သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

အစိုးရနဲ႔ တပ္မေတာ္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆို ေရးသားခြင့္ကို ျမွင့္တင္ ေပးေနၾကပါရဲ႕လား


myanmar tah kyat arrest (ေဒါင္းတို႔မ်ဳိးဆက္)

ျပီးခဲ့တဲ့ ေမလ ၃ ရက္ေန႔ဟာ World Press freedom day လို႔ေခၚတဲ့ ကမၻာ့ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေန႔ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုႏွစ္ ထူးျခားတာကေတာ့ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ စံုစမ္း ေဖာ္ထုတ္ သတင္းေရးသားရင္း အစိုးရ လွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ အက္ဥပေဒ နဲ႔ ေထာင္ဒဏ္ ၇ ႏွစ္ ခ်မွတ္ခံထားရတဲ့ ရိုက္တာ သတင္းေထာက္ ကို၀လံုးနဲ႔ ကိုေက်ာ္စိုးဦး တုိ႔ႏွစ္ေယာက္ ယူနက္စကုိအဖြဲ႔ကေပးတဲ့ World Press Freedom Prize ဆုခ်ီးျမွင့္ခံရပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ထူးျခားတာကေတာ့ ကမၻာ့သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေန႔ အခန္းအနားကို ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတ၊ ႏုိင္ငံေတာ္ဇ။္ အတုိင္ပင္ခံ ပုဂၢိဳလ္ နဲ႔ တပ္မေတာ္ ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ ၃ ေယာက္စလံုးက သ၀ဏ္လႊာေတြ ေပးပို႔လာျခင္းပါ။ အဓိပၸါယ္ကေတာ့ သူတုိ႔ အားလံုး စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္ကို အေလးထားတယ္ ဆုိတဲ့ သေဘာပါ။ သူတုိ႔ ေပးပို႔တဲ့ သ၀ဏ္လႊာေတြမွာ ဘာေတြ ေဖာ္ျပထားသလဲ၊ လက္ရွိ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အေျခအေန ဘယ္ အဆင့္ ေရာက္ေနသလဲ ဆိုတာ ေလ့လာ သံုးသပ္ တင္ျပသြားပါ့မယ္။

ကမၻာ့သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ ေန႔ အတြက္ သမၼတ ဦး၀င္းျမင့္ ေပးပို႔တဲ့ သ၀ဏ္လႊာမွာ အစိုးရ အေနနဲ႔ လြတ္လပ္ေသာ မီဒီယာနဲ႔ ဒီမိုကေရစီ အစဥ္အျမဲ ယွဥ္တြဲေနတယ္လို႔ ယံုၾကည္တဲ့အေၾကာင္း၊ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးမွာ မီဒီယာရဲ႕ “ အား” မလြဲမေသြ လိုအပ္တယ္လို႔ ခံယူေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အစိုးရ အေနနဲ႔ မီဒီယာရဲ႕ အခန္းက႑ကို အမ်ားၾကီး အေရးထားေနသလို ႏိုင္ငံေတာ္ တည္ေဆာက္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြ၊ ဒီမိုကေရစီ တည္ေဆာက္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြအတြက္ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစမယ့္ ပဋိပကၡ အကဲဆတ္မွဳေတြ၊ သတင္းမွားေတြ၊ အမုန္းစကားေတြ၊ မွ်တမွဳမရွိတဲ့ တစ္ဖက္သတ္ သတင္းေဖာ္ျပမွဳေတြကို က်င့္၀တ္နဲ႔အညီ ေစာင့္ထိန္း က်င့္သံုးေပးဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ ဆုိထားျပီး ဒီမိုကေရစီ အေရးကို ကာကြယ္တဲ့ စာနယ္ဇင္း သမားေတြျဖစ္ေအာင္ ၾကိဳးစားဖုိ႔ တုိက္တြန္းထားပါတယ္။

ႏိုင္ငံေတာ္ဇ။္ အတုိင္ပင္ခံ ပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေပးပို႔တဲ့ သ၀ဏ္လႊာမွာေတာ့ သတင္းစာ ဆရာၾကီးေတြ အေနနဲ႔ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္ဆုိင္ရာ ျပသနာေတြကို ေျဖရွင္း ေဆာင္ရြက္တဲ့နည္းတူ သတင္းသမားေတြ အေနနဲ႔ စာနယ္ဇင္း က်င့္၀တ္ေတြကို ေလးစား လိုက္နာေရး၊ ထိန္းသိမ္းျမွင့္တင္ေရးကိုလည္း ဂရုျပဳ ေဆာင္ရြက္ေပးဖုိ႔ တုိက္တြန္းထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ စာနယ္ဇင္း က်င့္၀တ္နဲ႔အညီ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆုိ ေရးသားေနတဲ့ စာနယ္ဇင္းသမားေတြ ေဘးကင္းလံုျခံဳေရး အတြက္ အားလံုး ၀ိုင္း၀န္း ပူးေပါင္း ကာကြယ္ၾကရမွာ ျဖစ္သလို၊ စာနယ္ဇင္း က်င့္၀တ္ ခ်ိဳးဖ်က္တာ မရွိဖုိ႔ ၀ိုင္း၀န္း ျပဳျပင္ တည့္မတ္ေပးၾကရမယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ သမၼတ နဲ႔ အတုိင္ပင္ခံ ႏွစ္ေယာက္ရဲ႕ အမွာစကားကေတာ့ သူတုိ႔ အေနနဲ႔ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္ကို အသိအမွတ္ျပဳတယ္၊ တဖက္မွာလည္း စာနယ္ဇင္း သမားေတြ အေနနဲ႔ က်င့္၀တ္နဲ႔အညီ ေရးသားဖို႔ လိုတယ္လို႔ ေထာက္ျပ ေျပာဆုိလိုရင္း ျဖစ္တာ ေတြ႕ၾကရပါတယ္။

ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးၾကီး မင္းေအာင္လွိဳင္ရဲ႕ သ၀ဏ္လႊာကေတာ့ အဲဒီထက္ အမ်ားၾကီး ပို တိုတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ သူက ကမၻာ့ လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကျငာစာတမ္းမွာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ခြင့္ ရွိတယ္လို႔ ဆိုထားေပမယ့္ အျခားသူေတြရဲ႕ အခြင့္အေရး၊ အမ်ားျပည္သူ ေအးခ်မ္းသာယာေရးနဲ႔ အက်ိဳးစီးပြား ျဖစ္ထြန္းေရး အတြက္ ဥပေဒအရ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ အတုိင္းပဲ က်င့္သံုးပိုင္ခြင့္ ရွိေၾကာင္း ျပဌာန္းထားတာကို သတိေပးပါတယ္။

ေနာက္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒအရ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိခြင့္၊ ေရးသားျဖန္႔ေ၀ခြင့္ေတြကုိ ျပဌာန္းထားျပီး အဲဒီ အခြင့္အေရးကို ရယူက်င့္သံုးရာမွာ ႏုိင္ငံသားတုိင္းဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ လံုျခံဳေရး၊ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး၊ ရပ္ရြာ ေအးခ်မ္းသာယာေရး ဒါမွမဟုတ္ ျပည္သူေတြရဲ႕ ကိုယ္က်င့္တရား အက်ိဳးငွာ ျပဌာန္းထားတဲ့ ဥပေဒေတြနဲ႔ မဆန္႔က်င္ေစေရး တိုက္တြန္းထားတာ ေတြ႕ရမယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးၾကီး မင္းေအာင္လွိဳင္ရဲ႕ သ၀ဏ္လႊာကေတာ့ လက္ရွိ တပ္မေတာ္က တရားစြဲထားတဲ့ တသီတတန္းၾကီးေသာ အမွဳေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ကာကြယ္ေျပာဆုိလိုက္တဲ့ သေဘာလို႔ မွတ္ယူႏုိင္ပါတယ္။

လတ္တေလာ အျဖစ္အပ်က္ေတြကို ၾကည့္ရင္ သၾကၤန္မတိုင္ခင္ ဧျပီလ ၁၂ ရက္ေန႔က အင္းစိန္ျမိဳ႕နယ္ တရားရံုးမွာ ပုဒ္မ ၅၀၅(က) နဲ႔ တရားစြဲခံထားရတဲ့ ဒါရိုက္တာ မင္းထင္ကိုကိုၾကီးကို အဲဒီေန႔ ရံုးခ်ိန္းမွာ တရားသူၾကီးက အာမခံ မေပးတဲ့အတြက္ အင္းစိန္ အက်ဥ္းေထာင္၊ အခ်ဳပ္ေဆာင္မွာ ဖမ္းဆီး ထိမ္းသိမ္းလိုက္ပါတယ္။ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႔ လူ႕ဂုဏ္သိကၡာ ရုပ္ရွင္ပြဲေတာ္ကို ပူးတြဲ တည္ေထာင္သူ ဒါရိုက္တာ မင္းထင္ကိုကိုၾကီးကို ရန္ကုန္တိုင္း အင္းစိန္ျမိဳ႕နယ္ ရဲစခန္းနဲ႔ တရားရံုး မွာ တပ္မေတာ္ကိုယ္စား ရန္ကုန္တပ္နယ္မွဴး ဗိုလ္မွဴးၾကီးလင္းထြန္းက ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒ ပုဒ္မ ၆၆(ဃ)၊ ၅၀၅(က) နဲ႔ အမွဳဖြင့္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ တပ္မေတာ္ တာ၀န္ရွိသူေတြဟာ ျပီးခဲ့တဲ့ ဧၿပီ(၁)ရက္က ရန္ကုန္တိုင္း၊ တိုက္ႀကီးၿမိဳ႕နယ္၊ အေဖ်ာက္ျမိဳ႕မွာ ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ အေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရးေထာက္ခံပြဲမွာ ဗိုလ္ၾကီးေဟာင္း ဦးေနမ်ဳိးဇင္ရဲ႕ ေဟာေျပာခ်က္ ေတြဟာ တပ္တြင္းပုန္ကန္မွဳကို ျဖစ္ေစႏုိင္တယ္၊ ျပည္သူေတြကလည္း အစိုးရကို တိုက္ခိုက္လာႏိုင္တယ္ ဆိုျပီး တိုက္ႀကီးၿမဳိ႕ အမွတ္(၁) တပ္မေတာ္ တန္းျမင့္ေလ့က်င့္ေရးေက်ာင္းက ဒုတိယဗိုလ္မွဴးႀကီး တိုးလြင္က ရာဇသတ္ႀကီး ဥပေဒပုဒ္မ ၅၀၅(က)၊(ခ) နဲ႔ အမႈဖြင့္ တရားစြဲခဲ့ျပီး ခုဆို အင္းစိန္ အက်ဥ္းေထာင္ထဲ ေရာက္ေနပါျပီ။

ေနာက္ထပ္ သၾကၤန္မ႑ပ္္ေတြမွာ သံခ်ပ္ထိုး ေဖ်ာ္ေျဖ ခဲ့တဲ့ ေဒါင္းတို႔မ်ိဳးဆက္ သံခ်ပ္အဖြဲ႕၀င္ မေကခိုင္ထြန္းအပါအ၀င္ လူငယ္ ၅ ေယာက္ကိုလဲ တပ္မေတာ္ကေန ပုဒ္မ ၆၆(ဃ)၊ ပုဒ္မ ၅၀၅(က) နဲ႔ တရားစြဲခဲ့ျပီး အခု အားလံုး ေထာင္ထဲကေန အမွဳရင္ဆိုင္ေနရပါတယ္။ ဒါတင္မက တပ္မေတာ္ တာ၀န္ရွိသူေတြဟာ ရခုိင္သတင္း ေရးသားေဖာ္ျပရာမွာ မွ်တမွဳ မရွိလို႔ ဆုိျပီး ဧရာ၀တီ သတင္းဌာနကို ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒ ပုဒ္မ ၆၆(ဃ) နဲ႔ တရားစြဲခဲ့ပါေသးတယ္။ တပ္မေတာ္ အေနနဲ႔ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆုိေနၾကတာေတြကို တရားစြဲေနရံုမက၊ တရားစြဲတဲ့ဆီမွာလည္း သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒနဲ႔ မစြဲပဲ ဘာေၾကာင့္ ပုဒ္မ ၅၀၅ (က) လို၊ ၅၀၅ (ခ) လိုမ်ိဳး သံုးစြဲေနရသလဲ ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေဇာ္မင္းထြန္းကို ေမးတဲ့အခါ သူက သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒမွာ ျပစ္ဒဏ္ဟာ ေငြဒဏ္ေလာက္ပဲ ပါတာေၾကာင့္ ေက်နပ္မွဳ မရွိလို႔ ခုလို အျခား ပုဒ္မေတြနဲ႔ တရားစြဲရတာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း အတိအလင္း ေျဖၾကားသြားတာ ေတြ႕ျမင္ၾကရပါတယ္။

အခုလို တပ္မေတာ္နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ေ၀ဖန္၊ ေျပာဆုိ၊ ေရးသားသူေတြကို တပ္မေတာ္ဘက္က တရားစြဲျပီး အက်ဥ္းေထာင္ထဲ ေရာက္ေအာင္ ပို႔ေနတာေတြဟာ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆို ေရးသားထုတ္ေဖာ္ခြင့္ ရွဳေဒါင့္က ၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ လက္ခံႏုိင္စရာ မရွိပါဘူး။ ဒီေနရာမွာ တရားေရးမ႑ိဳင္ရဲ႕ အခန္းက႑ကလည္း အေရးၾကီးပါတယ္။ တပ္မေတာ္ဘက္က ပုဒ္မ ၅၀၅(က)၊ (ခ) နဲ႔ တရားစြဲလာတုိင္း တရားသူၾကီးေတြက လက္ခံတယ္ ဆိုတာကေတာ့ သိပ္ သဘာ၀ မက်ပါဘူး။ အျပစ္ရွိတာ မရွိတာ တရားရံုးက ဆံုးျဖတ္မယ္၊ လတ္တေလာေတာ့ ေထာင္ထဲကေနပဲ တရားရင္ဆုိင္ ဆိုတာမ်ိဳးဟာ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆုိ ေရးသားပိုင္ခြင့္ကို တစ္နည္းအားျဖင့္ ျခိမ္းေျခာက္ရာ ေရာက္ေစပါတယ္။ အျခားတစ္ဖက္မွာလည္း အစုိးရဘက္ကေန ဒီကေန႔ အခ်ိန္ထိ ပုဂၢလိက ရုပ္သံ၊ ေရဒီယို ေတြကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္ပိုင္ခြင့္ ခြင့္ျပဳမေပးေသးတာ၊ သတင္းသိပိုင္ခြင့္ ဥပေဒ Right to information law လိုမ်ိဳး၊ Public services Media, PSM လို ဥပေဒမ်ိဳးကို ျပဌာန္းႏိုင္ဖို႔ အခ်ိန္ဆြဲထားတာေတြကလည္း လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆုိ ေရးသား ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆုိခြင့္ကို အားေပးရာ မေရာက္ ျဖစ္ေနေသးပါေၾကာင္း သံုးသပ္ တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG