သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ဆုတ္ယုတ္က်ဆင္းသြားတဲ႔ ျမန္မာ႔လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ က႑


Swar Chaung Dam Bago Myanmar's

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ စစ္အာဏာသိမ္းလိုက္တာေၾကာင့္ နဂိုထဲက အရံူးေပၚေနတဲ့ လွ်ပ္စစ္က႑ဟာ၊ အခု အလံုးစံုက်ဆံုးမူနားေရာက္သြားရၿပီလို႔ စီးပြားနဲ႔စြမ္းအင္ပညာရွင္ေတြက ေထာက္ျပလိုက္ပါတယ္။

CDM စစ္အာဏာသိမ္းဆန္႔က်င္လူပ္ရွားမူကေန ျပည္သူေတြမီတာခမေပးတာေၾကာင့္၊ လွ်ပ္စစ္နဲ႔စြမ္းအင္ဝန္ႀကီးဌာနဝင္ေငြ အႀကီးအက်ယ္ထိခိုက္သြားရၿပီလို႔၊ IEM လို႔ အတိုေခါက္ေခၚတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လြတ္လပ္တဲ့ စီးပြားေရးပညာရွင္မ်ားအဖြဲ႔က ထုတ္ျပန္လိုက္ပါတယ္။

ဘယ္လို အက်ိဳးဆက္ေတြ ဆက္ျဖစ္ႏိုင္ပါလဲ။ တေန႔ ဗုဒၶဟူးကထုတ္တဲ့ ဒီအဖြဲ႔အစီရင္ခံစာ အဓိကေရးသားသူကို၊ ကိုဝင္းမင္းက ေမးထားပါတယ္။

လံုၿခံဳေရးေၾကာင့္ အမည္မေဖာ္လိုတဲ့ စာေရးသူက၊ အာဏာသိမ္းအၿပီး ျမန္မာလွ်ပ္စစ္က႑ေခါင္းစဥ္နဲ႔ အစီရင္ခံစာထဲ အေရးပါဆံုးအခ်က္ကို -

”အစီရင္ခံစာမွာ အေရးႀကီးဆံုးအခ်က္ကေတာ့ CDM လႈပ္ရွားမူေၾကာင့္ လွ်ပ္စစ္နဲ႔စြမ္းအင္ဝန္ႀကီးဌာနအေနနဲ႔ သူ႔ဝင္ေငြေကာက္ခံႏိုင္အား အႀကီးအက်ယ္ ထိခိုက္သြားရတာပါ။ အခ်က္အလက္ေတြအရေရာ၊ လွ်ပ္စစ္နဲ႔စြမ္းအင္ဝန္ႀကီးဌာနက တံု႔ျပန္လာတာေတြအရပါ၊ ဒါက အရမ္းကို ရွင္းေနပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ တစ္လေလာက္ကပဲ ဒီဝန္ႀကီးဌာနတြင္း ျဖန္႔ေဝတဲ့ထုတ္ျပန္ခ်က္တစ္ခုအရ၊ ဝင္ေငြက ေမွ်ာ္မွန္းထားတာထက္ တကယ့္အမ်ားႀကီး၊ က်ဆင္းသြားခဲ့တာပါ။ ၂၀၂၁ မတ္လထဲ၊ ရန္ကုန္မွာ ဝင္ေငြ ၉၈% အထိ၊ ေနာက္ မႏၱေလးမွာ ၉၇% နဲ႔ တႏိုင္ငံလံုးမွာ ၈၀% အထိကို ႀကီးႀကီးမားမားႀကီး ထိုးက်သြားရတာပါ။ ဒါက လံုးဝ အဖတ္ဆည္မရသလိုပါပဲ။ဓ

ဒါ့အျပင္ အခုလိုျဖစ္လာတာက အရင္ထဲက ရံူးလာခဲ့တာအေပၚ၊ ထပ္ေထာင္းသလိုျဖစ္သြားရပံုကိုလည္း၊ ဒီ စီးပြားစြမ္းအင္ပညာရွင္က -

”အမ်ားသိထားတာက အရင္ထဲကျပႆနာက လွ်ပ္စစ္နဲ႔စြမ္းအင္ဝန္ႀကီးဌာနအေနနဲ႔ အရံူးခံၿပီး လွ်ပ္စစ္ျဖန္႔ျဖဴးေပးေနရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ၂၀၁၉ ခုႏွစ္မွာ လွ်ပ္စစ္မိတာခေတြ တိုးလိုက္တာပါ။ အခုလိုအရင္ရံူးခဲ့တာကေန ထပ္ဆင့္ၿပီး ကိုဗစ္ကာလမွာ၊ ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္ထဲကေပါ့ေနာ္၊ စသံုးတဲ့ လွ်ပ္စစ္ ၁၅၀ ယူနစ္ကို အလကားေလ်ာ့ေပးခဲ့ရတာကလည္း ထပ္ေထာင္းပစ္လိုက္ပါတယ္။ အဲ့ဒိေတာ့ အခု အာဏာသိမ္းၿပီးျဖစ္တာတာနဲ႔ေပါင္းလိုက္တဲ့အခါမွာ၊ အလံုးစံုက်ဆံုးမူမ်ိဳးဆိုက္သြားရတာေပါ့ေနာ္။ ဒါက သမိုင္းဝင္ျဖစ္တာမ်ိဳးႀကီးပါ။ တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ ဒါမ်ိဳးမေတြ႔ထားေသးပါဘူး။”

အဲ့ဒိေတာ့ ေငြဘယ္ေလာက္အထိဆက္ဆံုးရံူးလာႏိုင္ပါလဲလို႔ေမးရာမွာ၊ IEM လို႔အတိုေခါက္ေခၚတဲ့ Independent Economists for Myanmar အဖြဲ႔ဝင္က -

”တကယ့္ေငြသားပမာဏနဲ႔ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ကိုဗစ္ကာလမတိုင္ခင္တံုးကနဲ႔ယွဦလိုက္ရင္၊ တစ္လကို တစ္ဘီလ်ံက်ပ္ အရံႈးခံထားရတာပါ။ ဒီအေပၚမွာ အရင္ထဲက အရံူးခံထားရတာကိုလည္း ေပါင္းထည့္ရမယ္ဆိုရင္၊ ျမန္မာေငြ က်ပ္ ဘီလီယံေတြ ရာဂဏန္းေတြနဲ႔ခ်ီ ဆံုးရံႈးခဲ့ရတာပါပါ။ အဲ့ဒိေတာ့ အခုလက္ရွိကာလမွာ၊ ဒီဆံုးရႈံးမူက ဆက္ျဖစ္ေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့၊ ဒီႏွစ္အကုန္ေရာက္ရင္ လ်ပ္စစ္နဲ႔စြမ္းအင္ဝန္ႀကီးဌာန ဆံုးရံူးရမူစုစုေပါင္းက၊ ျမန္မာေငြ ၂ ထရီလီယံကေန ၂.၅ ထရီလီယံအထိ၊ အေမရိကန္ေဒၚလာဆိုရင္ ၁.၂ ဘီလီယံ ဝန္းက်င္အထိျဖစ္သြားေတာ့မွာပါ။”

ဒါကိုျပန္ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔ ဘယ္လိုစိန္ေခၚမူရွိေနတာကိုလည္း ဒီအစီရင္ခံစာ ေရးသူက -

”အႀကီးမားဆံုးစိန္ေခၚခ်က္ကေတာ့ ဒီ လွ်ပ္စစ္နဲ႔စြမ္းအင္ဝန္ႀကီးဌာနတြင္း ၿပီးခဲ့တဲ့လ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ၊ စစ္ေကာင္စီဝန္ႀကီး ဦးေအာင္သန္းဦးက၊ အခု လွ်ပ္စစ္မီတာခေကာက္ခံမူမွာ တကယ့္ကို ျပႆနာႀကံဳေနရၿပီ၊ ဒါကို ပိုတိုးၿပီး လံုးဝ အတိအက် ရေအာင္ေကာက္မွ ရမယ္လို႔ ေျပာထားပါတယ္။ အခုျပႆနာက ျပည္သူေတြကလည္း မေပးခ်င္ၾကဘူး၊ လမ္းေတြေပၚမွာကလည္း လံုၿခံဳေရးမေကာင္းဘူး။ အထူးသျဖင့္ အခုလိုမီတာခေကာက္မဲ့သူေတြနဲ႔ မေပးတဲ့သူေတြကို မီတာလိုက္ျဖတ္မဲ့လုပ္သားေတြအတြက္ေပါ့ေနာ္။ အခုလို လူေတြကေပးဖို႔ျငင္းဆန္ေနခ်ိန္ လွ်ပ္စစ္ခေတြျပန္ရဖို႔ ဘယ္လိုေကာက္မလဲဆိုတာက ျပႆနာ အႀကီးႀကီးပါ။”

ဒါ့အျပင္ လ်ပ္စစ္ဆိုင္ရာစာခ်ဳပ္သေဘာအရ ကုန္က်စရိတ္ေလ်ာ့ဖို႔ ခက္ႏိုင္ပံုကိုလည္း၊ စြမ္းအင္ပညာရွင္က-

”ျမန္မာႏိုင္ငံထဲ သံုးေနတဲ့ လွ်ပ္စစ္အမ်ားစုအတြက္ ပုဂၢလိကကုမၸဏီေတြကေန အစိုးရက စာခ်ုပ္နဲ႔ ဝယ္ယူရတာပါ။ အဲ့ဒိေတာ့ ဒီကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ လွ်ပ္စစ္ထုတ္ဖို႔ ေရကာတာေဆာက္တာ ဒါမွမဟုတ္ သဘာဝဓာတ္ေငြ႔စက္ရံုေဆာက္တာမ်ိဳးအတြက္ စာခ်ဳပ္စခ်ဳပ္ကထဲက၊ အစိုးရဘက္က ဘယ္ေလာက္ ေစ်းႏႈန္းနဲ႔ ပမာဏအနည္းဆံုး ဝယ္မယ္ဆိုတာ ကတိျပဳထားရပါတယ္၊ အဲ့ဒိေတာ့ အစိုးရအေနနဲ႔ လွ်ပ္စစ္ခကုန္က်စရိတ္ေလ်ာ့ႏိုင္ဖို႔ ပမာဏေလ်ာ့ဝယ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာင္မွ၊ အမ်ားႀကီးသြားေလ်ာ့လို႔ မရႏိုင္ပါဘူး။ ဒီေတာ့ တကယ့္ျပႆနာႀကီးပါ။”

ဒီအစီရင္ခံစာေရးသူကပဲ၊ လွ်ပ္စစ္က႑မွာ ဝင္ေငြက်ဆံုးတာအျပင္၊ ဝန္ထမ္း ၄၀၀၀ အလုပ္ျဖဳတ္ပစ္တာက၊ ရန္ကုန္မွာဆိုရင္ ၂၀% ဝန္ထမ္း အင္အားထိခိုက္သြားကာ၊ လွ်ပ္စစ္လိုအပ္မူမမ်ားေသးတဲ့အခုကာလတိုမွာ မီးျပတ္တာ ခ်က္ခ်င္းမဆိုးလာႏိုင္ေပမဲ့၊ အလယ္အလတ္ကာလ ေနာက္တႏွွစ္ေလာက္ကစ၊ ပိုဆိုးလာမွာကို စိုးရိမ္ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

==================

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ဆုတ်ယုတ်ကျဆင်းသွားတဲ့ မြန်မာ့လျှပ်စစ်စွမ်းအင် ကဏ္ဍ

မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်အာဏာသိမ်းလိုက်တာကြောင့် နဂိုထဲက အရူံးပေါ်နေတဲ့ လျှပ်စစ်ကဏ္ဍဟာ၊ အခု အလုံးစုံကျဆုံးမူနားရောက်သွားရပြီလို့ စီးပွားနဲ့စွမ်းအင်ပညာရှင်တွေက ထောက်ပြလိုက်ပါတယ်။

CDM စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်လူပ်ရှားမူကနေ ပြည်သူတွေမီတာခမပေးတာကြောင့်၊ လျှပ်စစ်နဲ့စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနဝင်ငွေ အကြီးအကျယ်ထိခိုက်သွားရပြီလို့၊ IEM လို့ အတိုခေါက်ခေါ်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လွတ်လပ်တဲ့ စီးပွားရေးပညာရှင်များအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။

ဘယ်လို အကျိုးဆက်တွေ ဆက်ဖြစ်နိုင်ပါလဲ။ တနေ့ ဗုဒ္ဓဟူးကထုတ်တဲ့ ဒီအဖွဲ့အစီရင်ခံစာ အဓိကရေးသားသူကို၊ ကိုဝင်းမင်းက မေးထားပါတယ်။

လုံခြုံရေးကြောင့် အမည်မဖော်လိုတဲ့ စာရေးသူက၊ အာဏာသိမ်းအပြီး မြန်မာလျှပ်စစ်ကဏ္ဍခေါင်းစဉ်နဲ့ အစီရင်ခံစာထဲ အရေးပါဆုံးအချက်ကို -

”အစီရင်ခံစာမှာ အရေးကြီးဆုံးအချက်ကတော့ CDM လှုပ်ရှားမူကြောင့် လျှပ်စစ်နဲ့စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနအနေနဲ့ သူ့ဝင်ငွေကောက်ခံနိုင်အား အကြီးအကျယ် ထိခိုက်သွားရတာပါ။ အချက်အလက်တွေအရရော၊ လျှပ်စစ်နဲ့စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက တုံ့ပြန်လာတာတွေအရပါ၊ ဒါက အရမ်းကို ရှင်းနေပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ တစ်လလောက်ကပဲ ဒီဝန်ကြီးဌာနတွင်း ဖြန့်ဝေတဲ့ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုအရ၊ ဝင်ငွေက မျှော်မှန်းထားတာထက် တကယ့်အများကြီး၊ ကျဆင်းသွားခဲ့တာပါ။ ၂၀၂၁ မတ်လထဲ၊ ရန်ကုန်မှာ ဝင်ငွေ ၉၈% အထိ၊ နောက် မန္တလေးမှာ ၉၇% နဲ့ တနိုင်ငံလုံးမှာ ၈၀% အထိကို ကြီးကြီးမားမားကြီး ထိုးကျသွားရတာပါ။ ဒါက လုံးဝ အဖတ်ဆည်မရသလိုပါပဲ။ဓ

ဒါ့အပြင် အခုလိုဖြစ်လာတာက အရင်ထဲက ရူံးလာခဲ့တာအပေါ်၊ ထပ်ထောင်းသလိုဖြစ်သွားရပုံကိုလည်း၊ ဒီ စီးပွားစွမ်းအင်ပညာရှင်က -

”အများသိထားတာက အရင်ထဲကပြဿနာက လျှပ်စစ်နဲ့စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနအနေနဲ့ အရူံးခံပြီး လျှပ်စစ်ဖြန့်ဖြူးပေးနေရပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ လျှပ်စစ်မိတာခတွေ တိုးလိုက်တာပါ။ အခုလိုအရင်ရူံးခဲ့တာကနေ ထပ်ဆင့်ပြီး ကိုဗစ်ကာလမှာ၊ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ထဲကပေါ့နော်၊ စသုံးတဲ့ လျှပ်စစ် ၁၅၀ ယူနစ်ကို အလကားလျော့ပေးခဲ့ရတာကလည်း ထပ်ထောင်းပစ်လိုက်ပါတယ်။ အဲ့ဒိတော့ အခု အာဏာသိမ်းပြီးဖြစ်တာတာနဲ့ပေါင်းလိုက်တဲ့အခါမှာ၊ အလုံးစုံကျဆုံးမူမျိုးဆိုက်သွားရတာပေါ့နော်။ ဒါက သမိုင်းဝင်ဖြစ်တာမျိုးကြီးပါ။ တခြားနိုင်ငံတွေမှာ ဒါမျိုးမတွေ့ထားသေးပါဘူး။”

အဲ့ဒိတော့ ငွေဘယ်လောက်အထိဆက်ဆုံးရူံးလာနိုင်ပါလဲလို့မေးရာမှာ၊ IEM လို့အတိုခေါက်ခေါ်တဲ့ Independent Economists for Myanmar အဖွဲ့ဝင်က -

”တကယ့်ငွေသားပမာဏနဲ့ကြည့်မယ်ဆိုရင် ကိုဗစ်ကာလမတိုင်ခင်တုံးကနဲ့ယှဦလိုက်ရင်၊ တစ်လကို တစ်ဘီလျံကျပ် အရှုံးခံထားရတာပါ။ ဒီအပေါ်မှာ အရင်ထဲက အရူံးခံထားရတာကိုလည်း ပေါင်းထည့်ရမယ်ဆိုရင်၊ မြန်မာငွေ ကျပ် ဘီလီယံတွေ ရာဂဏန်းတွေနဲ့ချီ ဆုံးရှုံးခဲ့ရတာပါပါ။ အဲ့ဒိတော့ အခုလက်ရှိကာလမှာ၊ ဒီဆုံးရှုံးမူက ဆက်ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင်တော့၊ ဒီနှစ်အကုန်ရောက်ရင် လျပ်စစ်နဲ့စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ဆုံးရူံးရမူစုစုပေါင်းက၊ မြန်မာငွေ ၂ ထရီလီယံကနေ ၂.၅ ထရီလီယံအထိ၊ အမေရိကန်ဒေါ်လာဆိုရင် ၁.၂ ဘီလီယံ ဝန်းကျင်အထိဖြစ်သွားတော့မှာပါ။”

ဒါကိုပြန်ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့ ဘယ်လိုစိန်ခေါ်မူရှိနေတာကိုလည်း ဒီအစီရင်ခံစာ ရေးသူက -

”အကြီးမားဆုံးစိန်ခေါ်ချက်ကတော့ ဒီ လျှပ်စစ်နဲ့စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနတွင်း ပြီးခဲ့တဲ့လ ထုတ်ပြန်ချက်အရ၊ စစ်ကောင်စီဝန်ကြီး ဦးအောင်သန်းဦးက၊ အခု လျှပ်စစ်မီတာခကောက်ခံမူမှာ တကယ့်ကို ပြဿနာကြုံနေရပြီ၊ ဒါကို ပိုတိုးပြီး လုံးဝ အတိအကျ ရအောင်ကောက်မှ ရမယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ အခုပြဿနာက ပြည်သူတွေကလည်း မပေးချင်ကြဘူး၊ လမ်းတွေပေါ်မှာကလည်း လုံခြုံရေးမကောင်းဘူး။ အထူးသဖြင့် အခုလိုမီတာခကောက်မဲ့သူတွေနဲ့ မပေးတဲ့သူတွေကို မီတာလိုက်ဖြတ်မဲ့လုပ်သားတွေအတွက်ပေါ့နော်။ အခုလို လူတွေကပေးဖို့ငြင်းဆန်နေချိန် လျှပ်စစ်ခတွေပြန်ရဖို့ ဘယ်လိုကောက်မလဲဆိုတာက ပြဿနာ အကြီးကြီးပါ။”

ဒါ့အပြင် လျပ်စစ်ဆိုင်ရာစာချုပ်သဘောအရ ကုန်ကျစရိတ်လျော့ဖို့ ခက်နိုင်ပုံကိုလည်း၊ စွမ်းအင်ပညာရှင်က-

”မြန်မာနိုင်ငံထဲ သုံးနေတဲ့ လျှပ်စစ်အများစုအတွက် ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီတွေကနေ အစိုးရက စာချုပ်နဲ့ ဝယ်ယူရတာပါ။ အဲ့ဒိတော့ ဒီကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ လျှပ်စစ်ထုတ်ဖို့ ရေကာတာဆောက်တာ ဒါမှမဟုတ် သဘာဝဓာတ်ငွေ့စက်ရုံဆောက်တာမျိုးအတွက် စာချုပ်စချုပ်ကထဲက၊ အစိုးရဘက်က ဘယ်လောက် ဈေးနှုန်းနဲ့ ပမာဏအနည်းဆုံး ဝယ်မယ်ဆိုတာ ကတိပြုထားရပါတယ်၊ အဲ့ဒိတော့ အစိုးရအနေနဲ့ လျှပ်စစ်ခကုန်ကျစရိတ်လျော့နိုင်ဖို့ ပမာဏလျော့ဝယ်ချင်တယ်ဆိုရင်တောင်မှ၊ အများကြီးသွားလျော့လို့ မရနိုင်ပါဘူး။ ဒီတော့ တကယ့်ပြဿနာကြီးပါ။”

ဒီအစီရင်ခံစာရေးသူကပဲ၊ လျှပ်စစ်ကဏ္ဍမှာ ဝင်ငွေကျဆုံးတာအပြင်၊ ဝန်ထမ်း ၄၀၀၀ အလုပ်ဖြုတ်ပစ်တာက၊ ရန်ကုန်မှာဆိုရင် ၂၀% ဝန်ထမ်း အင်အားထိခိုက်သွားကာ၊ လျှပ်စစ်လိုအပ်မူမများသေးတဲ့အခုကာလတိုမှာ မီးပြတ်တာ ချက်ချင်းမဆိုးလာနိုင်ပေမဲ့၊ အလယ်အလတ်ကာလ နောက်တနှစ်လောက်ကစ၊ ပိုဆိုးလာမှာကို စိုးရိမ်ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ျပည္နယ္အသီးသီးအလိုက္ရလဒ္မ်ား

XS
SM
MD
LG