သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ေရြးေကာက္ပြဲ ဘာအားနည္းခ်က္ေတြ ရွိေနသလဲ


ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပဲြေကာ္မရွင္ သတင္းစာရွင္းလင္းပဲြ (ေနျပည္ေတာ္၊ ေအာက္တိုဘာလ ၂၀၊ ၂၀၂၀)(Photo- UEC's Facebook)
ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ဘာအားနည္းခ်က္ေတြ ရွိေနသလဲ
please wait

No media source currently available

0:00 0:07:24 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

Zawgyi/ Unicode

အခုရက္ပိုင္း ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လူေျပာ အမ်ားဆံုး ေ၀ဖန္မွဳ အမ်ားဆံုး ကိစၥ တစ္ခုကေတာ့ ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ကေန “ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပျခင္း မျပဳမည့္ နယ္ေျမမ်ားစာရင္း” ထုတ္ျပန္ေၾကညာလိုက္တဲ့ ကိစၥပါပဲ။ အရင္ ၂၀၁၅ အေထြေထြ ေရြးေကာက္ပြဲတုန္းကထက္ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပႏိုင္ျခင္း မရွိတဲ့ ၿမိဳ႕နယ္ေတြ၊ ေက်းရြာ အုပ္စုေတြ ပိုၿပီး မ်ားလာတဲ့ ကိစၥ၊ အစိုးရနဲ႔ အဆင္မေျပတဲ့ အတိုက္အခံ ပါတီလိုလို ျဖစ္ေနတဲ့ ရခိုင္အမ်ိဳးသားပါတီ ANP ၂၀၁၅ တုန္းက အႏိုင္ရခဲ့တဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းက ၿမိဳ႕နယ္ (၉) ခုမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပႏိုင္တဲ့ ကိစၥ၊ ေရြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပႏိုင္ဘူးလို႔ ေၾကညာလိုက္တဲ့ ၿမိဳ႕နယ္ ေက်းရြာ တစ္ခ်ိဳ႕မွာ တိုက္ပြဲေတြျဖစ္ပြားတာလည္း မရွိ၊ တည္ၿငိမ္ေနတယ္လို႔ ဆိုတဲ့ ကိစၥ၊ စတဲ့ အေၾကာင္းအရာ အမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ မေက်မနပ္ျဖစ္၊ ေ၀ဖန္မွဳ မ်ားၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြ အပါအ၀င္ တစ္ခ်ိဳ႕လူေတြကေတာ့ ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ဟာ အာဏာရ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဘက္ကိုလိုက္ၿပီး အျခား တိုင္းရင္းသားပါတီေတြကို ႏွိပ္ကြပ္တာ ျဖစ္တယ္ ဆိုသည္အထိ စြပ္စြဲတာ ေတြ႕ၾကရပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပႏိုင္ျခင္း မျပဳမယ့္ နယ္ေျမမ်ား စာရင္း ဘယ္ေလာက္ မ်ားေနသလဲ၊ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ဘယ္လို အျပစ္အနာအဆာေတြ ရွိေနသလဲ၊ ေ၀ဖန္သူေတြရဲ႕ စြပ္စြဲခ်က္ေတြကေရာ မွန္ကန္မွဳ ရွိပါရဲ႕လား ဆိုတဲ့ ကိစၥ စိတ္၀င္စားဖို႔ ေကာင္းပါတယ္။ အဲဒီ ျပသနာေတြအေၾကာင္း ေလ့လာၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။

အားလံုးပါ၀င္ ယွဥ္ၿပိဳင္ၾကတဲ့ ပထမ ဦးဆံုး ေရြးေကာက္ပြဲလို႔ ေခၚရမယ့္ ၂၀၁၅ တုန္းက ၿမိဳ႕နယ္ တစ္ခုလံုး ေရြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပတာ (၇) ၿမိဳ႕နယ္၊ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း မက်င္းပတာ ၃၁ ၿမိဳ႕နယ္ထဲက ေက်းရြာအုပ္စု ၄၅၃ ရြာ ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ အခု ၂၀၂၀ မွာေတာ့ ၿမိဳ႕နယ္ တစ္ခုလံုး ေရြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပႏိုင္တာ (၁၅) ၿမိဳ႕နယ္၊ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း မက်င္းပႏိုင္တာ ၄၁ ၿမိဳ႕နယ္ထဲက ရပ္ကြက္နဲ႔ ေက်းရြာအုပ္စု ၅၈၁ စုပါ၀င္ပါတယ္။ အေသးစိတ္ ေျပာရရင္ ကခ်င္ျပည္နယ္နဲ႔ ကရင္ျပည္နယ္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပႏိုင္တဲ့ ေနရာ ေလ်ာ့က်သြားၿပီး၊ ပဲခူးနဲ႔ မြန္ျပည္နယ္မွာေတာ့ ၂၀၁၅ အတိုင္းေလာက္ပဲ ျဖစ္တာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပႏိုင္တဲ့ ေနရာ ပိုမ်ားလာတာကေတာ့ ရခိုင္ျပည္နယ္နဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္ထဲမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေၾကညာခ်က္ေၾကာင့္ အဓိက အထိနာသြားရတာကေတာ့ ရခိုင္အမ်ိဳးသားပါတီ ANP ပါ။ ေၾကညာခ်က္အရ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပမယ့္ မဲဆႏၵနယ္ေျမေတြအျဖစ္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ၉ ေနရာ၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ၈ ေနရာ နဲ႔ ျပည္နယ္ လႊတ္ေတာ္အတြက္ ၁၈ ေနရာ စုစုေပါင္း ၃၅ ေနရာ ပါသြားပါတယ္။ အဲဒီေနရာေတြမွာ ၂၀၁၅ တုန္းက ANP ဟာ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ၉ ေနရာ၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ၇ ေနရာနဲ႔ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ အတြက္ ၁၆ ေနရာ စုစုေပါင္း ၃၂ ေနရာေတာင္ အႏိ္ုင္ရထားခဲ့တာပါ။ ရွမ္းျပည္နယ္မွာေတာ့ မိုင္းကိုင္ၿမိဳ႕နယ္ဟာ တိုက္ပြဲလည္းမျဖစ္ တည္ၿငိမ္မွဳလည္း ရွိတဲ့ ေနရာဆိုၿပီး ၂၀၁၅ တုန္းက အႏိုင္ရခဲ့တဲ့ SNLD ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ားဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီက ေစာဒက တက္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပျခင္း မျပဳမယ့္ နယ္ေျမေတြ စာရင္း ဘယ္လို သတ္မွတ္တယ္၊ ဘယ္သူေတြဆီက သေဘာထား ေတာင္းခံတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္က သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ ရွင္းခဲ့ပါတယ္။ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲ တစ္ခု ျဖစ္ဖို႔ ဆိုရင္ အဲဒီနယ္ေျမ စစ္ပြဲေတြ၊ တိုက္ပြဲေတြ ျဖစ္မေနရဘူး၊ မတည္မၿငိမ္ ျဖစ္မေနရဘူး ဆိုတာကေတာ့ ရွင္းပါတယ္။ ဒါတင္မက အဲဒီေနရာမွာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းဆိုင္ရာ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ေကာင္းေကာင္း လုပ္ႏိုင္ရဲ႕လား ဆိုတာမ်ိဳး လိုပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပမွာျဖစ္လို႔ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပမယ့္ ေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕၀င္ေတြ၊ မဲရံုတာ၀န္ယူမယ့္သူေတြ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ပိုင္းဆိ္ုင္ရာေတြ သြားေရာက္တာ၀န္ယူလို႔ ရဖို႔ လိုပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ ၿပိဳင္ဆိုင္ၾကမယ့္ ပြဲ ျဖစ္တာေၾကာင့္ အဲဒီႏိ္ုင္ငံေရးပါတီ၀င္ေတြ၊ အမတ္ေလာင္းေတြ၊ သူတို႔ရဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ သြားလာလို႔ ရသလား၊ မဲဆြယ္ စည္းရံုးလို႔ ရသလား၊ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပခ်ိန္မွာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ၀င္ၿပီး ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္လို႔ရသလား ဆိုတဲ့ အေျခအေနေကာင္း ရွိဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒါတင္မက မဲေပးၾကမွာက တိုင္းရင္းသား ျပည္သူလူထု ျဖစ္တာေၾကာင့္ သူတို႔ကို ဘယ္လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕အစည္းေတြက ၿခိမ္းေျခာက္မွဳ ရွိေနသလဲ၊ ဖိအားေပးၿပီး ပါတီ တစ္ခုခုကို မဲေပးေအာင္ ေစခိုင္းတာမ်ိဳး ရွိေနသလား၊ ပါတီတစ္ခုခုကို မဲမေပးဖို႔ ၿခိမ္းေျခာက္တာမ်ိဳး ရွိေနသလား ဆန္းစစ္ၿပီး လြတ္လြတ္လပ္လပ္ အေၾကာက္အလန္႔ကင္းကင္း မဲေပးႏိုင္ဖို႔ လိုအပ္ပါလိမ့္မယ္။

ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ကေတာ့ အဲဒီအခ်က္ေတြ သိႏိုင္ဖို႔ အတြက္ အစိုးရအဖြဲ႕ရံုး၀န္ႀကီးဌာန၊ ကာကြယ္ေရး၊ ျပည္ထဲေရး ၀န္ႀကီးဌာနေတြဆီကေန သေဘာထား မွတ္ခ်က္ေတာင္းတယ္၊ ေအာက္ေျခ ေကာ္မရွင္ အဆင့္ဆင့္ကိုလည္း သေဘာထား ေတာင္းတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အဲဒီ သေဘာထား မွတ္ခ်က္ေတြ အေပၚကေန ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္က ဆံုးျဖတ္တာလို႔ ေျပာပါတယ္။ အဲဒီ အခ်က္အလက္ေတြကို ၾကည့္ရင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲက ၿမိဳ႕နယ္ ၉ ၿမိဳ႕နယ္၊ အျခား ရပ္ကြက္နဲ႔ ေက်းရြာအုပ္စု ၁၅၂ ခုမွာ ဘာေၾကာင့္ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလဲ ဆိုတာ ေပၚလြင္လာပါလိမ့္မယ္။ ရွမ္းျပည္နယ္ထဲက မိုင္းကိုင္ၿမိဳ႕နယ္ ျပသနာကေတာ့ ပံုစံ တစ္မ်ိဳးပါ။ အဲဒီမွာ အင္န္အယ္လ္ဒီ၊ ျပည္ခိုင္ၿဖိဳး၊ SNLD, SNDP နဲ႔ တအာင္းပေလာင္ အမ်ိဳးသားပါတီ တို႔ ၀င္ၿပိဳင္ၾကပါလိမ့္မယ္။ ေကာ္မရွင္က ခုလို ေၾကညာလိုက္တဲ့အခါ အင္န္အယ္လ္ဒီ၊ ျပည္ခိုင္ၿဖိဳး၊ SNLD, SNDP (၄) ပါတီက ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေပးဖို႔ လက္မွတ္ထိုးၿပီး ျပန္ေတာင္းဆိုၾကပါတယ္။ တအာင္းပေလာင္ အမ်ိဳးသားပါတီက လက္မွတ္ မထိုးပါဘူး။ အေၾကာင္းကေတာ့ သူတို႔ပါတီ မဲဆြယ္ စည္းရံုးဖို႔ လုပ္ခ်ိန္ ရွမ္းလက္နက္ကိုင္ RCSS/SSA အဖြဲ႕ရဲ႕ ၿခိမ္းေျခာက္တားျမစ္မွဳေတြ ရွိခဲ့ၿပီး သူတို႔အေနနဲ႔ ေကာ္မရွင္ကိုလည္း တိုင္ၾကားထားခဲ့တာေၾကာင့္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေျပာရရင္ မိုင္းကိုင္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပဖို႔ ေကာ္မရွင္ရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ဟာ အင္န္အယ္လ္ဒီ ပါတီနဲ႔ မပတ္သက္၊ မသက္ဆိုင္ဘူး ဆိုတဲ့ သေဘာ ေတြ႕ၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ကေတာ့ ေ၀ဖန္ေနၾကတဲ့ မိုင္းကိုင္၊ ပလက္၀ နဲ႔ ေပါက္ေတာ ၿမိဳ႕နယ္ေတြမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပ ျဖစ္မျဖစ္ စိစစ္ၿပီး ထပ္ေၾကညာေပးမယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။ ၂၀၁၅ တုန္းကေတာ့ ေနာက္ဆံုး ေၾကညာခ်က္ ေအာက္တိုဘာ ၂၇ ရက္ေန႔မွာ ထုတ္ျပန္ခဲ့တာေၾကာင့္ ေစာင့္ၾကည့္ရဦးမယ့္ အေျခအေန ျဖစ္ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲ တစ္ခု ျဖစ္ေပၚလာဖို႔ ဆိုတာ ႏိုင္ငံေရးပါတီ တည္ေထာင္ခြင့္၊ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ တန္းတူ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ခြင့္၊ မဲဆႏၵနယ္ သတ္မွတ္တာ၊ အဲဒီနယ္ေျမေတြမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပမယ္၊ မက်င္းပဘူး ဆံုးျဖတ္တာ၊ မဲေပးပိုင္ခြင့္ ရွိသူ စာရင္း ျပဳစုတာ၊ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးတာ၊ မဲေရတြက္တာ၊ ျဖစ္စဥ္ အစ အဆံုးကို ၿပိဳင္ဘက္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြက လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေစာင့္ၾကည့္ခြင့္ရွိတာ စတဲ့ ျဖစ္စဥ္အားလံုး တရားမွ်မွ်တတ ျဖစ္ေနဖို႔ လိုပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲကို မသမာမွဳ လုပ္တဲ့သူေတြဟာ အဲဒီ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြအေပၚမွာ မမွန္မကန္၊ တခါတရံ လက္တစ္လံုးျခား မသမာမွဳ လုပ္ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လုပ္ခဲ့ၿပီးတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ အဲဒီ ျဖစ္စဥ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အျပစ္အနာအဆာေတြ ရွိေနဆဲ ျဖစ္တာ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ ဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒ၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြက အဓိက ျဖစ္တာ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ နမူနာအားျဖင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ မဲေပးႏိုင္သူ ၁၇၀၀၀ ေက်ာ္ေလာက္ပဲ ရွိတဲ့ ေမာင္ေတာ တစ္ၿမိဳ႕နယ္ထဲကို အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ မဲဆႏၵနယ္ ၂ ခု သတ္မွတ္ထားတာ၊ မဲေပးသူ ၁၄၀၀ ေက်ာ္ပဲ ရွိတဲ့ ကိုကိုးကၽြန္းၿမိဳ႕နယ္ကေန အမတ္၃ ေယာက္ ေရြးခ်ယ္တင္ေႁမွာက္ေစတာ၊ စတဲ့ ျပသနာလို ျပသနာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အလားတူ လက္ရွိ ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ရဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပႏိုင္ျခင္း မရွိတဲ့ မဲဆႏၵနယ္ေျမေတြ ကိစၥကလည္း အလားတူ အျပစ္အနာအဆာ မကင္းတဲ့ ကိစၥ တစ္ခုျဖစ္ၿပီး ဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒ၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြ ျပင္ဆင္ပါမွ၊ တပ္မေတာ္လို အဖြဲ႕အစည္း ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မပတ္သက္တဲ့ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ တပ္မေတာ္ ပံုစံမ်ိဳး ျဖစ္လာပါမွ စ၊လည္၊ ဆံုး လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲ ပံုစံမ်ိဳး ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္လိမ့္မယ္ ျဖစ္ေၾကာင္းပါ။

-----------------------------------------------

ရွေးကောက်ပွဲ ဘာအားနည်းချက်တွေ ရှိနေသလဲ

စည်သူအောင်မြင့်

အခုရက်ပိုင်း ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လူပြော အများဆုံး ဝေဖန်မှု အများဆုံး ကိစ္စ တစ်ခုကတော့ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ကနေ “ ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်း မပြုမည့် နယ်မြေများစာရင်း” ထုတ်ပြန်ကြေညာလိုက်တဲ့ ကိစ္စပါပဲ။ အရင် ၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတုန်းကထက် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ခြင်း မရှိတဲ့ မြို့နယ်တွေ၊ ကျေးရွာ အုပ်စုတွေ ပိုပြီး များလာတဲ့ ကိစ္စ၊ အစိုးရနဲ့ အဆင်မပြေတဲ့ အတိုက်အခံ ပါတီလိုလို ဖြစ်နေတဲ့ ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ ANP ၂၀၁၅ တုန်းက အနိုင်ရခဲ့တဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းက မြို့နယ် (၉) ခုမှာ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်တဲ့ ကိစ္စ၊ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်ဘူးလို့ ကြေညာလိုက်တဲ့ မြို့နယ် ကျေးရွာ တစ်ချို့မှာ တိုက်ပွဲတွေဖြစ်ပွားတာလည်း မရှိ၊ တည်ငြိမ်နေတယ်လို့ ဆိုတဲ့ ကိစ္စ၊ စတဲ့ အကြောင်းအရာ အမျိုးမျိုးကြောင့် မကျေမနပ်ဖြစ်၊ ဝေဖန်မှု များကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံရေးသမားတွေ အပါအဝင် တစ်ချို့လူတွေကတော့ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ဟာ အာဏာရ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ဘက်ကိုလိုက်ပြီး အခြား တိုင်းရင်းသားပါတီတွေကို နှိပ်ကွပ်တာ ဖြစ်တယ် ဆိုသည်အထိ စွပ်စွဲတာ တွေ့ကြရပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ခြင်း မပြုမယ့် နယ်မြေများ စာရင်း ဘယ်လောက် များနေသလဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲဟာ ဘယ်လို အပြစ်အနာအဆာတွေ ရှိနေသလဲ၊ ဝေဖန်သူတွေရဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေကရော မှန်ကန်မှု ရှိပါရဲ့လား ဆိုတဲ့ ကိစ္စ စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းပါတယ်။ အဲဒီ ပြသနာတွေအကြောင်း လေ့လာကြည့်ကြရအောင်ပါ။

အားလုံးပါဝင် ယှဉ်ပြိုင်ကြတဲ့ ပထမ ဦးဆုံး ရွေးကောက်ပွဲလို့ ခေါ်ရမယ့် ၂၀၁၅ တုန်းက မြို့နယ် တစ်ခုလုံး ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပတာ (၇) မြို့နယ်၊ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း မကျင်းပတာ ၃၁ မြို့နယ်ထဲက ကျေးရွာအုပ်စု ၄၅၃ ရွာ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ အခု ၂၀၂၀ မှာတော့ မြို့နယ် တစ်ခုလုံး ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်တာ (၁၅) မြို့နယ်၊ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း မကျင်းပနိုင်တာ ၄၁ မြို့နယ်ထဲက ရပ်ကွက်နဲ့ ကျေးရွာအုပ်စု ၅၈၁ စုပါဝင်ပါတယ်။ အသေးစိတ် ပြောရရင် ကချင်ပြည်နယ်နဲ့ ကရင်ပြည်နယ်မှာ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်တဲ့ နေရာ လျော့ကျသွားပြီး၊ ပဲခူးနဲ့ မွန်ပြည်နယ်မှာတော့ ၂၀၁၅ အတိုင်းလောက်ပဲ ဖြစ်တာ တွေ့ရပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်တဲ့ နေရာ ပိုများလာတာကတော့ ရခိုင်ပြည်နယ်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်ထဲမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကြေညာချက်ကြောင့် အဓိက အထိနာသွားရတာကတော့ ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ ANP ပါ။ ကြေညာချက်အရ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပမယ့် မဲဆန္ဒနယ်မြေတွေအဖြစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၉ နေရာ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် ၈ နေရာ နဲ့ ပြည်နယ် လွှတ်တော်အတွက် ၁၈ နေရာ စုစုပေါင်း ၃၅ နေရာ ပါသွားပါတယ်။ အဲဒီနေရာတွေမှာ ၂၀၁၅ တုန်းက ANP ဟာ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၉ နေရာ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် ၇ နေရာနဲ့ ပြည်နယ်လွှတ်တော် အတွက် ၁၆ နေရာ စုစုပေါင်း ၃၂ နေရာတောင် အနိုင်ရထားခဲ့တာပါ။ ရှမ်းပြည်နယ်မှာတော့ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ဟာ တိုက်ပွဲလည်းမဖြစ် တည်ငြိမ်မှုလည်း ရှိတဲ့ နေရာဆိုပြီး ၂၀၁၅ တုန်းက အနိုင်ရခဲ့တဲ့ SNLD ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ပါတီက စောဒက တက်ပါတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခြင်း မပြုမယ့် နယ်မြေတွေ စာရင်း ဘယ်လို သတ်မှတ်တယ်၊ ဘယ်သူတွေဆီက သဘောထား တောင်းခံတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ရှင်းခဲ့ပါတယ်။ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ တစ်ခု ဖြစ်ဖို့ ဆိုရင် အဲဒီနယ်မြေ စစ်ပွဲတွေ၊ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်မနေရဘူး၊ မတည်မငြိမ် ဖြစ်မနေရဘူး ဆိုတာကတော့ ရှင်းပါတယ်။ ဒါတင်မက အဲဒီနေရာမှာ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ကောင်းကောင်း လုပ်နိုင်ရဲ့လား ဆိုတာမျိုး လိုပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမှာဖြစ်လို့ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမယ့် ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်တွေ၊ မဲရုံတာဝန်ယူမယ့်သူတွေ၊ အုပ်ချုပ်ရေး ပိုင်းဆိုင်ရာတွေ သွားရောက်တာဝန်ယူလို့ ရဖို့ လိုပါတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲဆိုတာ နိုင်ငံရေးပါတီတွေ ပြိုင်ဆိုင်ကြမယ့် ပွဲ ဖြစ်တာကြောင့် အဲဒီနိုင်ငံရေးပါတီဝင်တွေ၊ အမတ်လောင်းတွေ၊ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေ လွတ်လွတ်လပ်လပ် သွားလာလို့ ရသလား၊ မဲဆွယ် စည်းရုံးလို့ ရသလား၊ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပချိန်မှာ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဝင်ပြီး လေ့လာစောင့်ကြည့်လို့ရသလား ဆိုတဲ့ အခြေအနေကောင်း ရှိဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါတင်မက မဲပေးကြမှာက တိုင်းရင်းသား ပြည်သူလူထု ဖြစ်တာကြောင့် သူတို့ကို ဘယ်လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတွေက ခြိမ်းခြောက်မှု ရှိနေသလဲ၊ ဖိအားပေးပြီး ပါတီ တစ်ခုခုကို မဲပေးအောင် စေခိုင်းတာမျိုး ရှိနေသလား၊ ပါတီတစ်ခုခုကို မဲမပေးဖို့ ခြိမ်းခြောက်တာမျိုး ရှိနေသလား ဆန်းစစ်ပြီး လွတ်လွတ်လပ်လပ် အကြောက်အလန့်ကင်းကင်း မဲပေးနိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။

ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ကတော့ အဲဒီအချက်တွေ သိနိုင်ဖို့ အတွက် အစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန၊ ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာနတွေဆီကနေ သဘောထား မှတ်ချက်တောင်းတယ်၊ အောက်ခြေ ကော်မရှင် အဆင့်ဆင့်ကိုလည်း သဘောထား တောင်းတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ သဘောထား မှတ်ချက်တွေ အပေါ်ကနေ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်တာလို့ ပြောပါတယ်။ အဲဒီ အချက်အလက်တွေကို ကြည့်ရင် ရခိုင်ပြည်နယ်ထဲက မြို့နယ် ၉ မြို့နယ်၊ အခြား ရပ်ကွက်နဲ့ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၅၂ ခုမှာ ဘာကြောင့် လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲတွေ ကျင်းပဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူးလဲ ဆိုတာ ပေါ်လွင်လာပါလိမ့်မယ်။ ရှမ်းပြည်နယ်ထဲက မိုင်းကိုင်မြို့နယ် ပြသနာကတော့ ပုံစံ တစ်မျိုးပါ။ အဲဒီမှာ အင်န်အယ်လ်ဒီ၊ ပြည်ခိုင်ဖြိုး၊ SNLD, SNDP နဲ့ တအာင်းပလောင် အမျိုးသားပါတီ တို့ ဝင်ပြိုင်ကြပါလိမ့်မယ်။ ကော်မရှင်က ခုလို ကြေညာလိုက်တဲ့အခါ အင်န်အယ်လ်ဒီ၊ ပြည်ခိုင်ဖြိုး၊ SNLD, SNDP (၄) ပါတီက ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပေးဖို့ လက်မှတ်ထိုးပြီး ပြန်တောင်းဆိုကြပါတယ်။ တအာင်းပလောင် အမျိုးသားပါတီက လက်မှတ် မထိုးပါဘူး။ အကြောင်းကတော့ သူတို့ပါတီ မဲဆွယ် စည်းရုံးဖို့ လုပ်ချိန် ရှမ်းလက်နက်ကိုင် RCSS/SSA အဖွဲ့ရဲ့ ခြိမ်းခြောက်တားမြစ်မှုတွေ ရှိခဲ့ပြီး သူတို့အနေနဲ့ ကော်မရှင်ကိုလည်း တိုင်ကြားထားခဲ့တာကြောင့်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပြောရရင် မိုင်းကိုင်မှာ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပဖို့ ကော်မရှင်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ အင်န်အယ်လ်ဒီ ပါတီနဲ့ မပတ်သက်၊ မသက်ဆိုင်ဘူး ဆိုတဲ့ သဘော တွေ့ကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ကတော့ ဝေဖန်နေကြတဲ့ မိုင်းကိုင်၊ ပလက်၀ နဲ့ ပေါက်တော မြို့နယ်တွေမှာ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပ ဖြစ်မဖြစ် စိစစ်ပြီး ထပ်ကြေညာပေးမယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ၂၀၁၅ တုန်းကတော့ နောက်ဆုံး ကြေညာချက် အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်နေ့မှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့တာကြောင့် စောင့်ကြည့်ရဦးမယ့် အခြေအနေ ဖြစ်ပါတယ်။

တကယ်တော့ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာဖို့ ဆိုတာ နိုင်ငံရေးပါတီ တည်ထောင်ခွင့်၊ ရွေးကောက်ပွဲမှာ တန်းတူ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်၊ မဲဆန္ဒနယ် သတ်မှတ်တာ၊ အဲဒီနယ်မြေတွေမှာ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမယ်၊ မကျင်းပဘူး ဆုံးဖြတ်တာ၊ မဲပေးပိုင်ခွင့် ရှိသူ စာရင်း ပြုစုတာ၊ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲပေးတာ၊ မဲရေတွက်တာ၊ ဖြစ်စဉ် အစ အဆုံးကို ပြိုင်ဘက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေက လွတ်လွတ်လပ်လပ် စောင့်ကြည့်ခွင့်ရှိတာ စတဲ့ ဖြစ်စဉ်အားလုံး တရားမျှမျှတတ ဖြစ်နေဖို့ လိုပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲကို မသမာမှု လုပ်တဲ့သူတွေဟာ အဲဒီ လုပ်ငန်းစဉ်တွေအပေါ်မှာ မမှန်မကန်၊ တခါတရံ လက်တစ်လုံးခြား မသမာမှု လုပ်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လုပ်ခဲ့ပြီးတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ အဲဒီ ဖြစ်စဉ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အပြစ်အနာအဆာတွေ ရှိနေဆဲ ဖြစ်တာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေရဲ့ အားနည်းချက်တွေက အဓိက ဖြစ်တာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ နမူနာအားဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ မဲပေးနိုင်သူ ၁၇၀၀၀ ကျော်လောက်ပဲ ရှိတဲ့ မောင်တော တစ်မြို့နယ်ထဲကို အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ် ၂ ခု သတ်မှတ်ထားတာ၊ မဲပေးသူ ၁၄၀၀ ကျော်ပဲ ရှိတဲ့ ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်ကနေ အမတ်၃ ယောက် ရွေးချယ်တင်မြှောက်စေတာ၊ စတဲ့ ပြသနာလို ပြသနာတွေ အများကြီး ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အလားတူ လက်ရှိ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ခြင်း မရှိတဲ့ မဲဆန္ဒနယ်မြေတွေ ကိစ္စကလည်း အလားတူ အပြစ်အနာအဆာ မကင်းတဲ့ ကိစ္စ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေ ပြင်ဆင်ပါမှ၊ တပ်မတော်လို အဖွဲ့အစည်း နိုင်ငံရေးနဲ့ မပတ်သက်တဲ့ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် တပ်မတော် ပုံစံမျိုး ဖြစ်လာပါမှ စ၊လည်၊ ဆုံး လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ပုံစံမျိုး ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်လိမ့်မယ် ဖြစ်ကြောင်းပါ။

XS
SM
MD
LG