သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ကခ်င္၊ ရွမ္းလူထုအေျချပဳအဖြဲ႔ေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ၊ ယန္ဟီးလီကို ေတြ႔ဖို႔ျပင္ဆင္


ယန္ဟီးလီ ကခ်င္ျပည္နယ္ခရီးစဥ္ (၂၀၁၇၊ ဇန္န၀ါရီလ)(United Nations Information Centre Yangon)

ျမန္မာႏုိင္ငံက လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနေတြကို လာေရာက္စံုစမ္းဖို႔ေရာက္ရွိ ေနတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ မစ္ယန္ဟီးလီနဲ႔ ေတြ႔ဆံုၿပီး လက္ရွိ ကခ်င္ျပည္နယ္နဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္ထဲမွာ ရွိတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တင္ျပႏုိင္ဖို႔ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြနဲ႔ ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြဘက္က ျပင္ဆင္ေနၾကပါတယ္။ ယန္ဟီလီဟာ သူ႔ရဲ႕ ၁၂ရက္တာၾကာျမင့္မယ့္ ျမန္မာျပည္ ခရီးစဥ္အတြင္း ကခ်င္ျပည္နယ္နဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္ေတြကို သြားေရာက္ဖို႔ရွိၿပီး လူ႔အခြင့္အေရး ကိုယ္စားလွယ္နဲ႔ေတြ႔ဆံုခြင့္ရဖို႔ကိုလည္း လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြက ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကပါတယ္။ ဆက္သြယ္စံုစမ္းထားတဲ့ မဆုမြန္ တင္ျပေပးပါမယ္။

ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ Ms.Yanghee Lee ဟာ ၁၂ ရက္တာ ၾကာျမင့္မယ့္ သူ႔ရဲ႕ ၆ ၾကိမ္ေျမာက္ ျမန္မာျပည္ခရီးစဥ္ကို ဇူလိုင္လ ၁၀ရက္ေန႔ မေန႔တနလၤာေန႔က စတင္လိုက္ပါျပီ။ ဒီခရီးစဥ္အတြင္း ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ရွမး္ျပည္နယ္နဲ႔ ရခိုင္ျပည္နယ္အပါအ၀င္ ရန္ကုန္၊ ေနျပည္ေတာ္နဲ႔ အထူးစိးပြားေရးဇုန္တို႔ကို လည္း သြားေရာက္ဖို႔ အၾကမ္းဖ်င္းစီစဥ္ထားေပမယ့္လို႔ လံုျခံဳေရး အေျခအေနေၾကာင့္ တစ္ခ်ိဳ႔ေနရာေတြ သြားေရာက္ခြင့္မျပဳဘူးလို႔ အစိုးရကေျပာဆိုထားသလိုဘယ္ေနရာေတြကိုသြားခြင့္ျပဳမယ္ ၊ သြားခြင့္မျပဳဘူးဆိုတာကိုေတာ့ တိတိက်က် သတင္းထုတ္ျပန္ထားျခင္းမရွိေသးပါဘူး။

ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၂၀၁၆တုန္းက Ms.Yanghee Lee နဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္ လားရိႈးမွာ ေတြ႔ဆံုခြင့္ရခဲ့တဲ့ ရွမ္းလူငယ္ကြန္ရက္ဘက္ကေတာ့ ဒီတခါျပန္လည္ေတြ႔ဆံုခြင့္ရခဲ့ရင္ ရွမ္းျပည္နယ္တြင္းက လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနေတြကို တင္ျပဖို႔ အခ်က္အလက္ေတြစုေဆာင္းေနသလို ေဒသခံစစ္ေျပးဒုကၡသည္ေတြနဲ႔လည္း ေတြ႔ဆံုခြင့္ရဖို႔လည္း ျပင္ဆင္ေနတယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ လံုျခံဳေရးအရ ခြင့္ျပဳႏုိင္ေျခမရွိေပမဲ့လို႔ Ms.Yanghee Lee အေနနဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္တြင္းက စစ္ေျပးဒုကၡသည္စခန္းေတြအထိသြားေရာက္ေလ့လာခြင့္ရေစခ်င္တယ္လို႔ ရွမ္းလူငယ္ကြန္ရက္က ကိုစိုင္းေနာ္စိုင္းကေျပာပါတယ္။

“ေျပာခြင့္ရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ေျပာမယ္ ၿပီးေတာ့ တကယ္လို႔သြားခြင့္ရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ စစ္ေဘးေရွာင္ေတြထြက္ေျပးလာရတဲ့ အနီးဆံုးဧရိယာကို သြားၾကည့္ေစခ်င္တယ္ခင္ဗ် ၊ သူ႔ဘက္က သြားခြင့္ရွိရင္ေတာ့။ က်ေနာ္တို႔ဘက္ကေတာ့ အဲဒါဆႏၵရွိတယ္ေလ က်ေနာ္တို႔က လုပ္ေပးပိုင္ခြင့္ေတာ့ မရွိဘူး။ သူနဲ႔ သြားေတြ႔တဲ့အခါ တင္ျပဖို႔ အထူးသျဖင့္ သူက လူ႔အခြင့္အေရးကိုယ္စားလွယ္ဆိုေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔က လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံရမႈ အခ်က္အလက္ေတြကို က်ေနာ္တို႔ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ စုေဆာင္းထားတယ္၊ စုေဆာင္းေနဆဲခင္ဗ်။ ဥပမာ ပဋိပကၡျဖစ္တဲ့ ေဒသဘက္က လူေတြနဲ႔ ေလာေလာဆည္ က်ေနာ္တုိ႔ဆက္သြယ္ထားတယ္။ တကယ္လို႔ အဆင္ေျပတယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို ႔ ကြန္ယက္ထဲက ေဒသခံစစ္ေရွာင္ေတြကို လက္ရွိအေျခအေနမွာ ကူညီေနတဲ့လူေတြကို ေခၚေတြ႔ဖို႔ရွိပါတယ္ခင္ဗ်။”

ရွမ္းျပည္နယ္မွာ မႏွစ္က Ms.Yanghee Leeနဲ႔ ကိုယ္တုိင္ေတြ႔ဆံုခြင့္ရခဲ့တဲ့ နန္းေလာင္ဝ္ဆုိင္ကေတာ့ ဒီတေခါက္ျပန္ဆံုခြင့္ရရင္ ၿပီးခဲ့တုန္းက သူတို႔တင္ျပခဲ့တဲ့အခ်က္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သူမအေနနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တာေတြကို ေမးခြန္းထုတ္ခ်င္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

“တကယ္လို႔ သူလာတယ္ သူဖိတ္ေခၚတယ္ဆိုရင္ ေတြ႔ၿပီးမွ ေျပာႏိုင္မယ္ထင္တယ္ေနာ္။ ဥပမာက်မတို႔ မႏွစ္ကတင္ျပသြားတဲ့ဟာေတြ ဒီႏွစ္မွာ သုူဘာေတြတြန္းအားေပးႏိုင္ခဲ့သလဲဆိုတာေတြကို သူ႔ကိုျပန္ေမးမွ သိႏိုင္တာေပါ့ေနာ္။”

Ms.Yanghee Lee ဟာ စစ္ေရးတင္းမာမႈေတြနဲ႔ အခုအခ်ိန္အထိ မတည္ၿငိမ္နုိင္ေသးတဲ့ ကခ်င္ျပည္နယ္ကို သြားေရာက္ဖို႔လည္းရွိေနပါတယ္။ ဒီတေခါက္ Ms.Yanghee Lee ကခ်င္ျပည္နယ္ လာေရာက္တဲ့အခါ လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားသူေတြအပါအဝင္ ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြ၊ ဘာသာေရးအဖြဲ႔အစည္းအသီးသီးက ေခါင္းေဆာင္ေတြစသျဖင့္ ဘက္ေပါင္းစံုက ကခ်င္ျပည္နယ္အေရးေဆာင္ရြက္ေနသူေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆံုသင့္တယ္လို႔ ကခ်င္ျပည္နယ္ ဒီမိုကေရစီပါတီရဲ႕ဥကၠ႒ ေဒါက္တာတူးဂ်ာက အၾကံျပဳပါတယ္။

“သူက မႏွစ္တုန္းက လာတုန္းက ႏွစ္ေယာက္၊ သံုးေယာက္နဲ႔ပဲ ေတြ႔ၿပီး ျပန္သြားတယ္။ အဲ့ေတာ့ သူက မလႊမ္းျခံဳႏုိင္ဘူး။ အေျခအေနတရပ္လံုးကို မလႊမ္းျခံဳႏိုင္ဘူးျဖစ္သြားတယ္။ အဓိကကေတာ့ Stakeholders ေတြေပါ့။ က်ေနာ္တို႔ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြဘက္ကလည္းရွိပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေရွ႕ေနမ်ားအဖြဲ႔ ေနာက္ CSO မ်ားထဲ နည္းနည္းထင္ေပၚတဲ့ပုဂၢိဳလ္ေတြရွိတယ္။ ေနာက္ ဘာသာေရးအသင္းအဖြဲ႔ေတြလည္း ေတြ႔ရင္ေကာင္းတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲ့ကခ်င္အတုိင္ပင္ခံအဖြဲ႔တို႔ေပါ့။ ဒီလိုပုဂၢိဳလ္ေတြေပါ့။ သူတို႔နဲ႔ေတြ႔ၿပီဆိုရင္ အားလံုးလႊမ္းျခံဳၿပီးေတာ့မွ ျမင္ႏုိင္မယ္ေပါ့ အေျခအေနကို။ ၿပီးလို႔ရွိရင္ေတာ့ IDP စခန္းကို သြားႏုိင္ရင္ေတာ့ ပိုေကာင္းတာေပါ့။”

အထူးသျဖင့္ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ Ms.Yanghee Lee အေနနဲ႔ စစ္ေရးပဋိပကၡေတြရွိေနတဲ့ ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္းက လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရတဲ့ အေျခအေနေတြကို ေဒသတြင္းအထိ ဆင္းၿပီး စံုစမ္းေလ့လာသင့္တယ္လို႔ ေဒါက္တာတူးဂ်ာက ဆိုပါတယ္။

“ကုလသမဂၢကိုယ္စားလွယ္ဆိုေတာ့ လုပ္ႏုိင္တာေတြက အမ်ားၾကီးရွိတာေပါ့ေလ။ ဒီမွာက လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကေတာ့ ရွိတာပဲ။ အရင္ကထက္စာရင္ တုိက္ပြဲေတြရွိတဲ့အခ်ိန္အခါဆိုေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြဟာ အထူးသျဖင့္ ေတာအရပ္ေဒသေတြမွာ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ အဲ့တာေၾကာင့္ သူ ဒီဟာေတြကို သံုးသပ္ႏိုင္ဖို႔ဆိုလို႔ရွိရင္ေတာ့ အေကာင္းဆံုးကေတာ့ အခုနကေျပာတဲ့ပုဂၢိဳလ္ေတြနဲ႔ေတြ႔မယ္။ IDP စခန္းေတြလည္း သူေရာက္ေအာင္သြားမယ္။ အဲ့တာကိုသူသိရၿပီဆိုရင္ေတာ့ ဒါကို ဘယ္လိုျပဳျပင္ႏုိင္မလဲဆိုတာ နည္းလမ္းရွာေပးႏုိင္ရင္ေတာ့ ေကာင္းတာေပါ့။”

အစိုးရဘက္ကေတာ့ သူမလာခင္မွာပဲ Ms.Yanghee Lee ရဲ႕ဒီခရီးစဥ္တြင္း ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး ေကာင္စီက ခ်မွတ္ထားတဲ႔ အခ်က္အလက္ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ေရး မစ္ရွင္နဲ႔ ပတ္သက္ျခင္း မရွိေစဖို႔ သတိေပးထားပါတယ္။ Ms.Yanghee Lee ခရီးစဥ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဗီြအိုေအဘက္က ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတ႐ံုး၊ ႏုိင္ငံေတာ္အတုိင္ပင္ခံ႐ံုးနဲ႔ ႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာနက တာဝန္ရွိသူေတြကို အၾကိမ္ၾကိမ္ဆက္သြယ္စံုစမ္းခဲ့ေပမဲ့ ဆက္သြယ္လို႔မရခဲ့ပါဘူး။ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အထူးကုိယ္စားလွယ္ Ms.Yanghee Lee ရဲ႔ ဒီခရီးစဥ္ဟာ ဇူလိုင္ ၁၀ ရက္ေန႔ကေန ၂၁ ရက္ေန႔အထိ ၁၂ ရက္တာ ၾကာျမင့္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီခရီးစဥ္အတြင္း လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြကို လာမယ့္ ေအာက္တိုဘာလမွာ က်င္းပမယ့္ ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရးေကာင္စီမွာ တင္ျပသြားဖို႔ ရွိပါတယ္။

XS
SM
MD
LG