သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ၾသစေၾတးလ်ေတာမီး ဌာေနျမန္မာမ်ား အေတြ႕အႀကံဳ


Smoke and rain mist mix in air as cattle graze below burnt grass fields near Milton, Australia, Jan. 5, 2020.
ၾသစေၾတးလ်ေတာမီး ဌာေနျမန္မာမ်ား အေတြ႕အႀကံဳ
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:39 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

Zawgyi/ Unicode
ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံမွာ အဆိုးဆံုးေတာမီးေလာင္ကြ်မ္းမႈေၾကာင့္ ႏိုင္ငံသမိုင္းမွာ လူအမ်ားဆံုးကို ေဘးလြတ္ရာ ေရႊ႕ေျပာင္းကယ္ထုတ္ရတဲ့ အေျခအေနေရာက္ေနပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ သတင္းပတ္အကုန္မွာ မိုးအနည္းငယ္ရြာသြန္းခဲ့တဲ့အတြက္ ေတာမီးေလာင္ကြ်မ္းမႈဟာ အနည္းငယ္ သက္သာရာ ရခဲ့ေပမဲ့ အပူခ်ိန္ဆက္ၿပီးျမင့္မားေနဆဲျဖစ္ၿပီး ေလတိုက္ႏႈန္းျပင္းထန္တာေၾကာင့္ ေတာမီးကူးေလာင္မႈ ရွိေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံတ၀န္း အဆိုးဆံုးေတာမီးေလာင္ကြ်မ္းမႈ ရင္ဆိုင္ရင္ေနရခ်ိန္ ၾသစေၾတးလ်ေရာက္ ျမန္မာေတြရဲ႕ အေတြ႕အႀကံဳကို မအင္ၾကင္းႏိုင္က ေမးျမန္းတင္ဆက္ထားပါတယ္။
ၾသစေၾတးလ်မွာ ေတာမီးေလာင္မႈအေျခအေနကို အဆိုးဆံုးရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ေနရာေတြကေတာ့ ႏိုင္ငံအေရွ႕ေတာင္ပိုင္းနဲ႔ အေရွ႕ပိုင္း ေဒသတ၀ိုက္ျဖစ္ပါတယ္။ ဆစ္ဒနီမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ ေက်ာ္ေနထိုင္ေနတဲ့ ျမန္မာဆရာ၀န္ ေဒါက္တာေဇာ္၀င္းဦးကေတာ့ ဆစ္ဒနီၿမိဳ႕ေပၚကို ေတာမီးေလာင္ ကူးဆက္ႏိုင္မယ့္ အေျခအေနမရွိေပမယ့္ ေတာမီးအရွိန္ေၾကာင့္ ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ အေျခအေနကို ဗီြအိုေအကို အခုလိုေျပာပါတယ္။
“နီးေတာ့ နီးေပမယ့္ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ မီးေလာင္တဲ့ေနရာနဲ႔ယွဥ္ရင္ေတာ့ မီးခိုေငြ႔ေတြ ရွဳေနရတာေပါ့။ မီးခိုေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားတယ္။ ျပာေတြ လြင့္လာတယ္။ Quality of air က မေကာင္းဘူးေပါ့။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္ ၾသစေၾတးလ်ကို ေရာက္တာ ၁၉၈၉ခုႏွစ္ကပါ။ ေရာက္ခါစက ေတာမီးေလာင္တာ မျမင္ဘူးေတာ့။ ေရာက္ခါစက ဘာလဲေပါ့ေလ။ ၂၀၀၄ခုႏွစ္မွာလည္း ေလာင္ဘူးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေလာက္အတိုင္းအတာအထိေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဒီတခါေတာ့ ေတာ္ေတာ့္ကို ဆိုးပါတယ္။ ဆစ္ဒနီၿမိဳ႕ေပၚမွာ မီးခိုေငြ႔ေတြနဲ႔ ပိတ္ေနတယ္။ ေလထု မေကာင္းဘူး။ အခုအေျခအေနက သာမန္လူေတြေတာင္ အသက္ရွဴဖို႔ ခက္ပါတယ္။”
ေမး။ ။ အဲခု ေတာမီးေလာင္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ အေနအထားရွိၿပီလားဆရာ။
ေျဖ။ ။ သူတို႔ကေတာ့ အဆင့္လိုက္ခဲြၿပီးေတာ့ Emergency၊ Catastrophic တို႔ဆိုၿပီးခဲြေနတာ။ အခုေလာေလာဆယ္ အပူလႈိင္းက နဲနဲရပ္သြားေတာ့ သူတို႔အတြက္ နဲနဲသက္သာမယ္ထင္တယ္။ အေတာ္ေလးဆိုးတာကေတာ့ နယူးရီးယားမတိုင္ခင္ညက ဆိုးၿပီးေတာ့၊ ၿပီးခဲ့တဲ့ စေနေန႔ကလည္း အေတာ္ေလးဆိုးတယ္။ အပူကလည္း ၄၇-၅၀ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္ ထိတက္သြားတယ္။ အခုေတာ့ မိုးနဲနဲရြာတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပ်က္စီးဆံုးရွဳံးတာကေတာ့ အမ်ားႀကီးပါပဲ။
ေတာင္ပိုင္း မဲလ္ဘုန္းၿမိဳ႕မွာ ေနထိုင္တဲ့ ၈၈မ်ဳိးဆက္တဦးျဖစ္တဲ့ ကိုေစာ၀င္းေမာင္က ေနာက္ဆံုးအေျခအေနေတြကို အခုလို ဗြီအိုေအကို ေျပာျပပါတယ္။
“က်ေနာ္တို႔ မဲလ္ဘုန္းတ၀ိုက္မွာေတာ့ မီးေလာင္မႈျဖစ္တာ သိပ္မရွိဘူး။ ဒါေပမယ့္ ၿမိဳ႕ရဲ႕ ဆင္ေျခဖုန္းဘက္ ဗစ္တိုးရီးယားမွာ အေတာ္ေလာင္တာကို ေတြ႕ရတယ္။ ေျမဧကေပါင္း သန္းနဲ႔ ခ်ီ ေလာင္ေနတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေန႔မနက္မွာ မိုးအနည္းငယ္ရြာတဲ့အတြက္ မီးသတ္သမားေတြရဲ႕ မ်က္နွာမွာ ၿပံဳးရႊင္လာတာေတာ့ ေတြ႕ရတယ္။”
မီးေဘးဒုကၡသည္ေတြအတြက္ လွဴဒါန္းတဲ့ေနရာမွာ အ၀တ္အစားနဲ႔ အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းေတြ လိုတာထက္ ပိုေနတဲ့အတြက္ ပိုက္ဆံပဲ တိုက္ရိုက္ လွဴၾကဖို႔ အေရွ႕ေတာင္ပိုင္း ဗစ္တိုးရီးယားျပည္နယ္အမတ္က သတင္းမီဒီယာကတဆင့္ တိုက္တြန္းေနေၾကာင္းလည္း ကိုေစာ၀င္းေမာင္က ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ၿပီးခဲ့ရက္ပိုင္းက က်င္းပခဲ့တဲ့ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးပဲြကေန ေကာက္ခံရရွိခဲ့တဲ့ ၾသစီေဒၚလာ ငါးေထာင္ေက်ာ္ကို မီးေဘးဒုကၡသည္ေတြအတြက္ လွဴဒါန္းခဲ့ေၾကာင္း ကိုေစာ၀င္းေမာင္က ေျပာပါတယ္။
“ ေနာက္ထပ္ ဂုဏ္ယူစရာေကာင္းတာကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ၈၈ မ်ဳိးဆက္ရဲေဘာ္တေယာက္က ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံရဲ႕ အႀကီးဆံုးေရတပ္သေဘၤာႀကီးမွာ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနတယ္။ အဲဒီသေဘၤာႀကီးက အခု မီးေဘးဒုကၡသည္ေတြအတြက္ လိုအပ္တဲ့ ရိကၡာေတြ၊ အစားအေသာက္ေတြ၊ လိုအပ္တဲ့ အကူအညီေတြေပးေနေတာ့ ျမန္မာအသိုင္းအ၀ိုင္းအေနနဲ႔လည္း ဂုဏ္ယူပါတယ္။”
ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံမွာေလာင္ေနတဲ့ ေတာမီးေတြေၾကာင့္ ေသဆုံးသူ အေရအတြက္ဟာ ၂၃ ေယာက္ ရွိသြားၿပီး၊ ေတာမီးေတြကို ဆက္လက္ၿငိမ္းသတ္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ေနာက္ထပ္အရန္တပ္ဖဲြ႔၀င္ သံုးေထာင္ေလာက္ကို ေခၚယူထားေၾကာင္း ၾသစေၾတးလ်၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ Scott Morrison ကေျပာပါတယ္။ အခုလို ၾသစေၾတးလ်မွာ သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ဆိုးႀကီးရင္ဆိုင္ေနရခ်ိိန္ ကယ္ဆယ္ေရးလုပ္ငန္းေတြအပါအ၀င္ လူအေသအေပ်ာက္နည္းေအာင္၊ အပ်က္အစီး နည္းႏိုင္သမွ်နည္းေအာင္ စီမံေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ေနရာမွာ အတူယူသင့္တဲ့ အခ်က္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေဒါက္တာ ေဇာ္၀င္းဦးက အခုလိုေျပာပါတယ္။
“ information ရဖို႔အေရးႀကီးတယ္။ ျပည္သူလူထုေတြသိေအာင္ ေျပာထားရမယ္။ ကာကြယ္ႏိုင္ရင္ ကာကြယ္ရမယ္။ ျဖစ္မွာလုပ္တာထက္ အစီအစဥ္ႀကိဳလုပ္ထားရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။”
ဆစ္ဒနီတကၠသိုလ္ ေဂဟေဗဒပညာရွင္ေတြရဲ႕ ခန္႔မွန္းခ်က္အရ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံမွာ အဆိုးရြားဆံုး ေတာမီးေလာင္ကြ်မ္းမႈေၾကာင့္ ေတာရိုင္းတိရစၦာန္အေကာင္အေရတြက္ သန္းေပါင္း ၅၀၀ ထက္မနည္း ေသဆံုးခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ၂၀၁၈ခုနွစ္က အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ကာလီဖိုးနီးယားျပည္နယ္မွာ အဆိုးရြားဆံုး ေတာမီးေလာင္ကြ်မ္းမႈမွာ ေျမဧကေပါင္း ၂ သန္းေလာက္ပဲ ဆံုးရွဳံးခဲ့ၿပီး အခု ၾသစေၾတးလ် ေတာမီးေလာင္မႈမွာ ေျမဧကေပါင္း ၁၂ သန္းေက်ာ္ ေလာင္ကြ်မ္းဆံုးရွဳံးၿပီးျဖစ္တယ္လို႔ ေအပီသတင္းမွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။

-------------

သြစတြေးလျတောမီး ဌာနေမြန်မာများ အတွေ့အကြုံ
သြစတြေးလျနိုင်ငံမှာ အဆိုးဆုံးတောမီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် နိုင်ငံသမိုင်းမှာ လူအများဆုံးကို ဘေးလွတ်ရာ ရွှေ့ပြောင်းကယ်ထုတ်ရတဲ့ အခြေအနေရောက်နေပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ သတင်းပတ်အကုန်မှာ မိုးအနည်းငယ်ရွာသွန်းခဲ့တဲ့အတွက် တောမီးလောင်ကျွမ်းမှုဟာ အနည်းငယ် သက်သာရာ ရခဲ့ပေမဲ့ အပူချိန်ဆက်ပြီးမြင့်မားနေဆဲဖြစ်ပြီး လေတိုက်နှုန်းပြင်းထန်တာကြောင့် တောမီးကူးလောင်မှု ရှိနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံတဝန်း အဆိုးဆုံးတောမီးလောင်ကျွမ်းမှု ရင်ဆိုင်ရင်နေရချိန် သြစတြေးလျရောက် မြန်မာတွေရဲ့ အတွေ့အကြုံကို မအင်ကြင်းနိုင်က မေးမြန်းတင်ဆက်ထားပါတယ်။
သြစတြေးလျမှာ တောမီးလောင်မှုအခြေအနေကို အဆိုးဆုံးရင်ဆိုင်နေရတဲ့နေရာတွေကတော့ နိုင်ငံအရှေ့တောင်ပိုင်းနဲ့ အရှေ့ပိုင်း ဒေသတဝိုက်ဖြစ်ပါတယ်။ ဆစ်ဒနီမှာ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်နေထိုင်နေတဲ့ မြန်မာဆရာဝန် ဒေါက်တာဇော်ဝင်းဦးကတော့ ဆစ်ဒနီမြို့ပေါ်ကို တောမီးလောင် ကူးဆက်နိုင်မယ့် အခြေအနေမရှိပေမယ့် တောမီးအရှိန်ကြောင့် ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အခြေအနေကို ဗွီအိုအေကို အခုလိုပြောပါတယ်။
“နီးတော့ နီးပေမယ့် ကျနော်တို့ကတော့ မီးလောင်တဲ့နေရာနဲ့ယှဉ်ရင်တော့ မီးခိုငွေ့တွေ ရှုနေရတာပေါ့။ မီးခိုတွေ တော်တော်များတယ်။ ပြာတွေ လွင့်လာတယ်။ Quality of air က မကောင်းဘူးပေါ့။ တကယ့် မီးလောင်တဲ့နေရာနဲ့စာရင်တော့ မပြောပလောက်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ကျနော် သြစတြေးလျကို ရောက်တာ ၁၉၈၉ခုနှစ်ကပါ။ ရောက်ခါစက တောမီးလောင်တာ မမြင်ဘူးတော့။ ရောက်ခါစက ဘာလဲပေါ့လေ။ ၂၀၀၄ခုနှစ်မှာလည်း လောင်ဘူးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီလောက်အတိုင်းအတာအထိတော့ မဟုတ်ဘူး။ ဒီတခါတော့ တော်တော့်ကို ဆိုးပါတယ်။ ဆစ်ဒနီမြို့ပေါ်မှာ မီးခိုငွေ့တွေနဲ့ ပိတ်နေတယ်။ လေထု မကောင်းဘူး။ အခုအခြေအနေက သာမန်လူတွေတောင် အသက်ရှူဖို့ ခက်ပါတယ်။”
မေး။ ။ အဲခု တောမီးလောင်မှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ အနေအထားရှိပြီလားဆရာ။
ဖြေ။ ။ သူတို့ကတော့ အဆင့်လိုက်ခွဲပြီးတော့ Emergency၊ Catastrophic တို့ဆိုပြီးခွဲနေတာ။ အခုလောလောဆယ် အပူလှိုင်းက နဲနဲရပ်သွားတော့ သူတို့အတွက် နဲနဲသက်သာမယ်ထင်တယ်။ အတော်လေးဆိုးတာကတော့ နယူးရီးယားမတိုင်ခင်ညက ဆိုးပြီးတော့၊ ပြီးခဲ့တဲ့ စနေနေ့ကလည်း အတော်လေးဆိုးတယ်။ အပူကလည်း ၄၇-၅၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ထိတက်သွားတယ်။ အခုတော့ မိုးနဲနဲရွာတယ်။ ဒါပေမယ့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးတာကတော့ အများကြီးပါပဲ။
တောင်ပိုင်း မဲလ်ဘုန်းမြို့မှာ နေထိုင်တဲ့ ၈၈မျိုးဆက်တဦးဖြစ်တဲ့ ကိုစောဝင်းမောင်က နောက်ဆုံးအခြေအနေတွေကို အခုလို ဗွီအိုအေကို ပြောပြပါတယ်။
“ကျနော်တို့ မဲလ်ဘုန်းတဝိုက်မှာတော့ မီးလောင်မှုဖြစ်တာ သိပ်မရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် မြို့ရဲ့ ဆင်ခြေဖုန်းဘက် ဗစ်တိုးရီးယားမှာ အတော်လောင်တာကို တွေ့ရတယ်။ မြေဧကပေါင်း သန်းနဲ့ ချီ လောင်နေတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီနေ့မနက်မှာ မိုးအနည်းငယ်ရွာတဲ့အတွက် မီးသတ်သမားတွေရဲ့ မျက်နှာမှာ ပြုံးရွှင်လာတာတော့ တွေ့ရတယ်။”
မီးဘေးဒုက္ခသည်တွေအတွက် လှူဒါန်းတဲ့နေရာမှာ အဝတ်အစားနဲ့ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတွေ လိုတာထက် ပိုနေတဲ့အတွက် ပိုက်ဆံပဲ တိုက်ရိုက် လှူကြဖို့ အရှေ့တောင်ပိုင်း ဗစ်တိုးရီးယားပြည်နယ်အမတ်က သတင်းမီဒီယာကတဆင့် တိုက်တွန်းနေကြောင်းလည်း ကိုစောဝင်းမောင်က ဆိုပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ပြီးခဲ့ရက်ပိုင်းက ကျင်းပခဲ့တဲ့ ကရင်နှစ်သစ်ကူးပွဲကနေ ကောက်ခံရရှိခဲ့တဲ့ သြစီဒေါ်လာ ငါးထောင်ကျော်ကို မီးဘေးဒုက္ခသည်တွေအတွက် လှူဒါန်းခဲ့ကြောင်း ကိုစောဝင်းမောင်က ပြောပါတယ်။
“ နောက်ထပ် ဂုဏ်ယူစရာကောင်းတာကတော့ ကျနော်တို့ ၈၈ မျိုးဆက်ရဲဘော်တယောက်က သြစတြေးလျနိုင်ငံရဲ့ အကြီးဆုံးရေတပ်သင်္ဘောကြီးမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတယ်။ အဲဒီသင်္ဘောကြီးက အခု မီးဘေးဒုက္ခသည်တွေအတွက် လိုအပ်တဲ့ ရိက္ခာတွေ၊ အစားအသောက်တွေ၊ လိုအပ်တဲ့ အကူအညီတွေပေးနေတော့ မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်းအနေနဲ့လည်း ဂုဏ်ယူပါတယ်။”
သြစတြေးလျနိုင်ငံမှာလောင်နေတဲ့ တောမီးတွေကြောင့် သေဆုံးသူ အရေအတွက်ဟာ ၂၃ ယောက် ရှိသွားပြီး၊ တောမီးတွေကို ဆက်လက်ငြိမ်းသတ်နိုင်ဖို့အတွက် နောက်ထပ်အရန်တပ်ဖွဲ့ဝင် သုံးထောင်လောက်ကို ခေါ်ယူထားကြောင်း သြစတြေးလျဝန်ကြီးချုပ် Scott Morrison ကပြောပါတယ်။ အခုလို သြစတြေးလျမှာ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုးကြီးရင်ဆိုင်နေရချိန် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေအပါအဝင် လူအသေအပျောက်နည်းအောင်၊ အပျက်အစီး နည်းနိုင်သမျှနည်းအောင် စီမံဆောင်ရွက်နေတဲ့နေရာမှာ အတူယူသင့်တဲ့ အချက်တွေနဲ့ပတ်သက်လို့ ဒေါက်တာ ဇော်ဝင်းဦးက အခုလိုပြောပါတယ်။
“ information ရဖို့အရေးကြီးတယ်။ ပြည်သူလူထုတွေသိအောင် ပြောထားရမယ်။ ကာကွယ်နိုင်ရင် ကာကွယ်ရမယ်။ ဖြစ်မှာလုပ်တာထက် အစီအစဉ်ကြိုလုပ်ထားရင် ပိုကောင်းပါတယ်။”
ဆစ်ဒနီတက္ကသိုလ် ဂေဟဗေဒပညာရှင်တွေရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ သြစတြေးလျနိုင်ငံမှာ အဆိုးရွားဆုံး တောမီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်အကောင်အရေတွက် သန်းပေါင်း ၅၀၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၁၈ခုနှစ်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်မှာ အဆိုးရွားဆုံး တောမီးလောင်ကျွမ်းမှုမှာ မြေဧကပေါင်း ၂ သန်းလောက်ပဲ ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး အခု သြစတြေးလျ တောမီးလောင်မှုမှာ မြေဧကပေါင်း ၁၂ သန်းကျော် လောင်ကျွမ်းဆုံးရှုံးပြီးဖြစ်တယ်လို့ အေပီသတင်းမှာ ဖေါ်ပြထားပါတယ်။

XS
SM
MD
LG