သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

“သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္” ဆိုတဲ့အရာဟာ အေျခခံက်တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးတရပ္ ျဖစ္တယ္လို႔ ႏိုင္ငံတကာ က သေဘာတူ ေၾကညာခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ ၂၅ ႏွစ္ ၾကာျမင့္ခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ သတင္းသမားေတြဟာ တရား၀င္ဆင္ဆာျဖတ္ေတာက္မႈေတြ၊ ဖိႏွိပ္မႈနဲ႔ ေထာင္သြင္း အက်ဥ္းခ်မႈေတြသာမက လုပ္ႀကံ သတ္ျဖတ္ခံရမယ္ဆိုတဲ့ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြနဲ႔ တိုးျမႇင့္ ရင္ဆိုင္ေနၾကရပါတယ္။ ဗြီိအုိေအ သတင္းေထာက္ Richard Green ရဲ႕ သတင္းလႊာကို အေျခခံၿပီး ဦးစံမိုးေ၀ က တင္ျပထားတယ္။

ကမာၻ႔သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္ခြင့္ ႏွစ္ပတ္လည္ အစီရင္ခံစာမွာ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အေျခအေနဟာ ၁၂ ႏွစ္အတြင္း အနိမ့္ဆံုးအဆင့္ကို က်ဆင္းသြားတယ္လို႔ လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႔အစည္းတခုျဖစ္တဲ့ freedom house က ေျပာဆိုပါတယ္။ ဒီလိုက်ဆင္းသြားရတဲ့ အေၾကာင္းရင္း ေနာက္ကြယ္မွာ ႏိုင္ငံေရး၊ ရာဇ၀တ္မႈခင္းနဲ႔ အၾကမ္းဖက္ အဖြဲ႔အစည္းေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

တႏွစ္အတြင္း သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အက်ဆင္းဆံုး ႏိုင္ငံေပါင္း ၉ ႏိုင္ငံကေန Freedom House အဖြဲ႔က ေရြးထုတ္ျပထားတဲ့ တိုင္းျပည္ကေတာ့ အီဂ်စ္ ႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။ အီဂ်စ္ သတင္းသမားတေယာက္ျဖစ္တဲ့ Khaled Dawoud ကေတာ့

“က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ မူက အီဂ်စ္ႏိုင္ငံမွာ အမွန္တကယ္ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ အျဖစ္ပ်က္ေတြကို ခိုင္ခိုင္လံုလံုနဲ႔ ဓမၼဓိဌာန္က်က် တင္ျပဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ အျဖစ္ပ်က္က အမွန္တရားကို သူ႔အလိုလို ေျပာျပေနတာပါ။ အမွန္တရားတခုကို ဖန္တီးတင္ျပတယ္ဆိုတာ သတင္းမီဒီယာ မဟုတ္္ပါဘူး။ သတင္းသမားေတြ မဟုတ္ၾကပါဘူး။ အီဂ်စ္ႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရး ျပႆနာေတြ ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔အတြက္ မီဒီယာကေနတဆင့္ ၀ါဒျဖန္႔တာေတြ လုပ္ေပးေနလို႔ မရပါဘူး။”

သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ ျငင္းပယ္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြကို ၾကည့္လိုက္မယ္ဆိုရင္ အမ်ားစုဟာ စစ္မက္ ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ၊ အဂတိ လိုက္စားမႈေတြ ျဖစ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ ျဖစ္ေနတာမ်ားၿပီး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယိုယြင္းပ်က္စီး သြားတတ္ၾကတာ မ်ားတယ္လို႔ အေမရိကန္ လက္ေထာက္ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး Tom Malinowski က ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း ၂၀၁၂ -၂၀၁၃ ခုႏွစ္ေလာက္က သိသာတဲ့ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ တိုးတက္မႈ ေတြ႔ရေပမဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ အားေပ်ာ့သြားခဲ့တယ္လို႔။ အခုတက္လာတဲ့ အစိုးရသစ္အေနနဲ႔ စာနယ္ဇင္းသမားေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီး တိုးတက္ေအာင္ လုပ္သြားႏိုင္ပါလိမ့္မယ္လို႔ ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ဦးေဖျမင့္ က ေျပာပါတယ္။

“က်ေနာ္တုိ႔က ၂၀၁၂၊ ၂၀၁၃ ေလာက္မွာ က်ေနာ္တို႔ သတင္းလြတ္လပ္မႈ ေတာ္ေတာ္ေလး တုိးတက္လာခဲ့တယ္။ အခု နည္းနည္းေလး တန္႔ေနတယ္။ ဒါေပမဲ့လို႔ အခု က်ေနာ္တို႔ က်ေနာ္တို႔ကိုယ္တုိင္ေရာ၊ က်ေနာ္တို႔ မီဒီယာ မိတ္ေဆြေတြ အဖြဲ႔အစည္းေတြ တဦးခ်င္းေသာ မီဒီယာသမားေတြ ညိႇႏိႈင္းၿပီးေတာ့ ပူးတြဲၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ စာနယ္ဇင္းလြတ္လပ္ခြင့္ တုိးတက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မယ့္ အေျခအေန အခြင့္အလမ္း အမ်ားႀကီးရွိတယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။”

သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ မေပးတဲ့၊ သတင္းေတြကို အေမွာင္ခ်ထားတဲ့ အစိုးရေတြဟာ ေအာင္ျမင္မႈရတဲ့ အစိုးရေတြ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလို႔ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနမွာ က်င္းပတဲ့ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး John Kerry ကေျပာဆိုပါတယ္။

“ကမာၻ႔သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေန႔မွာ၊ ဒီ အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာန သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ က်င္းပတဲ့ စဥ္ျမင့္ကေန က်ေနာ္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေျပာခ်င္တာက၊ ဘယ္လို အစိုးရမ်ဳိးမဆို၊ ဘယ္လိုပဲ ဟိတ္ဟန္ေတြထုတ္ထုတ္၊ ေအာင္ျမင္မႈေတြရွိရွိ၊ သူတုိ႔ႏုိင္ငံသားေတြကို ယုံၾကည္တဲ့အတိုင္း လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေျပာခြင့္ မရွိဘူး၊ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ ဘ၀ေတြကို ရိုက္ခတ္တဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြ၊ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြကို သိၾကားခြင့္ မေပးႏုိင္ဘူးလုိ႔ ျငင္းဆုိမယ္ဆုိရင္၊ ေအာင္ျမင္ႀကီးျမတ္တဲ့ အစိုးရဆိုၿပီး သူ႔ကိုယ္သူ မေျပာႏုိင္ဘူးဆုိတာပါ။ လြတ္လပ္တဲ့ သတင္းဌာနေတြ မရွိတဲ့ တုိင္းျပည္တျပည္အေနနဲ႔ ဘာမွ ၾကြား၀ါေနစရာမရွိသလို၊ သူတုိ႔ဆီက သင္ယူစရာ ဘာမွမရွိပါဘူး။ သူတုိ႔ အနာဂတ္ အလားအလာကိုလည္း ေအာင္ျမင္ေအာင္ ဘယ္လုိမွ မေဆာင္ရြက္ႏုိင္ဘူးဆုိတာ ရွင္းပါတယ္။”

အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနမွာ က်င္းပတဲ့ ကမာၻ႔သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေန႔ဟာ တခ်ိန္က သူတို႔ ေရးသားခဲ့ၾကတဲ့ သတင္းေတြေၾကာင့္ အေႏွာင့္ယွက္ေတြ ေပးခံေနခဲ့ရၿပီး အေျခအေနေတြက ထူးမလာဘူးလို႔ ေျပာေနၾကတဲ့ သတင္းသမားေတြအေပၚ စိတ္၀င္စားမႈ ရရွိခဲ့ပါတယ္။

သူတို႔ရဲ႕ အျဖစ္အပ်က္ အေၾကာင္းအရာေတြကို human rights.org web site စာမ်က္ႏွာရဲ႕ Free the Press ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ ရွိတဲ့ တြီတာလူမႈကြန္ယက္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

XS
SM
MD
LG