သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

မန္ဒဲလား သုိ႔မဟုတ္ လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ ဘ၀စြန္႔ခဲ့သူ

  • ေဇာ္ဝင္းလိႈင္

ေတာင္အာဖရိကေခါင္းေဆာင္ နယ္လ္ဆင္မန္ဒဲလား
ေတာင္အာဖရိက သမၼတေဟာင္း Nelson Mandela ဟာ တခ်ိန္ကေထာင္ထဲ မွာျဖစ္ခဲ့တဲ့ တီဘီအဆုတ္ေရာဂါေၾကာင့္ အသက္ရူလမ္းေၾကာင္း ေဝဒနာ မၾကာခန ခံစားၿပီးတဲ့ေနာက္ ၾကာသပေတးေန႔က ကြယ္လြန္သြားၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြယ္လြန္ခ်ိန္မွာ သူဟာ အသက္ ၉၅ ႏွစ္ရွိၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။
အသားေရာင္ ခြဲျခားအုပ္ခ်ဳပ္မႈ ဆန္႔က်င္ေရးေခါင္းေဆာင္ လည္းျဖစ္၊ ေတာင္အာဖရိကႏုိင္ငံ ရဲ႕ ပထမဆုံး လူမည္းသမၼတလည္းျဖစ္ခဲ့တဲ့ မစၥတာ မန္ဒဲလား ကြယ္လြန္သြားတဲ့အေပၚ တကမၻာလုံးက ၀မ္းနည္း ပူးေဆြးေနၾကပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္း ဗီြအုိေအ သတင္းေထာက္ Deborah Block ေပးပုိ႔ထားတဲ့ သတင္းကုိ ကုိေဇာ္၀င္းလႈိင္က တင္ျပေပးပါမယ္။

“ ဒါကေတာ့ မစၥတာ မန္ဒဲလား ေတာင္အာဖရိကႏုိင္ငံရဲ႕ ပထမဆုံး လူမည္းသမၼတအျဖစ္ က်မ္းသစၥာက်ိန္ဆုိခဲ့တဲ့ အသံပဲ ျဖစ္ပါတယ္။”

လူအမ်ားစု အတြက္ေတာ့ မစၥတာ မန္ဒဲလားဟာ သူရဲေကာင္း၊ သူရသတၱိနဲ႔ ျပည့္စုံသူ၊ ခံယူခ်က္ ခုိင္မာသူနဲ႔၊ အေမွ်ာ္အျမင္ ရွိသူတဦးပါ။ သူဟာ ရုိးသားသူ၊ ႏွစ္လုိဖြယ္ေကာင္းသူ၊ သစၥာရွိသူနဲ႔ လူတဖက္သားအေပၚ သနား ညႇာတာတတ္သူတဦးလုိ႔ သတ္မွတ္ခံရသူပါ။

Nelson Mandela ဟာ ၁၉၁၈ ခုႏွစ္၊ ဇူလုိင္လ ၁၈ ရက္ေန႔မွာ ေမြးဖြားခဲ့ၿပီး အရင္က ေတာင္အာဖရိက လူမည္းအရပ္ျဖစ္တဲ့ Transkei မွာ ႀကီးျပင္းခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

လူငယ္ဘ၀ကတည္းက အသားေရာင္ ခဲြျခားအုပ္ခ်ဳပ္မႈဆန္႔က်င္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈေတြမွာ ပါ၀င္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ပုိင္းမွာ ANC လုိ႔ေခၚတဲ့ အာဖရိကအမ်ဳိးသား ကြန္ဂရက္အဖြဲ႔၀င္ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၄၀ ခုႏွစ္မွာ ANC လူငယ္အဖြဲ႔ရဲ႕ အႀကီးအကဲ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

မစၥတာ မန္ဒဲလားဟာ ဥပေဒပညာရပ္ကုိ ANC က လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္ Oliver Tambo နဲ႔ အတူ တက္ေရာက္ သင္ၾကားခဲ့ၿပီး ေနာက္ပုိင္း မွာ ေတာင္အာဖရိကႏုိင္ငံရဲ႕ ပထမဆုံး လူမည္း ဥပေဒေရးရာ အက်ဳိးေဆာင္ ကုမၸဏီကုိ စတင္ တည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ Johannesburg ၿမိဳ႕မွာ ဖြင့္လွစ္ထားတဲ့ သူတုိ႔ဥပေဒ အက်ဳိးေဆာင္ ကုမၸဏီအေနနဲ႔ အခေၾကးေငြမယူပဲ၊ ဒါမွမဟုတ္လည္း ေငြေၾကး သက္သက္သာသာနဲ႔ လူမည္းေတြရဲ႕ ဥပေဒေရးရာ ကိစၥေတြကုိ ကူညီ ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့ပါတယ္။

အစုိးရက ANC အဖြဲ႔ကုိ ပိတ္ပင္လုိက္ေပမယ့္လည္း အဖြဲ႔အေနနဲ႔ တိတ္တဆိတ္ ဆက္လက္ လႈပ္ရွားခဲ့ပါတယ္။ မစၥတာ မန္ဒဲလားဟာ ရဲေတြ လုိက္လံ ဖမ္းဆီးတာကုိ အစဥ္အၿမဲ ေရွာင္တိမ္းေနခဲ့ရတာေၾကာင့္ သူ႔ရဲ႕ ဒုတိယအိမ္ေထာင္ျဖစ္တဲ့ Winnie နဲ႔လည္း တကြဲ တျပားစီ ေနခဲ့ရပါတယ္။ ၀င္နီဟာလည္း ေနာက္ပုိင္းမွာ အသားေရာင္ခြဲျခား အုပ္ခ်ဳပ္မႈ တုိက္ဖ်က္ေရး လႈပ္ရွားမႈမွာ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူတဦး ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

အသားေရာင္ ခြဲျခားအုပ္ခ်ဳပ္မႈတုိက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းေတြကုိ ပုိမုိ ျပင္းထန္စြာ လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္လုိ႔ ANC အဖြဲ႔က ဆုံးျဖတ္လုိက္တဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ မစၥတာ မန္ဒဲလားဟာ အဖြဲ႔က အသစ္ဖြဲ႔စလည္းလုိက္တဲ့ စစ္ေရးတာ၀န္ခံ ျဖစ္လာခဲ့ၿပီး ေတာင္အာဖရိက အစုိးရနဲ႔ စစ္တပ္တုိ႔အေပၚ ဖ်က္ဆီးေရးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ေဆာင္လာပါတယ္။

သူ႔ရဲ႕ အစုိးရဆန္႔က်င္ေရးလုပ္ငန္းေတြေၾကာင့္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္မွာ ဖမ္းဆီးခံရၿပီး ရုံးတင္ စစ္ေဆးခံခဲ့ရပါတယ္။ သူ႔လုပ္ရပ္ေတြဟာ အာဖရိကလူမ်ဳိးေတြ လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ လႈပ္ရွားမႈျဖစ္တယ္ဆုိၿပီး မစၥတာ မန္ဒဲလားက တရားရုံးမွာ ခုခံ ေခ်ပခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ ၂ ႏွစ္ ၾကာတဲ့အခါမွာေတာ့ သူ႔ကုိ ေထာင္ဒဏ္ တစ္သက္ တစ္ကၽြန္း ျပစ္ဒဏ္ ခ်မွတ္လုိက္ၿပီး Cape Town အနီးက Robben ကၽြန္းမွာရွိတဲ့ အက်ဥ္းေထာင္ကုိ ပုိ႔လုိက္ပါတယ္။

နံမည္ဆုိးနဲ႔ ေက်ာ္ၾကားတဲ့ Robben အက်ဥ္းေထာင္မွာ ေထာင္ဒဏ္ ၁၈ ႏွစ္ က်ခံၿပီးတဲ့ေနာက္ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္မွာ သူ႔အေနနဲ႔ ANC ရဲ႕ လက္နက္ကုိင္ လႈပ္ရွားမႈေတြကုိ ရႈတ္ခ်မယ္ဆုိရင္ ျပန္လြတ္ေပးမယ္ဆုိတဲ့ အစုိးရရဲ႕ ကမ္းလွမ္းခ်က္ကုိ ျငင္းပယ္ခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ေတာင္အာဖရိကသမၼတ Frederik de Klerk က ၁၉၉၀ ခုႏွစ္မွာ ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြအားလုံးကုိ တရား၀င္ အသိအမွတ္ျပဳ လုိက္ၿပီး ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသား အမ်ားစုကုိလည္း ျပန္လြတ္ေပးလုိက္တဲ့အခ်ိန္မွာ မစၥတာ မန္ဒဲလားလဲ အက်ဥ္းေထာင္က ျပန္လြတ္လာခဲ့ပါတယ္။

၁၉၉၁ ခုႏွစ္မွာေတာ့ မစၥတာ မန္ဒဲလားကုိ ANC ရဲ႕ ဥကၠဌအျဖစ္ ေရြးေကာက္ တင္ေျမာက္လုိက္ၾကပါတယ္။ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္မွာ က်င္းပတဲ့ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲမွာ ANC အႏုိင္ရလုိက္တဲ့အတြက္ မစၥတာ မန္ဒဲလားဟာ အသက္ ၇၅ ႏွစ္အရြယ္မွာ ေတာင္အာဖရိကႏုိင္ငံရဲ႕ ပထမဆုံး လူမဲသမၼတ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

“ဒီလွပတဲ့ တုိင္းျပည္မွာ လူတဦးကေန တျခားတဦးကုိ ဖိႏွိပ္ အုပ္ခ်ဳပ္တာမ်ဳိး တာမ်ဳိး ဘယ္ေသာအခါမွ မႀကံဳေတြ႔ေစရပါေစနဲ႔။”

မစၥတာ မန္ဒဲလားအေနနဲ႔ သူ႔ဘ၀သက္တမ္းတေလွ်ာက္ ကမၻာတလႊားက ခ်ီးျမင့္တဲ့ ဆုတံဆပ္ေပါင္း မ်ားစြာကုိလည္း လက္ခံရရွိခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ သူနဲ႔အတူ ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့သူလည္းျဖစ္၊ တခ်ိန္က သူ႔ရဲ႕ ခါးသီးတဲ့ရန္သူအျဖစ္ ရွိေနခဲ့တဲ့ လူျဖဴအစုိးရသမၼတေဟာင္း De Klerk နဲ႔အတူ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္က ႏုိဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုကုိ ပူးတြဲ ခ်ီးျမင့္ခံခဲ့ရပါတယ္။

သူတုိ႔အေနနဲ႔ ေတာင္အာဖရိကႏုိင္ငံမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရရွိေအာင္ ေဖာ္ေဆာင္ေပးခဲ့ တဲ့အတြက္ အဲဒီ ႏုိဘယ္လ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုကုိ လက္ခံရရွိခဲ့တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

“ လူသားအားလုံးဟာ တန္းတူညီမွ် ေမြးဖြားခဲ့တယ္ဆုိတယ္ဆုိတာကုိ အသိအမွတ္ျပဳတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုကုိ အားလုံး ၀ုိင္းၿပီးေတာ့ တည္ေဆာက္ခဲ့ၾကတာပါ။”

အသက္ ၈၅ ႏွစ္အရြယ္ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္မွာေတာ့ သူ႔အေနနဲ႔ လက္ရွိတာ၀န္ေတြက အနားယူမယ့္အေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့ၿပီး ကေလးငယ္ေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြအတြက္ ဆက္လက္ လႈပ္ရွားခဲ့ပါတယ္။

လူမ်ဳိးေရး ပဋိပကၡေတြနဲ႔ ျပည့္ေနခဲ့တဲ့ ေတာင္အာဖရိကလုိ တုိင္းျပည္မွာ မစၥတာ မန္ဒဲလားဟာ အင္မတန္ ထူးျခား ေျပာင္ေျမာက္ တဲ့ ေခါင္းေဆာင္ တဦးျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ ေတာင္အာဖရိကႏုိင္ငံကုိ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ နဲ႔ ျပည့္ေနတဲ့ တုိင္းျပည္ကေန ၿငိမ္းခ်မ္းၿပီး နားလည္မႈ ျပည့္၀တဲ့ တုိင္းျပည္အျဖစ္ ေျပာင္းလဲေပးခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။
XS
SM
MD
LG