သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမစ္ေၾကာင္းအတြက္ ေနရာေပးပါ (သဘဝဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး R အမွတ္ ၂)


myanmar flood in mandalay (MOI)
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ့ ေရႀကီးမႈအႏၱရာယ္ ကာကြယ္ႏိုင္ေရးအတြက္ သဘာဝဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းဖို႔ ထိန္းသိမ္းေရး အင္ဂ်င္နီယာ ဦးသိန္းေမာ္ တင္ျပခဲ့တဲ့ အတူတြဲၿပီး လုပ္ေဆာင္သင့္တဲ့ R ၃ ခု ထဲက ဒုတိယ R ျဖစ္တဲ့ Room for the river လို႔ေခၚတဲ့ ျမစ္ေၾကာင္းေတြ အတြက္ ေနရာေပးဖို႔ ဘယ္လို လုပ္သင့္တယ္ ဆိုတာကို ဒီတပတ္မွာ ေျပာျပေပးမွာပါ။

ျမစ္ေၾကာင္းေတြအတြက္ ေနရာေပးၿပီး အတူယွဥ္တြဲေနထိုင္ဖို႔ စဥ္းစားတဲ့ စီမံကိန္းတခုရွိပါတယ္။ အဲဒါက Netherlands ႏိုင္ငံမွာ လက္ရွိ ေဆာင္ရြက္ေနဆဲ ျဖစ္တဲ့ Room for the river စီမံကိန္းႀကီးပါ။ ဒီစီမံကိန္း အေၾကာင္း မေျပာခင္ ပထမဆံုး Netherlands ႏိုင္ငံရဲ့ အေနထားကို ၾကည့္ရေအာင္ပါ။

ဦးသိန္းေမာ္။ ။ “Netherlands ႏိုင္ငံက သူတို႔ႏုိင္ငံက ပင္လယ္ေရျပင္ထက္ နိမ့္ပါတယ္။ လူဦးေရကလည္း မ်ားေတာ့ သူတို႔က ဘာလုပ္သလဲ ဆိုေတာ့ လူေတြ ေနဖို႔အတြက္ ေရရွိေနတဲ့ ျမစ္ဝကၽြန္းေပၚေနရာ ေပၚမွာ ကုန္းေတြ တည္ၿပီးမွ လူေတြ ေနၾကတယ္ေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ သူတုိ႔က ကုန္းတကုန္းနဲ႔ တကုန္းလည္း သြားဖုိ႔လာဖို႔ အတြက္ တမံေလးေတြနဲ႔ ဆက္လိုက္တယ္။ အဲဒီလို ဆက္ရင္းဆက္ရင္းနဲ႔ သူတို႔ တမံရဲ့တဖက္က ပင္လယ္ေရ၊ တမံရဲ့ အတြင္းဘက္က ေရကို သူတို႔က ေဖါက္ထုတ္လိုက္တယ္။ ေဖါက္ထုတ္လိုက္ေတာ့ ေရမရွိတဲ့ အခ်ိန္မွာ ဒါကို စိုက္ပ်ိဳးေျမ ရတာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလိုနဲ႔ သူတို႔ ေနလာခဲ့ၾကတာ။”

“၁၉၅၃ ခုႏွစ္မွာ မုန္တိုင္းေၾကာင့္ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈေတြ ျဖစ္တယ္။ ျဖစ္တဲ့အခ်ိန္မွာ ခုနကဖံုးထားတဲ့ တမံေတြကလည္း ပ်က္စီးကုန္တယ္။ ကၽြဲႏြား တိရစာၦန္ေတြ အမ်ားႀကီး ေသတယ္။ ေနာက္ၿပီး လူေတြလည္း ဒုကၡေရာက္တာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ Dutch ေတြက နည္းပညာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေရွ႕တန္း ေရာက္ေနေတာ့ ဒါမ်ိဳးထပ္ၿပီး မျဖစ္ေစရဘူး ဆိုၿပီးေတာ့ သူတို႔က ႏွစ္ တေသာင္းမွာ တႀကိမ္ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ မုန္တိုင္းဒဏ္ကို ခံႏိုင္ေအာင္ ဆိုၿပီးေတာ့ ပင္လယ္ထဲမွာ တကယ့္ကို ကြန္ကရိေတြနဲ႔ ခိုင္ခိုင္မာမာ ကားေတြပါ သြားလို႔ ရတဲ့ တာႀကီးေတြ လုပ္ပစ္လိုက္တယ္။ သူတို႔က တသက္လံုး ေလာက္ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈေတြ ထပ္ၿပီး မျဖစ္ေတာ့ဘူးလို႔ တြက္ခဲ့တာကိုး။”

ဒါေပမယ့္ ေနာက္တခ်ီေရႀကီးေရလွ်ံမႈကို ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ ေက်ာ္မွာ တႀကိမ္ ထပ္ႀကံဳရပါတယ္။

ဦးသိန္းေမာ္။ ။“ ၁၉၉၃ နဲ႔ ၁၉၉၅ မွာ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈေတြ တခါျဖစ္လာတာေပါ့ေနာ္။ ဒါကေတာ့ ပင္လယ္ဘက္က ျဖစ္လာတာ မဟုတ္ဖူး။ ကုန္းေပၚက ျမစ္ေတြ ေရလွ်ံၿပီးေတာ့ ေရဝင္လာတာပါ။ ေနာက္ ျမစ္ေတြမွာလည္း ခုနေျပာတဲ့ တမံႀကီးေတြ တုပ္ထားတာ ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီတာေတြကို ေက်ာ္ၿပီးေတာ့ ေရဝင္လာတဲ့ အခ်ိန္မွာ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္မွာ လူေပါင္း တသိန္ခဲြေလာက္ ၿပီးေတာ့ ႏြားနဲ႔ တိရိစာၦန္ တသန္းေက်ာ္ကို ေဘးလြတ္ရာကို ေရႊ႕ေပးရတယ္။ ဒီအထဲမွာပဲ ႏြားနဲ႔ တိရိစာၦန္ တသိန္းေက်ာ္ က ေသသြားခဲ့တယ္။ သူတုိ႔ တြက္ထားတာက ႏွစ္ေပါင္း တေသာင္းမွာမွ တခါ ျဖစ္ရမယ္။ လံုၿခံဳၿပီလို႔ ထင္တာေပါ့ေနာ္။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ သူတို႔ ထင္သလို ျဖစ္မလာဘူး၊ ေရတကယ္ ဝင္လာေတာ့ သူတို႔ ထင္တာထက္ ပိုၿပီး ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ေဘးဒုကၡေတြ ခံစားရတယ္။”

အဲဒီအခ်ိန္မွာ သူတုိ႔လုပ္ရပ္ကို သူတို႔ ျပန္သံုးသပ္ၾကပါတယ္။ အစိုးရနဲ႔ ျပည္သူအျပင္၊ ႏိုင္ငံေရးသမား ေတြနဲ႔ ပညာရွင္ေတြပါမက်န္ အကုန္ပါဝင္ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကတာပါ။ သူတုိ႔ရဲ့ေတြ႔ရွိခ်က္က ဘာပါလဲ။

ဦးသိန္းေမာ္။ ။“Dutch လူမ်ိဳးဟာ သဘာဝကို ဆန္႔က်င္ၿပီးေတာ့ တည္ေဆာက္ေရးေတြ လုပ္တာမွာ တကမာၻလံုးမွာ သူက အေက်ာ္ၾကားဆံုး လူမ်ိဳး ျဖစ္ေပမယ့္ ဒီသဘာဝနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြ ျဖစ္ေအာင္ ေနဖို႔အတြက္ သူတုိ႔ မစဥ္းစားခဲ့ဘူး။ ေနာက္တခ်က္က သူတုိ႔ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ပ်က္စီးလာမႈနဲ႔ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ မိုးရြာခ်မႈေတြက မ်ားလာတယ္။ ေနာက္ပို္င္း ပိုဆိုးလာရင္ သူတို႔ အတြက္ ခံႏိုင္ရည္ မရွိဘူးေပါ့ေနာ္။”

“တာေတြကို သူတုိ႔ ဆက္ျမွင့္မယ္ ဆိုရင္ တာေတြက ျမင့္လာေလ၊ ႀကံ႕ခိုင္ေရးက နဲလာေလ။ တကယ္လုိ႔ သာ ေရၿဖိဳလို႔ရွိရင္ ဒီ့ထက္ပိုၿပီး ဆိုးတဲ့ ေဘးဒုကၡေတြ ႀကံဳရမယ္ ဆိုၿပီးေတာ့ သူတို႔က ဘာလုပ္မလဲ ဆိုၿပီး စဥ္းစားၾကတယ္။ အဲဒီလို စဥ္းစားတဲ့ အခ်ိန္မွာ ျမစ္ေတြနဲ႔ ယွဥ္တြဲၿပီး အတူေနဖို႔၊ သဘာဝ တရားနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြ ေနဖို႔ ပဲ ရွိေတာ့တယ္ ဆိုၿပီးေတာ့ ျမစ္ေတြ အတြက္ ေနရာပို ေပးဖို႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္တယ္ ေပါ့ေနာ္။”

“အဲဒီေတာ့ ျမစ္ေတြကို တူးေဖၚတယ္၊ ျမစ္ေၾကာင္းေတြကို ခ်ဲ႕တယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တမံေတြကို ကုန္းဖက္ကို ဆုတ္ေပးတယ္။ ေနာက္ၿပီး မိုးရြာလာလို႔ ရွိရင္ မိုးေရထိန္းစရာ မိုးေရေလွာင္စရာ ကန္ႀကီးေတြ၊ ေနရာႀကီးေတြကို ဖန္တီးေပးတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီေတာ့ သူတို႔က ေရအတြက္ ေနရာေတြကို လုပ္လိုက္တယ္။ ဒီစီမံကိန္းကို သူတို႔ ေခၚလိုက္တဲ့ နံမယ္ကေတာ့ Room for the river ျမစ္အတြက္ ေနရာေပးပါ ေပါ့ေနာ္။”

ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္လည္း ဒီလို ျမစ္ကိုေနရာေပးဖုိ႔ သိပ္ကို လုိအပ္ေနတာပါ။

ဦးသိန္းေမာ္။ ။“ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာျပည္မွာကလည္း ေခ်ာင္းေတြ ျမစ္ေတြက သဲႏုန္းေတြ ပို႔တာက အေတာ္ေလးကို ဆိုးေနၿပီ။ အဲဒီေတာ့ မိုးမွာ ေရလွ်ံတယ္။ ေႏြမွာ ေရမရွိဘူး။ ျမစ္ေၾကာင္းထဲမွာ သြားဖုိ႔ လာဖုိ႔ေတာင္ အဆင္မေျပေတာ့ဘူး ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီေတာ့ ျမစ္ေၾကာင္းကို ေဖၚမွ ရမယ္။ ျမစ္ေၾကာင္းကို ေဖၚမယ္ ဆိုရင္ အဓိက လုပ္ရမယ့္ နည္းလမ္းက သဲႏုန္းေတြ တူးတာေပါ့။ ေသာင္တူးစက္ လုိ႔ေခၚတဲ့ Dredger ေတြနဲ႔ တူးရမယ္ေပါ့။ အခု ကမာၻ႔ဘဏ္နဲ႔ တြဲၿပီး လုပ္ေနတဲ့ ဧရာဝတီျမစ္ေၾကာင္း ဘက္စံု စီမံကိန္းမွာေတာင္ ဧရာဝတီ ျမစ္ႀကီး တခုလံုးကို မလုပ္ႏိုင္ဘူး။ မႏၱေလးနဲ႔ ေညာင္ဦး ၾကားမွာပဲ အကန္႔ အသတ္နဲ႔ လုပ္ေနရတယ္။ အဲဒီေတာ့ ျမစ္ဆံုကေန ပင္လယ္အထိ ဧရာဝတီ ျမစ္ရဲ့ ျဖတ္ပိုင္း ကို ဆြဲမယ္ ဆိုရင္ အတက္အက်ေတြနဲ႔ ေတာ္ေတာ့္ကို ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ျမင္ေနရတာ။ ျမစ္ေၾကာင္းက ေရစီးကို ေခ်ာေခ်ာ ေမြ႕ေမြ႕ျဖစ္ေအာင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ညွိေပးရမယ္။ ေရအတြက္ စီးစရာ ေနရာ အလံုအေလာက္ ျဖစ္ေအာင္လည္း လုပ္ရမယ္။ ဆိုလိုတာက ျမစ္ေၾကာင္းကို မေဖၚလို႔ကို မရဘူး။”

“ဧရာဝတီေရာ၊ ခ်င္းတြင္းေရာ၊ စစ္ေတာင္းေရာ၊ သံလြင္ေရာ အကုန္လံုးက ဆိုးေနတာေပါ့ေနာ္။ ျမစ္ေၾကာင္း ထိန္းသိမ္းေရး ဆိုတာ ဥပမာ နယ္သလန္ႏိုင္ငံကို ၾကည့္လိုက္ ျမစ္ေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အလုပ္ေတြက ေန႔တိုင္းကို ရွိေနတာ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဆီမွာ ျမစ္ေၾကာင္း ထိန္းသိမ္းေရးက ဘယ္ေနရာမွာမွ မေတြ႔ရဘူး။ အဲေတာ့ မလုပ္လို႔ ရွိရင္ ေနာင္ အေျခအေနက ဒီထက္ ပိုပို ဆိုးလာမွာကိုး။ အဲဒီေတာ့ ဒါကို တတ္ႏိုင္သမွ် ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ လုပ္ဖုိ႔ လိုေနၿပီ။”

ေသာင္တူးစက္္္္နဲ႔ တူးေဖၚတာဟာ ကုန္က်စားရိတ္သိပ္ႀကီးတာမို႔ စားရိတ္သက္သာႏုိင္တဲ့ နည္းကို စဥ္းစားဖုိ႔လည္း အႀကံေပးပါတယ္။

ဦးသိန္းေမာ္။ ။“ဒီေသာင္တူးစက္ေတြက ဒီဇယ္ဆီနဲ႔ ေမာင္းတယ္။ တကယ္လို႔သာ ဒီဇယ္ဆီကို သံုးရမယ္ ဆိုရင္ နဲတဲ့ကုန္က်စားရိတ္ေတြ မဟုတ္ဘူး။ ဒီေတာ့ ျမစ္ေၾကာင္းထဲမွာ ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ဆိုလာပါဝါ ေနစြမ္းအင္ ထုတ္ႏိုင္ေအာင္ သေဘာၤာႀကီးေတြ ေဆာက္ၿပီး အဲဒီအေပၚမွာ တင္။ တင္ၿပီးမွ ေသာင္တူးစက္ကို လွမ္းၿပီးေတာ့ စြမ္းအင္ေပးမယ္ ဆိုရင္ တေန႔လံုး အလုပ္လုပ္လုိ႔ ရတယ္။ မိုးတြင္းမွာေတာ့ ေရကလည္း တက္ေနေတာ့ အလုပ္ကေတာ့ ဒီေလာက္ ရွိမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေႏြမွာ ဆိုရင္ ေနေရာင္က အျပည့္အဝ ရမယ္။ ျမစ္ေၾကာင္းကလည္း တိမ္သြားတာ ဆိုေတာ့ ေသာင္တူးစက္ေတြ အလုပ္လုပ္လို႔ ရတယ္။ ဒါဟာ တကယ္လည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္း ဆိုေတာ့ လွ်ပ္စစ္အားနဲ႔ ေမာင္းတဲ့ ေသာင္တူးစက္ေတြ ကလည္း ေပၚေနၿပီး ဆိုလာျပား မ်ားမ်ား၊ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သာ တပ္မယ္ဆိုရင္ ေလာေလာဆယ္၊ စြမ္းအင္ကို ထုတ္ေပးလို႔ လည္း ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ စဥ္းစားၾကဖို႔ သင့္ၿပီေပါ့ေနာ္။

ျမစ္ေၾကာင္းအတြက္ ေနရာေပးရာမွာ အင္းအိုင္၊ တာတမံေတြရဲ့ အေနထားကလည္း အေရးပါပါတယ္။

ဦးသိန္းေမာ္။ ။“ အရင္ အဂၤလိပ္ေခတ္က တာေတြကို အကန္႔အသတ္နဲ႔ ေဆာက္ခဲ့တယ္။ အင္းေတြလည္း ရွိတယ္။ ေတာင္သမန္အင္းလိုမ်ိဳး၊ ေနာက္ ဧရာဝတီ တိုင္းမွာလည္း အင္းေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္။ ဒီအင္းေတြက မိုးတြင္းမွာ မိုးမ်ားလာရင္ ေရခိုစရာ ေနရာေတြ ေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ငါးေတြ ပြါးဖုိ႔လည္း အဆင္ေျပတယ္။ ေနာက္ ေရျပန္က်သြားခ်ိန္မွာ ျမစ္ထဲနဲ႔ အင္းထဲမွာ ငါးေတြ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ သြားဖို႔ ပြါးမ်ားဖုိ႔လည္း အခြင့္ေရးရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ အခုအခ်ိန္မွာ အဲဒီလို မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ တာေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးပတ္တယ္။ စပါးစိုက္ရေအာင္ တာေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳး ပတ္ၿပီးမွ ငါးကန္ေတြ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ အင္းေတြထဲကို ခုနလို ေရမဝင္ေတာ့ဘူး။”

“အဲဒီေတာ့ ဘာျဖစ္သလဲ ဆိုေတာ့ ဧရာဝတီျမစ္က ေရက ပိတ္ထားတဲ့အတြက္ ဒီကန္႔သတ္ထားတဲ့ လမ္းေၾကာင္းထဲမွာပဲ မလံုမေလာက္ စီးရတယ္။ အဲဒီေတာ့ မိုးအခါမွာ ျဖန္႔ၿပီးေတာ့ စီးတဲ့အတြက္ ေရႀကီးေရလွ်ံတာေတြ ျဖစ္တယ္။ ေနာက္တခါ ဧရာဝတီ တုိင္းမွာလည္း စပါးစိုက္တာက ႏံုးေျမေတြက အစ ေရမဝင္ေတာ့ မရေတာ့ဘူး။ အဲဒီေတာ့ တာတမံေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း ျမစ္အတြက္ ေနရာေပးပါ အစီအစဥ္ေအာက္မွာ တကယ္လိုအပ္ရဲ့လား၊ တကယ္ အက်ိဳးရွိရဲ့လား။ အက်ိဳးမရွိ မလိုအပ္တဲ့ တာတမံေတြ ကိုလည္း ဖ်က္မယ္။ ေနာက္ကို ဆုတ္ေပးမယ္။ ျမစ္အတြက္ ေနရာ ပိုရေအာင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က လုပ္ေပးရမယ္။

ဦးသိန္းေမာ္ရဲ့ ေျပာၾကားခ်က္နဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္အတြက္ သိပၸံနဲ႔ နည္းပညာက႑ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားလိုက္ပါရေစ။

XS
SM
MD
LG