သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ICC ကို ျငင္းမယ့္အစား ႏိုင္ငံတကာ ယံုၾကည္မႈရေအာင္ လုပ္ျပသင့္


ICC ႏိုင္ငံတကာ ရာဇ၀တ္ ခံုရံုး

ဘဂၤလားေဒရွ္ဘက္ သိိန္းခ်ီတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ ထြက္ေျပးခဲ့ရတဲ့ဲ့ျဖစ္ရပ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ICC ႏိုင္ငံတကာ ရာဇ၀တ္ ခံုရံုးအေနနဲ႔ စံုစမ္းစစ္ေဆးဖို႔ စီရင္ပိုင္ခြင့္ရွိေၾကာင္း ICC တရားသူႀကီးအဖြဲ႔ရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ဟာ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြ ေဖာ္ေဆာင္ဖုိ႔ ျပည္သူကေရြးခ်ယ္လိုက္တဲ့ အရပ္သား အစိုးရ လက္ထက္ တိုင္းျပည္ ပံုရိပ္ကို က်ဆင္းေစတယ္လို႔ ႏိုင္ငံေရးအကဲခတ္ေတြက သံုးသပ္ပါ တယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ ရွိေနတယ္ဆိုတဲ့ ကုလအပါအဝင္ ႏုိင္ငံတကာရဲ႕ စိုးရိမ္မႈေတြ၊ စြပ္စြဲခ်က္ေတြအေပၚ ျမန္မာအစိုးရနဲ႔ တပ္မေတာ္ ေခါင္းေဆာင္ပိုင္းေတြအေနနဲ႔ ျငင္းခ်က္ထုတ္ေနမယ့္အစား လြတ္လပ္ၿပီး ဘက္လိုက္မႈကင္းတဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈ ေတြမွာ အျပဳ သေဘာေဆာင္တဲ့ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြ ပိုတိုး လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္ဆိုၿပီးလည္း အၾကံျပဳၾကပါတယ္။ မဆုမြန္ စုစည္းတင္ျပထားပါတယ္။

ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္း အၾကမ္းဖက္တိုက္ခုိက္မႈေတြ ေနာက္ပိုင္း တပ္မေတာ္နဲ႔ လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔ေတြရဲ႕ နယ္ေျမ ရွင္းလင္းမႈေတြအတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံကေန အိမ္နီးခ်င္းဘဂၤလားေဒရွ္ဘက္ သိန္းခ်ီတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ ထြက္ေျပး ခဲ့ၾကရတဲ့အေျခအေနထိေရာက္ခဲ့ရတဲ့ အေပၚ ICC ႏိုင္ငံတကာရာဇ၀တ္ ခံုရံုးအေနနဲ႔ စီရင္ပိုင္ခြင့္ရွိေၾကာင္း အမႈမစစ္မီ ႀကိဳတင္ ၾကားနာတဲ့ ICC တရားသူႀကီးအဖြဲ႔က ၿပီးခဲ့တဲ့ ၾကာသပေတးေန႔ စက္တင္ဘာလ (၇) ရက္ ေန႔က ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ခဲ့တာကုိ ကုလသမဂၢရဲ႕ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈကာကြယ္ေရးဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ အထူး ကိုယ္စားလွယ္ Adama Dieng ကလည္းၾကိဳဆိုလိုက္ပါတယ္။ ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္ဟာ ဖိႏွိပ္ညႇင္းပမ္းခံခဲ့ရတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ေတြ အတြက္ တရားမွ်တမႈရဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ အလင္းေရာင္လည္း ျဖစ္တယ္လို႔ အထူးကိုယ္စားလွယ္က ေျပာပါတယ္။

အခုလို ICC ႏိုင္ငံတကာရာဇဝတ္ခံု႐ံုးအေနနဲ႔ စီရင္ပိုင္ခြင့္ရွိေၾကာင္း ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ျမန္မာအစိုးရက အခုိင္ အမာ ပယ္ခ်လိုက္ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ Rome Statue ကို လက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ အဖြဲ႔ဝင္ႏုိင္္ငံ တခု မဟုတ္တာေၾကာင့္ ICC ရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို လိုက္နာလုပ္ေဆာင္ဖို႔ လံုးဝ တာဝန္မရွိဘူးလို႔လည္း ႏုိင္ငံေတာ္ သမၼတ႐ံုးက စက္တင္ဘာလ ၇ ရက္ေန႔ထုတ္ ရက္စြဲနဲ႔ ထုတ္ျပန္ေၾကညာထားပါတယ္။

ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္းအေရး အခုလို ျမန္မာႏို္င္ငံအေပၚ ICC ႏိုင္ငံတကာရာဇဝတ္ခံု႐ံုးကေန စစ္ေဆးဖို႔ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်လိုက္တာဟာ ဒီမိုကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြ ေဖာ္ေဆာင္ဖုိ႔ ျပည္သူကေရြးခ်ယ္လိုက္တဲ့ အရပ္သား အစိုးရလက္ထက္ တုိင္းျပည္ရဲ႕ပံုရိပ္ကို ထိခိုက္ေစသလို ႏုိင္င့ံေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ျပည္ပခရီးစဥ္ေတြ အတြက္ လည္း အခက္အခဲျဖစ္လာေစမယ္လို႔ ႏိုင္ငံေရးေလ့လာအကဲခတ္ေနတဲ့ သတင္းစာဆရာဦးစည္သူေအာင္ျမင့္က ႐ႈျမင္ပါတယ္။

“ICC ကေတာ့ အခုေလာေလာဆယ္ အႀကိဳၾကားနာမႈမွာ ခံု႐ံုးတင္လုိ႔ ရတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ျဖစ္သြားၿပီေပါ့ေနာ္။ ျဖစ္သြားၿပီဆိုေတာ့ ပထမတခုကေတာ့ တိုင္းျပည္အတြက္ မေကာင္းဘူးေပါ့၊ တုိင္းျပည္အတြက္ မေကာင္းဘူး။ အဲဒီမွာပါတဲ့ တပ္မေတာ္ေခါင္းေဆာင္ေတြ ဘာေတြအတြက္လည္း မေကာင္းဘူး။ ဆိုေတာ့ တိုင္းျပည္ပံုရိပ္က်တာေပါ့။ ျဖစ္ၿပီးသြားတာကေတာ့ ဘယ္သူမွ တားဆီးလို႔လည္း မရဘူးေလ။ အစိုးရအေနနဲ႔လည္း ဒီဥစၥာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သူ႔အေနနဲ႔ လက္မခံဘူးဘာညာ ပယ္ခ်တယ္ဆိုေပမယ့္လည္း ဟုိက တဘက္က သူ႔တို႔ဖာသာသူတို႔ လုပ္တာေလ။ အဲ့ေတာ့ ဒီပံုရိပ္မေကာင္းတဲ့ကိစၥကို ဘယ္လိုလုပ္ရင္ေကာင္းမလဲဆိုတာ ေသခ်ာျပန္ၿပီးေတာ့ ျပင္ဆင္ဖို႔လိုတယ္။ အဲဒါ တခ်က္"

"…ေနာက္တခ်က္က ျမန္မာႏိုင္ငံက ICC အဖြဲ႔ဝင္ႏိုင္ငံ မဟုတ္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီဥစၥာက တရားခြင္ထဲကိုေတာ့ ေရာက္သြားမွာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ခုနတုန္းကလို ICC မွာ လက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ႏိုင္ငံေတြကို သြားဖို႔ၾကတဲ့အခါက်လို႔ရွိရင္ အခက္အခဲေတြရွိလာႏိုင္တယ္။ ဘာအမွားအယြင္းေတြရွိသလဲ- သံုးသပ္ၿပီးေတာ့မွ မွန္မွန္ကန္ကန္ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ ေပၚလစီအသစ္ေတြနဲ႔ ျပန္ၿပီးလုပ္သင့္တယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ဒါက အမ်ားႀကီး သင္ခန္းစာယူရမယ့္ကိစၥပါ။”

အစိုးရအေနနဲ႔ အခုလို ျငင္းခ်က္ထုတ္ေနမယ့္အစား ရခုိင္ျပည္နယ္အေရး ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အလုပ္နဲ႔သက္ေသျပဖို႔လိုသလို ႏွစ္ဖက္အသိုင္းအဝိုင္းၾကား ခိုင္မာတဲ့ယံုၾကည္မႈတည္ေဆာက္ေပးဖို႔ -ဆံုးရံႈးနစ္နာ ခဲ့ရသူေတြအတြက္ တရားမွ်တရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔လိုတယ္လို႔ ကုလအတြင္းေရးမွဴး ခ်ဳပ္ေဟာင္း ကိုဖီအာနန္ဦးေဆာင္ခဲ့တဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္အေရး အၾကံေပးေကာ္မတီအဖြဲ႔ဝင္တဦးျဖစ္တဲ့ ဦးေအးလြင္က အၾကံျပဳပါတယ္။

“ျမန္မာႏိုင္ငံကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တရားစီရင္ခြင့္ ရွိတယ္ဆိုတဲ့ တရားေရးဆုိင္ရာ စီရင္ခ်က္တခု ခ်တာပဲ ျဖစ္တယ္ေလ။ ဒီ ICC ကိစၥကေတာ့ တေငြ႔ေငြ႔နဲ႔ျဖစ္ေနတာၾကာၿပီေပါ့ေလ။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ့အျမင္ကေတာ့ ျဖင့္ရင္ ကိုယ့္ဘက္ကေန အလုပ္နဲ႔သက္ေသျပဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဥပမာဆိုလို႔ရွိရင္ က်ေနာ္တို႔ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ ႏွစ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းကို တဘက္ကလာတဲ့လူေတြကို ျပန္လက္ခံပါမယ္လို႔ တစုိက္မတ္မတ္ ေျပာေနတဲ့ အခါမွာ ေရာက္ရွိလာတဲ့လူေတြနဲ႔ ဟိုမွာ ရွိေနေသးတဲ့လူေတြနဲ႔ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေနာက္တဘက္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔က သဟဇာတျဖစ္ေရးဆိုတာ အင္မတန္ အေရးႀကီးပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ အဲဒီလုပ္ငန္းစဥ္ကို ေသခ်ာ စိတ္ပါဝင္စားစြာနဲ႔ စတင္လုပ္ဖို႔ လုိအပ္လိမ့္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ”

ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္းမွာ ႏုိင္ငံတကာနဲ႔ကုလသမဂၢက ႐ိုဟင္ဂ်ာလို႔သံုးႏႈန္းၿပီး ျမန္မာအစိုးရက မူဆလင္ဒုကၡသည္ ေတြလို႔ ေခၚေဝၚတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြရွိခဲ့တယ္ဆိုတဲ့စြပ္စြဲခ်က္ေတြအေပၚ တပ္မေတာ္ဘက္ကလည္း စံုစမ္းစစ္ေဆးေနသလို အစိုးရဘက္က လြတ္လပ္တဲ့စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ေတြ ဖြဲ႔ေပးေနေပမယ္။ ဒါေပမဲ့ ကုလသမဂၢနဲ႔ ႏုိင္ငံတကာရဲ႕ ယံုၾကည္မႈရေအာင္-ဒီစံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြကို ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိစြာခ်ျပဖို႔လိုသလို ႏုိင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းနဲ႔လည္း ဒီ့ထက္ပိုၿပီး အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ ပူးေပါင္းမႈေတြနဲ႔ လက္တြဲေဆာင္ရြက္ဖို႔လိုတယ္လို႔လည္း ျမန္မာ့အေရးအကဲခတ္ေဒါက္တာရန္မ်ိဳးသိမ္းက သံုးသပ္ပါတယ္။

“အစုိးရ၊ လႊတ္ေတာ္နဲ႔ တပ္မေတာ္အေနဲ႔ေပါ့ေလ - ႏိုင္ငံတကာရဲ႕လိုလားခ်က္ေတြ၊ ေတာင္း ဆို ခ်က္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ညႇိႏိႈင္းေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ႏိုင္ ဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ ျမင္တယ္။ ဆိုလိုခ်င္တဲ့သေဘာကေတာ့ ႏုိင္ငံတကာရဲ႕အဖြဲ႔အစည္းေတြက တုိက္ ႐ိုက္ စံုစမ္းစစ္ေဆးတဲ့အဖြဲ႔ေတြ ဝင္တာမ်ဳိးမဟုတ္ရင္ေတာင္မွ လက္ရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံက လုပ္ေနတဲ့ ၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံအစုိးရက ကမကထျပဳၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြ မွာ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝုိင္းရဲ႕ ပါဝင္ႏိုင္မႈကို ဖြင့္ေပးႏုိင္ဖို႔ အတုိင္းအတာတခုအထိ လိုအပ္မယ္ လို႔ျမင္တယ္။ ရခုိင္အေရးအပါအဝင္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးမွာ ကုလသမဂၢ အပါအဝင္ ႏုိင္ငံတကာအသိုင္းအဝုိင္းရဲ႕ ယံုၾကည္မႈဟာလည္းပဲ အင္မတန္မွ အေရးႀကီးတယ္လို႔ အဲဒီလို သံုးသပ္ပါတယ္။”

ရခုိင္ျပည္နယ္နဲ႔စပ္လ်ဥ္းၿပီး လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ တျခားဆက္စပ္ကိစၥရပ္ေတြမွာ ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို စံုစမ္းဖို႔ သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ကို ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့အေၾကာင္းနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ ကိုယ့္နယ္ေျမထဲက ဘယ္လို ရာဇဝတ္္မႈမ်ဳိး၊ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ဳိးကိုမဆို စံုစမ္းစစ္ေဆးဖို႔ လုပ္ခ်င္စိတ္ေရာ လုပ္ႏုိင္စြမ္းပါရွိတယ္လုိ႔ ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ မေန႔ကထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ေျပာထားပါတယ္။

ဒါေပမဲ့လို႔ ျမန္မာအစိုးရနဲ႔ ကုလသမဂၢ ေအဂ်င္စီေတြျဖစ္တဲ့ UNDP ကုလသမဂၢဖြံၿဖိဳးေရးေအဂ်င္စီနဲ႔ UNHCR ကုလသမဂၢ ဒုကၡသည္မ်ားဆိုင္ရာ မဟာမင္းႀကီး႐ုံုးတို႔ MOU နားလည္မႈစာခြ်န္လႊာ ေရးထိုးၿပီး သံုးလ ၾကာရွိသြားေပမယ့္ ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းကို သြားေရာက္ၾကည့္ရွဳခြင့္မရေသးပဲ အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ရဖို႔ ေစာင့္ဆိုင္းေနရဆဲ ျဖစ္ေၾကာင္း UNHCR ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ Babar Baloch က မေန႕ ေသာၾကာေန႔က ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံ ဂ်ီနီဗာ ကုလသမဂၢဌာနခ်ဳပ္မွာ ျပဳလုပ္တဲ့ သတင္းစာရွင္းလင္းပဲြမွာ ေျပာဆိုထားပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG