အဖဲြ႔အပါအ၀င္၊ ကုလသမဂၢနဲ႕ ရိုက္တာလို သတင္းဌာနေတြ စတာေတြဟာ သက္ေသအခ်က္အလက္ေတြကို ေကာင္းေကာင္းတင္ျပႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာအစိုးရဘက္ ဒီအေထာက္အထားေတြကို ၾကည္ဖို႔ အားထုတ္တာမ်ဳိးေတာင္မရွိသလို သင့္ေတာ္တဲ့ အေရးယူေဆာင္ရြက္မႈမ်ဳိးလည္း မလုပ္ခဲ့ဘူးလို႔ Brad Adams ကေျပာပါတယ္။

ျမန္မာ႔လူ႔အခြင့္အေရး HRW သံုးသပ္ခ်က္
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:27 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG