သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ျမန္မာတဦး ပူလစ္ဇာဆု ပူးတဲြရမႈ ၀ါရင့္သတင္းေထာက္မ်ား ႀကိဳဆို


၂၀၁၆ အတြက္ ပူလစ္ဇာဆုရွင္မ်ား Esther Htusan, Margie Mason, Robin McDowell နဲ႔ Martha Mendoza

ျမန္မာႏိုင္ငံက ကခ်င္တိုင္းရင္းသားသတင္းေထာက္ Ester Htusan ဟာ အခု ႏွစ္ပူလစ္ဇာဆုရဲ႕ အမ်ားျပည္သူအက်ိဳးေဆာင္ဆုအျဖစ္ အျခား AP သတင္းေထာက္ သံုးဦးနဲ႔အတူ ပူးတဲြရရိွခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ၀ါရွင့္သတင္းေထာက္ေတြကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံသားတဦး အခုလို ပူလစ္ဇာဆုရတဲ့အတြက္ ၀မ္းေျမာက္ဂုဏ္ယူၾကၿပီး၊ အခု အစိုးရသစ္လက္ထက္မွာ ႏိုင္ငံတြင္း လူငယ္သတင္းသမားေတြအေနနဲ႔ အခုလို စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္ေရးသားတဲ့သတင္းမ်ိဳးေတြ ပိုၿပီး ေရးလာႏိုင္ၾကမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကပါတယ္။ ကိုဥာဏ္၀င္းေအာင္က စံုစမ္းေမးျမန္းထားတာပါ။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္အတြက္ ႏုိင္ငံတကာ သတင္းပညာထူးခၽြန္ဆု ခ်ီးျမွင့္ရာမွာ အမ်ားျပည္သူ အက်ိဳးေဆာင္တဲ့က႑အတြက္ ကခ်င္တုိင္းရင္းသူ သတင္းေထာက္ Esther Htusan က Pulitzer ပူးတဲြဆုရရိွခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

သူနဲ႔ အျခား ေအပီသတင္းေထာက္သံုးဦးဟာ ျမန္မာအလုပ္သမားေတြ အမ်ားစုပါ၀င္တဲ့ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏုိင္ငံ တခ်ိဳ႕ရဲ႕ ငါးဖမ္းလုပ္သားေတြ အင္ဒိုနီးရွားနဲ႔ ထိုင္းႏုိင္ငံတြင္း ပင္လယ္စာလုပ္ငန္းေတြမွာ ေက်းကၽြန္ေတြလုိခိုင္းေစခံရတဲ့ အေျခအေနေတြကို စံုစမ္း ေဖာ္ထုတ္ေရးသားခဲ့တာပါ။ ကခ်င္တုိင္းရင္းသူ Esther Htusan ဟာ AP သတင္းဌာနအတြက္ အလုပ္လုပ္ေနသူ ျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာႏို္င္ငံသားတဦး အခုလို Pulitzer ဆုရတဲ့အတြက္ ဂုဏ္ယူမိေၾကာင္း ရန္ကုန္အေျခစိုက္ AP သတင္းဌာနမွာ လုပ္ခဲ့တဲ့ ၀ါရင့္ျမန္မာသတင္းေထာက္ေဟာင္း ေဒၚေအးေအး ၀င္းက ေျပာပါတယ္။

“အင္မတန္၀မ္းသာပါတယ္။ ပူလစ္ဇာဆုဆိုတာ သတင္းေလာကမွာလည္း အျမင့္ဆံုးဆုလို႔ လက္ခံထားတယ္။ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္ အဲဒီလို ခက္ခက္ခဲခဲနဲ႔ သတင္းလိုက္ၿပီးေတာ့ ဆုရသြားတာလည္း အင္မတန္ထိုက္ထိုက္တန္တန္ ရခဲ့တဲ့ဆုေလ။ အဲဒီအထဲမွာမွ ကိုယ့္ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးေလးတေယာက္ သတင္းေထာက္ေလးတေယာက္ ရသြားတယ္ဆိုေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ေတာင္ ဂုဏ္ယူပါတယ္။ ဒါအမ်ိဳးသမီးေတြ မေခဘူးဆိုတာ တခါၿပီးတခါ သက္ေသျပေနသလိုပဲေပါ့ေနာ္။”

Esther Htusan ဟာ Pulitzer ဆုကို ထိုက္ထိုက္တန္တန္ ရ႐ွိခဲ့တာျဖစ္တယ္လို႔ Reuters သတင္းေထာက္တဦးျဖစ္တဲ့ ဦးေအာင္လွထြန္းက ေျပာပါတယ္။

“က်ေနာ္သိပ္ဂုဏ္ယူပါတယ္။ အရမ္းဂုဏ္ယူပါတယ္ခင္ဗ်။ ေတာ္ေတာ္ထိုက္တန္ပါတယ္။ အဲဒီ Story ကိုလည္း က်ေနာ္ ဖတ္လိုက္ရပါတယ္။ အင္မတန္ကို ထိုက္တန္တဲ့ story ပါ။ က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ႏိုင္ငံတကာမီဒီယာေတြမွာေတာ့ ေရးစရာလည္းအမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ အဲဒီအေၾကာင္းအရာေတြထဲက အင္မတန္ကို အေရးႀကီးတဲ့အေၾကာင္းအရာတခုပါပဲ။ တကယ္ကို ထိုက္ထိုက္တန္တန္ရတာပါ။”

သတင္းေလာကမွာ ျမန္မာႏို္င္ငံသားတဦး Pulitzer ဆုရတာ ဒါဟာ ပထမဦးဆုံးပဲျဖစ္ပါတယ္။ Ester Htusan အခု ဆုရခဲ့တဲ ့သတင္းလိုပဲ အျခားျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း အမ်ားျပည္သူအက်ိဳးစီးပြားနဲ႔ဆိုင္ရာ စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္ေရးသားစရာေတြ အမ်ားအျပားရိွတယ္လို႔ ဦးေအာင္လွထြန္းက ေျပာပါတယ္ ။

“က်ေနာ္ကေတာ့ ျပည္သူေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ဟာကိုပဲ ၊ ျပည္သူေတြရဲ႕ နစ္နာခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ဟာကိုပဲ အဓိက ေဖာ္ထုတ္ဦးစားေပးေစခ်င္ပါတယ္။ အမ်ားျပည္သူရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားနစ္နာတာနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ေတာ့ Project ေတြက miss management ေတြက အမ်ားႀကီးပဲ ၊ quality control လံုး၀မရွိဘူး။ တံတားေတြကို reinforced concrete ကို ၀ါးနဲ႔ လုပ္တယ္တဲ့ အမ်ားႀကီး အဲဒါေတြကေတာ့ ေဖာ္ထုတ္လို႔ေကာင္းပါၿပီ က်ေနာ္တို႔။ အမ်ားျပည္သူလံုၿခံဳဖို႔အတြက္ကိုေပါ့ေလ။ ငလ်င္သာလႈပ္လိုက္ရင္ေတာ့ အားလံုးေသၿပီ ၊ တံတားေတြရွိတယ္၊ dam ေတြရွိတယ္။ စံမမွီတဲ့ဟာေတြေပါ့ေလ။ အဲဒါေတြကို ေဖာ္ထုတ္ဖို႔အတြက္ကို အမ်ားႀကီးပါပဲ။”

အခုလို Pulitzer ဆုရခဲ့တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အင္ဒိုနီးရွားမွာ ေက်းကၽြန္သဖြယ္ ထိန္းသိမ္းခံခဲ့ရတဲ့ ျမန္မာေရလုပ္သားေတြ ျပန္လည္လြတ္ေျမာက္လာၿပီး မိသားစုနဲ႔ ျပန္ဆံုေတြ႔ခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ Esther Htusan အပါအ၀င္ ေရးသားခဲ့တဲ့ AP သတင္းေဆာင္းပါးဟာ ေနာက္ဆက္တြဲအက်ိဳးဆက္ေကာင္းေတြရွိတယ္လို႔ AP သတင္းေထာက္ ေဒၚေအးေအး၀င္းက ေျပာပါတယ္။

“ေတာ္ေတာ္ေလးရိုက္ခက္္မႈႀကီးပါတယ္။ မိသားစုေတြျပည္လည္ေပါင္းစည္းႏိုင္တာ သူတို႔ ကၽြန္ဘ၀ကေနၿပီးေတာ့ လြတ္ေျမာက္လာတာ။ အဲဒီမိသားစုေတြအေပၚမွာ ေတာ္ေတာ္ေလးရိုက္ခတ္မူရွိတယ္။ ေနာက္ျမန္မာျပည္ဘက္ကဆိုရင္လည္း လူကုန္ကူးမႈအဖြဲ႔ကလည္း ဒီအေပၚမွာ ေတာ္ေတာ္တက္တက္ၾကြၾကြ ႏိုးႏိုးၾကားၾကား ပိုျဖစ္သြားတာေပါ့။ သူတို႔လည္း ဒီအလုပ္ကို နဂိုကတည္းက လုပ္ေနတာေပါ့ေနာ္။ အဲေတာ့ သူတို႔ကလည္း ပူးေပါင္းၿပီးေတာ့ ေတာ္ေတာ္တက္တက္ၾကြၾကြပါေတာ့ ျမန္ျမန္လည္းျပန္ေရာက္လာတာေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ္တမ္း ထူးထူးျခားျခားလႈပ္ခတ္မႈကေတာ့ ဒီမတရားလုပ္ၿပီးေတာ့ ရလာတဲ့ ပင္လယ္ငါး၊ အစားအစာေတြ စားသံုးေနတဲ့ စားသံုးသူ အထူးသျဖင့္ west က အေနာက္ႏိုင္ငံသား စားသံုးသူေတြကို သူုတို႔စားပြဲေပၚမွာေရာက္ေနတဲ့အစားအစာေတြက ဒီျမန္မာ အလုပ္သမားေတြတခါထဲ ခက္ခက္ခဲခဲနဲ႔ ရွာေဖြၿပီးေတာ့မွ သူတို႔ စားပြဲေပၚေရာက္လာတယ္ဆုိတာ သူတို႔အေနနဲ႔လည္း တာ၀န္သိတဲ့ စားသံုးသူျဖစ္ေအာင္ လမ္းညြန္ေပးႏိုင္ေအာင္ျဖစ္သြားတာေပါ့ေနာ္။

အရင္စစ္အစိုးရလက္ထက္တုန္းက ျမန္မာျပည္တြင္းမွာ Investigative Report ေတြကို ေရးသားဖို႔ဆိုတာ အႏၱရာယ္မ်ားလြန္းေပမယ့္ အရပ္သားအစိုးရ အေျပာင္းအလဲျဖစ္လာတဲ့ ဒီေန႔လို ကာလမွာ လူငယ္သတင္းသမားေတြက ပိုျပီး စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္ေရးသားတာေတြ လုပ္လာ ႏိုင္ၾကတယ္လို႔ AP သတင္းေထာက္ ေဒၚေအးေအး၀င္းက ေျပာပါတယ္။

ႏုိင္ငံတကာက သတင္းပညာထူးခၽြန္ဆု Pulitzer ဆုကို သတင္းစာထုတ္ေ၀သူ Joseph Pulitzer က ၁၉၁၇ ခုႏွစ္မွာ စတင္ေပးအပ္ခဲ့တာ ျဖစ္ၿပီး ေအပီသတင္းဌာနအေနနဲ႔ ၅၂ ႀကိမ္ေျမာက္ ပူလစ္ဇာဆုရရွိတာျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG