သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြရဲ႕ အျမင္


အေမရိကန္သံအမတ္ Scot Marciel (ယာဘက္ ဒုတိယေျမာက္) နဲ႔ အျခား သံတမန္မ်ား ရန္ကုန္အတြင္းရွိ မဲ႐ံုအား ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာစဥ္။ (ႏိုဝင္ဘာ ၃၊ ၂၀၁၈)

ဒီကေန႔က်င္းပခဲ့တဲ့ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္က်င္းပႏိုင္ခဲ့တာကို ေတြ႔ရေပမဲ့ မဲ႐ံုေတြကို တာဝန္ခံစီစဥ္ေပးေနတဲ့ မဲ႐ံုမွဴးေတြရဲ႕ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြကေတာ့ လိုအပ္ခ်က္ေတြရွိေနေသးတယ္လို႔ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြက ေျပာပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲ ဥပေဒကို အမွန္တကယ္ သေဘာေပါက္ၿပီး ေရြးေကာက္ပြဲ ေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာသူေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြရဲ႕ အခန္းက႑ေတြကို သိရွိနားလည္ေနမႈ အားနည္းေနတာလို႔ဆိုပါတယ္။ နယ္တခ်ိဳ႕မွာေတာ့ ဆႏၵမဲေပးပိုင္ ခြင့္ရွိသူ မဲဆႏၵရွင္ေတြ မဲေပးခြင့္အခက္အခဲ ရွိခဲ့သလို ေရြးေကာက္ပြဲကို အနီးကပ္ေစာင့္ၾကည့္ခဲ့ၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေရး ပါတီ အဖြဲ႔ေတြၾကားမွာလည္း အဆင္မေျပမႈေတြရွိခဲ့တယ္လို႔ ႏိုင္ငံေရးပါတီ တာဝန္ရွိသူေတြကေျပာပါတယ္။ အေသးစိတ္ကို မဆုမြန္ စုစည္းတင္ျပထားပါတယ္။

ဒီကေန႔ ႏိုဝင္ဘာလ ၃ ရက္ စေနမနက္ပိုင္းကစလို႔ လစ္လပ္မဲဆႏၵနယ္ (၁၃) ေနရာမွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ ၾကားျဖတ္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြကေတာ့ ေယဘုယ်အားျဖင့္ အဆင္ေျပေခ်ာေမြ႔စြာနဲ႔က်င္းပႏုိင္ခဲ့တာ ေတြ႔ခဲ့ရတယ္လို႔ ၂၀၁၈ ႏို၀င္ဘာ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာခဲ့သူေတြကေျပာပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပရာမဲ႐ံုေတြမွာ မဲ႐ံုမွဴးေတြရဲ႕ က်ား-မ အခ်ိဳးကေတာ့ ညီမွ်လာတာ ႀကိဳဆိုရမယ့္ အခ်က္ ျဖစ္ေပမဲ့လို႔ မဲ႐ံုမွဴးေတြဘက္က နားလည္သိရွိမႈကေတာ့ အားနည္းေနေသးတယ္လို႔ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲကို ကိုယ္တုိင္ အနီးကပ္ေစာင့္ၾကည့္ေနတဲ့ ဖန္တီးအိမ္အဖြဲ႔က မခင္ေလးငယ္က သူတို႔ ဒီကေန႔ ေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာခဲ့တဲ့ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ ေနာက္ဆံုးအေျခအေနကို ဗီြအိုေအျမန္မာပိုင္းကို ေျပာျပပါတယ္။

“အခုလက္ရိွတခ်ိဳ႕မဲ႐ံုေတြကေတာ့ မဲေပးတဲ့ျဖစ္စဥ္ၿပီးၿပီ။ တခ်ိဳ႕မဲ႐ံုေတြက ေရတြက္ေနပါၿပီ က်မတို႔က အခု Call Center မွာရိွပါတယ္။ က်မတို႔ရဲ႕ Call Center ကို အနယ္နယ္အရပ္ရပ္မွာ ရိွတဲ့ က်မတို႔ရဲ႕ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာ သူေတြဆီက ဖုန္းေတြ၀င္လို႔ အခုလက္ခံေျပာေနပါတယ္ရွင့္။ ဒီထူးျခားျဖစ္စဥ္လည္း တခ်ိဳ႕ဟာေလေတြလည္းရိွ ပါတယ္။ ႀကိဳတင္မဲနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းမသိလိုက္တဲ့ဟာမ်ိဳးေလးေတြလည္း တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာေတာ့ ေတြ႔ရပါတယ္ရွင့္။ က်မတို႔ ကနဦး ထုတ္ျပန္ခ်က္ထဲမွာ ပါတဲ့အတိုင္းေပါ့ေနာ္ မဲ႐ံုမွဴးေတြက ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြရဲ႕ဟာနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးပါတီမွ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြနဲ႔ ေရာေထြးၿပီးေတာ့ လိုအပ္တဲ့ စာရြက္စာတမ္းေတြေတာင္းၿပီး တခ်ိဳ႕လူေတြကို ၀င္ခြင့္မေပးတာမ်ိဳးေတြ ဒါေပမဲ့ ေျဖရွင္းလိုက္တဲ့အခါက်ေတာ့ ေျပလည္သြားတာမ်ိဳးေတြရိွပါတယ္ရွင့္။ ဒီမဲ ႐ံု မွဴးေတြမွာ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၅ ကဆိုအမ်ားစုက အမ်ိဳးသမီးေတြ ျဖစ္ခဲ့တာေပါ့ေနာ္။ က်ား၊ မ တန္းတူညီမွ်မႈမရိွခဲ့တာေတြေပါ့ေနာ္ အခုေတာ့ ညီညီမွ်မွ် နဲ႔ အမ်ိဳးသမီး၊ အမ်ိဳးသားပါ၀င္မႈကမွ်တလာတဲ့ သေဘာမွာေတြရတယ္ရွင့္။ ကနဦးေတြ႔ရိွခ်က္ေတြက။”

မဲ႐ံုေတြကို မဲလာေပးတဲ့ မသန္စြမ္းမဲဆႏၵရွင္ေတြအတြက္ မဲေပးဖို႔ အဆင္ေျပေခ်ာေမြ႔ေစမယ့္ အစီအစဥ္ေတြ ကေတာ့ အားနည္းေနဆဲျဖစ္ၿပီး ဒီကေန႔ မဲဆႏၵရွင္ျပည္သူေတြ မဲလာေရာက္ေပးခဲ့တဲ႔ အေျခအေနကိုလည္း မခင္ေလးငယ္က ေျပာျပပါတယ္။

“မသန္စြမ္းတဲ့ မဲဆႏၵရွင္ေတြ လာထည့္ဖို႔ဆိုရင္ Wheel chair နဲ႔ လာတဲ့ သူေတြအတြက္ ဆိုရင္ ခက္ခဲတာမ်ိဳးေတြရွိတယ္။ နယ္ေတြမွာလည္းပဲ မသန္စြမ္းသူေတြလာဖို႔အတြက္ သီးသန္႔ စီစဥ္တာ မဟုတ္ေပမယ့္ နယ္ေတြမွာက် ေနရာက်ယ္ျပန္႔တဲ့အခါက် wheel chair နဲ႔လာတဲ့သူေတြ အလြယ္တကူလာႏိုင္ တာေတြ႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြရဲ႕ ေတြ႔ရိွခ်က္အရဆိုရင္ က်မတို႔ အစီရင္ခံစာမွာပါတဲ့ အတိုင္းပဲေပါ့ေနာ္ ရာခိုင္ႏႈန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ေသခ်ာစီမံထားတာမ်ိဳး အမ်ားႀကီးမရွိပါဘူး။ ႀကိဳးစားၿပီးေတာ့ မသန္စြမ္းသူေတြလာႏိုင္ေအာင္ စီစဥ္ထားတဲ့ မဲ႐ံုေတြ အနည္းငယ္ေတာ့ရိွပါတယ္။”

ေမး။ ။ အမအဲဒီေတာ့ ဒီေန႔ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲမွာ လစ္လပ္နယ္ေျမေတြမွာ လာၿပီးမဲေပးၾကတဲ့ ျပည္သူလူထုရဲ႕ စိတ္ပါ၀င္စားမႈနဲ႔ ပူးေပါင္းပါ၀င္မႈအေနအထားကေရာ ဘယ္လိုမ်ားရိွပါသလဲရွင့္။

ေျဖ။ ။ အခုမ်က္ျမင္အေနနဲ႔ကေတာ့ အရမ္းႀကီးအားႀကိဳးမာန္တက္လာတယ္လို႔လည္း ေျပာလို႔မရသလို႔ စိတ္၀င္စားမႈမရိွလို႔ လံုး၀ သတ္မွတ္ရာႏႈန္းမျပည့္ဘူးလို႔လည္း ေျပာလို႔ မရတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးမွာလည္းရိွပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ မ်က္ျမင္အေျခအေနနဲ႔ ေမွ်ာ္မွန္းရတာေတာ့ ပံုမွန္ က်မတို႔ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္က ယံုၾကည္ႏိုင္တယ္ေပါ့ေနာ္။ လာထည့္တဲ့လူရဲ႕ အေျခအေနက အရမ္းရာခိုင္ႏႈႈန္းနည္းတာ မ်ိဳး မျဖစ္ႏုိင္ဘူးလို႔ေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ္လို႔ ေရတြက္ၿပီးလို႔ရိွရင္ စာရင္းအတိအက်သိရင္ေတာ့ က်မတို႔ တရား၀င္ထုတ္ျပန္ႏိုင္မွာပါရွင့္။”

ေရြးေကာက္ပြဲဆုိင္ရာ ျပည္သူ႔လႈပ္ရွားမႈ အဖြဲ႔ PACE နဲ႔ ဖန္တီးအိမ္အဖြဲ႔တို႔ ပူးေပါင္းၿပီး ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ လစ္လပ္မဲဆႏၵၵနယ္ေတြမွာ က်င္းပေနတဲ့ မဲ႐ံုေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေပါင္း ၅၇၉ ဦးနဲ႔ အနီးကပ္ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာခဲ့ၾကတာပါ။ သူတို႔ရဲ႕ ပူးေပါင္း ကနဦးထုတ္ျပန္ခ်က္အရ အထူးသျဖင့္ ၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ မဲရံုမွဴးေတြရဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒ၊ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြအေပၚ သိရွိ နားလည္မႈေတြကို ဒီထက္ပိုၿပီး သင္တန္းေပးဖို႔ ပညာေပးေဆြးေႏြးမႈေတြ လုပ္ဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔လည္း ေထာက္ျပပါတယ္။

နယ္ၿမိဳ႕ေတြမွာေတာ့ မဲဆႏၵရွင္ျပည္သူတခ်ိဳ႕ မဲဆႏၵေပးဖို႔ အခက္အခဲႀကံဳခဲ့ၾကရသလို- ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ ဘက္ က ေတြ႔ခဲ့ရတဲ့ အေျခအေနနဲ႔ မဲ႐ံုမွဴးေတြဘက္က ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒကို သိရွိနားလည္မႈက အေတာ္ ေလးကို အားနည္းေနတာကို ေတြ႔ႀကံဳခဲ့ရတယ္လို႔လည္း မႏၱေလးတုိင္း ျမင္းၿခံၿမိဳ႕နယ္ မဲ႐ံုအမွတ္ (၄) မွာ အနီးကပ္ ေစာင့္ ၾကည့္ခဲ့တဲ့ လူ႔ေဘာင္သစ္ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီရဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲေအာင္ႏိုင္ေရးတာဝန္ခံ ဦးမ်ိဳးဟန္ ကလည္း သူ႔အေတြ႔အႀကံဳေျပာျပခဲ့ပါတယ္။

“အခက္အခဲကေတာ့ အားနည္းခ်က္ကေတာ့ ေတာ္ေတာ့ကိုမ်ားပါတယ္။ မ်ားတယ္ဆိုတာက က်ေနာ္တို႔ မိတ္ေဆြေတြ ဒီမဲ႐ံုေတြထဲမွာ မွတ္ပံုတင္မပါလို႔မေပးရဘူးဆိုၿပီး စာရင္းထဲမွာပါတယ္။ အဲဒါကို ရပ္ကြက္လူႀကီးေထာက္ခံစာ လည္းမရိွ ပံုစံ (၆၆) နဲ႔လည္း အေပးမခံတာေတြက အဲဒီမွာေတြ႔ရတယ္။ ေတြ႔ရေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ၀င္ေျပာေတာ့ အေပးခံပါမယ္ဘာညာေျပာတယ္။ ဒါေပမယ့္ လူႏွစ္ရာေလာက္က ျပန္သြားၿပီး မဲေပးမရလို႔ျပန္သြားတဲ့လူဦးေရက ႏွစ္ရာေလာက္ရိွတယ္လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။ အဓိက ကေတာ့မဲ႐ံုေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒ေတြပါ။ အဲဒီေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒကို အဓိကနားလည္ဖို႔လိုတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ ဥပေဒကို နားမလည္ဘဲနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ ပါတီေတြကို လက္ရိွဆိုင္းဘုတ္ေတြလိုက္ၿပီး ျဖဳတ္ခိုင္းတာမ်ိဳးေတြ ရိွလာတာလည္း က်ေနာ္တို႔ေရြးေကာက္ပြဲ နားနီးမွာ ေတာ္ေတာ္ေလးစိတ္ကသိကေအာက္ျဖစ္ရတဲ့ဟာေတြပါ။ ေနာက္တခ်က္က မဲ႐ံု-လူထုၾကားထဲမွာ မဲစာရင္းေတြေကာက္တဲ့ေနရာေတြမွာလည္း မဲစာရင္းေတြျပည့္စံုေအာင္ မေကာက္ႏုိင္ဘူး။”

ဒီကေန႔က်င္းပခဲ့တဲ့ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္တဲ့ လစ္လပ္မဲဆႏၵနယ္ (၁၃) ေနရာကေတာ့ ျပည္သူ႔ လႊတ္ေတာ္အတြက္ ခ်င္းျပည္နယ္ ကန္ပက္လက္၊ ရွမ္းျပည္နယ္ လဲခ်ား၊ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး တာေမြ၊ မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီး ျမင္းၿခံ၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္အတြက္ ကခ်င္ျပည္နယ္ျမစ္ႀကီးနားနဲ႔ ျပည္နယ္နဲ႔ တုိင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္အတြက္ မတူပီ၊ တမူး၊ အုတ္တြင္း၊ သပိတ္က်င္း၊ ရေသ့ေတာင္၊ မင္းဘူး၊ ဆိပ္ကမ္းနဲ႔ မႏၱေလးတုိင္းေဒသႀကီးက ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမဲဆႏၵနယ္ေတြ ပါ၀င္မွာျဖစ္ပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG