သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ထိန္ပင္အမႈိက္ပံုမီး အပိုင္း (၁) သြားကူသင့္မကူသင့္


dumping site fire in Hlain Thaya Township

လိႈင္သာယာ ထိန္ပင္အမိႈက္ပံုမီးက ဘယ္လို အႏၱရာယ္ေပးႏုိင္တယ္၊ မီးေလာင္ေနတဲ့ ေနရာကို ေဒသခံေတြ သြားသင့္မသင့္ မီးသတ္သမားေတြအတြက္ တာဝန္ရွိသူေတြ ဘာလုပ္ေပးသင့္တယ္ ဆိုတာေတြကို ဒီတပတ္မွာ ေျပာျပေပးမွာပါ။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

အစိုးရရဲ့ဖိတ္ၾကားခ်က္နဲ႔ ၂၀၁၇ မွာ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းစီမံခန္႔ခြဲမႈလုပ္ဖို႔ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို လာေရာက္ဆန္းစစ္တဲ့ နယ္သာလင္ပညာရွင္အဖြဲ႔က အစိုးရနဲ႔ သက္ဆုိင္ရာ ၿမိဳ႕နယ္ စည္ပင္သာေရး အာဏာပိုင္ေတြၾကား အဆက္ျပတ္ေနတာကို ေထာက္ျပခဲ့ၿပီး ဝန္ထမ္းစြမ္းေဆာင္ရည္ျမွင့္တင္ေပးဖုိ႔နဲ႔ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းအမ်ားဆံုးထြက္တဲ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ကို ပထမဆံုးအာရံုစိုက္ဖို႔ အႀကံေပးခဲ့ပါတယ္။

စြန္႔ပစ္ပစၥည္းက႑အတြက္ သီးသန္႔ဥပေဒမရွိေသးပဲ စံနစ္တက် စီမံခန္႔ခြဲမႈ မလုပ္ႏုိင္ေသးတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြ မီးေလာင္ၿပီးထြက္လာတဲ့ မီးခိုးေတြေၾကာင့္ ေလထုညစ္ညမ္းတဲ့ အႏၱရာယ္နဲ႔ လက္ေတြ႔ႀကံဳေနရတာကေတာ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ႀကီးပါ။

တေန႔ကို အမႈိက္တန္ခ်ိန္ တေထာင္ေက်ာ္စြန္႔ပစ္ေနတဲ့ ဧက ၃၀၀ က်ယ္ဝန္းတဲ့ ရန္ကုန္က အႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ ထိန္ပင္အမိႈက္ပံုဟာ သူ႔သဘာဝအတိုင္း အတြင္းလိႈက္ၿပီး ၂၀၁၈ ဧၿပီလ ၂၁ ရက္ေန႔မွာ မီးစေလာင္ခဲ့ၿပီး ခုထိမညွိမ္းႏိုင္ေသးပါဘူး။

အမႈိက္ပံုမီးေလာင္တဲ့အတြက္ ဘယ္လိုအႏၱရာယ္ရွိတဲ့ ပစၥည္းေတြ ထြက္ေနတယ္ဆိုတာကို သိရေအာင္ ဒီအမႈိက္ပံုမွာ ဘာပစၥည္းေတြပံုထားတယ္ ဆိုတာကို သိဖုိ႔ လိုတယ္လုိ႔ သဘာဝဝန္းက်င္အင္ဂ်င္နီယာ ေဒၚေအးေအးၾကည္က ေျပာပါတယ္ ။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။ “ဒါကိုသိဖို႔ဆိုရင္ ဘာေတြ ပံုထားသလဲ ဆိုတာကို သိဖို႔ လိုပါတယ္။ ခန္႔မွန္းရတာကေတာ့ ျမဴနီစပယ္က သိမ္းထားတဲ့ အမႈိက္ပံု ဆိုရင္ေတာ့ ထံုးစံရွိေလ့ရွိတာေတြက ဖန္ကြဲ၊ မွန္ကြဲ၊ သတၱဳေတြ ပါမယ္။ အီလက္ထေရာနစ္၊ သံ၊ သံမဟုတ္တဲ့ သတၱဳ၊ ပလပ္စတစ္ေတြ၊ ေနာက္ အထည္အလိပ္ေတြ၊ ေနာက္ သစ္သားပါမယ္။ ေနာက္ စားကၽြင္းစားက်န္ေတြ၊ အရြက္တို႔၊ သစ္ပင္တို႔ ဒီ ေျမႀကီးလည္း ပါရင္ပါမယ္။ ေက်ာက္တံုးတို႔၊ ကြန္ကရိတို႔၊ ရာဘာတို႔၊ သားေရတုိ႔ အကုန္ပါရင္ ပါမွာေပါ့ေနာ္။”

ဒီအမႈိက္ေတြပံုထားတဲ့ ဖို႔ေျမေတြဟာ မီးမေလာင္ပဲ ဒီအတုိင္းရွိေနခ်ိန္မွာေတာင္ အဆိပ္သင့္ ဓါတ္ေငြ႔ေတြ ထြက္ေလ့ရွိတာျဖစ္ၿပီး မီးေလာင္တဲ့အခါ အေျခေနက ပိုဆိုးေစပါတယ္။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။ “သူတုိ႔က ဒီအတိုင္းပံုထားရင္ကို ဓါတ္ေငြ႔ထြက္တယ္။ ဒီဖို႔ေျမက ထြက္တဲ့ ဓါတ္ေငြ႔ေပါ့ေနာ္။ ဘာလို႔လည္း ဆိုေတာ့ သူက ပါလာတဲ့ ေအာ္ဂဲနစ္ပစၥည္းေတြက ဓါတ္ေျပာင္းၿပီး မီသိန္းဓါတ္ထြက္တယ္။ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္လည္း ထြက္တယ္။ မီသိန္းက ၄၅ ကေန ၆၀ % ၊ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္က ၄၀ ကေန ၆၀ ေလာက္ ထြက္တယ္။ ၿပီးေတာ့ အမိုးနီးယားတို႔ ေအာက္ဆီဂ်င္တို႔၊ ဟိုက္ဒရိုဂ်င္တို႔၊ ဆာလ္ဖိုက္ေတြလည္း နဲနဲထြက္တယ္။ ကာဗြန္မိုေနာက္ဆိုက္ လည္း နဲနဲ ထြက္တယ္။ အခု ေျပာေနတာက ထုထည္အရေပါ့။ ဒီလိုထြက္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီဟာေတြက ေလထုထဲ ေရာက္သြားတယ္။”

“မီးမေလာင္ရင္ေတာင္မွ သူက ဓါတ္ေငြ႔က ထြက္တယ္။ ေနာက္ၿပီး အဲဒီထဲမွာ ဟိုက္ဒရိုကာဗြန္ဆိုတာလည္း ပါတယ္။ အဲဒါေတြက မ်ားလာလို႔ ရွိရင္ လူေတြ ဒုကၡေရာက္တယ္။ အခုလို မီးေလာင္တဲ့ အခါက်ေတာ့ ကာဗြန္မိုေနာက္ဆိုက္၊ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ေတြ ေျပာင္းသြားတာ အမ်ားႀကီးပဲ။ ေနာက္တခ်က္ အဆိုးဆံုးက အမႈန္အမႊားေလးေတြ အရမ္းထြက္တယ္။ အဲဒီအမႈန္အမႊားေလးေတြ ေလထုထဲမွာ မ်ားလာရင္ အင္မတန္ က်န္းမာေရး ထိခိုက္တယ္။”

“အဲဒါအျပင္ ေနာက္တခ်က္က ေပၚလီစိုင္ကလစ္ ေအရိုမက္တစ္ ဟိုက္ဒရိုကာဗြန္ ( polycyclic aromatic hydrocarbons ) ဆိုတဲ့ PAH ဆိုတာ ရွိတယ္။ သစ္သားပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အမိႈက္ေတြကိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ မီးရိႈ႕လို႔ရွိရင္ ထြက္လာတယ္။ သူက တကယ္လို႔ ခႏၶာကိုယ္ထဲ ေရာက္သြားလို႔ ရွိရင္ အသြင္နဲနဲ ေျပာင္းသြားၿပီးေတာ့မွ ကင္ဆာေတြ ဘာေတြ ျဖစ္တတ္တယ္။ တကယလို႔ အဲဒီအမႈိက္ထဲမွာ ပလပ္စတိတ္ ဘာညာပါရင္လည္း ပလပ္စတိတ္က ကလိုရင္းပါတဲ့ ပလပ္စတိတ္ PVC (Polyvinyl chloride) လို ပလပ္စတိတ္မ်ိဳး ဆိုရင္ အဲဒီက ကလိုရင္းရယ္၊ ျပည့္ဝစြာ ေလာင္ကၽြမ္းမႈ မရတာရယ္၊ အဲဒီမွာေနာက္ၿပီးေတာ့ သံတိုသံစ ေလးေတြရွိရင္ သံတိုသံစေတြက ဓါတ္ကူပစၥည္း ျဖစ္ၿပီးေတာ့ သူကလည္း dioxin ဒိုင္ေအာက္ဆင္တို႔ furan ဖ်ဴရန္တို႔ ထြက္တယ္။ ေလထု အရည္အေသြးက လံုးဝကို ေလ်ာ့က်သြားၿပီ။ အရမ္းဆိုးဝါးေနတယ္။ အမႈန္အမႊားကိုယ္တုိင္ကကို ခႏၶာကိုယ္ထဲ ေရာက္သြားရင္ အဆုပ္ေရာဂါ၊ ႏွလံုးေရာဂါ ရွိတဲ့လူေတြဆိုရင္ အင္မတန္မွ အႏၱရာယ္ ရွိတယ္။ ေနာက္ ကာဗြန္မိုေနာက္ဆုိက္တို႔ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ဆို႔ ဆိုတာကလည္း မ်ားသြားရင္ သတိေတြ ဘာေတြ လစ္သြားႏိုင္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔ အႏၱရာယ္ ရွိေနပါတယ္။”

ဒီအမႈိက္စြန္႔ပစ္တဲ့ ေနရာကို အခုဆိုရင္၊ မီးသတ္သမားေတြ၊ ေနာက္ မီးသတ္သမားေတြကို အကူညီေပးဖို႔ လူေတြ သြားတယ္။ ဆိုေတာ့ အမႈိက္ပံု မီးေလာင္တာကို မီးၿငိမ္းေအာင္ ကူညီတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ ဘယ္လို လုပ္ၾကသလဲ ဒီမွာေရာ ဘာေတြ လုပ္သင့္သလဲ ေျပာျပေပးပါ။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။ “ဟုတ္ကဲ့။ ဒါကလည္း က်မကိုယ္တုိင္ ေတြ႔ခဲ့ဘူးပါတယ္။ Ohio ျပည္နယ္ Rumpke ဆိုတဲ့ ေျမဖုိ႔ေတာင္ကို က်မက သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ ပတ္သက္တာကို ၾကည့္ေပးဖုိ႔ သြားတဲ့အခါမွာ ေျမေတာင္ႀကီးက မီးေလာင္ေနပါတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳး အမိႈက္ေတြ ပံုထားရင္ မီးက အၿမဲတမ္း ေလာင္တာပါပဲ။ ဒါ ထံုးစံ ျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ သူတို႔က တခါထည္း အဲဒီေနရာကို ႀကိဳးေတြ ကာခ်လိုက္ၿပီးေတာ့ လူေတြကေတာ့ ဘယ္ေနရာပဲ လာႏုိင္တယ္။ ဘယ္ေနရာကိုေတာ့ မလာႏိုင္ဘူး၊ ဆိုၿပီးေတာ့ မီးသတ္ကားေတြေရာ။

ေနာက္ၿပီးေတာ့ အေရးေပၚဌာနေပါ့။ သူတုိ႔မွာ အေရးေပၚ ျဖစ္လာၿပီ ဆိုရင္ လုပ္ဖို႔ အစီစဥ္ခ်ထားတဲ့ အဖြဲ႔ေတြ ရွိပါတယ္။ သူတို႔က သိပါတယ္။ အေရးေပၚ ျဖစ္လာရင္ ဘာလုပ္ရမလဲ ဆိုတာကို။ အဲဒီအဖြဲ႔ေတြက အကုန္ေရာက္ေနပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တာဝန္မရွိတဲ့လူကို ေပးမဝင္ပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လည္း ဆိုေတာ့၊ ဒီမီးေဘးမွာ ဘယ္လို ေရွာင္ရမယ္။ မီး မွာ ဘာအႏၱရာယ္ေတြ ရွိသလဲ၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အဲဒီအမႈိက္ပံုက ထြက္လာတဲ့ အခိုးအေငြ႔ေတြက ဘာေတြ ရွိသလဲ။ ဆိုတာ ဘယ္သူမွ မသိၾကဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ သူတုိ႔က ေပးမဝင္ပါဘူး။”

“အခု ဒီမွာ ျဖစ္ေနတာက လူေတြက မီးသတ္သမားမ်ားကို ဂရုဏာ ျဖစ္တယ္။ သူတုိ႔ကလည္း အင္မတန္မွ သနားစရာ ေကာင္းပါတယ္။ သူတို႔မွာလည္း ၾကည့္ရတာ၊ လံုေလာက္တဲ့ ကာကြယ္တဲ့ အဝတ္က အစ၊ မ်က္ႏွာဖံုး၊ ႏွေခါင္းစည္းကအစ၊ လိုအပ္တဲ့ ဓါတ္ေငြ႔ကာမ်က္ႏွာဖံုး အစံုေပါ့ေလ။ အဲဒါေတြက အားနဲေနတဲ့ ပံုေပၚပါတယ္။ ေနာက္ သူတို႔ကိုၾကည့္ရတာလည္း အင္မတန္ ပင္ပန္းေနပါတယ္။ အဲဒီအခါ လူေတြက သြားပါတယ္။ သြားတဲ့အခါမွာ တစ္အခ်က္က ဘာမွန္းမသိတဲ့ အခိုးအေငြ႔ေတြ အျပည့္ရွိတဲ့ ေနရာကို သြားတဲ့အတြက္ ကိုယ့္ရဲ့ က်န္းမာေရးလည္း ထိခုိက္ပါတယ္။ မေတာ္လို႔ ရွိရင္ အားျပတ္လဲမွာတို႔၊ အသက္ရႈမရမွာတို႔၊ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေနာက္တခ်က္ကလည္း မီး အႏၱရာယ္ ရွိပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔ တကယ္လို႔ ေထာက္ပံ့ခ်င္တယ္ ဆိုလို႔ ရွိရင္ မီးသတ္ဌာနကပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ တျခားအစိုးရ ဌာန ေတြနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီးေတာ့ အဲဒီတာဝန္ရွိသူကပဲ မီးသတ္ကလူေတြနဲ႔ ဘယ္လိုအဝင္အထြက္ ရွိမယ္ ဆိုတာကို လုပ္သင့္ပါတယ္။ ေနာက္တခ်က္ကလည္း အစားအေသာက္ ေဘးကင္းဖို႔လည္း လိုပါတယ္။ ဒီလို အစားအေသာက္ေတြ သူတုိိ႔အတြက္ ထားေပးမယ့္ ေနကလည္း ျပင္းတဲ့အခါက်ေတာ့ ျပႆနာ ရွိတယ္။ ေနာက္ မီးသတ္သမားမ်ား အေနနဲ႔လည္း ဒီလိုဖုန္ေတြၾကားမွာ မစားသင့္ပါဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လည္း ဆုိေတာ့ ဒီ PAH ေတြ ဘာေတြ ဆိုတာ ဒီၾကပ္ခိုးေတြ ဘာေတြေပၚမွာ ေပါင္းၿပီး လာတာပါ။ လူ႔ခႏၶာကိုယ္ထဲ ေရာက္သြား တဲ့အခါ ကင္ဆာေတြ ဘာေတြလည္း ျဖစ္ႏုိင္တယ္ေပါ့။”

ကယ္ဆယ္ကူညီဖို႔အတြက္ သင္တန္းမရွိထားတဲ့လူ မဆိုင္တဲ့လူ မသြားရဘူးေပါ့။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။ “ဟုတ္ကဲ့ မသြားရပါဘူး။ ဘာလို႔လည္း ဆိုေတာ့ အႏၱရာယ္ ရွိလို႔ပါ။”

ခုလို အမႈိက္ပံုမီးကို ၿငိမ္းသတ္ေနတဲ့ မီးသတ္သမားေတြအတြက္ အစိုးရနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္အဖြဲ႔အစည္းေတြက အျပည့္အဝ တာဝန္ယူေပးဖို႔လိုသလို ဒီမီးေလာင္မႈကို စစ္ဆင္ေရး အသြင္နဲ႔ ျပတ္ျပတ္သားသား စီမံခန္႔ခြဲဖို႔ လိုတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။ “မီးသတ္သမားေတြ လုပ္ငန္းတာဝန္ ထမ္းေဆာင္တဲ့အခါ တာဝန္ကို အျပည့္အဝ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ေအာင္ သူတုိ႔ရဲ့ အသက္အႏၱရာယ္၊ ေနာက္ က်န္းမာေရး မထိခိုက္ေအာင္၊ သူတုိ႔ လုပ္ငန္း လုပ္တဲ့ ေဆာင္ရြက္တဲ့ ဌာနေတြက ပံ့ပိုးေပးရမယ္။ အထူးသျဖင့္ အေရးေပၚ သူတို႔ အတြက္ လုိအပ္တဲ့ အစားအေသာက္ကအစ၊ ေရကအစ၊ သူတို႔ နားေနဖုိ႔က အစ အကုန္လံုးကို စီမံကို စီမံေပးရမယ္။ ပင္ပန္းေအာင္မလုပ္သင့္ဘူး။ ဘာလို႔လည္း ဆိုေတာ့ ပင္ပမ္းလို႔ရွိရင္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြ မွားတတ္တယ္။ မျဖစ္သင့္တာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အစိုးရဌာနမွာလည္း သက္ဆိုင္ရာ တာဝန္ရွိတဲ့သူက commander ေခါင္းေဆာင္ သေဘာမ်ိဳးနဲ႔ တခါထည္း၊ အကုန္အာဏာသိမ္းထားရမယ္။

အေရးေပၚ အေျခေန မွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အားလံုးကို စစ္ဆင္ေရးအသြင္ တိုက္ပြဲလုပ္သလို၊ ဥပမာ မီးသတ္သမားေတြက ဘယ္သူေတြ ဘယ္လို လုပ္မယ္၊ ေနာက္ပိုင္းမွာ ရိကၡာ ပံ့ပိုးတာက အစ အားလံုးကို စစ္ဆင္ေရး အသြင္ လုပ္ေပးရပါမယ္။”

သဘာဝ ဝန္းက်င္အင္ဂ်င္နီယာ ေဒၚေအးေအးၾကည္ရဲ့ ေျပာၾကားခ်က္နဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္အတြက္ သိပၸံနဲ႔ နည္းပညာက႑ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားလိုက္ပရေစ။ ေနာက္တပတ္မွာေတာ့ အမိႈက္ပံုမီး အႏၱရာယ္ကို ဘယ္လိုကာကြယ္သင့္တယ္ဆုိတာ ဆက္ၿပီး ေျပာျပေပးပါ့မယ္။

XS
SM
MD
LG