သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ စီးပြားေရး ႏွစ္ခ်ဳပ္ အပိုင္း (၂)


ကမၻာ့ စီးပြားေရးမွာ အခက္ႀကံဳေနေပမယ့္ ျမန္မာ့ စီးပြား ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈကေတာ့ တည္တည္ၿငိမ္ၿငိမ္ ရွိေနတယ္လို႔ ႏုိင္ငံတကာ ေငြေၾကးရန္ပံုေငြ အဖြဲ႔ IMF က ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ႏွစ္ကုန္ပိုင္းမွာ မွတ္ခ်က္ ေပးပါတယ္။ အစိုးရဘက္ကေတာ့ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြကို ဖိတ္ေခၚ ေနသလိုဘဲ ျပည္တြင္း စီးပြားေရး ပိုၿပီး လည္ပတ္လာေစဖို႔ ရည္ရြယ္ၿပီး အခြန္ သက္သာခြင့္လိုမ်ိဳး အစီအစဥ္ေတြလည္း ခ်မွတ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ႔ပါတယ္။ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ အတြင္း ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ အေျခအေန၊ အစိုးရရဲ႕ စီးပြားေရး ဆိုင္ရာ မူ၀ါဒ အေျပာင္းအလဲေတြကို ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ အတြက္ ႏွစ္ခ်ဳပ္ အစီအစဥ္ အျဖစ္ ဒီသီတင္းပတ္ စီးပြားေရး က႑မွာ မသိဂၤ ီထုိက္ တင္ျပထားပါတယ္။

" ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြကို အားတက္သေရာ ႀကိဳဆိုမွာပါ။ ပိုၿပီး တိုးတက္ ေကာင္းမြန္တဲ့ အနာဂတ္ အတြက္ ျမန္မာ့စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အေပၚ ပံ့ပိုးမႈေတြ အေပၚမွာလည္း က်မတို႔ဘက္က ခိုင္မာတဲ့ ပိုင္းျဖတ္ခ်က္နဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မွာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ တိုးတက္စည္ပင္တဲ့ အနာဂတ္ကို ဦးတည္ၾကမယ့္ စိတ္လႈပ္ရွားဖြယ္ ခရီးမွာ က်မတို႔နဲ႔ အတူ ပူးေပါင္းၾကဖို႔ ဖိတ္ေခၚပါတယ္။ "

ထိုင္းႏိုင္ငံက ျမန္မာ့ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ဆိုင္ရာ အခမ္းအနား တခုမွာ ႏိုင္ငံေတာ္ အတိုင္ပင္ခံ ပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြကို ဖိတ္ေခၚသြားတာပါ။ ဒီႏွစ္ အတြင္းမွာေတာ့ ေတာင္ကိုရီးယား သမၼတ မြန္းေဂ်အင္း ျမန္မာႏိုင္ငံကို လာေရာက္ၿပီး ကိုရီးယား - ျမန္မာ စက္မႈဇုန္ စီမံကိန္းကို အုတ္ျမစ္ခ်ခဲ့ပါတယ္။
“ပထမဆုံး အေနနဲ႔ေတာ့ ႏွစ္ႏိုင္ငံ စီးပြားေရး ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈ တိုးခ်ဲ႕ႏိုင္ေရး အတြက္ အေျခခံ အေဆာက္အအုံေတြ၊ အဖြဲ႕အစည္းဆိုင္ရာ အေျခခံေတြ တည္ေဆာက္ဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုရီးယား ျမန္မာ စက္မႈဇုန္ဟာဆိုရင္ ႏွစ္ႏိုင္ငံ စီးပြားေရး ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈမွာ ထူးျခားတဲ့ စီမံကိန္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ကိုရီးယား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ ပိုမ်ားလာေစမွာ ျဖစ္ၿပီး ႏွစ္ႏိုင္ငံ အက်ိဳးတူ ဖြံ႕ၿဖိဳးေစမွာပါ။ စက္မႈဇုံမွာ one-stop ဝန္ေဆာင္မႈကိုလည္း တည္ေဆာက္မွာပါ။ ျမန္မာ အစိုးရရဲ႕ ေထာက္ပံ့ေပးမႈ အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ေၾကာင့္ ေဈးကြက္ခ်ဲ႕ထြင္ဖို႔ စဥ္းစားေနၾကတဲ့ ကိုရီးယား ကုမၸဏီေတြ အတြက္ အေထာက္အကူေကာင္း ျဖစ္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ၿပီး ေနာက္ထပ္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ လုပ္ဖို႔လည္း တြန္းအား ျဖစ္ေစမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။”

ႏိုင္ငံတကာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ ပိုၿပီး ဝင္ေရာက္လာေရး အတြက္ ျပည္တြင္း ကားတပ္ဆင္ ထုတ္လုပ္မႈေတြကိုလည္း အခြန္သက္သာခြင့္ ေပးခဲ့တာလိုမ်ိဳး စြဲေဆာင္မႈေတြ လုပ္ခဲ့သလိုဘဲ ဌာနဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းေတြမွာ ပိုၿပီး ျမန္ဆန္ေစဖို႔ ေဆာင္႐ြက္မ ယ္ဆိုတာကိုလည္း ျမန္မာ အစိုးရဘက္က ကတိျပဳခဲ့ပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း စီးပြားေရး လုပ္ကိုင္ရမႈ အပိုင္းမွာ သက္ဆိုင္ရာ ဝန္ႀကီးဌာနေတြနဲ႔ ဆက္စပ္လုပ္ရတဲ့ ဌာနဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းေတြကေတာ့ အခုအခ်ိန္ထိ ျမန္ဆန္ သြက္လက္မႈ မရွိေသးပါဘူး။ ထင္ရွားတဲ့ ဥပမာ တခုကေတာ့ အခြန္ေဆာင္တဲ့ ေနရာမွာပါ။ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ ေဒါက္တာ စိုးထြန္းက အခြန္ေဆာင္ရတဲ့ လုပ္ထုံး လုပ္နည္း အဆင့္ဆင့္ကို အခုလို ရွင္းျပပါတယ္။

" ေက်ေနာ္ ျမင္တာကေတာ့ အခြန္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ System (စနစ္) ေပါ့ေနာ္ အထူးသျဖင့္ေတာ့ အြန္လိုင္း System ၊ Data Base System ဒီဟာကို အဓိက လုပ္ရမယ္ ထင္တယ္။ အခုဟာက အဲဒီ စနစ္ မရွိဘူးေပါ့ေနာ္။ ေျပာရမယ္ဆိုရင္။ ျပင္ရမွာ စနစ္ကို ျပင္ဖို႔ လိုတာေပါ့။ အခြန္ေဆာင္ဖို႔ ဆိုတာ ပါးစပ္က ေျပာေပမယ့္ လက္ေတြ႕မွာ တကယ္ေဆာင္တဲ့သူ ေတာင္မွ ထင္သေလာက္ လြယ္လြယ္ကူကူ ေဆာင္ရတာ မဟုတ္ဘူး။ က်န္တဲ့ တိုင္းျပည္ေတြလို အြန္လိုင္းနဲ႔ အြန္လိုင္း Payment နဲ႔ ေပးလိုက္လို႔ ရတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘူး။ က်ေနာ္တို႔က သက္ဆိုင္ရာ ဝန္ႀကီးဌာနကို သြားေတြ႕ရတယ္။ ေတြ႕တဲ့ ေနရာမွာလည္း ရွိတဲ့ ဝန္ထမ္းနဲ႔ အခြန္ေဆာင္တဲ့သူနဲ႔က မမွ်ဘူး။ မမွ်တဲ့ အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ေစာင့္ရတာေပါ့ေနာ္။ ေဆာင္တဲ့ ေနရာမွာလည္း သူတို႔ဆီက ခ်လံထုတ္၊ အစိုးရဘဏ္ သြားေဆာင္ ဆိုေတာ့ အစိုးရဘဏ္၊ သူတို႔ သတ္မွတ္တဲ့ဘဏ္မွာ တန္းစီၿပီး ေစာင့္ရတယ္။ အဲေတာ့ အခြန္ေဆာင္ရတဲ့ သူေတြအတြက္လည္း လြယ္ကူေအာင္ေပါ့ေနာ္ က်ေနာ္ျမင္တာက စနစ္ကို ေျပာင္းဖို႔ လိုတယ္။ ေနာက္တခုက အခြန္ေဆာင္တာနဲ႔ မေဆာင္တာနဲ႔ ဘာမွ ခံစားခြင့္မရွိဘူး။ "

ျပည္သူေတြ ပိုၿပီး အခြန္ ထမ္းေဆာင္လာေစဖို႔ ၊ အခြန္ေဆာင္မထားတဲ့ ေငြေတြ ေဈးကြက္ထဲကို၀င္လာဖို႔ ရည္႐ြယ္ၿပီး အစိုးရက အခြန္ သက္သာခြင့္နဲ႔ ေဆာင္႐ြက္ေနေပမယ့္ ဘယ္ေလာက္ ထိေရာက္သလဲ ဆိုတာေတာ့ မသိရပါဘူး။ ဒါ့အျပင္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ အတြင္းမွာ ထင္ရွားတဲ့ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ႀကီး တဦးကို ႏိုင္ငံေတာ္ကို ေပးစပ္စရာေတြ ေပးသြင္းဖို႔ ပ်က္ကြက္မႈနဲ႔ ဖမ္းဆီးခဲ့ပါတယ္။ အစိုးရကို ေ႐ႊပိသာခ်ိန္ ေထာင္ခ်ီ ေပးဖို႔ ရွိေနတဲ့ မိုးထိမိုးမိ ေ႐ႊတူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္းရွင္ သူေဌး ဦးစိုးထြန္းရွိန္ကို ထိုင္းႏိုင္ငံက ဖမ္းဆီးၿပီး ျမန္မာဘက္ကို ျပန္ၿပီး လႊဲေပးခဲ့ပါတယ္။
အခြင့္ထူးေတြ ရရွိခဲ့တဲ့ မိုးထိမိုးမိ လုပ္ငန္းရွင္ သူေဌးကို ဖမ္းဆီးလိုက္တာက ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ အခင္းအက်င္း အေျပာင္းအလဲ တရပ္လို႔ေတာ့ မဆိုႏိုင္ေသးပါဘူး။ လက္သင့္ရာ စားေတာ္ေခၚတဲ့ အေငြ႕အသက္မ်ိဳးေတာ့ ရွိေနေသးတယ္လို႔ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ ဦးမင္းခင္က ေျပာပါတယ္။

" ရွိသေလာက္ေတာ့ ရွိေသးတယ္ဗ်။ ရွိေသးတယ္။ ရွိေနေသးတယ္။ ဟို အသစ္ရတဲ့ ဟာေတြေတာင္ ရွိတယ္။ ဆိုေတာ့ အားလုံး ၿခဳံေျပာရင္သာ တႏိုင္ငံလုံး အေျခအေန အားလုံး ၿခဳံေျပာရင္သာ က်ေနာ္တို႔ ခုနလို အေျပာင္းအလဲ ဘက္ကို ေ႐ြ႕ ေနတယ္ ဆိုေပမယ့္ ဒီၾကားထဲမွာ အခြင့္အေရး ရတဲ့သူေတြ လူမသိ သူမသိ အဆင္ေျပ ေနတဲ့လူေတြ ျပန္ၿပီးေတာ့ ေထာင္လာတဲ့ လူေတြ ရွိေနၾကတယ္။ အဲဒါေတြကို တခ်ိဳ႕ အရင္တုန္းကလိုေတာ့ ေပၚေပၚထင္ထင္ လုပ္လို႔ မရေတာ့ဘူးေပါ့ေလ။ သို႔ေသာ္လည္း သူ႔လမ္းေၾကာင္းနဲ႔သူ ေထာင္နဲ႔ၾကတာေတြ ခ်ဥ္းကပ္ေနၾကတာေတြ၊ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး လုပ္ေနၾကတာေတြ အဲဒါေတြကေတာ့ ရွိေနေသးတယ္။ ဒီဘက္ေခတ္မွာ အလုပ္ေကာင္း အကိုင္ေကာင္း ရၿပီးေတာ့ အရင္တုန္းက လမ္းေၾကာင္းမ်ိဳးနဲ႔ အဲဒါမ်ိဳးကေတာ့ ရွိေနေသးတယ္။"

ႏိုင္ငံတကာ ေငြေၾကး ရန္ပုံေငြ အဖြဲ႕ IMF ကေတာ့ ျမန္မာ့ စီးပြားေရး တည္ၿငိမ္မႈရွိတယ္လို႔ ေျပာထားပါတယ္။ လာမယ့္ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ရွိေနတဲ႔ အေပၚ အေျခအေန ေစာင့္ၾကည့္ေနတာေၾကာင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ အပိုင္းမွာေတာ့ ေလ်ာ့နည္းသြားတယ္လို႔လည္း IMF က ေျပာပါတယ္။


ရခိုင္ ပဋိပကၡေၾကာင့္ မူဆလင္ ႐ိုဟင္ဂ်ာ သိန္းခ်ီၿပီး ဘဂၤလားေဒရွ႕္ဘက္ ထြက္ေျပး ရတဲ့ ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ႏုိင္ငံတကာမွာ တရားစြဲဆိုခံရမႈေတြ ဒဏ္ခတ္ ပိတ္ဆို႔မႈေတြလည္း ၂၀၁၉ မွာ ျဖစ္လာခဲ႔ပါတယ္။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုဘက္က ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္း လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈ၊ ဘာသာေရး ႏွိပ္ကြပ္မႈ စတဲ႔ စြဲခ်က္ေတြနဲ႔ လူပုဂၢိဳလ္ေတြ အေပၚမွာ ပစ္မွတ္ထား ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈေတြ ခ်မွတ္ခဲ႔ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားမႈ အဖြဲ႔ေတြကေတာ့ စစ္တပ္ရဲ႕ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြ အေပၚ ဒဏ္ခတ္ဖို႔ တိုက္တြန္းေနၾကတာပါ။ စစ္တပ္ရဲ႕ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြ အေပၚ ဒဏ္ခတ္ေရး ဥပေဒၾကမ္းက အေမရိကန္ အထက္လႊတ္ေတာ္မွာ ေရာက္ရွိ ေနၿပီ ျဖစ္ေပမယ့္လည္း အတည္မျဖစ္ႏုိင္ေသးတဲ႔ အေၾကာင္းရင္းကိုေတာ့ Burma Campaign UK ရဲ႕ ၫႊန္ၾကားေရးမႉး Mark Farmaner က အခုလို သုံးသပ္ပါတယ္။

“ စစ္တပ္ ကုမၸဏီေတြကို ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မယ့္ ဥပေဒၾကမ္း တခုက အေမရိကန္ လႊတ္ေတာ္မွာ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ေလးစားတဲ့ အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ Mitch McConnell က ဒါကို ထိန္းထားပါတယ္။ ဒီ ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈေတြ ခ်မွတ္ဖို႔ကို သူက ခြင့္မျပဳပါဘူး။ အစိုးရရဲ႕ ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈေတြ ျဖစ္တဲ့ ႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီးဌာန၊ ဘ႑ာေရး ဝန္ႀကီးဌာနတို႔က ဒီလိုမ်ိဳး ဒဏ္ခတ္ ပိတ္ဆို႔မႈေတြ ကိုေတာ့ ခ်မွတ္ေနပါတယ္။ အခုအခ်ိန္ထိေတာ့ မင္းေအာင္လႈိင္နဲ႔ တျခား ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေတြ အေမရိက မလာႏိုင္ေအာင္ တားဆီးထားပါတယ္။ အေမရိကန္က ဘဏ္ေတြမွာ သူတို႔ အပ္ထားတဲ့ ေငြေၾကးေတြ ရွိရင္ အဲဒီ ပိုက္ဆံေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ ရယူထားမယ္လို႔ ေျပာဆိုထားပါတယ္။ ဒါမ်ိဳးက လြဲၿပီး ထူးျခားတဲ့ စီးပြားရး အရ ဒဏ္ခတ္ ပိတ္ဆို႔မႈ ခ်မွတ္ထားတာ မရွိေသးပါဘူး။ က်ေနာ္တို႔ အေနနဲ႔ကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းက စစ္တပ္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြ ျဖစ္တဲ့ Mytel ၊ Myanmar Beer တို႔လို သူတို႔ပိုင္ၿပီး ေငြေၾကးပမာဏလည္း မ်ားတဲ့ ဒီ လုပ္ငန္းေတြ အေပၚမွာ ဒဏ္ခတ္မႈေတြ ပိုၿပီး ေတြ႕လိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုအခ်ိန္ထိေတာ့ ဒီ ကုမၸဏီေတြ အေပၚ သီးသီးသန႔္သန႔္ ဒဏ္ခတ္မႈ မရွိေသးပါဘူး။ ”

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ စီးပြားေရး ႏွစ္ခ်ဳပ္ အပိုင္း (၂)
please wait

No media source currently available

0:00 0:06:47 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

(Unicode)

၂၀၁၉ ခုနှစ် စီးပွားရေး နှစ်ချုပ် အပိုင်း (၂)

ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေးမှာ အခက်ကြုံနေပေမယ့် မြန်မာ့ စီးပွား ဖွံ့ဖြိုးမှုကတော့ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ရှိနေတယ်လို့ နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေ အဖွဲ့ IMF က ၂၀၁၉ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ မှတ်ချက် ပေးပါတယ်။ အစိုးရဘက်ကတော့ နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ဖိတ်ခေါ် နေသလိုဘဲ ပြည်တွင်း စီးပွားရေး ပိုပြီး လည်ပတ်လာစေဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး အခွန် သက်သာခွင့်လိုမျိုး အစီအစဉ်တွေလည်း ချမှတ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် အတွင်း နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အခြေအနေ၊ အစိုးရရဲ့ စီးပွားရေး ဆိုင်ရာ မူဝါဒ အပြောင်းအလဲတွေကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် အတွက် နှစ်ချုပ် အစီအစဉ် အဖြစ် ဒီသီတင်းပတ် စီးပွားရေး ကဏ္ဍမှာ မသိင်္ဂ ီထိုက် တင်ပြထားပါတယ်။

" ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို အားတက်သရော ကြိုဆိုမှာပါ။ ပိုပြီး တိုးတက် ကောင်းမွန်တဲ့ အနာဂတ် အတွက် မြန်မာ့စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု အပေါ် ပံ့ပိုးမှုတွေ အပေါ်မှာလည်း ကျမတို့ဘက်က ခိုင်မာတဲ့ ပိုင်းဖြတ်ချက်နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ တိုးတက်စည်ပင်တဲ့ အနာဂတ်ကို ဦးတည်ကြမယ့် စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် ခရီးမှာ ကျမတို့နဲ့ အတူ ပူးပေါင်းကြဖို့ ဖိတ်ခေါ်ပါတယ်။ "

ထိုင်းနိုင်ငံက မြန်မာ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဆိုင်ရာ အခမ်းအနား တခုမှာ နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ဖိတ်ခေါ်သွားတာပါ။ ဒီနှစ် အတွင်းမှာတော့ တောင်ကိုရီးယား သမ္မတ မွန်းဂျေအင်း မြန်မာနိုင်ငံကို လာရောက်ပြီး ကိုရီးယား - မြန်မာ စက်မှုဇုန် စီမံကိန်းကို အုတ်မြစ်ချခဲ့ပါတယ်။
“ပထမဆုံး အနေနဲ့တော့ နှစ်နိုင်ငံ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးချဲ့နိုင်ရေး အတွက် အခြေခံ အဆောက်အအုံတွေ၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အခြေခံတွေ တည်ဆောက်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုရီးယား မြန်မာ စက်မှုဇုန်ဟာဆိုရင် နှစ်နိုင်ငံ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမှာ ထူးခြားတဲ့ စီမံကိန်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကိုရီးယား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ပိုများလာစေမှာ ဖြစ်ပြီး နှစ်နိုင်ငံ အကျိုးတူ ဖွံ့ဖြိုးစေမှာပါ။ စက်မှုဇုံမှာ one-stop ဝန်ဆောင်မှုကိုလည်း တည်ဆောက်မှာပါ။ မြန်မာ အစိုးရရဲ့ ထောက်ပံ့ပေးမှု အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကြောင့် ဈေးကွက်ချဲ့ထွင်ဖို့ စဉ်းစားနေကြတဲ့ ကိုရီးယား ကုမ္ပဏီတွေ အတွက် အထောက်အကူကောင်း ဖြစ်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပြီး နောက်ထပ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ လုပ်ဖို့လည်း တွန်းအား ဖြစ်စေမယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။”

နိုင်ငံတကာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ပိုပြီး ဝင်ရောက်လာရေး အတွက် ပြည်တွင်း ကားတပ်ဆင် ထုတ်လုပ်မှုတွေကိုလည်း အခွန်သက်သာခွင့် ပေးခဲ့တာလိုမျိုး စွဲဆောင်မှုတွေ လုပ်ခဲ့သလိုဘဲ ဌာနဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွေမှာ ပိုပြီး မြန်ဆန်စေဖို့ ဆောင်ရွက်မ ယ်ဆိုတာကိုလည်း မြန်မာ အစိုးရဘက်က ကတိပြုခဲ့ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်း စီးပွားရေး လုပ်ကိုင်ရမှု အပိုင်းမှာ သက်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနတွေနဲ့ ဆက်စပ်လုပ်ရတဲ့ ဌာနဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွေကတော့ အခုအချိန်ထိ မြန်ဆန် သွက်လက်မှု မရှိသေးပါဘူး။ ထင်ရှားတဲ့ ဥပမာ တခုကတော့ အခွန်ဆောင်တဲ့ နေရာမှာပါ။ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင် ဒေါက်တာ စိုးထွန်းက အခွန်ဆောင်ရတဲ့ လုပ်ထုံး လုပ်နည်း အဆင့်ဆင့်ကို အခုလို ရှင်းပြပါတယ်။

" ကျေနော် မြင်တာကတော့ အခွန်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ System (စနစ်) ပေါ့နော် အထူးသဖြင့်တော့ အွန်လိုင်း System ၊ Data Base System ဒီဟာကို အဓိက လုပ်ရမယ် ထင်တယ်။ အခုဟာက အဲဒီ စနစ် မရှိဘူးပေါ့နော်။ ပြောရမယ်ဆိုရင်။ ပြင်ရမှာ စနစ်ကို ပြင်ဖို့ လိုတာပေါ့။ အခွန်ဆောင်ဖို့ ဆိုတာ ပါးစပ်က ပြောပေမယ့် လက်တွေ့မှာ တကယ်ဆောင်တဲ့သူ တောင်မှ ထင်သလောက် လွယ်လွယ်ကူကူ ဆောင်ရတာ မဟုတ်ဘူး။ ကျန်တဲ့ တိုင်းပြည်တွေလို အွန်လိုင်းနဲ့ အွန်လိုင်း Payment နဲ့ ပေးလိုက်လို့ ရတာမျိုး မဟုတ်ဘူး။ ကျနော်တို့က သက်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနကို သွားတွေ့ရတယ်။ တွေ့တဲ့ နေရာမှာလည်း ရှိတဲ့ ဝန်ထမ်းနဲ့ အခွန်ဆောင်တဲ့သူနဲ့က မမျှဘူး။ မမျှတဲ့ အခါကျတော့ ကျနော်တို့က စောင့်ရတာပေါ့နော်။ ဆောင်တဲ့ နေရာမှာလည်း သူတို့ဆီက ချလံထုတ်၊ အစိုးရဘဏ် သွားဆောင် ဆိုတော့ အစိုးရဘဏ်၊ သူတို့ သတ်မှတ်တဲ့ဘဏ်မှာ တန်းစီပြီး စောင့်ရတယ်။ အဲတော့ အခွန်ဆောင်ရတဲ့ သူတွေအတွက်လည်း လွယ်ကူအောင်ပေါ့နော် ကျနော်မြင်တာက စနစ်ကို ပြောင်းဖို့ လိုတယ်။ နောက်တခုက အခွန်ဆောင်တာနဲ့ မဆောင်တာနဲ့ ဘာမှ ခံစားခွင့်မရှိဘူး။ "

ပြည်သူတွေ ပိုပြီး အခွန် ထမ်းဆောင်လာစေဖို့ ၊ အခွန်ဆောင်မထားတဲ့ ငွေတွေ ဈေးကွက်ထဲကိုဝင်လာဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး အစိုးရက အခွန် သက်သာခွင့်နဲ့ ဆောင်ရွက်နေပေမယ့် ဘယ်လောက် ထိရောက်သလဲ ဆိုတာတော့ မသိရပါဘူး။ ဒါ့အပြင် ၂၀၁၉ ခုနှစ် အတွင်းမှာ ထင်ရှားတဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်ကြီး တဦးကို နိုင်ငံတော်ကို ပေးစပ်စရာတွေ ပေးသွင်းဖို့ ပျက်ကွက်မှုနဲ့ ဖမ်းဆီးခဲ့ပါတယ်။ အစိုးရကို ရွှေပိသာချိန် ထောင်ချီ ပေးဖို့ ရှိနေတဲ့ မိုးထိမိုးမိ ရွှေတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းရှင် သူဌေး ဦးစိုးထွန်းရှိန်ကို ထိုင်းနိုင်ငံက ဖမ်းဆီးပြီး မြန်မာဘက်ကို ပြန်ပြီး လွှဲပေးခဲ့ပါတယ်။
အခွင့်ထူးတွေ ရရှိခဲ့တဲ့ မိုးထိမိုးမိ လုပ်ငန်းရှင် သူဌေးကို ဖမ်းဆီးလိုက်တာက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေး လုပ်နည်းလုပ်ဟန် အခင်းအကျင်း အပြောင်းအလဲ တရပ်လို့တော့ မဆိုနိုင်သေးပါဘူး။ လက်သင့်ရာ စားတော်ခေါ်တဲ့ အငွေ့အသက်မျိုးတော့ ရှိနေသေးတယ်လို့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင် ဦးမင်းခင်က ပြောပါတယ်။

" ရှိသလောက်တော့ ရှိသေးတယ်ဗျ။ ရှိသေးတယ်။ ရှိနေသေးတယ်။ ဟို အသစ်ရတဲ့ ဟာတွေတောင် ရှိတယ်။ ဆိုတော့ အားလုံး ခြုံပြောရင်သာ တနိုင်ငံလုံး အခြေအနေ အားလုံး ခြုံပြောရင်သာ ကျနော်တို့ ခုနလို အပြောင်းအလဲ ဘက်ကို ရွေ့ နေတယ် ဆိုပေမယ့် ဒီကြားထဲမှာ အခွင့်အရေး ရတဲ့သူတွေ လူမသိ သူမသိ အဆင်ပြေ နေတဲ့လူတွေ ပြန်ပြီးတော့ ထောင်လာတဲ့ လူတွေ ရှိနေကြတယ်။ အဲဒါတွေကို တချို့ အရင်တုန်းကလိုတော့ ပေါ်ပေါ်ထင်ထင် လုပ်လို့ မရတော့ဘူးပေါ့လေ။ သို့သော်လည်း သူ့လမ်းကြောင်းနဲ့သူ ထောင်နဲ့ကြတာတွေ ချဉ်းကပ်နေကြတာတွေ၊ ချိတ်ဆက်ပြီး လုပ်နေကြတာတွေ အဲဒါတွေကတော့ ရှိနေသေးတယ်။ ဒီဘက်ခေတ်မှာ အလုပ်ကောင်း အကိုင်ကောင်း ရပြီးတော့ အရင်တုန်းက လမ်းကြောင်းမျိုးနဲ့ အဲဒါမျိုးကတော့ ရှိနေသေးတယ်။"

နိုင်ငံတကာ ငွေကြေး ရန်ပုံငွေ အဖွဲ့ IMF ကတော့ မြန်မာ့ စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှုရှိတယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ လာမယ့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မှာ ရွေးကောက်ပွဲ ရှိနေတဲ့ အပေါ် အခြေအနေ စောင့်ကြည့်နေတာကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အပိုင်းမှာတော့ လျော့နည်းသွားတယ်လို့လည်း IMF က ပြောပါတယ်။
ရခိုင် ပဋိပက္ခကြောင့် မူဆလင် ရိုဟင်ဂျာ သိန်းချီပြီး ဘင်္ဂလားဒေရှ့်ဘက် ထွက်ပြေး ရတဲ့ ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံတကာမှာ တရားစွဲဆိုခံရမှုတွေ ဒဏ်ခတ် ပိတ်ဆို့မှုတွေလည်း ၂၀၁၉ မှာ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုဘက်က မြန်မာနိုင်ငံတွင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှု၊ ဘာသာရေး နှိပ်ကွပ်မှု စတဲ့ စွဲချက်တွေနဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေ အပေါ်မှာ ပစ်မှတ်ထား ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေ ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားမှု အဖွဲ့တွေကတော့ စစ်တပ်ရဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေ အပေါ် ဒဏ်ခတ်ဖို့ တိုက်တွန်းနေကြတာပါ။ စစ်တပ်ရဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေ အပေါ် ဒဏ်ခတ်ရေး ဥပဒေကြမ်းက အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော်မှာ ရောက်ရှိ နေပြီ ဖြစ်ပေမယ့်လည်း အတည်မဖြစ်နိုင်သေးတဲ့ အကြောင်းရင်းကိုတော့ Burma Campaign UK ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး Mark Farmaner က အခုလို သုံးသပ်ပါတယ်။
“ စစ်တပ် ကုမ္ပဏီတွေကို ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မယ့် ဥပဒေကြမ်း တခုက အမေရိကန် လွှတ်တော်မှာ ရှိနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လေးစားတဲ့ အထက်လွှတ်တော် အမတ် Mitch McConnell က ဒါကို ထိန်းထားပါတယ်။ ဒီ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေ ချမှတ်ဖို့ကို သူက ခွင့်မပြုပါဘူး။ အစိုးရရဲ့ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေ ဖြစ်တဲ့ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနတို့က ဒီလိုမျိုး ဒဏ်ခတ် ပိတ်ဆို့မှုတွေ ကိုတော့ ချမှတ်နေပါတယ်။ အခုအချိန်ထိတော့ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တခြား ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေ အမေရိက မလာနိုင်အောင် တားဆီးထားပါတယ်။ အမေရိကန်က ဘဏ်တွေမှာ သူတို့ အပ်ထားတဲ့ ငွေကြေးတွေ ရှိရင် အဲဒီ ပိုက်ဆံတွေကို ထိန်းချုပ် ရယူထားမယ်လို့ ပြောဆိုထားပါတယ်။ ဒါမျိုးက လွဲပြီး ထူးခြားတဲ့ စီးပွားရး အရ ဒဏ်ခတ် ပိတ်ဆို့မှု ချမှတ်ထားတာ မရှိသေးပါဘူး။ ကျနော်တို့ အနေနဲ့ကတော့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းက စစ်တပ် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေ ဖြစ်တဲ့ Mytel ၊ Myanmar Beer တို့လို သူတို့ပိုင်ပြီး ငွေကြေးပမာဏလည်း များတဲ့ ဒီ လုပ်ငန်းတွေ အပေါ်မှာ ဒဏ်ခတ်မှုတွေ ပိုပြီး တွေ့လိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အခုအချိန်ထိတော့ ဒီ ကုမ္ပဏီတွေ အပေါ် သီးသီးသန့်သန့် ဒဏ်ခတ်မှု မရှိသေးပါဘူး။ ”

XS
SM
MD
LG