သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ျမန္မာသတင္းမီဒီယာေလာကကို နားလည္ပါရဲ႕လား


ျမန္မာ့သတင္းမီဒီယာနဲ႕ ညစာစားပဲြအခမ္းအနား တက္ေရာက္လာတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ (ႏို၀င္ဘာလ ၂၃၊ ၂၀၁၈) ေနျပည္ေတာ္

ျပီးခဲ့တဲ့ ႏို၀င္ဘာ ၂၃ ရက္ေန႔က ေနျပည္ေတာ္ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ အိမ္ေတာ္မွာ သက္တန္းအသစ္ တစ္ခု တာ၀န္ယူမယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီ၀င္ေတြ ကတိသစၥာျပဳတဲ့ အခန္းအနား က်င္းပပါတယ္။ ညပိုင္းမွာေတာ့ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီ၀င္္ေတြကို ဂုဏ္ျပဳညစာစားပြဲ က်င္းပေပးျပီး အဲဒီပြဲကို ႏုိင္ငံေတာ္ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ တက္ေရာက္ပါတယ္။ ပြဲမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ႏွဳတ္ခြန္းဆက္စကား ေျပာတဲ့အျပင္ ေကာင္စီ၀င္ေတြရွိတဲ့ စားပြဲ၀ုိင္းေတြဆီ သြားျပီးေတာ့လည္း စကားေျပာဆုိပါတယ္။ အဲဒီည ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေျပာခဲ့တဲ့ ႏွဳတ္ခြန္းဆက္ စကား၊ ၀ိုင္းတစ္ခ်ိဳ႕မွာ မီဒီယာ ေကာင္စီ၀င္ေတြနဲ႔ ေျပာဆိုတဲ့ သတင္းမီဒီယာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး သူ႔ရဲ႕ မွတ္ခ်က္၊ စတာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ေ၀ဖန္စရာ၊ ျငင္းခံုစရာေတြ ထြက္ေပၚခဲ့တာ ေတြ႕ရပါတယ္။ အဲဒီည သတင္းမီဒီယာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဘာေတြ မွတ္ခ်က္ေပးခဲ့သလဲ၊ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အေနနဲ႔ ျမန္မာသတင္းမီဒီယာ ေလာက အေျခအေန နားလည္ပါရဲ႕လား ဆိုတာ ေလ့လာေဆြးေႏြးၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။

ညစာစားပြဲမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ က “ သတင္းဆုိတာ အခုေခတ္မွာ ဆုိရွယ္မီဒီယာေခတ္၊ က်မတို႔ေခတ္က သတင္းဌာနေတြကေနပဲ သတင္းရေနတာ၊ ဒီလို ဆိုရွယ္မီဒီယာဆုိတာ မရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ သတင္းဌာနေတြကို အားကိုးရတယ္၊ အခုက်ေတာ့ သတင္းဌာနေတြရဲ႕ ၾသဇာနဲ႔ ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြရဲ႕ ၾသဇာေတြ ျပိဳင္ေနတယ္လို႔ က်မ ဒီလိုျမင္တယ္။ ျပိဳင္ေနတဲ့အခါက် ဘယ္သူႏုိင္ေနလဲ ဆိုတာ ေျပာရခက္တယ္” လို႔ ဆုိပါတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေျပာတဲ့ သတင္းဌာနေတြနဲ႔ ဆုိရွယ္မီဒီယာ ဆုိတာ ႏွိဳင္းယွဥ္လို႔ရတဲ့ အေၾကာင္းျခင္းရာေတြ မဟုတ္ၾကပါဘူး။ သတင္းဌာန ဆုိတာ အမ်ားျပည္သူသိေအာင္ သတင္းေတြကို စံုစမ္း၊ ေဖာ္ထုတ္၊ တည္းျဖတ္ျပီး ျဖန္႔ျဖဴးေနတဲ့ လုပ္ငန္းဌာနပါ။ သတင္းေတြကို ျဖန္႔ျဖဴးရာမွာေတာ့ ပံုႏွိပ္ စကၠဴ၊ ေရဒီယို၊ ရုပ္သံ၊ အင္တာနက္လိုင္း၊ အင္တာနက္ လိုင္းထဲမွာမွ ၀က္ဘ္ဆိုက္၊ ဆုိရွယ္မီဒီယာ၊ အပလီေကးရွင္း စသျဖင့္ ပက္လက္ေဖါင္း မ်ိဳးစံုသံုးျပီး ျဖန္႔ျဖဴးတာမ်ိဳး လုပ္ပါတယ္။ ဆိုရွယ္ မီဒီယာ ဆုိတာကေတာ့ သတင္းစာသား၊ ရုပ္ပံု၊ အသံ၊ ဗီဒီယို စတာေတြကို ျဖန္႔ျဖဴးရာ၊ လက္ခံရာ၊ အျပန္အလွန္ ေျပာဆုိရာ ပက္လက္ေဖါင္းေတြထဲက တစ္ခုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ ဆိုရွယ္မီဒီယာ ပက္လက္ေဖါင္းမွာ လူပုဂၢိဳလ္ တစ္ဦးခ်င္းျဖစ္ေစ၊ အုပ္စုလိုက္ျဖစ္ေစ၊ ဌာန တစ္ခု အေနနဲ႔ျဖစ္ေစ ၊ သတင္းေတြျဖန္႔ျဖဴး၊ လက္ခံ၊ ဖလွယ္ႏုိင္ၾကပါတယ္။ နမူနာအားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေရပန္း အစားဆံုး Facebook ဆုိရွယ္မီဒီယာထဲမွာ လူပုဂၢိဳလ္ တစ္ဦးခ်င္းစီနဲ႔ အုပ္စုလိုက္ ပါ၀င္ အသံုးျပဳေနၾကသလို၊ သတင္းဌာန ေပါင္းစံု၊ အစိုးရ ဌာနဆိုင္ရာ၊ တပ္မေတာ္၊ အသင္းအဖြဲ႕ အစရွိသျဖင့္ အားလံုး ပါ၀င္ အသံုးျပဳေနၾကတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဆိုရွယ္မီဒီယာလို႔ ဆုိလိုက္ရင္ လူပုဂၢိဳလ္ေတြေရာ သတင္းဌာနေတြေရာ၊ အျခား ဌာနဆိုင္ရာ၊ အဖြဲ႕အစည္း အားလံုး ပါ၀င္သြားျပီျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အေနနဲ႔ ႏွိဳင္းယွဥ္ခ်င္တယ္ ဆိုရင္ အရင္ေခတ္ေဟာင္းတုန္းက ရွိခဲ့တဲ့ ပံုႏွိပ္၊ ေရဒီယို၊ ရုပ္သံ မီဒီယာေတြနဲ႔ အင္တာနက္ေပၚက ဆုိရွယ္ မီဒီယာ ဘယ္ပက္လက္ေဖါင္းက သာမလဲ ႏွိဳင္းယွဥ္ၾကည့္တာမ်ိဳး ဆုိရင္ေတာ့ သဘာ၀ က်ပါလိမ့္မယ္။ ဒီလိုမွ မဟုတ္ရင္လည္း သတင္းဌာနေတြနဲ႔ သတင္းဌာနမဟုတ္တဲ့ လူေတြ၊ အစိုးရ ဌာနဆိုင္ရာေတြ၊ အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ သတင္းထုတ္လုပ္၊ ျဖန္႔ျဖဴးမွဳ၊ ပရိသတ္လက္ခံမွဳ ဘယ္သူသာမလဲ၊ ဘယ္သူက ၾသဇာ ပိုရွိမလဲ ႏွိဳင္းယွဥ္ၾကည့္တာမ်ိဳး ဆိုရင္လည္း လုပ္လို႔ ရႏုိင္ပါတယ္။ အခု ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က သတင္းဌာန နဲ႔ ပက္လက္ေဖါင္းတစ္ခုကို ႏွိဳင္းယွဥ္တာမို႔ မွားယြင္းတဲ့ ႏွိဳင္းယွဥ္မွဳလို႔ ဆုိႏုိင္ပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခု စကား၀ိုင္းမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေျပာတာက ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြကို မယံုရသလို၊ mainstream media ေတြကိုလည္း မယံုရဘူးလို႔ ဆုိပါတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး သူက သိပ္မၾကာေသးခင္တုန္းက ျဗိတိန္က နာမည္ၾကီး ဂါဒီးယန္း သတင္းစာမွာ ကေမၻာဒီးယားမွာ ႏွိပ္စက္ခံေနရတဲ့ ကေလးႏွစ္ေယာက္ရဲ႕ သတင္းဓာတ္ပံုကို ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ ျမန္မာအစိုးရတပ္ေတြက ညွဥ္းပန္းေနပံုအျဖစ္ ေဖာ္ျပထားတာကို ဥပမာ ေပးပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အေနနဲ႔ ဆန္းစစ္ၾကည့္ဖို႔ လိုတာက mainstream media ေတြမွာ ေဖာ္ျပတဲ့ သတင္းအမ်ားစုဟာ အဲလို မွားယြင္းမွဳေတြခ်ည္းပဲလား၊ ဒါမွမဟုတ္ မၾကာမၾကာလား၊ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ခါတစ္ရံလား ဆန္းစစ္ၾကည့္ဖို႔ပါ။ အလားတူ သတင္းဌာနက မဟုတ္တဲ့ ဆုိရွယ္မီဒီယာေတြေပၚက ေဖာ္ျပခ်က္ေတြကေရာ အမ်ားစုဟာ အမွားေတြလား၊ ျပည့္စံုလား၊ ယံုၾကည္ရသလား၊ တစ္ခါတစ္ရံမွပဲ အမွားေတြ ပါေနသလား၊ စသျဖင့္ ဆန္းစစ္ၾကည့္လိုက္တာနဲ႔ လြယ္လြယ္ကူကူ အေျဖေပၚသြားႏုိင္ပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုက Right to information RTI ကိစၥပါ။ စကား၀ိုင္း တစ္ခုမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က သတင္းရင္းျမစ္ရွိတဲ့ေနရာ သတင္းဌာနေတြကို သြားခြင့္ေပးတုိင္းလည္း သတင္းကို အမွန္အတိုင္း ေရးခ်င္မွ ေရးမွာေပါ့ ဆိုျပီး မွတ္ခ်က္ေပးတယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။ ဒီေနရာမွာလည္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ လြဲေခ်ာ္ေနတယ္လို႔ သံုးသပ္ႏုိင္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ Right to information ဆိုတာဟာ ျပည္သူေတြရဲ႕ သိပိုင္ခြင့္ ကိစၥပါ။ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံတစ္ခုမွာ ျပည္သူေတြဟာ အစိုးရဆီကေန လွ်ိဳ႕၀ွက္ထားတာ မဟုတ္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ သိပိုင္ခြင့္ရွိပါတယ္။ ဥပမာ အခြန္ ဘယ္လိုေဆာင္ရမလဲ၊ ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္ ဘယ္လို လုပ္ရမလဲ၊ အစိုးရက ဘတ္ဂ်က္ေတြကို ဘယ္လို သံုးေနသလဲ၊ ဘယ္ေနရာမွာ ဘယ္သူေတြကို ဘာလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေပးထားသလဲ စသျဖင့္ စသျဖင့္ အစိုးရဆီက သတင္းအခ်က္အလက္ သိပိုင္ခြင့္ကိစၥပါ။ ျပည္သူေတြက သိခ်င္တယ္ဆိုရင္ အဲလို အခ်က္အလက္မ်ိဳးကို အစိုးရဌာနဆုိင္ရာေတြဘက္က ထုတ္ျပန္ေပးရမယ္ ဆိုတဲ့ သေဘာပါ။ လက္ရွို ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ Right to information Law မရွိေသးတာေၾကာင့္ ဌာနဆိုင္ရာေတြဟာ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ေပးခ်င္ေပးမယ္၊ မေပးခ်င္လည္း မေပးပဲ ေနႏုိင္တဲ့ သေဘာျဖစ္ေနျပီး အဂတိလိုက္စားမွဳ အပါအ၀င္ ျပည္သူေတြအတြက္ အခက္အခဲေပါင္းမ်ားစြာ ေပၚေပါက္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ သတင္းမီဒီယာသမားေတြနဲ႔ေတာ့ တုိက္ရိုက္ သက္ဆုိင္တာမ်ိဳးေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ အဲလို မွတ္ခ်က္ေတြကေန တဆင့္ သူဟာ သတင္းမီဒီယာသမားေတြရဲ႕ တာ၀န္ကို အေသအျခာ သေဘာမေပါက္၊ သတင္းမီဒီယာေတြကို မယံုၾကည္ဘူး ဆိုတဲ့ ေကာက္ခ်က္မ်ိဳး ေပၚေပါက္လာတာ ဘာမွ မဆန္းပါဘူး။

ဒီလိုေျပာလိုက္လို႔ ျမန္မာသတင္းမီဒီယာေလာကဟာ ေျခာက္ပစ္ကင္း သဲလဲစင္ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ဆုိလိုလိုက္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ စစ္အာဏာရွင္ေတြ ဖြဲ႕စည္းေပးခဲ့တဲ့ စာေပကင္ေပတုိင္လို႔ ေခၚတဲ့ ဆင္ဆာ အဖြဲ႕ကို ရုပ္သိမ္းလိုက္တဲ့ ၂၀၁၂ ႏွစ္လည္မွ စတင္ရတဲ့ ျမန္မာမီဒီယာလုပ္ငန္း သက္တန္းဟာ အလြန္ကို တုိေတာင္းပါေသးတယ္။ စနစ္တက် သင္ၾကားခြင့္ရခဲ့တဲ့၊ ပညာရည္ျပည့္၀တဲ့ ဂ်ာနယ္လစ္ေတြလည္း အလြန္ပဲ နည္းသလို၊ သတင္းမီဒီယာ လုပ္ငန္းေတြမွာ လုပ္ကိုင္ေနသူေတြဟာ ဆိုးရြားလွတဲ့ ပညာေရးစနစ္ေအာက္မွာ ၾကီးျပင္းလာၾကသူေတြ ျဖစ္ေနတယ္ ဆိုတာကိုလည္း မေမ့ဖို႔ လိုပါတယ္။

တဆက္တည္း သတင္းမီဒီယာ လုပ္ငန္းေတြမွာလည္း အားနည္းခ်က္ေတြ အမ်ားၾကီးပါ။ အထူးသျဖင့္ မီဒီယာေလာကရဲ႕ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေ၀ဖန္ေရး အလြန္အားနည္းေနတာမ်ိဳးပါ။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္လုိ ႏုိင္ငံကို ဦးေဆာင္သူ တစ္ေယာက္ အေနနဲ႔ ျမန္မာသတင္းမီဒီယာေလာက အေျခအေနကို အမွန္အတုိင္း နားလည္သင့္ေပမယ့္ တကယ္ ျပည့္ျပည့္၀၀ နားမလည္ဘူး ဆုိရင္လည္း ဘာမွ ထူးဆန္းတဲ့ကိစၥေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ သူက သူ႔ႏုိင္ငံေရးအလုပ္ သူလုပ္ေနသလို၊ မီဒီယာသမားေတြကလည္း က်င့္၀တ္လိုက္နာမွဳ၊ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ ပီသမွဳေတြကေန တဆင့္ ျပည္သူလူထု ယံုၾကည္မွဳရေအာင္ ၾကိဳးစားဖုိ႔ပဲ လိုအပ္ေနပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG