သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

သဘာဝေတာရိုင္း ေဘးမဲ့ေတာ Sanctuary အျဖစ္ ထိမ္းသိမ္းဖို႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ အင္းေလးေဒသဟာ wetland လို႔ေခၚတဲ့ စိမ့္ေျမ အရပ္ပါ။ ရွမ္းျပည္ေတာင္ပိုင္း ေတာင္ႀကီးခရိုင္ ေညာင္ေရႊ၊ ပင္ေလာင္းနဲ႔ ဖယ္ခံုၿမိဳ႕နယ္ေတြမွာ ၆၄၂.၃၂ စတုရန္းမိုင္ အက်ယ္ကို ေဘးမဲ့ေတာအျဖစ္ ၁၉၈၅ ခုႏွစ္မွာ စတင္သတ္မွတ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ASEAN Heritage Parks အာဆီယံ အေမြအႏွစ္ ဥယာဥ္ တခု အျဖစ္ သတ္မွတ္တာ ခံခဲ့ရပါတယ္။ ၂၀၁၅ ဇြန္လထဲမွာေတာ့ ယူနက္စကိုက ဇီဝ အဝန္းနယ္ေျမ World Network of Biosphere Reserves ထိမ္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ဖို႔ သတ္မွတ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

အင္းေလးကန္ဟာ ၄၅ စတုရန္းမိုင္ က်ယ္ဝန္းၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဒုတိယအႀကီးဆံုး ကန္ႀကီးတခု ျဖစ္ပါတယ္။ ကန္အရြယ္ပမာဏ သိပ္မႀကီးေပမယ့္ ကမာၻေပၚမွာ ဘယ္ေနရာမွာမွ မေတြ႔ရတဲ့ ငါးမ်ိဳးစိတ္ေတြ၊ ခရုမ်ိဳးစိတ္ေတြ ရွင္သန္တဲ့ ေနရာ ျဖစ္ပါတယ္။ စိမ့္ေျမေပ်ာ္ ငွက္အမ်ိဳး ၉၀၊ ေနေရာင္ျခည္ ေကာင္းေကာင္းရတဲ့ သစ္ေတာမွာေနတဲ့ ငွက္မ်ိဳးစိတ္က ၂၅၅မ်ိဳး၊ ငါးမ်ိဳးစိတ္ ၅၉မ်ိဳး၊ လိပ္မ်ိဳးစိတ္ ၃ မ်ိဳး၊ လိပ္ျပာမ်ိဳးစိတ္ေပါင္း ၉၄ မ်ိဳး၊ တြားသြားသတၱဝါေတြနဲ႔ အပင္မ်ိဳးစိတ္ အမ်ားအျပား ရွိေနၿပီး အဲဒီထဲမွာ သစ္ခြမ်ိဳးေပါင္း ၁၈၄ မ်ိဳး၊ ေရေမွာ္မ်ိဳးက ၁၂ မ်ိဳးေလာက္ ရွိေနတာပါ။

အခုလို အဖို႔တတန္ ေစာင့္ေရွာက္ဖို႔ လိုေနတဲ့ အင္းေလးေဒသမွာ သဘာဝဝန္းက်င္ ထိခိုက္မႈေတြ ရွိေနတယ္လို႔ သဘာဝဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ အင္ဂ်င္နီယာ ေဒၚေအးေအးၾကည္က ေျပာပါတယ္။

အင္းေလးကန္ သဘာဝဝန္းက်င္ ပ်က္စီးမႈေတြထဲမွာ ေရထုုထဲ ၾသဇာဓါတ္ညစ္ညမ္းမႈ ျဖစ္ ေနတာကိုု စိိုုးရိမ္ဖြယ္ေတြ႔ေနရသလိုု၊ ကန္ေရထုု ေလ်ာ့ပါးလာေနတာ၊ ႏံုုးျပသနာနဲ႔ solid waste မစင္အညစ္အေၾကး စံနစ္တက် စြန္႔ပစ္မႈမရွိတာ၊ ျပန္လည္ထိမ္းသိမ္းေရးအတြက္ အသိပညာျဖန္႔ေဝမႈ ေကာင္းေကာင္းမရွိတာ ေတြဟာ ေဒသအတြက္ စိုုးရိမ္စရာေတြပါ။

အင္းေလးမွာ လူလုုပ္ ကၽြန္းေမ်ာစိုုက္ခင္းေတြ ရွိပါတယ္။ စိုုက္ခင္းထဲက အပင္ေတြ အဟာရအတြက္ ေကၽြးတဲ့ ဓါတ္ေျမၾသဇာေတြဟာ ကန္ေရထဲ တိုုက္ရိုုက္ဝင္သြားတာမိုု႔ ဓါတ္ေျမၾသဇာထဲက ႏိုုက္ထရိုုဂ်င္နဲ႔ ေဖါ့စဖိတ္ဓါတ္ေတြလည္း ကန္ထဲေရာက္ကုုန္ၿပီး ၾသဇာဓါတ္ ညစ္ညမ္းမႈကိုု ျဖစ္ေစပါတယ္။

ေနာက္ ကန္ေရကိုု ညစ္ႏြမ္းေစတဲ့ ျဖစ္ရပ္က ႏံုုးတင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကန္ရဲ့ ေျမာက္နဲ႔ အေနာက္ဖက္ ေရေဝကုုန္းတန္းေတြကေန ကန္ထဲဝင္တဲ့ ေရဟာ အဲဒီေဒသတြင္း သစ္ေတာ ျပဳန္းတီးမႈေၾကာင့္ ေျမဆီလႊာေတြ မထိမ္းႏိုုင္ပဲ ႏံုုးအႏွစ္ေတြ ပါေနတာပါ။ အခုုလိုု သဘာဝဝန္းက်င္ ပ်က္စီးမႈေတြ အျပင္ လူေတြရဲ့ လုုပ္ရပ္ေၾကာင့္လည္း ႏံုုး ျပသနာ ရွိေနတာပါ။

ဒီျပသနာေတြေျဖရွင္းႏိုုင္ဖုုိ႔ ကန္ပါတ္ဝန္းက်င္ ေျမကိုု ထိမ္းသိမ္းေပးရမွာ ျဖစ္ၿပီး ေျမကိုု ဘယ္လိုု အသံုုးခ်ရမယ္ ဆိုုတာကိုု အစိုုးရက ႀကီးၾကပ္ၿပီး စီမံခန္႔ခြဲ ေပးဖိုု႔ လိုုပါတယ္။

ေဟာ္တယ္နဲ႔ ခရီးသြားလုုပ္ငန္းက မ်က္စိက်တဲ့ အင္းေလးမွာ အသစ္ ေဆာက္လုုပ္ တဲ့ အေဆာက္အဦးေတြ ေပၚလာေနတာမိုု႔ ေဆာက္လုုပ္ေရးအတြက္ ေျမတူးရာက ႏံုုး တင္တဲ့ ျပသနာအျပင္ မလွမ္းမကမ္းက တီက်စ္ ေက်ာက္မီးေသြးမိုုင္းက ရတဲ့ ညစ္ညမ္းမႈေတြက ဝန္းက်င္ကိုု အထိခိုုက္ေစဆံုုး ျဖစ္ပါတယ္။ စက္ေလွေတြက က်တဲ့ စက္ဆီေတြ ေၾကာင့္လည္း ေရထုု ညစ္ညမ္းမႈ ေတြ႔ရပါတယ္။

အင္းေလးေဒသကိုု ယူနက္စကိုက ဇီဝ အဝန္းနယ္ေျမ အျဖစ္ ထိမ္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ဖို႔ သတ္မွတ္ရံုုနဲ႔ မၿပီးပါဘူး။ ေဒသခံေတြနဲ႔အတူ အားလံုုးပါဝင္ စုုေပါင္းၿပီး ဝိုုင္းဝန္းေစာင့္ေရွာက္မွ ထိေရာက္မႈ ရွိမွာျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG