သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာေျမျမဳပ္မုိင္း အသိပညာေပးေန႔ လြဳိင္ေကာ္မွာ က်င္းပ


ေျမျမဳပ္မိုင္း အႏၱရာယ္ႀကီးတယ္လို႔ သတ္မွတ္တဲ့ အထဲ တခုျဖစ္တဲ့ ကယားျပည္နယ္ျပေျမပံု။
ဒီကေန႔ဟာ ဆိုလို႔ရွိရင္ "အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာေျမျမဳပ္မိုင္း အသိပညာေပးေန႔" ျဖစ္ ပါတယ္။ ျမန္မာႏို္င္ငံ ကယားျပည္နယ္ လိြဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕မွာ အျပည္ျပည္ ဆိုင္ရာေျမျမဳပ္မိုင္း အသိပညာေပးေန႔ကို က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ေျမျမဳပ္မိုင္း အႏၱရာယ္ေလွ်ာ့က်ေစေရးအတြက္ဆိုရင္ လူထုအၾကား ပညာေပးမႈေတြကို အရင္ဆံုး စတင္ျပဳလုပ္ရမွာျဖစ္တာေၾကာင့္၊ လူထုပါ၀င္ပတ္သက္ႏိုင္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈေတြ ေဆာင္ရြက္သြားဖို႔လိုတယ္လို႔ မိုင္းအႏၱရာယ္ေလွ်ာ့က်ေရး လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္သူေတြက ေျပာပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းကိုေတာ့ ရန္ကုန္ရံုးခဲြက ကိုသားညြန္႔ဦးကေန သတင္းေပးပို႔ထားတာပါ။

ကမၻာအႏွံ႔ ေျမျမဳပ္မိုင္း တားဆီးလုပ္ငန္းေတြ အရိွန္ျမင့္ေဆာင္ရြက္ လာတာေၾကာင့္ မိုင္းအသံုးျပဳမႈေတြ က်ဆင္းလာတယ္ ဆိုေပမယ့္၊ ေျမျမဳပ္မိုင္း အႏၱရာယ္ရိွေနတဲ့ ႏိုင္ငံစာရင္းထဲမွာေတာ့ ျမန္မာႏို္င္ငံ ပါ၀င္ေနဆဲရိွပါတယ္။ အစီရင္ခံစာေတြထဲမွာေတာ့ ျမန္မာအစိုးရတပ္ေတြကေရာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္သူပုန္အဖဲြ႕ေတြကပါ ေျမျမဳပ္မိုင္း အသံုးျပဳမႈေတြ ရိွေနၿပီး၊ ဒီ့အတြက္လည္း စစ္မက္ပဋိပကၡရိွတဲ့ တိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ ဆိုရင္ ေျမျမဳပ္မိုင္းေၾကာင့္ ကိုယ္လက္အဂၤါ ဆံုးရံႈးမႈေတြ အေတာ္မ်ားမ်ား ရိွခဲ့ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ လက္နက္ကိုင္တပ္ေတြက ေထာင္ ထားတဲ့ ေျမျမဳပ္မိုင္းေတြေၾကာင့္ ေဒသခံ အရပ္သားေတြမွာ မိုင္းအႏၱရာယ္ႀကီးမား လာတာပါ။ ဒီ့အတြက္လည္း အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေျမျမဳပ္မိုင္းအသိပညာေပးေန႔ ကို ေျမျမဳပ္မိုင္း အႏၱရာယ္ႀကီးတယ္လို႔ သတ္မွတ္တဲ့ အထဲ တခုျဖစ္တဲ့ ကယားျပည္နယ္ လိြဳင္ေကာ္မွာ က်င္းပျဖစ္တာပါလို႔ ဒီအခမ္းအနားကို စီစဥ္တဲ့ လူမႈ၀န္ထမ္းဦးစီးဌာနက ကယားျပည္နယ္ ဦးစီးအရာရိွ ဦးျမင့္ေဇာ္က ဗီြအိုေအကိုေျပာပါတယ္။

"က်ေနာ္တို့ အခုTarget ဧရိယာအေနနဲ႕ ၅ေနရာသတ္မွတ္ထားတယ္ခင္ဗ်။ အဲဒီ ၅ေနရာမွာ က်ေနာ္တို႔ ကယားျပည္နယ္က တစ္ခုအပါအဝင္ျဖစ္ပါတယ္။ ကယားျပည္နယ္မွာေတာ့ ျမိဳ့ နယ္ ၆ ၿမိဳ႕ နယ္မွာေတာ့ စတင္ျပီး MIE အသိပညာေပးေရး လုပ္ငန္းေတြကို ၂၀၁၃ ကေနစျပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။"

အခု ဒီ အခမ္းအနားကိုေတာ့ ရိုးရာအားကစားပဲြေတြနဲ႔ ဥာဏ္စမ္းၿပိဳင္ပဲြေတြ လုပ္ၿပီး လူထုပါ၀င္ႏိုင္ေအာင္ စီစဥ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအခမ္းအနား ကေန ေျမျမဳပ္မိုင္း အႏၱရာယ္ကို လူထုအၾကား နားလည္သိရိွေအာင္ ရည္ရြယ္တာျဖစ္တယ္လို႔လည္း ဦးျမင့္ေဇာ္က ေျပာပါတယ္။

"က်ေနာ္တို့ကဒီ ေျမျမဳပ္မိုင္း အႏၱရာယ္ကင္းရွင္းေရး အသိပညာေပးေရး အဖြဲ႔ေတြက ဒီမွာရွိတယ္။ DRC အဖြဲ႕ရွိတယ္။ MAT အဖြဲ႕ ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ DCA အဖြဲ႔ရွိတယ္။ ဒီအဖြဲ႕ေတြအထဲမွာမွ အခုလုပ္တဲ့အဖြဲ႕ကေတာ့ MAG အဖြဲ႕ကေနျပီးေတာ့ ေျမျမဳပ္မိုင္း အႏၱရာယ္ အသိပညာေပးေရးကို အားကစားနည္းနဲ႕ ပူးေပါင္းျပီးေတာ့မွ အသိပညာေပး က႑ကို က်င္းပတာျဖစ္ပါတယ္။"

မိုင္းအႏၱရာယ္ႀကီးမားတဲ့ ေက်းရြာေတြက လူငယ္ေတြကို ဖိတ္ေခၚၿပီး ဥာဏ္စမ္းၿပိဳင္ပဲြေတြမွာ ပါ၀င္ေစပါတယ္။ လူငယ္ လူရြယ္အမ်ားစုဟာေက်းရြာ တေနရာနဲ႔တေနရာ သြားလာမႈအမ်ားဆံုးျဖစ္ၿပီး၊ မိုင္းအသိပညာ အားနည္းတာေၾကာင့္ မိုင္းအႏၱရာယ္အႀကီးမားဆံုး အေနအထားျဖစ္ေနတယ္လို႔ MAG လို႔ ေခၚတဲ့ Mines Advisory Group ေျမျမဳပ္မိုင္း အသိပညာေပးေရး အဖဲြ႔က ေျပာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း မိုင္းအႏၱရာယ္ေလွ်ာ့ပါးေရးေဆာင္ရြက္ တဲ့ေနရာမွာ အဓိက ပထမဆံုးအဆင့္ကေတာ့ အႏၱရာယ္ႀကံဳေနရတဲ့ လူမႈ အသိုင္းအ၀ိုင္းကို စတင္ ထိစပ္လုပ္ေဆာင္ရတာျဖစ္တယ္လို႔ MAG အဖဲြ႔ရဲ႕ ျမန္မာႏို္င္ငံဆိုင္ရာ ညြန္ၾကားေရးမႈး Janet Ousley က ေျပာပါတယ္။

“ ကိုယ္နဲ႕ဆက္စပ္လုပ္ကိုင္မယ့္ လူမႈအသိုင္းအ၀ိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တကယ္ပဲ သိရိွနားလည္ေအာင္ သတိျပဳၿပီးေတာ့၊ သူတို႔နဲ႔ အေတာ္မ်ားမ်ား ထိစပ္ဆက္ဆံမႈေတြ အရင္ဆံုးလုပ္ပါတယ္။ ဒီလူမႈအသိုင္းအ၀ိုင္းဟာ ဘယ္ေလာက္အထိ မိုင္းအႏၱရာယ္ႀကီးတယ္ဆိုတာ ဆန္းစစ္ေလ့လာမႈ လုပ္ပါတယ္။ အဲေတာ့ ဒီလူမႈအသိုင္းအ၀ိုင္း အေၾကာင္း နားလည္သေဘာေပါက္ေအာင္ လုပ္ၿပီးေတာ့၊ သူတို႔အတြက္ မိုင္းအႏၱရာယ္ႀကီးေနတာကို ဘယ္လို ေလွ်ာ့ပါးလာေအာင္ ပညာေပးေဆာင္ရြက္ႏိုင္မလဲဆိုတာမ်ိဳး လုပ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မိုင္းအႏၱရာယ္နဲ႔ပတ္သက္လို႔ လူေတြ အသိရိွ နားလည္ပံုျခင္း ေနရာ တေနရာနဲ႔တေနရာ မတူၾကပါဘူး။”

ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ေတာ့ ေျမျမဳပ္မိုင္းတားဆီးေရးအတြက္ အစိုးရအဆင့္ လုပ္ငန္းအဖဲြ႔ ဖဲြ႔စည္းထားမႈ ရိွေပမယ့္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ႏိုင္ငံတကာေျမျမဳပ္မိုင္း တားဆီးေရး စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ထိုးထားတာ မရိွေသးပါဘူး။ ေျမျမဳပ္မိုင္း တားဆီးေရး ႏိုင္ငံတကာစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္မထိုးတဲ့ အထဲမွာ ႏိုင္ငံႀကီးေတြထဲကဆိုရင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအေနနဲ႔က ၁၉၉၂ ခုႏွစ္ကတည္းက မိုင္းေတြ ျပည္ပတင္ပို႔မႈကို တရားဝင္ ရပ္ဆိုင္းခဲ့သလို၊ ႏိုင္ငံတကာမွာ ေျမျမဳပ္မိုင္းရွင္းလင္းေရးအတြက္လည္း ရံပံုေငြေၾကး အေတာ္မ်ားမ်ား ထည့္၀င္ခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ကေတာ့ ေျမျမဳပ္မိုင္းအသံုးျပဳမႈေတြ ရိွေနဆဲျဖစ္တယ္လို႔ ယူဆၾကၿပီး၊ ဆယ္စုႏွစ္ ၆ ခုေက်ာ္ၾကာတဲ့ ျပည္တြင္းစစ္ေၾကာင့္ လည္း မတူးမေဖာ္ ရွာမေတြ႔ႏုိင္ေတာ့တဲ့ ေျမျမဳပ္မိုင္းေတြ တိုင္းရင္းသားနယ္ေျမေတြမွာ အေတာ္မ်ားမ်ားရိွေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း အခု အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး တိုင္းရင္းသား ဒုကၡသည္ေတြ ေနရပ္ျပန္ပို႔ေရး ကိစၥေတြနဲ႔အတူပဲ၊ ေျမျမဳပ္မိုင္းရွင္းလင္းေရး ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ အေရးႀကီးတဲ့ လုပ္ငန္းတခုလို ျဖစ္လာပါတယ္။

တကမၻာလံုးမွာ ေျမျမဳပ္မိုင္းအႏၱရာယ္ေလွ်ာ့က်လာေရးအတြက္ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာေျမျမဳပ္မိုင္း အသိပညာေပးေန႔ကိုေတာ့ ဧၿပီလ ၄ ရက္ေန႔ အျဖစ္သတ္မွတ္ဖို႔ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံႀကီးကေန ဆံုးျဖတ္အတည္ျပဳခဲ့တာပါ။ အခု ၂၀၁၄ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာေန႔ ကို ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလိုပဲ အျခား ကမၻာေနရာ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာလည္း က်င္းပသြားဖို႔ရိွေနပါတယ္။
XS
SM
MD
LG