သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပြဲ တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္ က်င္းပႏုိင္ပါ့မလား


ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲ ရန္ကုန္မဲ႐ံုျမင္ကြင္း။ (ႏိုဝင္ဘာ ၃၊၂၀၁၈)
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

Zawgyi/ Unicode
လာမယ့္ ၂၀၂၀ ႏို၀င္ဘာ ၈ ရက္ေန႔မွာ အေထြေထြ ေရြးေကာက္ပြဲၾကီး က်င္းပပါေတာ့မယ္။ ျပီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင္ ၁ ရက္ေန႔ကစ လက္ရွိ သမၼတ အပါအ၀င္ အစိုးရအဖြဲ႕၀င္ေတြ၊ ျပည္ေထာင္စု အဆင့္ ႏိုင္ငံေရးရာထူး ရယူထားသူေတြ အေနနဲ႔ သူတုိ႔ ပါတီလုပ္ငန္းေတြကို ျပန္ျပီး ေဆာင္ရြက္ခြင့္ ျပဳေၾကာင္း ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္က ထုတ္ျပန္ေၾကျငာလိုက္ပါျပီ။ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ စုေ၀း ေဟာေျပာခြင့္ေတြ၊ မဲဆြယ္ စည္းရံုးတာေတြကိုေတာ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ အတည္ျပဳျပီးတဲ့ ေနာက္မွာမွ လုပ္ခြင့္ရပါလိမ့္မယ္။ အၾကမ္းဖ်ဥ္းအားျဖင့္ ၾသဂုတ္လ ၁၇ ေနာက္ပိုင္း ေလာက္ ျဖစ္ႏုိင္ျပီး မဲဆြယ္စည္းရံုးခ်ိန္ ရက္္ပါင္း ၇၀ ၀န္းက်င္ေလာက္ ရၾကမွာပါ။ ေရြးေကာက္ပြဲတစ္ခု ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ က်င္းပႏုိင္ဖို႔ရာ ေရြးေကာက္ပြဲ အၾကိဳကာလ အထူးသျဖင့္ မဲဆြယ္ စည္းရံုးခြင့္ရွိတဲ့ ကာလ ေတြမွာ တည္ျငိမ္မွဳ ရွိဖို႔လိုသလို၊ ေရြးေကာက္ပြဲ အျပီးေနာက္ပိုင္း ရလာဒ္ေတြ အေပၚ အၾကီးအက်ယ္ အျငင္းမပြားၾကဖို႔လည္း လိုပါတယ္။ အၾကမ္းဖ်ဥ္းေျပာရရင္ အားလံုး ပါ၀င္ယွဥ္ျပိဳင္ခဲ့ၾကတဲ့ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲကို တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္နဲ႔ က်င္းပႏုိင္ခဲ့တာ ေတြ႕ရပါတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္း ေပၚေပါက္လာတဲ့ အေျခအေန တစ္ခ်ိဳ႕အရ လာမယ့္ ၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပြဲကိုေရာ တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္နဲ႔ က်င္းပႏုိင္ပါ့မလား ဆိုတာ ေမးခြန္းထုတ္စရာ ကိစၥ တစ္ခု ျဖစ္လာေနပါတယ္။ ခုတစ္ပတ္ အဲဒီ ျပသနာအေၾကာင္း ေလ့လာ တင္ျပသြားပါ့မယ္။

တကယ္ေတာ့ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲ မတိုင္ခင္ အခ်ိန္တုန္းက ေရြးေကာက္ပြဲ အၾကိဳ ကာလ တည္ျငိမ္မွဳ ရွိပါ့မလား၊ ေရြးေကာက္ပြဲကို တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္ က်င္းပႏုိင္ပါ့မလား၊ ဆုိျပီး စိုးရိမ္ပူပန္မွဳ ရွိေနခဲ့ၾကတာပါ။ အေၾကာင္းကေတာ့ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ တက္လာတဲ့ ျပည္ခုိင္ျဖိဳး ပါတီ ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးေဟာင္း ဦးသိန္းစိန္ လက္ထက္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရးဆန္တဲ့ ပဋိပကၡေတြ အၾကီးအက်ယ္ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ သာဓက ရွိေနလို႔ပါပဲ။ အမ်ိဳးဘာသာ သာသနာ ေစာင့္ေရွာက္ေရး လို႔ ေခါင္းစဥ္တပ္ထားတဲ့ “မဘသ” အဖြဲ႕ လွဳပ္ရွားမွဳေတြ ၾကီးထြားလာျပီး ဘာသာ တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခုၾကား အမုန္းပြားေအာင္ အၾကီးအက်ယ္ လွံဳ႕ေဆာ္ေနၾကတဲ့ အခ်ိန္လည္း ျဖစ္ေနပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ မတိုင္မီ အခ်ိန္ကတည္းက မဘသ ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ဘုန္းေတာ္ၾကီး တစ္ခ်ိဳ႕ဟာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ နဲ႔ အင္န္အယ္လ္ဒီ ပါတီ အေပၚ မဟုတ္မမွန္ လုပ္ၾကံ စြပ္စြဲမွဳေတြ၊ ပုတ္ခတ္မွဳေတြကို ေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္း လုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီ အဖြဲ႕အစည္းနဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ထဲ ေရာက္လာသည္ အထိ လူစုလူေ၀းနဲ႔ စုေ၀းတဲ့ ပြဲေတြမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို မဲမေပးဖို႔၊ အင္န္အယ္လ္ဒီ ကို မဲမေပးဖုိ႔ အတိအလင္း ေျပာဆုိ လွဳပ္ရွား ခဲ့ၾကတာပါ။ အဲလို အေျခအေနေအာက္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပၾကရမွာမို႔ ေရြးေကာက္ပြဲကို တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္ ေက်ာ္ျဖတ္ႏုိင္ပါ့မလား ဆိုျပီး စိုးရိမ္ပူပန္ခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲၾကီးကို တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္ က်င္းပႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲလို က်င္းပႏုိင္ခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြထဲမွာ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရအေနနဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲကို ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ က်င္းပႏုိင္ေၾကာင္း ႏုိင္ငံတကာကို ျပသခ်င္တဲ့ စိတ္ဆႏၵ၊ ျပည္တြင္းကတင္မက ႏုိင္ငံတကာ ေရြးေကာက္ပြဲ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္တဲ့ အဖြဲ႕ေတြပါ ျပည္တြင္းထဲ ေရာက္ရွိ၊ ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကတဲ့ အေျခအေန နဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲ ၀င္မယ့္ ပါတီေတြ အခ်င္းခ်င္း အၾကား Code of Conduct လို႔ေခၚတဲ့ “ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားႏွင့္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ား အတြက္ က်င့္၀တ္” ဆိုတာကို လက္မွတ္ထိုးထားၾကျပီး တကယ္လည္း လိုက္နာခဲ့ၾကလို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီ အေျခအေနနဲ႔ ႏွိဳင္းယွဥ္ရင္ လက္ရွိ အင္န္အယ္လ္ဒီ အစိုးရ လက္ထက္မွာလည္း ေရြးေကာက္ပြဲကို တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ က်င္းပခ်င္တဲ့ စိတ္ဆႏၵ နဲ႔ ျပည္တြင္း ျပည္ပ ေရြးေကာက္ပြဲ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ အဖြဲ႕ေတြ ခြင့္ျပဳမွဳ အပိုင္းေတြမွာေတာ့ တူညီမွဳ ရွိေနပါတယ္။ ျပသနာ ရိွလာႏုိင္တာက ပါတီေတြ အခ်င္းခ်င္းၾကား ေဆြးေႏြး ညွိႏွိဳင္းေရးဆြဲ သေဘာတူ လက္မွတ္ထိုးျပီး လိုက္နာၾကရမယ့္ Code of Conduct ျပသနာပါ။ ျပီးခဲ့တဲ့ ဇြန္လ ၂၆ ရက္ေန႔က ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ဟာ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအၾကား ညွိႏွိဳင္း သေဘာတူညီထားျပီး ျဖစ္တဲ့ “ ေရြးေကာက္ပြဲက်င့္၀တ္” လက္မွတ္ေရးထိုးပြဲ က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ဒီတစ္ၾကိမ္ ထူးျခားတာက ျပည္ခိုင္ျဖိဳးပါတီနဲ႔ သူ႔ရဲ႕ မဟာမိတ္ ပါတီ တစ္ခ်ိဳ႕ Code of Conduct ကို လက္မွတ္ မေရးထိုးပဲ ေနတာပါ။ အေၾကာင္းျပခ်က္ကေတာ့ Code of Conduct ထဲမွာ သူတုိ႔ ထည့္သြင္းေစခ်င္တဲ့ “ ေရြးေကာက္ပြဲ မဲဆြယ္ရာမွာ အမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ၾကီး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း အပါအ၀င္ သမိုင္း၀င္ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ ပံုနဲ႔ မဲမဆြယ္ပါဘူး” ဆုိတဲ့ အခ်က္ မပါလို႔ လို႔ ဆုိပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ ေရြးေကာက္ပြဲကို တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္နဲ႔ က်င္းပႏုိင္ေရး Code of Conduct ကို လက္မွတ္ထိုး လိုက္နာၾကဖုိ႔ ဘယ္ေလာက္ အေရးၾကီးသလဲ ဆိုတာ ျပန္ၾကည့္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တုန္းက အာဏာရျပည္ခုိင္ျဖိဳး၊ အတုိက္အခံ အင္န္အယ္လ္ဒီ နဲ႔ ပါတီတစ္ခ်ိဳ႕၊ အခ်ိန္ ၈ လေလာက္ယူျပီး ပါတီအားလံုး သေဘာတူ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့တဲ့ Code of Conduct ဟာ ျမန္မာ၊ အဂၤလိပ္ စုစုေပါင္း ၆၄ မ်က္ႏွာရွိျပီး အဲဒီထဲမွာ ခုလို အခ်က္အလက္မ်ိဳးေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။


“၄.၁။မဲဆြယ္စည္း႐ံုးေရးကာလအတြင္း အျခားပါတီမ်ားအား အသေရဖ်က္ျခင္း၊ ပုတ္ခတ္ျခင္း မျပဳရန္။ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးမႈတြင္ ဘာသာေရးႏွင့္ လူမ်ိဳးေရးဆိုင္ရာ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈျပဳေသာ သံုးႏႈန္းေျပာဆိုမႈမ်ားမျပဳရန္။

၆.၂။ မီဒီယာ၁။ ဤက်င့္ဝတ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးသူမ်ားသည္ (က)မီဒီယာ လြတ္လပ္ခြင့္ကို ေလးစားရပါမည္။(ခ) ေရြးေကာက္ပြဲ သတင္းယူေနၾကေသာ သတင္းသမားမ်ားကို ေႏွာင့္ယွက္ျခင္း၊ပိတ္ပင္ တားဆီးျခင္း၊ ၿခိမ္းေျခာက္ျခင္း၊တိုက္ခိုက္ျခင္းမ်ားကို မျပဳလုပ္ရ။ (ဂ) မိမိ သို႔မဟုတ္ မိမိပါတီ၏ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးမႈမ်ားကို မီဒီယာမ်ား၌ အသားေပးေဖာ္ျပရန္အတြက္ သတင္းသမားမ်ားႏွင့္မီဒီယာတိုက္မ်ားကို တံစိုးလက္ေဆာင္ေပးျခင္း၊ စည္း႐ံုး သိမ္းသြင္းျခင္း မျပဳလုပ္ရ။၂။ ဤက်င့္ဝတ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးသူမ်ားသည္ မီဒီယာအသံုးျပဳခြင့္ကို အသာစီးရရွိရန္အတြက္၄င္းတို႔၏ ဩဇာအာဏာကို အလြဲသံုးစားမျပဳရ”ဆိုတာမ်ိဳးေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။

အဲဒီအခ်က္ေတြကို ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ အားလံုး သေဘာတူ လက္မွတ္ထိုး၊ တကယ္လည္း လိုက္နာခဲ့ၾကတဲ့ အတြက္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲ တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္ ရွိခဲ့တာပါ။

အခု ၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပြဲ အတြက္ကိုလည္း ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္နဲ႔ ဆြစ္ဇာလန္ သံရံုးတုိ႔က ကမကထ လုပ္၊ အင္န္အယ္လ္ဒီ၊ ျပည္ခုိင္ျဖိဳး နဲ႔ ပါတီ ၁၉ ခုက ကုိယ္စားလွယ္ ၂၁ ဦး အခ်ိန္ ၇လေက်ာ္ ညွိႏွိဳင္းေရးဆြဲျပီး Code of Conduct တစ္ခုကို ရခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ က်င့္၀တ္ ညွိႏွိဳင္းေရးဆြဲရာမွာ ပါတီ တစ္ခုခု၊ အုပ္စု တစ္ခုခုက သေဘာမတူႏိုင္တာေတြ ခ်န္လွပ္ထားျပီး အားလံုး သေဘာတူတာေတြနဲ႔ပဲ ေရးဆြဲထားခဲ့တာပါ။ လက္ရွိ ၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပြဲ အတြက္ ေရးဆြဲထားတဲ့ Code of Conduct ေတြဟာ ၂၀၁၅တုန္းကနဲ႔ သိပ္မကြာလွပဲ Facebook လို လူမွဳကြန္ယက္ အသံုးျပဳ မဲဆြယ္ ကိစၥမ်ိဳးေတြေလာက္ပဲ ထပ္တိုးပါလာပါတယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးနဲ႔ မဟာမိတ္ ပါတီ တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ သူတုိ႔ကိုယ္တုိင္ ပါ၀င္ ေရးဆြဲ သေဘာတူထားျပီးလည္း ျဖစ္တဲ့ Code of Conduct ကို လက္မွတ္ မေရးထိုးဘူး လို႔ ဆိုတဲ့အခါ က်င့္၀တ္ေတြထဲမွာ ပါတဲ့ အခ်က္ေတြကို သူတုိ႔ ပါတီေတြ အေနနဲ႔ လိုက္နာမယ္၊ မလိုက္နာဘူး မေျပာႏိုင္တဲ့ အေနအထား ေရာက္သြားေစပါတယ္။ တကယ္လို႔ မလိုက္နာဘူး ဆုိရင္ ပါတီ အခ်င္းခ်င္း ေစာ္ကား ပုတ္ခတ္မွဳေတြ၊ ဘာသာေရး လူမ်ိဳးေရး ခြဲျခား ေျပာဆုိ စည္းရံုးမွဳေတြ၊ မီဒီယာကို မေတာ္ အသံုးျပဳမွဳေတြ အစရွိသျဖင့္ ရွိလာႏုိင္ျပီး၊ ေရြးေကာက္ပြဲ တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္ က်င္းပႏုိင္ေရးကိုလည္း ထိခုိက္ေကာင္း ထိခုိက္လာႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လာမယ့္ ၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပြဲ အတြက္ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ ေရးဆြဲ ထားတဲ့ Code of Conduct လို႔ေခၚတဲ့ က်င့္၀တ္ဆုိင္ရာ လိုက္နာသင့္တဲ့ အခ်က္ေတြကို ျပည္ခိုင္ျဖိဳးနဲ႔ ပါတီ တစ္ခ်ိဳ႕က လက္မွတ္ေရးထိုးျခင္း မရွိတဲ့ အေျခအေနေအာက္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲကို တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္နဲ႔ က်င္းပႏုိင္မယ္၊ မက်င္းပႏုိင္ဘူး ဆိုတာကို ယတိျပတ္ ေကာက္ခ်က္ခ်လို႔ ရႏုိင္လိမ့္မယ္ မဟုတ္ေၾကာင္းပါ။

-------------------

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ကျင်းပနိုင်ပါ့မလား

လာမယ့် ၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်နေ့မှာ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကြီး ကျင်းပပါတော့မယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင် ၁ ရက်နေ့ကစ လက်ရှိ သမ္မတ အပါအဝင် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်တွေ၊ ပြည်ထောင်စု အဆင့် နိုင်ငံရေးရာထူး ရယူထားသူတွေ အနေနဲ့ သူတို့ ပါတီလုပ်ငန်းတွေကို ပြန်ပြီး ဆောင်ရွက်ခွင့် ပြုကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ကြေငြာလိုက်ပါပြီ။ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ စုဝေး ဟောပြောခွင့်တွေ၊ မဲဆွယ် စည်းရုံးတာတွေကိုတော့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေ အတည်ပြုပြီးတဲ့ နောက်မှာမှ လုပ်ခွင့်ရပါလိမ့်မယ်။ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် သြဂုတ်လ ၁၇ နောက်ပိုင်း လောက် ဖြစ်နိုင်ပြီး မဲဆွယ်စည်းရုံးချိန် ရက်ပါင်း ၇၀ ဝန်းကျင်လောက် ရကြမှာပါ။ ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခု အောင်အောင်မြင်မြင် ကျင်းပနိုင်ဖို့ရာ ရွေးကောက်ပွဲ အကြိုကာလ အထူးသဖြင့် မဲဆွယ် စည်းရုံးခွင့်ရှိတဲ့ ကာလ တွေမှာ တည်ငြိမ်မှု ရှိဖို့လိုသလို၊ ရွေးကောက်ပွဲ အပြီးနောက်ပိုင်း ရလာဒ်တွေ အပေါ် အကြီးအကျယ် အငြင်းမပွားကြဖို့လည်း လိုပါတယ်။ အကြမ်းဖျဉ်းပြောရရင် အားလုံး ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြတဲ့ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ ကျင်းပနိုင်ခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ အခြေအနေ တစ်ချို့အရ လာမယ့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲကိုရော တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ ကျင်းပနိုင်ပါ့မလား ဆိုတာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ကိစ္စ တစ်ခု ဖြစ်လာနေပါတယ်။ ခုတစ်ပတ် အဲဒီ ပြသနာအကြောင်း လေ့လာ တင်ပြသွားပါ့မယ်။

တကယ်တော့ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်ခင် အချိန်တုန်းက ရွေးကောက်ပွဲ အကြို ကာလ တည်ငြိမ်မှု ရှိပါ့မလား၊ ရွေးကောက်ပွဲကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ကျင်းပနိုင်ပါ့မလား၊ ဆိုပြီး စိုးရိမ်ပူပန်မှု ရှိနေခဲ့ကြတာပါ။ အကြောင်းကတော့ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ တက်လာတဲ့ ပြည်ခိုင်ဖြိုး ပါတီ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း ဦးသိန်းစိန် လက်ထက် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေးဆန်တဲ့ ပဋိပက္ခတွေ အကြီးအကျယ် ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ သာဓက ရှိနေလို့ပါပဲ။ အမျိုးဘာသာ သာသနာ စောင့်ရှောက်ရေး လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်ထားတဲ့ “မဘသ” အဖွဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ ကြီးထွားလာပြီး ဘာသာ တစ်ခုနဲ့ တစ်ခုကြား အမုန်းပွားအောင် အကြီးအကျယ် လှုံ့ဆော်နေကြတဲ့ အချိန်လည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ အချိန်ကတည်းက မဘသ ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ဘုန်းတော်ကြီး တစ်ချို့ဟာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နဲ့ အင်န်အယ်လ်ဒီ ပါတီ အပေါ် မဟုတ်မမှန် လုပ်ကြံ စွပ်စွဲမှုတွေ၊ ပုတ်ခတ်မှုတွေကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း လုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီ အဖွဲ့အစည်းနဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေဟာ ၂၀၁၅ ခုနှစ်ထဲ ရောက်လာသည် အထိ လူစုလူဝေးနဲ့ စုဝေးတဲ့ ပွဲတွေမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို မဲမပေးဖို့၊ အင်န်အယ်လ်ဒီ ကို မဲမပေးဖို့ အတိအလင်း ပြောဆို လှုပ်ရှား ခဲ့ကြတာပါ။ အဲလို အခြေအနေအောက်မှာ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပကြရမှာမို့ ရွေးကောက်ပွဲကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ကျော်ဖြတ်နိုင်ပါ့မလား ဆိုပြီး စိုးရိမ်ပူပန်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲကြီးကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ကျင်းပနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲလို ကျင်းပနိုင်ခဲ့တဲ့ အကြောင်းရင်းတွေထဲမှာ သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် အစိုးရအနေနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို ကောင်းကောင်းမွန်မွန် ကျင်းပနိုင်ကြောင်း နိုင်ငံတကာကို ပြသချင်တဲ့ စိတ်ဆန္ဒ၊ ပြည်တွင်းကတင်မက နိုင်ငံတကာ ရွေးကောက်ပွဲ လေ့လာစောင့်ကြည့်တဲ့ အဖွဲ့တွေပါ ပြည်တွင်းထဲ ရောက်ရှိ၊ စောင့်ကြည့်နေကြတဲ့ အခြေအနေ နဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်မယ့် ပါတီတွေ အချင်းချင်း အကြား Code of Conduct လို့ခေါ်တဲ့ “နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အတွက် ကျင့်ဝတ်” ဆိုတာကို လက်မှတ်ထိုးထားကြပြီး တကယ်လည်း လိုက်နာခဲ့ကြလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီ အခြေအနေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် လက်ရှိ အင်န်အယ်လ်ဒီ အစိုးရ လက်ထက်မှာလည်း ရွေးကောက်ပွဲကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် အောင်အောင်မြင်မြင် ကျင်းပချင်တဲ့ စိတ်ဆန္ဒ နဲ့ ပြည်တွင်း ပြည်ပ ရွေးကောက်ပွဲ လေ့လာစောင့်ကြည့် အဖွဲ့တွေ ခွင့်ပြုမှု အပိုင်းတွေမှာတော့ တူညီမှု ရှိနေပါတယ်။ ပြသနာ ရှိလာနိုင်တာက ပါတီတွေ အချင်းချင်းကြား ဆွေးနွေး ညှိနှိုင်းရေးဆွဲ သဘောတူ လက်မှတ်ထိုးပြီး လိုက်နာကြရမယ့် Code of Conduct ပြသနာပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့က ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ဟာ နိုင်ငံရေးပါတီတွေအကြား ညှိနှိုင်း သဘောတူညီထားပြီး ဖြစ်တဲ့ “ ရွေးကောက်ပွဲကျင့်ဝတ်” လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲ ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ် ထူးခြားတာက ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီနဲ့ သူ့ရဲ့ မဟာမိတ် ပါတီ တစ်ချို့ Code of Conduct ကို လက်မှတ် မရေးထိုးပဲ နေတာပါ။ အကြောင်းပြချက်ကတော့ Code of Conduct ထဲမှာ သူတို့ ထည့်သွင်းစေချင်တဲ့ “ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်ရာမှာ အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အပါအဝင် သမိုင်းဝင် ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ ပုံနဲ့ မဲမဆွယ်ပါဘူး” ဆိုတဲ့ အချက် မပါလို့ လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ရွေးကောက်ပွဲကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ ကျင်းပနိုင်ရေး Code of Conduct ကို လက်မှတ်ထိုး လိုက်နာကြဖို့ ဘယ်လောက် အရေးကြီးသလဲ ဆိုတာ ပြန်ကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တုန်းက အာဏာရပြည်ခိုင်ဖြိုး၊ အတိုက်အခံ အင်န်အယ်လ်ဒီ နဲ့ ပါတီတစ်ချို့၊ အချိန် ၈ လလောက်ယူပြီး ပါတီအားလုံး သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တဲ့ Code of Conduct ဟာ မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် စုစုပေါင်း ၆၄ မျက်နှာရှိပြီး အဲဒီထဲမှာ ခုလို အချက်အလက်မျိုးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။


“၄.၁။မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကာလအတွင်း အခြားပါတီများအား အသရေဖျက်ခြင်း၊ ပုတ်ခတ်ခြင်း မပြုရန်။ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုတွင် ဘာသာရေးနှင့် လူမျိုးရေးဆိုင်ရာ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုပြုသော သုံးနှုန်းပြောဆိုမှုများမပြုရန်။

၆.၂။မီဒီယာ၁။ ဤကျင့်ဝတ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးသူများသည် (က)မီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို လေးစားရပါမည်။(ခ) ရွေးကောက်ပွဲ သတင်းယူနေကြသော သတင်းသမားများကို နှောင့်ယှက်ခြင်း၊ပိတ်ပင် တားဆီးခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊တိုက်ခိုက်ခြင်းများကို မပြုလုပ်ရ။ (ဂ) မိမိ သို့မဟုတ် မိမိပါတီ၏ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုများကို မီဒီယာများ၌ အသားပေးဖော်ပြရန်အတွက် သတင်းသမားများနှင့်မီဒီယာတိုက်များကို တံစိုးလက်ဆောင်ပေးခြင်း၊ စည်းရုံး သိမ်းသွင်းခြင်း မပြုလုပ်ရ။၂။ ဤကျင့်ဝတ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးသူများသည် မီဒီယာအသုံးပြုခွင့်ကို အသာစီးရရှိရန်အတွက်၎င်းတို့၏ ဩဇာအာဏာကို အလွဲသုံးစားမပြုရ”ဆိုတာမျိုးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

အဲဒီအချက်တွေကို နိုင်ငံရေးပါတီတွေ အားလုံး သဘောတူ လက်မှတ်ထိုး၊ တကယ်လည်း လိုက်နာခဲ့ကြတဲ့ အတွက် ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ရှိခဲ့တာပါ။

အခု ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အတွက်ကိုလည်း ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်နဲ့ ဆွစ်ဇာလန် သံရုံးတို့က ကမကထ လုပ်၊ အင်န်အယ်လ်ဒီ၊ ပြည်ခိုင်ဖြိုး နဲ့ ပါတီ ၁၉ ခုက ကိုယ်စားလှယ် ၂၁ ဦး အချိန် ၇လကျော် ညှိနှိုင်းရေးဆွဲပြီး Code of Conduct တစ်ခုကို ရခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျင့်ဝတ် ညှိနှိုင်းရေးဆွဲရာမှာ ပါတီ တစ်ခုခု၊ အုပ်စု တစ်ခုခုက သဘောမတူနိုင်တာတွေ ချန်လှပ်ထားပြီး အားလုံး သဘောတူတာတွေနဲ့ပဲ ရေးဆွဲထားခဲ့တာပါ။ လက်ရှိ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အတွက် ရေးဆွဲထားတဲ့ Code of Conduct တွေဟာ ၂၀၁၅တုန်းကနဲ့ သိပ်မကွာလှပဲ Facebook လို လူမှုကွန်ယက် အသုံးပြု မဲဆွယ် ကိစ္စမျိုးတွေလောက်ပဲ ထပ်တိုးပါလာပါတယ်။
ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ပြည်ခိုင်ဖြိုးနဲ့ မဟာမိတ် ပါတီ တစ်ချို့ကတော့ သူတို့ကိုယ်တိုင် ပါဝင် ရေးဆွဲ သဘောတူထားပြီးလည်း ဖြစ်တဲ့ Code of Conduct ကို လက်မှတ် မရေးထိုးဘူး လို့ ဆိုတဲ့အခါ ကျင့်ဝတ်တွေထဲမှာ ပါတဲ့ အချက်တွေကို သူတို့ ပါတီတွေ အနေနဲ့ လိုက်နာမယ်၊ မလိုက်နာဘူး မပြောနိုင်တဲ့ အနေအထား ရောက်သွားစေပါတယ်။ တကယ်လို့ မလိုက်နာဘူး ဆိုရင် ပါတီ အချင်းချင်း စော်ကား ပုတ်ခတ်မှုတွေ၊ ဘာသာရေး လူမျိုးရေး ခွဲခြား ပြောဆို စည်းရုံးမှုတွေ၊ မီဒီယာကို မတော် အသုံးပြုမှုတွေ အစရှိသဖြင့် ရှိလာနိုင်ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ကျင်းပနိုင်ရေးကိုလည်း ထိခိုက်ကောင်း ထိခိုက်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လာမယ့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အတွက် နိုင်ငံရေးပါတီတွေ ရေးဆွဲ ထားတဲ့ Code of Conduct လို့ခေါ်တဲ့ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ လိုက်နာသင့်တဲ့ အချက်တွေကို ပြည်ခိုင်ဖြိုးနဲ့ ပါတီ တစ်ချို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်း မရှိတဲ့ အခြေအနေအောက်မှာ ရွေးကောက်ပွဲကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ ကျင်းပနိုင်မယ်၊ မကျင်းပနိုင်ဘူး ဆိုတာကို ယတိပြတ် ကောက်ချက်ချလို့ ရနိုင်လိမ့်မယ် မဟုတ်ကြောင်းပါ။


စည်သူအောင်မြင့်။

XS
SM
MD
LG