သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

"လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈနဲ႔ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ ဆက္လက္ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈ"  ေဆြးေႏြးပဲြ


Bangladesh Rohingya

"လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈနဲ႔ ႐ိုဟင္ဂ်ာမြတ္ဆလင္ေတြ ဆက္လက္ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈမ်ား "ဆိုတဲ့ေခါင္းစဥ္နဲ႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ Georgetown တကၠသို္လ္၊ Berkley Center မွာ စက္တင္ဘာလ ၁၄ ရက္ေန႔က ေဆြးေႏြးပြဲတရပ္က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ရခုိင္ျပည္နယ္ထဲက ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေရး အကၽြမ္းတ၀င္ေလ့လာထားတဲ့ ပညာရွင္ေတြ တက္ေရာက္ေဆြးေႏြးခဲ႔ၾကပါတယ္။ အျပည့္အစုံကိုေတာ့ နန္းေလာင္၀္က ေကာက္ႏုတ္ တင္ျပထားပါတယ္။


ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာ ကိုယ္တုိင္သြားေရာက္ၿပီး ရိုဟင္ဂ်ာေတြစခန္း အေျခအေနကို ေလ့လာခဲ့တဲ့ ေဒါက္တာ Ronan Lee က အဲဒီအခ်ိန္ကတည္းက ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေနနဲ႔ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈလည္းမရသလို အာဏာပိုင္ေတြရဲ ႔ခြင္႔ျပဳခ်က္ရမွ ၀င္ထြက္သြားလာခြင့္ရွိၿပီး ေၾကာက္လန္႔စိတ္ ေနထုိင္ေနခဲ့ရတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ သူျမင္တြ႔ခဲ့ရတဲ့ အေျခေနအရ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္ခံခဲ႔ရတယ္ဆိုတာ လုံး၀ သံသယရွိစရာမလိုဘူးလို ေဒါက္တာ Lee ကေျပာပါတယ္။

"ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ က်ေနာ္ျမင္ခဲ့ေတြ႔ခဲ့ရတဲ့ အေတြ႔အႀကဳံအရေျပာရရင္ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြက ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္တာဆိုတာထင္ရွားပါတယ္။ စစ္တပ္ကေရာ အရပ္သားအစိုးရကပါ ရိုဟင္ဂ်ာလူအသိုင္းအ၀ိုင္းကို ဖ်က္ဆီးခ်င္ေနၾကတာပါ။"

ေဒါက္တာLee ဟာ Myanmar’s Rohingya Genocide: Identity, History and Hate Speech ဆိုတဲ့စာအုပ္ကို ၂၀၂၁ ခုနွစ္မွာေရးသားထုတ္ေ၀ခဲ့တာပါ။ ၿဗိတိသ ွ်လက္ေအာက္ လြတ္လပ္ေရးရၿပီး အေစာပိုင္းကာလ ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရးမွာ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ ထဲထဲ၀င္၀င္ ပါ၀င္ခဲ့တာကိုလည္း ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ဦးႏုရဲ ႔ ထုတ္ျပန္ေၾကျငာခ်က္ကို ကိုးကားၿပီး ေဒါက္တာ Lee ကေထာက္ျပသြားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ၁၉၇၀ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာႏုိင္ငံက ရိုဟင္ဂ်ာေတြ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နုိင္ငံဖက္ ဆက္တုိက္ဆိုသလို ေမာင္းထုတ္ခံေနရတယ္လို႔လည္း ေဒါက္တာ Lee ကတင္ျပသြားပါတယ္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွာ အရပ္းသားေခါင္ေးဆာင္ျဖစ္တဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရ ဲ႔အခန္းက႑ကိုလည္း သူက ခုလိုသုံးသပ္သြားပါတယ္။

‘၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွာေပၚေပါက္ခဲ့တဲ့ ျဖစ္ရပ္မွာ အရပ္သားေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ ႔အခန္းက႑ကို ႏုိင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းက သိခ်င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံသားအမ်ားစုရဲ ႔သေဘာထားကလည္း စစ္တပ္လိုပဲ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို မလိုလားၾကပါဘူး။ အရပ္သားေခါင္းေဆာင္ျဖစ္တဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေနနဲ႔လည္း အမ်ားဆႏၵသေဘာထားဖက္က ရပ္တည္ဖို႔ လိုလားသူျဖစ္ပါတယ္။ဒီေတာ့ ရိုဟင္ဂ်ာအသုိင္းအ၀ိုင္းဖက္ကရပ္တည္တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြနဲ႔ သေဘာထားနဲ႔ကိုက္ညီမႈမရွိေတာ့ပါဘူး”

ရခုိင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပုိင္းက ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚ ျမန္မာလုံၿခဳံေရးတပ္ဖြဲ႔ေတြရဲ ႔ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈေတြေပၚေပါက္ခဲ့ၿပီး ၆ ႏွစ္အၾကာ ၂၀၂၂ ခုနွစ္ႏွစ္ဆန္းပိုင္းမွာပဲ အဲဒီလုပ္ရပ္ေတြကို လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈအျဖစ္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက တရား၀င္သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၆-၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြင္း ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း လက္နက္ကိုင္ပုန္ကန္သူေတြကို ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ နယ္ေျမရွင္းလင္းရာမွာ ႐ိုဟင္ဂ်ာသိန္းနဲ႔ခ်ီ အိမ္နီးခ်င္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏိုင္ငံဘက္ ထြက္ေျပးခဲ့ရပါတယ္။ နယ္ေျမရွင္းလင္းမႈအတြင္း ေက်းရြာေတြမီး႐ိႈ႔တာ၊ ႐ိုဟင္ဂ်ာအမ်ိဳးသမီးနဲ႔ မိန္းကေလးေတြ မုဒိန္းက်င့္ခံရတာ၊ ေထာင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ အရပ္သားေတြလည္း ရက္စက္စြာသတ္ျဖတ္ခံရတဲ့အျဖစ္အပ်က္ေတြေပၚေပါက္ခဲ့ပါတယ္။

ရိုဟင္ဂ်ာေတြ အခ်ိန္တိုအတြင္း ထြက္ေျပးၾကရတာမဟုတ္ပဲ လနဲ႔ခ်ီၾကာေပမယ့္ အၾကမ္းဖက္လုပ္ရပ္ေတြရပ္ဖို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေနနဲ႔စစ္တပ္ကို တုိက္တြန္းေျပာဆိုခဲ့မယ္ဆိုရင္ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြရဲ ႔ေထာက္ခံမႈကိုရခဲ့ႏုိ္င္တယ္လို႔လည္း ေဒါက္တာ Lee ကေထာက္ျပပါတယ္။ အဲဒီတုန္းကသာ စစ္တပ္ကို ဖိအားေပးခဲ့မယ္ဆိုရင္ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္စစ္တပ္အာဏာသိ္္မ္းမႈမွာ ႏုိင္ငံတကာရဲ ႔ တုန္႔ျပန္ပုံေတြ ကြဲျပားမႈွရိွႏုိင္တယ္လို႔လည္း ေဒါက္တာ Lee ကသုံးသပ္တင္ျပသြားပါတယ္။

ျပည္တြင္းအရပ္ဖက္ေခါင္းေဆာင္တခ်ိဳ႔လည္း စစ္တပ္ရဲ ႔အၾကမ္းဖက္လုပ္ရပ္ေတြရပ္ဖို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ တုိက္တြန္းေစခ်င္ခဲ့ၾကတာပါ။ စစ္တပ္ရဲ ႔ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈ အတုိင္းအတာအေပၚ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဖက္က သိပ္ၿပီးယုံၾကည္ပုံမရခဲ့ဘူးလို႔ည္း ေဒါက္တာ Lee ကယူဆပါတယ္။ ဒါဟာ စစ္တပ္ကို ႏိုင္ငံေရးေလာကေန ထြက္သြားေစခ်င္တဲ့ ျမန္မာျပည္သူေတြနဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ ဆုံးရႈံးခဲ့ရတဲ့အခြင့္အလမ္းျဖစ္တယ္လို႔လည္း သူက ေျပာပါတယ္။

ေဆြးေႏြးပြဲတက္ေရာက္လာတဲ့ Justice for All အဖြဲ႔တည္ေထာင္သူ၊ အီမန္ Bbdul mali Mujahid ကလည္း ရိုဟင္ဂ်ာေတြရင္ဆုိင္ရတဲ့ ႏွိပ္စက္ညွဥ္းပန္းမႈေတြက ႈIslamophobia လို႔ေခၚတဲ့ အစၥလာမ္ေၾကာက္စိတ္နဲ႔ဆက္စပ္တယ္လု႔ိ ခုလိုသုံးသပ္တင္ျပသြားပါတယ္။

“အစၥလာမ္ေၾကာက္စိတ္နဲ႔ ဆက္စပ္ပတ္သက္တယ္လို႔ထင္ပါတယ္။ မြတ္ဆလင္အမ်ားစုစြပ္စြဲခံေနရသလိုပဲ ရိုဟင္ဂ်ာေတြလည္း စြပ္စြဲခံရတာပါ၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်မွာ ရွိတဲ ့မြတ္ဆလင္ေတြ စြပ္စြဲခံရတာနဲ႔လည္း အတူတူပါပဲ။မြတ္ဆလင္ေတြဟာ အၾကမ္းဖက္သမားေတြ၊ က်ဳပ္တို႔က အၾကမ္းဖက္မႈကို တုိက္ခုိ္က္ေနတာဆိုၿပီး ေျပာၾကပါတယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ သူတို႔မိဘဘိုးဘြားေနခဲ့တဲ့ ေျမမွာေနေနၾကတဲ့လူမ်ိဳးစုျဖစ္ပါတယ္။ လက္နက္ကုိင္တုိက္ေနၾကတဲ့ ကခ်င္၊ ကရင္ေတြက လက္နက္ကုိင္ၿပီးသူတို႔လူမ်ိဳးကို ကာကြယ္ေနၾကတာပါ။ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာအတူယွဥ္တြဲေနထုိင္ဖို႔ပဲ က်ိဳးစားၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ရိုဟင္ဂ်ာေတြပဲ အၾကမ္းဖက္သမားေတြလို႔အေခၚခံေနရပါတယ္။ ကခ်င္ေတြ ကရင္ေတြခ်င္းေတြကို အၾကမ္းဖက္ေတြလို႔မေခၚၾကပါဘူး။ ဒါကိုၾကည့္ရင္ မြတ္ဆလင္ေၾကာက္စိတ္ေၾကာင့္ ျဖစ္လာရတယ္ဆိုတာ ရွင္းပါတယ္။

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္မွာလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံလိုပဲ စခန္းထဲမွာပဲ ေနထို္င္ေနၾကရတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံကို ျပန္ဖို႔ ဆႏၵျပင္းျပေနၾကတာပါ။ ျမန္မာႏုိင္ငံကတည္းက လြတ္လပ္စြာပညာသင္ၾကားခြင့္မရခဲ့တဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာမ်ိဳးဆက္ ၂ ခုရွိေနၿပီး ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဖက္ အသက္လုၿပီး ထြက္ေျပးလာတဲ့ တတိယ မ်ိဳးဆက္ ရိုဟင္ဂ်ာေတြလည္း အလယ္တန္း ပညာသင္ၾကားခြင့္မရၾကပါဘူး။

ရိုဟင္ဂ်ာေတြအတြက္ လူမႈကူညီေရးရံပုံေငြေတြ ဘယ္တုန္းကမွအလုံအေလာက္မရသလို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကေတာ့ ေဒၚလာ ၁.၆ ဘီလီယံထိ အမ်ားဆုံးထည့္၀င္ခဲ့တာပါ။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ေရာက္ ရိုဟင္ဂ်ာကေလးငယ္ေတြ ပညာသင္ၾကားခြင့္မရတဲ့အတြက္ သူတို႔အားလုံးအထက္တန္းထိ ပညာသင္ၾကားႏုိင္ေရး ၀ုိင္း၀န္းလႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ၾကြဖို႔ ေဆြးေႏြးပြဲတက္ေရာက္လာသူေတြကို အီမန္ မူဂ်ာဟစ္က အႀကံျပဳတုိက္တြြန္းသြားပါတယ္။

ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ႏွိပ္စက္ညွဥ္းပန္းခဲ့တဲ့ စစ္တပ္က ျမန္မာႏိုင္ငံကိုအာဏာယူအုပ္ခ်ဳပ္ေနတာေၾကာင့္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ေရာက္ သိန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ရိုဟင္ဂ်ာေတြေနရပ္ျပန္ႏုိင္ေရး မေရမရာျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒုကၡသည္ေတြ အဆမတန္ျပည့္ၾကပ္ေနတဲ့ ဒုကၡသည္စခန္းကေန ေရၾကည္ရာျမက္ႏုရာသြားဖို႔ စက္ေလွေတြနဲ႔ အသက္ေဘးကိုမမႈပဲ ထြက္ခြြြါေနၾကတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြလည္း ရာနဲ႔ခ်ီရွိသလို တခ်ိဳ႔လည္း ပင္လယ္ျပင္မွာ အသက္ဆုံးရႈံးေနၾကတာပါ။

ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတဲ့အသုံးအႏႈန္းကို လက္မခံတဲ့ ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြဖက္ကေတာ့ ႏုိင္ငံတကာကစြပ္စြဲေနသေလာက္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမရွိဘူးလို႔ အစဥ္တစိုက္ျငင္းဆုိလာေပမယ့္ ဒုကၡသည္ေတြကို ျပန္လည္လက္ခံမယ္လို႔ေတာ့ေျပာဆိုထားပါတယ္။ တခ်ိန္ထဲမွာပဲ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ က်န္ေနတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြမွာလည္း အၾကမ္းဖက္မႈေတြနဲ႔ ရင္ဆုိင္ေနၾကရဆဲျဖစ္တယ္လို႔လည္း ႏုိင္ငံတကာ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္သူေတြက ေထာက္ျပေနၾကပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

Unicode

"လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုနဲ့ ရိုဟင်ဂျာမွတ်ဆလင်တွေ ဆက်လက်ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများ "ဆိုတဲ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ Georgetown တက္ကသိုလ်၊ Berkley Center မှာ စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့က ဆွေးနွေးပွဲတရပ်ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ်ထဲက ရိုဟင်ဂျာတွေအရေး အကျွမ်းတဝင်လေ့လာထားတဲ့ ပညာရှင်တွေ တက်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။ အပြည့်အစုံကိုတော့ နန်းလောင်ဝ်က ကောက်နုတ် တင်ပြထားပါတယ်။


ရခိုင်ပြည်နယ်ထဲ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာ ကိုယ်တိုင်သွားရောက်ပြီး ရိုဟင်ဂျာတွေစခန်း အခြေအနေကို လေ့လာခဲ့တဲ့ ဒေါက်တာ Ronan Lee က အဲဒီအချိန်ကတည်းက ရိုဟင်ဂျာတွေအနေနဲ့ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုလည်းမရသလို အာဏာပိုင်တွေရဲ့ခွင့်ပြုချက်ရမှ ဝင်ထွက်သွားလာခွင့်ရှိပြီး ကြောက်လန့်စိတ် နေထိုင်နေခဲ့ရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ သူမြင်တွ့ခဲ့ရတဲ့ အခြေနေအရ ရိုဟင်ဂျာတွေ လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရတယ်ဆိုတာ လုံး၀ သံသယရှိစရာမလိုဘူးလို ဒေါက်တာ Lee ကပြောပါတယ်။

"ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ကျနော်မြင်ခဲ့တွေ့ခဲ့ရတဲ့ အတွေ့အကြုံအရပြောရရင် ရိုဟင်ဂျာတွေကို မြန်မာအာဏာပိုင်တွေက ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်တာဆိုတာထင်ရှားပါတယ်။ စစ်တပ်ကရော အရပ်သားအစိုးရကပါ ရိုဟင်ဂျာလူအသိုင်းအဝိုင်းကို ဖျက်ဆီးချင်နေကြတာပါ။"

ဒေါက်တာLee ဟာ Myanmar’s Rohingya Genocide: Identity, History and Hate Speech ဆိုတဲ့စာအုပ်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာရေးသားထုတ်ဝေခဲ့တာပါ။ ဗြိတိသ ျှလက်အောက် လွတ်လပ်ရေးရပြီး အစောပိုင်းကာလ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှာ ရိုဟင်ဂျာတွေ ထဲထဲဝင်ဝင် ပါဝင်ခဲ့တာကိုလည်း ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုရဲ့ ထုတ်ပြန်ကြေငြာချက်ကို ကိုးကားပြီး ဒေါက်တာ Lee ကထောက်ပြသွားပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ၁၉၇၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံက ရိုဟင်ဂျာတွေ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဖက် ဆက်တိုက်ဆိုသလို မောင်းထုတ်ခံနေရတယ်လို့လည်း ဒေါက်တာ Lee ကတင်ပြသွားပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာ အရပ်းသားခေါင်ေးဆာင်ဖြစ်တဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရ ဲ့အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း သူက ခုလိုသုံးသပ်သွားပါတယ်။

‘၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာပေါ်ပေါက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှာ အရပ်သားခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့အခန်းကဏ္ဍကို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက သိချင်ခဲ့ကြပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံသားအများစုရဲ့သဘောထားကလည်း စစ်တပ်လိုပဲ ရိုဟင်ဂျာတွေကို မလိုလားကြပါဘူး။ အရပ်သားခေါင်းဆောင်ဖြစ်တဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အနေနဲ့လည်း အများဆန္ဒသဘောထားဖက်က ရပ်တည်ဖို့ လိုလားသူဖြစ်ပါတယ်။ဒီတော့ ရိုဟင်ဂျာအသိုင်းအဝိုင်းဖက်ကရပ်တည်တဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေနဲ့ သဘောထားနဲ့ကိုက်ညီမှုမရှိတော့ပါဘူး”

ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် မြန်မာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ၆ နှစ်အကြာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်နှစ်ဆန်းပိုင်းမှာပဲ အဲဒီလုပ်ရပ်တွေကို လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုအဖြစ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက တရားဝင်သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၆-၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း လက်နက်ကိုင်ပုန်ကန်သူတွေကို မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ နယ်မြေရှင်းလင်းရာမှာ ရိုဟင်ဂျာသိန်းနဲ့ချီ အိမ်နီးချင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံဘက် ထွက်ပြေးခဲ့ရပါတယ်။ နယ်မြေရှင်းလင်းမှုအတွင်း ကျေးရွာတွေမီးရှို့တာ၊ ရိုဟင်ဂျာအမျိုးသမီးနဲ့ မိန်းကလေးတွေ မုဒိန်းကျင့်ခံရတာ၊ ထောင်နဲ့ချီတဲ့ အရပ်သားတွေလည်း ရက်စက်စွာသတ်ဖြတ်ခံရတဲ့အဖြစ်အပျက်တွေပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်။

ရိုဟင်ဂျာတွေ အချိန်တိုအတွင်း ထွက်ပြေးကြရတာမဟုတ်ပဲ လနဲ့ချီကြာပေမယ့် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်တွေရပ်ဖို့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အနေနဲ့စစ်တပ်ကို တိုက်တွန်းပြောဆိုခဲ့မယ်ဆိုရင် အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ထောက်ခံမှုကိုရခဲ့နိုင်တယ်လို့လည်း ဒေါက်တာ Lee ကထောက်ပြပါတယ်။ အဲဒီတုန်းကသာ စစ်တပ်ကို ဖိအားပေးခဲ့မယ်ဆိုရင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်စစ်တပ်အာဏာသိ်မ်းမှုမှာ နိုင်ငံတကာရဲ့ တုန့်ပြန်ပုံတွေ ကွဲပြားမှုှရှိနိုင်တယ်လို့လည်း ဒေါက်တာ Lee ကသုံးသပ်တင်ပြသွားပါတယ်။

ပြည်တွင်းအရပ်ဖက်ခေါင်းဆောင်တချို့လည်း စစ်တပ်ရဲ့အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်တွေရပ်ဖို့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တိုက်တွန်းစေချင်ခဲ့ကြတာပါ။ စစ်တပ်ရဲ့ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု အတိုင်းအတာအပေါ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဖက်က သိပ်ပြီးယုံကြည်ပုံမရခဲ့ဘူးလို့ည်း ဒေါက်တာ Lee ကယူဆပါတယ်။ ဒါဟာ စစ်တပ်ကို နိုင်ငံရေးလောကနေ ထွက်သွားစေချင်တဲ့ မြန်မာပြည်သူတွေနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ ဆုံးရှုံးခဲ့ရတဲ့အခွင့်အလမ်းဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။

ဆွေးနွေးပွဲတက်ရောက်လာတဲ့ Justice for All အဖွဲ့တည်ထောင်သူ၊ အီမန် Bbdul mali Mujahid ကလည်း ရိုဟင်ဂျာတွေရင်ဆိုင်ရတဲ့ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုတွေက ှုIslamophobia လို့ခေါ်တဲ့ အစ္စလာမ်ကြောက်စိတ်နဲ့ဆက်စပ်တယ်လု့ိ ခုလိုသုံးသပ်တင်ပြသွားပါတယ်။

“အစ္စလာမ်ကြောက်စိတ်နဲ့ ဆက်စပ်ပတ်သက်တယ်လို့ထင်ပါတယ်။ မွတ်ဆလင်အများစုစွပ်စွဲခံနေရသလိုပဲ ရိုဟင်ဂျာတွေလည်း စွပ်စွဲခံရတာပါ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျမှာ ရှိတဲ့မွတ်ဆလင်တွေ စွပ်စွဲခံရတာနဲ့လည်း အတူတူပါပဲ။မွတ်ဆလင်တွေဟာ အကြမ်းဖက်သမားတွေ၊ ကျုပ်တို့က အကြမ်းဖက်မှုကို တိုက်ခိုက်နေတာဆိုပြီး ပြောကြပါတယ်။ ရိုဟင်ဂျာတွေဟာ သူတို့မိဘဘိုးဘွားနေခဲ့တဲ့ မြေမှာနေနေကြတဲ့လူမျိုးစုဖြစ်ပါတယ်။ လက်နက်ကိုင်တိုက်နေကြတဲ့ ကချင်၊ ကရင်တွေက လက်နက်ကိုင်ပြီးသူတို့လူမျိုးကို ကာကွယ်နေကြတာပါ။ ရိုဟင်ဂျာတွေကတော့ ငြိမ်းချမ်းစွာအတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ဖို့ပဲ ကျိုးစားကြတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ရိုဟင်ဂျာတွေပဲ အကြမ်းဖက်သမားတွေလို့အခေါ်ခံနေရပါတယ်။ ကချင်တွေ ကရင်တွေချင်းတွေကို အကြမ်းဖက်တွေလို့မခေါ်ကြပါဘူး။ ဒါကိုကြည့်ရင် မွတ်ဆလင်ကြောက်စိတ်ကြောင့် ဖြစ်လာရတယ်ဆိုတာ ရှင်းပါတယ်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာလည်း မြန်မာနိုင်ငံလိုပဲ စခန်းထဲမှာပဲ နေထိုင်နေကြရတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေ မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်ဖို့ ဆန္ဒပြင်းပြနေကြတာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံကတည်းက လွတ်လပ်စွာပညာသင်ကြားခွင့်မရခဲ့တဲ့ ရိုဟင်ဂျာမျိုးဆက် ၂ ခုရှိနေပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဖက် အသက်လုပြီး ထွက်ပြေးလာတဲ့ တတိယ မျိုးဆက် ရိုဟင်ဂျာတွေလည်း အလယ်တန်း ပညာသင်ကြားခွင့်မရကြပါဘူး။

ရိုဟင်ဂျာတွေအတွက် လူမှုကူညီရေးရံပုံငွေတွေ ဘယ်တုန်းကမှအလုံအလောက်မရသလို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကတော့ ဒေါ်လာ ၁.၆ ဘီလီယံထိ အများဆုံးထည့်ဝင်ခဲ့တာပါ။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရောက် ရိုဟင်ဂျာကလေးငယ်တွေ ပညာသင်ကြားခွင့်မရတဲ့အတွက် သူတို့အားလုံးအထက်တန်းထိ ပညာသင်ကြားနိုင်ရေး ဝိုင်းဝန်းလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ကြွဖို့ ဆွေးနွေးပွဲတက်ရောက်လာသူတွေကို အီမန် မူဂျာဟစ်က အကြံပြုတိုက်တွန်းသွားပါတယ်။

ရိုဟင်ဂျာတွေကို နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခဲ့တဲ့ စစ်တပ်က မြန်မာနိုင်ငံကိုအာဏာယူအုပ်ချုပ်နေတာကြောင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရောက် သိန်းနဲ့ချီတဲ့ရိုဟင်ဂျာတွေနေရပ်ပြန်နိုင်ရေး မရေမရာဖြစ်နေပါတယ်။ ဒုက္ခသည်တွေ အဆမတန်ပြည့်ကြပ်နေတဲ့ ဒုက္ခသည်စခန်းကနေ ရေကြည်ရာမြက်နုရာသွားဖို့ စက်လှေတွေနဲ့ အသက်ဘေးကိုမမှုပဲ ထွက်ခွါနေကြတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေလည်း ရာနဲ့ချီရှိသလို တချို့လည်း ပင်လယ်ပြင်မှာ အသက်ဆုံးရှုံးနေကြတာပါ။

ရိုဟင်ဂျာဆိုတဲ့အသုံးအနှုန်းကို လက်မခံတဲ့ မြန်မာအာဏာပိုင်တွေဖက်ကတော့ နိုင်ငံတကာကစွပ်စွဲနေသလောက် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုမရှိဘူးလို့ အစဉ်တစိုက်ငြင်းဆိုလာပေမယ့် ဒုက္ခသည်တွေကို ပြန်လည်လက်ခံမယ်လို့တော့ပြောဆိုထားပါတယ်။ တချိန်ထဲမှာပဲ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကျန်နေတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေမှာလည်း အကြမ်းဖက်မှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေကြရဆဲဖြစ်တယ်လို့လည်း နိုင်ငံတကာ လေ့လာစောင့်ကြည့်သူတွေက ထောက်ပြနေကြပါတယ်။

XS
SM
MD
LG