သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

site logo
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

စစ္တပ္က စိတ္တိုင္းက် ဖန္တီးႏိုင္စြမ္း မရွိေတာ့ေၾကာင္းျပသေနတဲ့ ဆူဒန္ႏိုင္ငံေရးအေျခအေန


Sudan protesters - burnt tires tyres burned - smoke - fire - barricade Khartoum

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ စစ္တပ္က ၂၀၂၁ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလ(၁)ရက္ေန႔မွာအာဏာသိမ္းပါတယ္။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲကေနတဆင့္ ျပည္သူေတြရဲ႕ဆႏၵနဲ႔ ေ႐ြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ထားတဲ့ အရပ္သားအစိုးရထံကေန က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္မႈ မရွိတဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႔ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းခဲ့တာပါ။ အဲဒီလိုပါပဲ၊ အာဖရိကႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္တဲ့ဆူဒန္ႏိုင္ငံမွာလည္း ၂၀၂၁ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာ (၂၅) ရက္ေန႔က အရပ္သားအစိုးရလက္ထဲကေန ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာကို စစ္တပ္က သိမ္းယူခဲ့ပါတယ္။

ဆူဒန္မွာအာဏာသိမ္းတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အေမရိကန္အေျခစိုက္ CBS သတင္းဌာနက "ဆူဒန္မွာ စစ္တပ္ေခါင္းေဆာင္က အရပ္သားေခါင္းေဆာင္ကို ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းကာ သူသာ အာဏာရွိသူျဖစ္ေၾကာင္း ေၾကညာ" လို႔ ေခါင္းစဥ္တပ္ၿပီး "အာဖရိကတိုက္ရဲ႕ အေရွ႕ေျမာက္ေဒသမွာ ရွိတဲ့ ဆူဒန္ႏိုင္ငံမွာၾကားျဖတ္အစိုးရအဖြဲ႕ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ အက္ဒူလာ ဟမ္းေဒါ့ခ္နဲ႔ အရပ္သားအစိုးရေခါင္းေဆာင္ေတြကို တနလၤာေန႔(ေအာက္တိုဘာ၂၅ ရက္ေန႔) မွာ စစ္တပ္က ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းခဲ့တယ္။ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ဟမ္းေဒါ့ခ္နဲ သူရဲ႕အစိုးရအဖြဲ႕ဝင္ေတြဟာ အာဏာသိမ္းစစ္ေခါင္းေဆာင္နဲ႔ ပူးေပါင္းဖို႔ ျငင္းဆန္ခဲ့ၾကလို႔ဖမ္းဆီးခံရတာ ျဖစ္ေၾကာင္း သတင္းနဲ႔ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးက ေျပာဆို ပါတယ္။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တဲ့ အာဏာရွင္လက္ေအာက္လြတ္ေျမာက္ၿပီးေနာက္ ဟမ္းေဒါ့ခ္ ဦးေဆာင္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြနဲ႔ စစ္တပ္အာဏာခြဲေဝအုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းေရးကာလဟာ ၂ ႏွစ္အၾကာမွာ အာဏာသိမ္းျခင္း ခံရတာျဖစ္တယ္" လို႔ေရးသားခဲ့ပါတယ္။

အယ္ဂ်ာဇီးယားသတင္းဌာနကလည္း "အယ္ဘာရွားကို ဖယ္ရွားၿပီးေနာက္ ဆူဒန္ရဲ႕ႏိုင္ငံေရးအေျခအေန"လို႔ေခါင္းစဥ္ေပးၿပီး ေရးသားပါတယ္။ ဆူဒန္ကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာအုပ္စိုးခဲ့တဲ့ အိုမာ အယ္ဘာရွားကို ဖယ္ရွားခဲ့ၿပီးႏွစ္ႏွစ္အၾကာမွာ စစ္တပ္နဲ႔ထင္ရွားတဲ့အရပ္သားေခါင္းေဆာင္ေတြၾကား သတင္းပတ္မ်ားစြာ ဆက္ဆံေရးတင္းမာေနခဲ့ၿပီးေနာက္ အာဏာခြဲေဝအုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ကို စစ္တပ္ကဖမ္းဆီးခဲ့တာျဖစ္ၿပီး၊ စစ္တပ္ေခါင္းေဆာင္ဟာ အာဏာခြဲေဝအုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ ေကာင္စီကို ဖ်က္သိမ္းကာ ႏိုင္ငံကို အေရးေပၚအေျခအေနေၾကညာခဲ့တယ္ လို႔ ေရးသားပါတယ္။

ဆူဒန္ႏိုင္ငံဟာ အာဖရိကတိုက္ရဲ႕ တတိယေျမာက္ အႀကီးဆုံးႏိုင္ငံတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၅၆ ခုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီ(၁) ရက္ေန႔မွာ ၿဗိတိသွ်ေတြလက္ေအာက္က လြတ္ေျမာက္ၿပီး လြတ္လပ္တဲ့ႏိုင္ငံတစ္ခု ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ဆူဒန္ဟာ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့ေပမဲ့ လြတ္လပ္ေရး ရၿပီးကတည္းက တည္ၿငိမ္ခဲ့တယ္လို႔ကို မရွိခဲ့ပါဘူး။ မတူညီတဲ့ ဘာသာစကား၊ မတူကြဲျပားတဲ့ကိုးကြယ္ယုံၾကည္မႈေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးအင္အားစုေတြၾကား ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္ပြါးခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၁၉ အထိ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တဲ့စစ္အာဏာ ရွင္ အိုမာ အယ္ ဘာရွားလက္ထက္မွာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ၊ကမာၻမွာရွိတဲ့ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕အစည္းေတြကို ကူညီေထာက္ပံ့တာေတြ၊ ၂၀၀၃ ကာလက ဒါေဖာေဒသစစ္ပြဲေတြမွာ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈေတြအထိ ျဖစ္ေပၚခဲ့ပါတယ္။ အိုမာ အယ္ဘာရွားအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တဲ့ ကာလတစ္ေလွ်ာက္လုံးမွာ လူေပါင္းသုံးသိန္းကေန ေလးသိန္းၾကားေသဆုံးခဲ့ တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ဆူဒန္ျပည္သူေတြက အိုမာ အယ္ ဘာရွားကို ႏႈတ္ထြက္ေပးဖို႔ ဆႏၵျပေတာင္းဆိုရာကေန ၂၀၁၉ ခုႏွစ္၊ ဧၿပီ ၁၁ ရက္ေန႔မွာေတာ့ စစ္တပ္က အာဏာဝင္သိမ္းကာ အဆုံးသတ္ခဲ့ရျပန္ပါတယ္။ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္ ၂၁ ရက္ေန႔မွာေတာ့ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးစစ္ေကာင္စီကေန စစ္တပ္နဲ႔ အရပ္သားႏိုင္ငံေရးသမားေတြပါဝင္တဲ့(၁၁)ဦးပါအခ်ဳပ္အျခာအာဏာပိုင္ေကာင္စီကိုတရားဝင္လႊဲေျပာင္းေပးခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေကာင္စီမွာ အရပ္သားတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ အက္ဒူလာ ဟမ္းေဒါ့ခ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

အခုအခါမွာေတာ့ အရပ္သားတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ အက္ဒူလာ ဟမ္းေဒါ့ခ္ ထံကေန စစ္တပ္ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္တဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး အက္ဒဲလ္ဖက္တာ အယ္ဘာဟမ္က အာဏာသိမ္းခဲ့ျပန္ပါၿပီ။ အဲဒီလိုစစ္တပ္ကအာဏာသိမ္းတာကို ဆန႔္က်င္တဲ့အေနနဲ႔ ၿမိဳ႕ေတာ္ခါတြန္အပါအဝင္ ၿမိဳ႕ႀကီးေတြမွာ ေထာင္ေသာင္းခ်ီတဲ့ ဆူဒန္ျပည္သူေတြ ဆႏၵျပခဲ့ၾကပါတယ္။စစ္တပ္က အၾကမ္းဖက္ႏွိနင္းတဲ့အတြက္ ၄၃ ဦးေသဆုံးၿပီး၊၁၁၃ ဦးအဖမ္းခံခဲ့ရတယ္လို႔ သတင္းမီဒီယာေတြက ေဖာ္ျပပါတယ္။ဒါေပမဲ့အာဏာသိမ္းၿပီး တစ္လခန႔္အၾကာမွာ အာဏာသိမ္းေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးအက္ဒဲလ္ဖက္တာ အယ္ဘာဟမ္က ဖမ္းဆီးထားတဲ့ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ အက္ဒူလာ ဟမ္းေဒါ့ခ္ကိုျပန္လႊတ္ေပးၿပီး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ရာထူး ျပန္ေပးခဲ့ပါတယ္။

ဟမ္းေဒါ့ကလည္း သူရာထူးျပန္လည္လက္ခံခဲ့တာဟာ ေသြးထြက္သံယိုမႈေတြ ကိုေရွာင္ ရွားႏိုင္ေအာင္လို႔ဆိုပါတယ္။ဒါေပမဲ့ ျပည္သူေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကေတာ့ ဟမ္းေဒါ့ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ရာထူး ျပန္လက္ခံတာကို မေက်နပ္ၾကပါဘူး။ျပည္သူေတြမေက်နပ္ၾကတာ လည္း အဆိုး မဆိုသာပါဘူး။ရာထူးျပန္လည္လက္ခံၿပီး တစ္လအၾကာ ဒီဇင္ဘာ ၂၂ ရက္ေန႔မွာေတာ့ သူ႔စိတ္ႀကိဳက္ အစိုးရဖြဲ႕ခြင့္မရရင္ ရာထူးကႏႈတ္ထြက္မယ္လို႔ ဟမ္းေဒါ့က ေျပာဆိုလာပါတယ္။ဒါေၾကာင့္ ဆူဒန္ႏိုင္ငံေရွ႕ေရးဟာ ဘာမွေသခ်ာ ေရရာမႈမရွိတဲ့ အေနအထားလို႔ဆိုရမွာပါ။ဒီအေနအထားနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ႏိုင္ငံေရးေဆာင္းပါးရွင္တစ္ဦးက အခုလိုေျပာပါတယ္။

"ဆူဒန္ႏိုင္ငံကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ခ်ဳပ္ကိုင္လာတဲ့ အာဏာရွင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး အိုမာအယ္ ဘာရွားကို ဆူဒန္လူထု လႈပ္ရွားမႈနဲ႔ျဖဳတ္ခ်လိုက္ တယ္။ လူထုဒီမိုကေရ စီအင္အားစုေတြ နဲ႔စစ္တပ္က ပုဂၢိဳလ္ေတြပါတဲ့ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး အစိုးရတစ္ရပ္ဖြဲ႕စည္းႏိုင္လိုက္ တယ္။ဆူဒန္ရဲ႕ဒီမိုကေရစီအလားအလာဟာ အားရစရာ အေနအထားမွာရွိ တယ္။ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းေရးဆိုတာက တေျဖာင့္တည္းသြားတာေတာ့မဟုတ္ဘူး။ အတက္အက်၊အေကြ႕အေကာက္ေတြ ရွိတာပဲ။စစ္တပ္က အေရးေပၚအေျခအေနေ ၾကညာၿပီး အရပ္ဘက္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ကိုဖမ္း တယ္။ႏိုင္ငံေရးသမားေတြဖမ္းတယ္။ ရာထူးကေနဖယ္ရွားတယ္။ အဲဒီအခါ လူထုတစ္ရပ္လုံး လမ္းေပၚထြက္ဆႏၵျပတယ္။ စစ္တပ္က လူထုကိုၿဖိဳခြင္းတယ္။ေနာက္ဆုံး မရတဲ့အခါၾကေတာ့အရပ္သားဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ကို တာဝန္ျပန္ေပးရတယ္။ဆူဒန္ျဖစ္စဥ္မွာ ဒီမိုကေရစီအင္အားစုေတြနဲ႔ စစ္တပ္အၾကားအျပန္ အလွန္ ႐ုန္းကန္လႈပ္ရွားေနတာေတြ႕ရတယ္။ဆူဒန္ႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး အလားအလာ ဘာလဲ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ကံေသ ကံမ မေျပာႏိုင္ဘူး။ဒါေပမဲ့ စစ္တပ္က စိတ္တိုင္းက် ဆူဒန္ႏိုင္ငံကို ဖန္တီးႏိုင္စြမ္း မရွိေတာ့ဘူးဆိုတာေတာ့ ေသခ်ာေျပာႏိုင္တယ္။"

ဆူဒန္မွာေတာ့ ျပည္သူလူထု အုံႂကြဆန႔္က်င္ေနတာကို ထိန္းႏိုင္ဖို႔၊ေသြးထြက္သံယိုမႈေတြ ကို ေရွာင္ရွားႏိုင္ဖို႔ ဖမ္းဆီးထားတဲ့ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ကိုလႊတ္ေပးၿပီး ညႇိႏႈိင္းေဆာင္႐ြက္ေန တာေတြ႕ရပါတယ္။ကြၽန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ ျပည္သူ႔ဆႏၵမဲနဲ႔လြတ္လပ္စြာ ေ႐ြးခ်ယ္တင္ေျမာက္ထားတဲ့ အစိုးရအဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္ေတြကို ၁၁ လ ၾကာတဲ့အထိ စစ္တပ္က ဖမ္းဆီးထားဆဲျဖစ္တဲ့အျပင္ ပုဒ္မေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးတပ္ကာတရားစြဲ ေထာင္ခ်ေန တာေတြ႕ေနရပါတယ္။ဘယ္လိုေရွ႕ဆက္ၾကမွာလဲ။ ဆူဒန္နဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံတို႔ရဲ႕အနာဂတ္ ႏိုင္ငံေရးဟာ ဘာျဖစ္မယ္ဆိုတာ ခန႔္မွန္းရ ခက္လွပါတယ္။ဒါေပမဲ့ ဆူဒန္ေရာ ျမန္မာမွာပါ စစ္တပ္ဟာ သူတို႔စိတ္ႀကိဳက္လုပ္ခ်င္တိုင္း လုပ္လို႔ မရႏိုင္ေတာ့ဘူးဆိုတာ ဒီကေန႔ ေတြ႕ႀကဳံေနရတဲ့ အေျခအေနေတြက သက္ေသျပလို႔ေနပါၿပီ။ျမန္မာစစ္တပ္ အေနနဲ႔တိုင္းရင္းသားျပည္သူေတြရဲ႕ ဆႏၵကို မ်က္ကြယ္ျပဳၿပီး မ်က္ကန္းတေစၦ မေၾကာက္ဆက္ေလွ်ာက္ေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ စစ္တပ္ကိုယ္တိုင္ ပ်က္စီးကိန္းဆိုက္ေ ရာက္သြားႏိုင္တယ္ဆိုတာသတိျပဳဖို႔ အခ်ိန္တန္ေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္းပါ။

-------------------------

စစ်တပ်က စိတ်တိုင်းကျ ဖန်တီးနိုင်စွမ်း မရှိတော့ကြောင်းပြသနေတဲ့ ဆူဒန်နိုင်ငံရေးအခြေအနေ

မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်တပ်က ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၁)ရက်နေ့မှာအာဏာသိမ်းပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲကနေတဆင့် ပြည်သူတွေရဲ့ဆန္ဒနဲ့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားတဲ့ အရပ်သားအစိုးရထံကနေ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှု မရှိတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့တာပါ။ အဲဒီလိုပါပဲ၊ အာဖရိကနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်တဲ့ဆူဒန်နိုင်ငံမှာလည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ (၂၅) ရက်နေ့က အရပ်သားအစိုးရလက်ထဲကနေ နိုင်ငံတော်အာဏာကို စစ်တပ်က သိမ်းယူခဲ့ပါတယ်။

ဆူဒန်မှာအာဏာသိမ်းတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်အခြေစိုက် CBS သတင်းဌာနက "ဆူဒန်မှာ စစ်တပ်ခေါင်းဆောင်က အရပ်သားခေါင်းဆောင်ကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းကာ သူသာ အာဏာရှိသူဖြစ်ကြောင်း ကြေညာ" လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်ပြီး "အာဖရိကတိုက်ရဲ့ အရှေ့မြောက်ဒေသမှာ ရှိတဲ့ ဆူဒန်နိုင်ငံမှာကြားဖြတ်အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် အက်ဒူလာ ဟမ်းဒေါ့ခ်နဲ့ အရပ်သားအစိုးရခေါင်းဆောင်တွေကို တနင်္လာနေ့(အောက်တိုဘာ၂၅ ရက်နေ့) မှာ စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့တယ်။ ဝန်ကြီးချုပ်ဟမ်းဒေါ့ခ်နဲ သူရဲ့အစိုးရအဖွဲ့ဝင်တွေဟာ အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင်နဲ့ ပူးပေါင်းဖို့ ငြင်းဆန်ခဲ့ကြလို့ဖမ်းဆီးခံရတာ ဖြစ်ကြောင်း သတင်းနဲ့ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးက ပြောဆို ပါတယ်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ အုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့ အာဏာရှင်လက်အောက်လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ဟမ်းဒေါ့ခ် ဦးဆောင်တဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတွေနဲ့ စစ်တပ်အာဏာခွဲဝေအုပ်ချုပ်တဲ့ ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလဟာ ၂ နှစ်အကြာမှာ အာဏာသိမ်းခြင်း ခံရတာဖြစ်တယ်" လို့ရေးသားခဲ့ပါတယ်။

အယ်ဂျာဇီးယားသတင်းဌာနကလည်း "အယ်ဘာရှားကို ဖယ်ရှားပြီးနောက် ဆူဒန်ရဲ့နိုင်ငံရေးအခြေအနေ"လို့ခေါင်းစဉ်ပေးပြီး ရေးသားပါတယ်။ ဆူဒန်ကို နှစ်ပေါင်းများစွာအုပ်စိုးခဲ့တဲ့ အိုမာ အယ်ဘာရှားကို ဖယ်ရှားခဲ့ပြီးနှစ်နှစ်အကြာမှာ စစ်တပ်နဲ့ထင်ရှားတဲ့အရပ်သားခေါင်းဆောင်တွေကြား သတင်းပတ်များစွာ ဆက်ဆံရေးတင်းမာနေခဲ့ပြီးနောက် အာဏာခွဲဝေအုပ်ချုပ်နေတဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ကို စစ်တပ်ကဖမ်းဆီးခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ စစ်တပ်ခေါင်းဆောင်ဟာ အာဏာခွဲဝေအုပ်ချုပ်နေတဲ့ ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းကာ နိုင်ငံကို အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခဲ့တယ် လို့ ရေးသားပါတယ်။

ဆူဒန်နိုင်ငံဟာ အာဖရိကတိုက်ရဲ့ တတိယမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ(၁) ရက်နေ့မှာ ဗြိတိသျှတွေလက်အောက်က လွတ်မြောက်ပြီး လွတ်လပ်တဲ့နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဆူဒန်ဟာ လွတ်လပ်ရေးရခဲ့ပေမဲ့ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးကတည်းက တည်ငြိမ်ခဲ့တယ်လို့ကို မရှိခဲ့ပါဘူး။ မတူညီတဲ့ ဘာသာစကား၊ မတူကွဲပြားတဲ့ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတွေနဲ့ နိုင်ငံရေးအင်အားစုတွေကြား ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွါးခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၁၉ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့စစ်အာဏာ ရှင် အိုမာ အယ် ဘာရှားလက်ထက်မှာ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ၊ကမ္ဘာမှာရှိတဲ့ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းတွေကို ကူညီထောက်ပံ့တာတွေ၊ ၂၀၀၃ ကာလက ဒါဖောဒေသစစ်ပွဲတွေမှာ လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုတွေအထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။ အိုမာ အယ်ဘာရှားအုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့ ကာလတစ်လျှောက်လုံးမှာ လူပေါင်းသုံးသိန်းကနေ လေးသိန်းကြားသေဆုံးခဲ့ တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာတော့ ဆူဒန်ပြည်သူတွေက အိုမာ အယ် ဘာရှားကို နှုတ်ထွက်ပေးဖို့ ဆန္ဒပြတောင်းဆိုရာကနေ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၁ ရက်နေ့မှာတော့ စစ်တပ်က အာဏာဝင်သိမ်းကာ အဆုံးသတ်ခဲ့ရပြန်ပါတယ်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ သြဂုတ် ၂၁ ရက်နေ့မှာတော့ အသွင်ကူးပြောင်းရေးစစ်ကောင်စီကနေ စစ်တပ်နဲ့ အရပ်သားနိုင်ငံရေးသမားတွေပါဝင်တဲ့(၁၁)ဦးပါအချုပ်အခြာအာဏာပိုင်ကောင်စီကိုတရားဝင်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကောင်စီမှာ အရပ်သားတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ အက်ဒူလာ ဟမ်းဒေါ့ခ်ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

အခုအခါမှာတော့ အရပ်သားတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် အက်ဒူလာ ဟမ်းဒေါ့ခ် ထံကနေ စစ်တပ်ခေါင်းဆောင် ဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အက်ဒဲလ်ဖက်တာ အယ်ဘာဟမ်က အာဏာသိမ်းခဲ့ပြန်ပါပြီ။ အဲဒီလိုစစ်တပ်ကအာဏာသိမ်းတာကို ဆန့်ကျင်တဲ့အနေနဲ့ မြို့တော်ခါတွန်အပါအဝင် မြို့ကြီးတွေမှာ ထောင်သောင်းချီတဲ့ ဆူဒန်ပြည်သူတွေ ဆန္ဒပြခဲ့ကြပါတယ်။စစ်တပ်က အကြမ်းဖက်နှိနင်းတဲ့အတွက် ၄၃ ဦးသေဆုံးပြီး၊၁၁၃ ဦးအဖမ်းခံခဲ့ရတယ်လို့ သတင်းမီဒီယာတွေက ဖော်ပြပါတယ်။ဒါပေမဲ့အာဏာသိမ်းပြီး တစ်လခန့်အကြာမှာ အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအက်ဒဲလ်ဖက်တာ အယ်ဘာဟမ်က ဖမ်းဆီးထားတဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် အက်ဒူလာ ဟမ်းဒေါ့ခ်ကိုပြန်လွှတ်ပေးပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ပြန်ပေးခဲ့ပါတယ်။

ဟမ်းဒေါ့ကလည်း သူရာထူးပြန်လည်လက်ခံခဲ့တာဟာ သွေးထွက်သံယိုမှုတွေ ကိုရှောင် ရှားနိုင်အောင်လို့ဆိုပါတယ်။ဒါပေမဲ့ ပြည်သူတွေနဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတွေကတော့ ဟမ်းဒေါ့ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ပြန်လက်ခံတာကို မကျေနပ်ကြပါဘူး။ပြည်သူတွေမကျေနပ်ကြတာ လည်း အဆိုး မဆိုသာပါဘူး။ရာထူးပြန်လည်လက်ခံပြီး တစ်လအကြာ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ ရက်နေ့မှာတော့ သူ့စိတ်ကြိုက် အစိုးရဖွဲ့ခွင့်မရရင် ရာထူးကနှုတ်ထွက်မယ်လို့ ဟမ်းဒေါ့က ပြောဆိုလာပါတယ်။ဒါကြောင့် ဆူဒန်နိုင်ငံရှေ့ရေးဟာ ဘာမှသေချာ ရေရာမှုမရှိတဲ့ အနေအထားလို့ဆိုရမှာပါ။ဒီအနေအထားနဲ့ ပတ်သက်လို့ နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးရှင်တစ်ဦးက အခုလိုပြောပါတယ်။

"ဆူဒန်နိုင်ငံကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ချုပ်ကိုင်လာတဲ့ အာဏာရှင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အိုမာအယ် ဘာရှားကို ဆူဒန်လူထု လှုပ်ရှားမှုနဲ့ဖြုတ်ချလိုက် တယ်။ လူထုဒီမိုကရေ စီအင်အားစုတွေ နဲ့စစ်တပ်က ပုဂ္ဂိုလ်တွေပါတဲ့ အသွင်ကူးပြောင်းရေး အစိုးရတစ်ရပ်ဖွဲ့စည်းနိုင်လိုက် တယ်။ဆူဒန်ရဲ့ဒီမိုကရေစီအလားအလာဟာ အားရစရာ အနေအထားမှာရှိ တယ်။ ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းရေးဆိုတာက တဖြောင့်တည်းသွားတာတော့မဟုတ်ဘူး။ အတက်အကျ၊အကွေ့အကောက်တွေ ရှိတာပဲ။စစ်တပ်က အရေးပေါ်အခြေအနေေ ကြညာပြီး အရပ်ဘက်ဝန်ကြီးချုပ်ကိုဖမ်း တယ်။နိုင်ငံရေးသမားတွေဖမ်းတယ်။ ရာထူးကနေဖယ်ရှားတယ်။ အဲဒီအခါ လူထုတစ်ရပ်လုံး လမ်းပေါ်ထွက်ဆန္ဒပြတယ်။ စစ်တပ်က လူထုကိုဖြိုခွင်းတယ်။နောက်ဆုံး မရတဲ့အခါကြတော့အရပ်သားဝန်ကြီးချုပ်ကို တာဝန်ပြန်ပေးရတယ်။ဆူဒန်ဖြစ်စဉ်မှာ ဒီမိုကရေစီအင်အားစုတွေနဲ့ စစ်တပ်အကြားအပြန် အလှန် ရုန်းကန်လှုပ်ရှားနေတာတွေ့ရတယ်။ဆူဒန်နိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေး အလားအလာ ဘာလဲ။ ကျွန်တော်တို့ ကံသေ ကံမ မပြောနိုင်ဘူး။ဒါပေမဲ့ စစ်တပ်က စိတ်တိုင်းကျ ဆူဒန်နိုင်ငံကို ဖန်တီးနိုင်စွမ်း မရှိတော့ဘူးဆိုတာတော့ သေချာပြောနိုင်တယ်။"

ဆူဒန်မှာတော့ ပြည်သူလူထု အုံကြွဆန့်ကျင်နေတာကို ထိန်းနိုင်ဖို့၊သွေးထွက်သံယိုမှုတွေ ကို ရှောင်ရှားနိုင်ဖို့ ဖမ်းဆီးထားတဲ့ဝန်ကြီးချုပ်ကိုလွှတ်ပေးပြီး ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်နေ တာတွေ့ရပါတယ်။ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာတော့ ပြည်သူ့ဆန္ဒမဲနဲ့လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်တင်မြောက်ထားတဲ့ အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်တွေကို ၁၁ လ ကြာတဲ့အထိ စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးထားဆဲဖြစ်တဲ့အပြင် ပုဒ်မတွေအမျိုးမျိုးတပ်ကာတရားစွဲ ထောင်ချနေ တာတွေ့နေရပါတယ်။ဘယ်လိုရှေ့ဆက်ကြမှာလဲ။ ဆူဒန်နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံတို့ရဲ့အနာဂတ် နိုင်ငံရေးဟာ ဘာဖြစ်မယ်ဆိုတာ ခန့်မှန်းရ ခက်လှပါတယ်။ဒါပေမဲ့ ဆူဒန်ရော မြန်မာမှာပါ စစ်တပ်ဟာ သူတို့စိတ်ကြိုက်လုပ်ချင်တိုင်း လုပ်လို့ မရနိုင်တော့ဘူးဆိုတာ ဒီကနေ့ တွေ့ကြုံနေရတဲ့ အခြေအနေတွေက သက်သေပြလို့နေပါပြီ။မြန်မာစစ်တပ် အနေနဲ့တိုင်းရင်းသားပြည်သူတွေရဲ့ ဆန္ဒကို မျက်ကွယ်ပြုပြီး မျက်ကန်းတစ္ဆေ မကြောက်ဆက်လျှောက်နေမယ်ဆိုရင်တော့ စစ်တပ်ကိုယ်တိုင် ပျက်စီးကိန်းဆိုက်ေ ရာက်သွားနိုင်တယ်ဆိုတာသတိပြုဖို့ အချိန်တန်နေပြီဖြစ်ကြောင်းပါ။

XS
SM
MD
LG