သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

မဲေခါင္လူငယ္ တီထြင္မႈၿပိဳင္ပြဲ (အပိုင္း ၂ )


Lancang- Mekong (YICMG Part 2)

မဲေခါင္ေဒသဖြံ႔ၿဖိဳးေရးအတြက္ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ ၿပိဳင္ပြဲကို လူငယ္ေတြ စိတ္ဝင္စားလာေအာင္ ဘာေတြ လုပ္ေနပါသလဲ။ ၿပိဳင္ပြဲအကဲျဖတ္တဦးျဖစ္တဲ့ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္က ပါေမာကၡ ေဒါက္တာ စိမ္းလဲ့ေအးက ေျပာျပေပးမွာပါ။

မဲေခါင္လူငယ္ တီထြင္မႈၿပိဳင္ပြဲ
please wait

No media source currently available

0:00 0:07:11 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ျမန္မာအပါအဝင္ မဲေခါင္ေဒသတြင္း ၆ ႏုိင္ငံရဲ့ YICMG (Youth Innovation Competition on Lancang- Mekong Region’s Govenance and Development) ေခၚ လန္ခ်န္း-မဲေခါင္ေဒသ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး လူငယ္မ်ားရဲ့ ဆန္းသစ္တီထြင္မႈ ၿပိဳင္ပြဲေတြ တႏွစ္ကို ၂ ႀကိမ္ က်င္းပ ေပးေနပါတယ္။ မဲေခါင္ေဒသဖြံ႔ၿဖိဳးေရးအတြက္ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ ၿပိဳင္ပြဲကို လူငယ္ေတြ စိတ္ဝင္စားလာေအာင္ ဘာေတြ လုပ္ေနပါသလဲ။ ၿပိဳင္ပြဲအကဲျဖတ္တဦးျဖစ္တဲ့ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္က ပါေမာကၡ ေဒါက္တာ စိမ္းလဲ့ေအးက ေျပာျပေပးမွာပါ။

၂၀၁၉ YICMG ၿပိဳင္ပြဲမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံကို ကုိယ္စားျပဳတဲ့ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ရူပေဗဒ ပထမႏွစ္ဂုဏ္ထူးတန္းက ေမာင္အုပ္စိုးေက်ာ္၊ မေမျမတ္ႏိုးဦးနဲ႔ ေမာင္ဇြဲထက္တို႔က ေနနဲ႔ဇီဝ စြမ္းအင္ေရာသံုးလို႔ရတဲ့ အေျခာက္ခံစက္ (Development of Hybrid Solar Dryer) တီထြင္မႈနဲ႔ The Best Project for Incubation Team Award) အေကာင္းဆံုးဆုကို ဆြတ္ခူးခဲ့သလို ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ဓါတုေဗဒ အထူူးျပဳ မဟာသိပၸံေက်ာင္းသူ မခိုင္ျဖဴျဖဴသန္႔ ဦးေဆာင္ၿပီး လာအိုနဲ႔ ဗီယက္နမ္က ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူ ၂ ဦးပါတဲ့အဖြဲ႔ရဲ့ Green for Future Website ပေရာဂ်က္က The Best International Team အေကာင္းဆံုးႏို္င္ငံတကာ အဖြဲ႔ဆုကို ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီလို ၿပိဳင္ပြဲေတြ ဘာေၾကာင့္က်င္းပေပးေနတာ ပါလဲ။

ေဒါက္တာစိမ္းလဲ့ေအး။ ။“က်မတို႔က ဒီ ၂၁ ရာစု သင္ရိုးညႊန္းတန္း နဲ႔ သြားၾကဖို႔ေတြ အကုန္လံုး လုပ္ေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ စာတတ္ဖို႔တင္ မဟုတ္ဖူးေပါ့၊ ဒီေက်ာင္းၿပီးသြားတဲ့ အခါက်လို႔ ရွိရင္ ဘယ္လုိ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း လုပ္မလဲ ဆိုတာကိုပါ ႀကိဳၿပီးေတာ့ စီစဥ္ေပးတဲ့ အေနနဲ႔ curriculum သင္ရိုး ညႊန္းတမ္းေတြေရာ system - စံနစ္ေတြကိုပါ ေျပာင္းဖို႔ အတြက္ လုပ္ေနၾကတယ္ ေပါ့ေနာ္။ တျခား ႏုိင္ငံေတြကလည္း အဲဒီ ပံုစံထဲ ဝင္ေနၾကၿပီ ဆိုေတာ့ စာသင္တာတင္ မဟုတ္ပဲ ေက်ာင္းၿပီးတာနဲ႔ ဘာေတြ လုပ္ၾကမလဲ ဘယ္လိုပံုစံ သြားမလဲ ဆိုတာေတြ ေျပာင္းေနတဲ့ သေဘာမွာ ဒီအစီစဥ္ ကေလးက အေတာ္ကို ထိေရာက္ပါတယ္ရွင့္။”

ရန္ကုန္တကၠသိုလ္မွာ လူငယ္ေတြ အတြက္ ၿပိဳင္ပြဲေတြ ႏွစ္စဥ္ က်င္းပေပးေနပါတယ္။

ေဒါက္တာစိမ္းလဲ့ေအး။ ။“ရန္ကုန္တကၠသိုလ္မွာေလ က်မတို႔က ႏွစ္တိုင္းႏွစ္တိုင္း သိပၸံျပပြဲ science fair ဆိုၿပီးေတာ့ ၿပိဳင္ခိုင္းတယ္။ အဲဒါ အႀကီးအက်ယ္ လုပ္ပါတယ္ရွင့္။ ဒီဇင္ဘာ လတိုင္းမွာ လုပ္ပါတယ္။ ၂၀၂၀က ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ႏွစ္ တရာျပည့္အခန္းအနား။ အဲဒီ အခန္းအနား မတုိင္ခင္မွာ ရာျပည့္အႀကိဳ ဆိုၿပီးေတာ့ က်မတို႔က သိပၸံျပပြဲ ကို လုပ္လာတာ ၃- ၄ ႏွစ္ ရွိၿပီရွင့္။ အဲဒီ science fair မွာ ၿပိဳင္တဲ့ ေမဂ်ာေပါင္းစံုရဲ့ ပေရာဂ်က္ေတြ အကုန္လံုးထဲမွာ အခုဒီ လန္ခ်န္း- မဲေခါင္မွာ ဆုရတဲ့ အဖြဲ႔ကေလးက အဲဒီသိပၸံျပပြဲမွာ ပထမဆုကို ရခဲ့ပါတယ္ရွင့္။”

ဒီလိုထိေရာက္မႈ ရွိေစတဲ့ YICMG ၿပိဳင္ပြဲ အစီအစဥ္ကို ဇန္နဝါရီလမွာ တႀကိမ္၊ ဇူလိုင္လမွာ တႀကိမ္ - တႏွစ္ကို ၂ ႀကိမ္က်င္းပေပးပါတယ္။

ေဒါက္တာစိမ္းလဲ့ေအး။ ။“ပထမ ဇန္နဝါရီမွာ လုပ္တာက မဲေခါင္ ၆ ႏိုင္ငံထဲက တႏိုင္ငံစီမွာ ပတ္လုပ္တာ ေပါ့ေနာ္။ ဒုတိယ ဇူလိုင္မွာ လုပ္တာကိုေတာ့ အၿမဲတမ္း တရုတ္မွာပဲ လုပ္တယ္။ ရွန္ဟိုင္း တကၠသိုလ္၊ ဖူက်န္း တကၠသိုလ္ ဒါမွမဟုတ္ရင္ က်င္ဟိုင္းတို႔ ဘာတို႔ေပါ့ေနာ္ အဲဒီလို လွည့္ၿပီး လုပ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာ က်ရင္ ဆုရထားတဲ့ အဖြဲ႔ေတြကိုပဲ သူက ျပန္ဖိတ္ပါတယ္။ ဆုရၿပီးေတာ့ သူတို႔က ဒီ ၆ လ အတြင္းမွာ ဇန္နဝါရီလတုန္းက သူတို႔ တင္သြင္းခဲ့တဲ့ future plan ေနာင္လုပ္မယ့္ အစီအစဥ္ ထဲကေန ဘာေတြမ်ား သူတို႔ ထပ္ၿပီးေတာ့ လုပ္ထားသလဲ ဆိုၿပီးေတာ့ အဲဒါကို ဆက္ၿပီး တင္ျပတာ - present လုပ္တာ။ အဲဒါက်ေတာ့ develop လုပ္ထားတဲ့ ပေရာဂ်က္ေတြကို ျပန္ၿပီး တင္ျပရတာေပါ့။”

တရုတ္တကၠသိုလ္ေတြမွာ က်င္းပတဲ့ ဇူလိုင္ၿပိဳင္ပြဲအတြက္ လာေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္တဲ့ ေက်ာင္းသားေတြ သုေတသနျပဳလုပ္ႏုိင္ဖို႔ သီးသန္႔ေနရာ incubation center ေတြထားထားပါတယ္။

ေဒါက္တာစိမ္းလဲ့ေအး။ ။“တရုတ္မွာ incubation center ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဘယ္ေက်ာင္းသား မဆို အဲဒီ စင္တာကို လာၿပီးေတာ့ ကိုယ္လုပ္ခ်င္တဲ့ဟာကို ကိုယ္ဖန္တီးလို႔ ရတယ္ရွင့္။ သူ႔ အပိုင္းနဲ႔ သူ။ ကြန္ျပဴတာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အပိုင္း ဆိုလို႔ရွိရင္လည္း အဲဒီ ကြန္ျပဳတာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အခန္းေပါ့ေနာ္။ အဲဒီမွာ အခန္းေတြ အခန္းေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္။ အဲဒီမွာဆို ေက်ာင္းသားေတြက log book ကေလးေတြမွာ register မွတ္ပံုတင္လုပ္ၿပီးေတာ့ ကိုယ္လုပ္ခ်င္တဲ့ ဟာကို ဝင္ၿပီးေတာ့ လုပ္လုိ႔ရတဲ့ အခန္းငယ္ ကေလးေတြေပါ့။ အဲဒါေတြကို လုိက္ျပတယ္။ လိုက္ျပတဲ့အခါ က်မတို႔ကေလးေတြ အတြက္ဆို incubation center ဆိုတာ မရွိေသးေတာ့ သူတို႔က အရမ္း စိတ္ဝင္စားၾကတယ္။ အဲဒီ ဇူလိုင္ပြဲမွာ ဘယ္ကိုပါ ေခၚသြားသလဲ ဆုိေတာ့ ဟိုး မဲေခါင္ျမစ္ စတဲ့ေနရာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီေနရာကို ေခၚသြားတယ္။ ေခၚသြားၿပီးေတာ့မွ ပြဲေလးေတြ ဘာေလးေတြ လုပ္တယ္။ မဲေခါင္ေဒသ တိုးတက္ေရးအတြက္ နဲ႔ ပတ္သက္တာေလးေတြ ေပါ့ေနာ္။”

ေမး။ ။“ဒါဆို ဒီၿပိဳင္ပြဲ ဝင္ဖို႔ အတြက္ ျမန္မာႏုိင္ငံက ေက်ာင္းသားေတြဆို သူတို႔ကို ဘယ္လို အသိေပးပါသလဲ။ ဒီၿပိဳင္ပြဲကို ဘယ္လိုေတြ လုပ္တယ္ဆိုတာ သိရေအာင္။”

ေဒါက္တာစိမ္းလဲ့ေအး။ ။“အဲဒါကက်ေတာ့၊ ဒီ expert ေကာ္မတီက အၿမဲတမ္း ရွိထားၿပီးသား ျဖစ္တယ္။ က်မတို႔ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ား ေကာ္မတီကို YICMG - ဖူက်န္း တကၠသိုလ္မွာ ရွိတဲ့ အဖြဲ႔က ေနၿပီးေတာ့ ဇန္နဝါရီ ပြဲအတြက္ ဆိုရင္ စက္တင္ဘာလ ေလာက္ဆို ပို႔ၿပီရွင့္။ ေက်ာင္းသားေတြ စေခၚၿပီ ေပါ့ေနာ္။ ဒီ ၿပိဳင္ပြဲဝင္ ပေရာဂ်က္ေတြ စေခၚၿပီ။ စေခၚေတာ့ သူတို႔ form ေတြပို႔လိုက္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အခု ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္က လူေတြကိုပဲ ၿပိဳင္ခြင့္ ေပးတယ္ ေပါ့ေနာ္။ တျခားတကၠသိုလ္ ေတြကလည္း အဲဒီမွာ ၿပိဳင္ခ်င္ရင္ ၿပိဳင္လုိိ႔ရတယ္ရွင့္။

သူတုိ႔က စာရြက္စာတမ္းေတြ form ေတြ ပို႔လိုက္တယ္။ အဲဒါဆို က်မတို႔က ေၾကာ္ညာေတြ ကပ္ၿပီးေတာ့မွ ၿပိဳင္ပြဲကို ဝင္ၾကဖို႔ ဆိုၿပီးေတာ့ ေက်ာင္းမွာ ေၾကညာလိုက္တယ္။ အဲဒီလို ေၾကညာၿပီး ရင္ ကေလးေတြက သူတုိ႔ဟာ သူတို႔ ပေရာဂ်က္ေတြ ျပင္ဆင္ၾကတယ္၊ လုပ္ၾကတယ္။ က်မတို႔က ေနာက္ဆံုး သတ္မွတ္ရက္ deadline ေပးထားတယ္။ ဒီဇင္ဘာ လကုန္ေပ့ါ။ အဲဒီေလာက္ ဆိုရင္ သူတုိ႔က သတ္မွတ္ရက္ အတိုင္းပဲ ပေရာဂ်က္ေတြကို လာတင္ၾကပါတယ္။

အဲဒီလို လာတင္တဲ့ထဲမွာ ပေရာဂ်က္ ဘယ္ႏွစ္ခု ရွိသလဲ။ အဲဒီထဲမွာ ၆ ႏိုင္ငံ စလံုးက ေကာ္မတီေတြက ျပန္သံုးသပ္ၿပီး တင္လာတဲ့ထဲကမွ တႏိုင္ငံကို ၃ - ၄ ခု ျပန္ေရြးထုတ္လိုက္တာ ရွင့္။”

ေမး။ ။“ျမန္မာႏုိင္ငံက အၿမဲတမ္း ေကာ္မတီဝင္ အေနနဲ႔ ၂ ေယာက္ ရွိတာေပ့ါေနာ္။ ဘယ္သူေတြ ပါလဲ။”

ေဒါက္တာစိမ္းလဲ့ေအး။ ။“ဟုတ္ကဲ့။ အဲဒါက က်မ ေဒါက္တာစိမ္းလဲ့ေအး၊ ပါေမာကၡ၊ အခုဆိုရင္ေတာ့ ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ေရ ပညာဌာန ေပါ့ေနာ္။ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္။ ေနာက္တေယာက္ကက်ေတာ့ ေဒါက္တာ ခင္ဖုန္းျမင့္ၾကဴ၊ ပါေမာကၡ၊ ဥပေဒပညာဌာန၊ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္။ သိပၸံကတေယာက္ ဝိဇၹာက တေယာက္ေပါ့။ သိပၸံေရာ ဝိဇၨာေရာ အကုန္စံုေနတယ္ ဆိုေတာ့ေလ။

သူက တႏွစ္စီ တႏွစ္စီ အတြက္လည္း Theme မတူဘူး။ ၿပီးခဲ့တဲ့ တႏွစ္တုန္းကဆို ခရီးသြား tourism နဲ႔ ပတ္သက္တာ။ အဲဒီ ၆ ႏုိင္ငံက ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူေတြ၊ ေပါင္းၿပီးေတာ့မွ သူတို႔က website တခုကို ေထာင္လိုက္တယ္ေပါ့။ အဲဒီ ဝဘ္ဆိုက္ကေနၿပီးေတာ့မွာ အဲဒီ ႏုိင္ငံေတြကို သြားဖို႔ အတြက္ေပါ့။ အဲဒီလို မ်ိဳးေတြေပါ့ေနာ္။

IT ဘက္နဲ႔ ပတ္သက္တာေတြ ဆိုေတာ့ ဝဘ္ဆိုက္ကို ေထာင္တယ္။ ဥပမာ ခရမ္းခ်ဥ္သီးက ဒီႏွစ္က အရမ္းေစ်းေတြ ေကာင္းတယ္ေပါ့။ ဥပမာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီ ခရမ္းခ်ဥ္သီးကို ရန္ကုန္တို္င္းကလည္း စိုက္တယ္၊ ပဲခူးတိုင္းကလည္း စိုက္တယ္။ ဧရာဝတီတုိင္းကလည္း စိုက္တယ္၊ ဝိုင္းစိုက္ၾကတဲ့ အခါမွာ တကယ္အသီးေပၚတဲ့ အခ်ိန္က်ေတာ့ စိုက္တဲ့သူက မ်ားေနတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ေရာင္းလိုအား- supply က တအားမ်ား သြားတယ္။ ဝယ္လိုအား - demand က နဲသြားတယ္။ အဲဒီအခါမွာ ေစ်းေလ်ာ့ သြားတယ္။ ဘယ္ဧရိယာမွာ ဒီအပင္ ကေတာ့ ဘယ္ေလာက္ စိုက္ထားၿပီးၿပီ ဆိုတာကို ျပတဲ့ soft ware ေပါ့။ အဲဒီ software ေလးေတြကို ၾကည့္လိုက္တာနဲ႔။ ေအာ္ ဒီ ထုတ္ကုန္ကေတာ့ ဒီေနရာေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ စိုက္ထားၿပီးၿပီဆို ငါတို႔ ဒါမစိုက္ေတာ့ဘူး။ ေနာက္တခု ေျပာင္းစိုက္မယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳး ၾကည့္လို႔ရတဲ့ software ေလးေတြ တီထြင္တဲ့ ဟာမ်ိဳးေပါ့ေနာ္။”

ေမး။ ။“ဝိဇၹာပုိင္းက တီထြင္မႈေတြကေရာ ဘာေတြ ရွိပါသလဲ။”

ေဒါက္တာစိမ္းလဲ့ေအး။ ။“အဲ arts က လူေတြ ဆိုလို႔ရွိရင္ ဝိဇၹာပိုင္း ဆိုလို႔ရွိရင္၊ ခုန ေျပာသလိုေပါ့ေနာ္။ လန္ခ်န္း- မဲေခါင္ မွာ အဖြဲ႔အစည္း တခု ဖြဲ႔လိုက္မယ္ေပါ့။ အဲဒါ ဘယ္ႏိုင္ငံကေန ဘယ္ႏွစ္ေယာက္စီနဲ႔ ဖြဲ႔စည္းၿပီးေတာ့မွာ တိုးတက္ေရးအတြက္ကို သူတုိ႔ ဘယ္လို လုပ္ၾကမလဲ။ ဆိုတဲ့ ဟာမ်ိဳးရွိတယ္။ ႏိုင္ငံ အခ်င္းခ်င္း ပူးေပါင္းၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္လို႔ရမယ့္၊ လူမႈေရးနဲ႔ ပတ္သက္တာ။ ဘယ္လုိ အဖြဲ႔ေတြဖြဲ႔ၿပီးေတာ့မွ ဘယ္လိုေဆာင္ရြက္ၾကမယ္ ဆိုတာ အဲဒါလည္း ပေရာဂ်က္ပဲေပါ့။”

ေမး။ ။“သိပၸံေရာ ဝိဇၹာေရာ လူငယ္ေတြ အကုန္လံုး ပါဝင္ႏုိင္တဲ့ ပေရာဂ်က္ေတြ ေပါ့ေနာ္။ အဓိကက ျမန္မာႏုိင္ငံက တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေတြ ပဲလား၊ အထက္တန္းတို႔၊ အလယ္တန္းတို႔က လူငယ္ေတြေရာ။”

ေဒါက္တာစိမ္းလဲ့ေအး။ ။“မပါဘူး။ တကၠသိုလ္ေတြကပဲေပါ့ေနာ္။ အဲဒီမွာမွ undergrad ဘြဲ႔ရဖို႔ တက္ေနသူေတြပဲ။ graduate ဘြဲရၿပီးသား မပါဘူးေပါ့။”

ေမး။ ။“မဲေခါင္းျမစ္ေၾကာင္း ၆ ႏိုင္ငံရွိတဲ့ထဲက တျခားႏုိင္ငံေတြမွာ ဒီၿပိဳင္ပြဲကို လူငယ္ေတြ သိေအာင္ ဘယ္လိုပံုစံမ်ိဳး လုပ္ေပးၾကပါသလဲ။ ဒီလိုၿပိဳင္ပြဲေတြ ရွိတယ္။ ဒါမ်ိဳးလုပ္ရတယ္ ဆိုတာသိေအာင္။”

ေဒါက္တာစိမ္းလဲ့ေအး။ ။“အခု ဒီႏွစ္မွာ ႏုိင္ငံ ၆ ႏိုင္ငံ စလံုးက တကၠသိုလ္ေတြ ဥပမာ ျမန္မာျပည္ အတြက္ဆို ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ေပါ့။ အဲဒီမွာ က်မတို႔ youth exchange center ဆိုၿပီး ဖြင့္ဖို႔ စာတင္ထားပါၿပီ။ ျပန္က်လာၿပီ ဆိုရင္ က်မတို႔ MOU နားလည္မႈစာခၽြန္လႊာ ထိုးၿပီးေတာ့ youth exchange center ဆိုၿပီးေတာ့ က်မတို႔ ဒီမွာ ဖြင့္ပါမယ္။ အဲဒီလို ဖြင့္တဲ့အခါ ေက်ာင္းသားေတြ အၾကားမွာ ဒီလိုမ်ိဳး ၿပိဳင္ပြဲေတြ ရွိတယ္ ဆိုတာကို ပိုၿပီးေတာ့ ေျပာႏုိင္မယ္လို႔ ထင္တယ္ရွင့္။

youth exchange center လုပ္ဖို႔အတြက္က ဒီႏွစ္ ၅ ႏုိင္ငံ စလံုးကို စီစဥ္ ထားလိုက္ၿပီ။ သက္ဆိုင္ရာ ဝန္ႀကီးဌာနေတြ ဘာေတြ စာတင္ထား ၿပီးၿပီ။ ရည္ရြယ္ထားတာေတာ့ ဇူလိုင္လမွာ ဒုတိယအႀကိမ္ ပြဲရွိတယ္။ အဲဒီပြဲမွာ လက္မွတ္ထုိးႏုိင္ဖုိ႔ ရည္မွန္းထားပါတယ္ရွင့္။”

ေဒါက္တာစိမ္းလဲ့ေအးရဲ့ ေျပာၾကားခ်က္နဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္အတြက္ သိပၸံနဲ႔နည္းပညာ က႑ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားလိုက္ပါရေစ။

XS
SM
MD
LG