သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ပဲရစ္ (Paris) အေျခစိုက္ Reporters Without Borders မၾကာမီက ထုတ္ေဝလိုက္တဲ့ ကမာၻ႔စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္မႈစာရင္း (World Press Freedom Index) မွာ ျမန္မာ့စာနယ္ဇင္းေလာကဟာ မေလးရွား၊ စကၤာပူ၊ ဖိလစ္ပိုင္၊ လာအို၊ ဗိယက္နမ္၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ နဲ႔ တရုတ္ျပည္က စာနယ္ဇင္းေတြဖက္ ပိုၿပီး လြတ္လပ္တယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ကေမာၻဒီယား၊ အိႏိၵယ၊ အင္ဒိုးနီးရွားနဲ႔ ထုိင္းစာနယ္ဇင္းေတြကိုေတာ့ ျမန္မာ့ထက္ပိုၿပီး လြတ္လပ္တယ္လို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနထုတ္ (၂၀၁၃) လူ႔အခြင့္အေရး အစီရင္ခံစာကလည္း အရင္ထက္စာရင္ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္မႈ ရွိလာတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အစိုးရလုပ္လုပ္ မေက်နပ္လို႔ ဆႏၵျပတာကို အေရးယူတာမ်ဳိးရွိေပမယ့္ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္မႈရွိတယ္လို႔ ျမင္ၾကပါတယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္မွာ ပံုႏိွပ္ျခင္းနဲ႔ ထုတ္ေဝျခင္းလုပ္ငန္း ဥပေဒၾကမ္းနဲ႔ သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒၾကမ္းကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က အတည္ျပဳလိုက္ပါတယ္။ ဥပေဒႏွစ္ခုမွာ တခုက သတင္းသမားရဲ ႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို သတ္မွတ္ၿပီး ေနာက္တခုက သတင္းသမားကို ခ်ဳပ္ခ်ယ္ကန္႔သတ္ပါတယ္။ သမၼတက အတည္ျပဳျပဌာန္းၿပီးရင္ က်င့္သံုးပံုနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ နည္းဥပေဒေတြ ထုတ္မယ္လို႔ သိရပါတယ္။ အႏွစ္ (၅၀) ေက်ာ္ က်င့္သံုးခဲ့တဲ့ ၁၉၆၂ ပံုႏိွပ္ထုတ္ေဝသူမ်ား မွတ္ပံုတင္ဥပေဒ နိဂံုးခ်ဳပ္ပါလိမ့္မယ္။

၁၉၆၂ ဥပေဒကို အစားထုိးတဲ့ ၂၀၁၃ ပံုႏိွပ္ျခင္းနဲ႔ ထုတ္ေဝျခင္းလုပ္ငန္းဥပေဒမွာလည္း ခ်ဳပ္ခ်ယ္ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ ရွိေနပါတယ္။ ၂၀၁၃ ဥပေဒက အေရးယူႏိုင္တာေတြ က်ယ္ဝန္းလွပါတယ္။ တုိင္းရင္းသားေရးနဲ႔ ဘာသာေရးကို ထိခိုက္နစ္နာေစတဲ့ အေရးအသား၊ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးကို ပ်က္ျပားေစတဲ့အေရးအသား၊ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒနဲ႔ တည္ဆဲဥပေဒေတြက ျပဌာန္းထားတာေတြကို ဆန္႔က်င္ေဖာက္ဖ်က္ရာေရာက္တဲ့ အေရးအသားေတြကို အေရးယူႏုိင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေဝသူေတြ လိုက္နာရမယ့္ စည္းကမ္းဟာ က်ယ္ျပန္႔သြားၿပီး အၾကမ္းဖ်င္းသေဘာျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ အာဏာပိုင္လုပ္သူက လုိခ်င္သလို ဆြဲယူႏိုင္ပါတယ္။ လိုရင္လုိသလို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ႏုိင္တဲ့ ဥပေဒဟာ ေမွ်ာႀကိဳးစည္းမ်ဥ္း ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ အႏုနည္းနဲ႔ စာနယ္ဇင္းေလာကကို ခ်ဳပ္ခ်ယ္သလို ျဖစ္ေနပါတယ္။

ပံုႏိွပ္ထုတ္ေဝျခင္း ဥပေဒနဲ႔အတူ အတည္ျပဳတဲ့ သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒကေတာ့ သတင္းမီဒီယာသမားရဲ ႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္၊ လုိက္နာရမယ့္တာဝန္၊ က်င့္ဝတ္နဲ႔ ႀကံဳေတြ႔ႏိုင္တဲ့ ျပစ္မႈျပစ္ဒဏ္ေတြကို ေဖာ္ျပပါတယ္။ သတင္းသမားရဲ ႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္အတိုင္းအတာကို အသိအမွတ္ျပဳတဲ့ ဥပေဒ ျဖစ္ပါတယ္။ အစိုးရအလြဲသံုးစား မလုပ္ေအာင္ ေစာင့္ၾကည့္ဖုိ႔ တာဝန္ရွိတဲ့ သတင္းသမားကို အစိုးရက လုပ္ပိုင္ခြင့္သတ္မွတ္ေပးတာ သဘာဝမက်သလို ျဖစ္ေနပါတယ္။ သတင္းသမားရဲ ႔ တာဝန္နဲ႔ က်င့္ဝတ္ကို ကမာၻမွာေၾကညာခဲ့တာ အႏွစ္တရာေလာက္ ရွိေနပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့ က်င့္ဝတ္ထက္ ဝင္ေငြေကာင္းဖုိ႔ အဓိကထားသူေတြရွိတဲ့အတြက္ အဂၤလိပ္အစိုးရကေတာင္ စာနယ္ဇင္းဥပေဒေရးဆြဲဖို႔ စဥ္းစားခဲ့ပါတယ္။ ဥပေဒမျပဌာန္းႏိုင္ေအာင္ အဂၤလိပ္ မီဒီယာေလာက က စာနယ္ဇင္းတုိင္ၾကားမႈ ေကာ္မရွင္ဖြဲ႔စည္းၿပီး က်င့္ဝတ္သတ္မွတ္ေပးပါတယ္။

ျမန္မာ့သတင္းမီဒီယာကေတာ့ လြတ္လပ္တဲ့ သက္တမ္းအလြန္ႏုေသးတာမို႔ အစိုးရ စြက္ဖက္မႈကို တြန္းလွန္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေန မရွိပါဘူး။ အစိုးရဖြဲ႔စည္းေပးတဲ့ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကို လက္ခံၿပီး ဒီေကာင္စီက ထုတ္ျပန္တဲ့ က်င့္ဝတ္နဲ႔ စည္းကမ္းကို လုိက္နာဖုိ႔သာ ရွိပါတယ္။ သတင္းမီဒီယာဥပေဒက သတင္းသမားရဲ ႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို ေဖာ္ျပၿပီး ၂၀၀၄ အီလက္ထေရာနစ္ဥပေဒက သတင္းသမားကို ခ်ဳပ္ခ်ယ္ထားပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္လံုၿခံဳေရး၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး၊ ေအးခ်မ္းသာယာေရး၊ တုိင္းရင္းသားစည္းလံုးေရး၊ ႏုိင္ငံေတာ္စီးပြားေရး နဲ႔ အမ်ဳိးသားယဥ္ေက်းမႈကို ထိခိုက္ရင္ အေရးယူႏိုင္တယ္လို႔ အီလက္ထေရာနစ္ ဥပေဒက ဆုိပါတယ္။ ၂၀၀၄ အီလက္ထေရာနစ္ဥပေဒမွာပါတဲ့ ေထာင္ဒဏ္ကို ေလ်ာ့ၿပီး ေငြဒဏ္ကိုတိုးဖို႔အတြက္ ျပင္ဆင္ခ်က္ဥပေဒကို လြန္ခဲ့တဲ့လက ျပဌာန္းထားပါတယ္။

၁၉၉၆ က ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးသန္းေရႊ ျပဌာန္းတဲ့ ကြန္ျပဴတာပညာ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဥပေဒမွာလည္း အလားတူ အၾကမ္းဖ်င္းသေဘာ ေရးထားပါတယ္။ ႏိုင္ငံရဲ ႔ လံုၿခံဳေရး၊ စီးပြားေရးနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈကို ထိခုိက္ရင္ေထာင္ဒဏ္ (၁၅) ႏွစ္အထိ ခ်ႏိုင္တယ္လို႔ ကြန္ျပဴတာဥပေဒက ဆုိပါတယ္။ ကြန္ျပဴတာ ကိုင္သူမွန္သမွ်ကို စိတ္တုိင္းက် အခ်ိန္မေရြး အျပစ္ေပးႏုိင္ေအာင္ ျပဌာန္းထားတဲ့ ေမွ်ာ့ႀကိဳးဥပေဒ ျဖစ္ပါတယ္။ လိုခ်င္သလို အသံုးျပဳႏုိင္ေအာင္ (သို႔မဟုတ္) ႏိွပ္ကြပ္ႏိုင္ေအာင္ ျပဌာန္းထားတဲ့ ေမွ်ာ့ႀကိဳးဥပေဒဟာ တရားမွ်တမႈကို ဆန္႔က်င္ရာ ေရာက္ပါတယ္။ စစ္အစိုးရ မတရားလုပ္ခဲ့တာနဲ႔ လာဘ္စားခဲ့တာေတြကို စံုစမ္းစစ္ေဆးၿပီး သတင္းေရးရင္ ဒီေမွ်ာ့ႀကိဳးဥပေဒေတြနဲ႔ တံု႔ျပန္လာမွာကို ေတြးေၾကာက္ေနၾကပါတယ္။

စာနယ္ဇင္းေလာကကို ဖိႏိွပ္အေရးယူႏုိင္တဲ့ ဥပေဒအားလံုးကို ျပင္ဆင္ဖုိ႔ (သို႔မဟုတ္) ဖ်က္သိမ္းဖို႔ နယူးေရာက္အေျခစိုက္ သတင္းသမားမ်ား ကာကြယ္ေရးေကာ္မတီ (Committee to Protect Journalists) က လြန္ခဲ့တဲ့ ဇြန္လထုတ္ အစီရင္ခံစာမွာ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရကို တုိက္တြန္းထားပါတယ္။ အစိုးရမႀကိဳက္တာကိုေရးတဲ့ သတင္းသမားကို ရာဇဝတ္မႈနဲ႔ အေရးယူတာမ်ုိး မလုပ္သင့္ေၾကာင္း လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔ဝင္ေတြ လြန္ခဲ့တဲ့လမွာ ျမန္မာျပည္လာတုန္းက ေဝဖန္ေျပာဆိုသြားပါတယ္။
XS
SM
MD
LG