သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

အာကာသထဲ အပင္စိုက္ဖို႔ေလ့လာမႈရဲ့ အက်ိဳးေက်းဇူး


Mars_Greenhouse_ (Long-term setttlements on Mars could potentially grow their own food) NASA

ကမာၻနဲ႔ အေျခေနလံုးဝ ကြာျခားတဲ့ အာကာသဝန္းက်င္မွာ အပင္ဘယ္လိုစိုက္ရမယ္ ဆိုတာကို အခ်ိန္ကုန္ ေငြကုန္ခံၿပီး ေလ့လာေနၾကတာဟာ ကမာၻေပၚမွာ ေနသူေတြအတြက္ အက်ိဳးရွိပါရဲ့လား ဆိုတာ ဒီတပတ္မွာေျပာျပပါရေစ။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ကမာၻနဲ႔ အေျခအေနလံုးဝ ကြာျခားတဲ့ အာကာသဝန္းက်င္မွာ အပင္ဘယ္လိုစိုက္ရမယ္ ဆိုတာကို အခ်ိန္ကုန္ ေငြကုန္ခံၿပီး ေလ့လာေနၾကတာဟာ ကမာၻေပၚမွာ ေနသူေတြအတြက္ အက်ိဳးရွိပါရဲ့လား ဆိုတာ ဒီတပတ္မွာေျပာျပပါရေစ။

ေနာင္မွာ အာကာသခရီး ရွည္သြားမယ့္ ယာဥ္မႉးေတြ သူတုိ႔စားဖုိ႔ သူတို႔ စိုက္ၾကရမွာမို႔ အာကာသထဲ အပင္စိုက္ဖုိ႔ စူးစမ္းေလ့လာေနတာ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ ေက်ာ္ေနပါၿပီ။

အဂၤါၿဂိဳဟ္ေပၚမွာ အပင္စိုက္ႏိုင္မစိုက္ႏုိင္ သိပၸံပညာရွင္ေတြ ခုထိသိပ္မသိၾကေသးေပမယ့္ ကမာၻနဲ႔ အေျခေနလံုးဝ ကြာျခားတဲ့ဝန္းက်င္မွာ အပင္ဘယ္လိုစိုက္ရမယ္ ဆိုတာကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေလ့လာေနတာေတြကေတာ့ အပင္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အသိျမင္သစ္ေတြကို ရလာေစတာပါ။

ပထမဆံုး အပင္အတြက္ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့ ေနေရာင္ရဖုိ႔ ဘယ္လုိသုေတသနေတြ လုပ္ၾကတယ္ ဆိုတာကို အေမရိကန္အာကာသစူးစမ္းေရးအဖြဲ႔ NASA က သိပၸံပညာရွင္ ေဒါက္တာပေဒသာတင္က ခုလိုေျပာပါတယ္။

ေဒါက္တာပေဒသာတင္။ ။ “အပင္ဟာ ေနေရာင္မရွိရင္ မရတဲ့အတြက္ ေနေရာင္ မရွိတဲ့ အာကာသထဲမွာ ခရီးရွည္သြားရမယ္၊ အာကာသစခန္းထဲမွာ စိုက္မယ္ဆိုရင္ ဘယ္ နည္းနဲ႔ စိုက္မလဲ ဆိုေတာ့၊ အလင္းေရာင္ ေပးရတယ္။ ဒီအလင္းေရာင္က မီးေခ်ာင္း၊ ultraviolet ခရမ္းလြန္ေရာင္ပါတဲ့ မီးေခ်ာင္းလိုဟာမ်ိဳးေတြ သံုးခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ မသံုးေတာ့ပါဘူး။ အလင္းေရာင္ကို တေရာင္တည္း ေပးမယ့္အစား ဘယ္အလင္းေရာင္က အပင္ေတြရဲ့ ႀကီးထြားမႈကို အေကာင္းဆံုး ျဖစ္ႏိုင္မလဲဆိုတာကို သုေတသနလုပ္တဲ့အခါ LED diode ေလးေတြေပါ့ေနာ္။ အနီေရာင္၊ အျပာေရာင္၊ ခရမ္းေရာင္၊ အစိမ္းေရာင္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီ ၃ ခုကို တြဲၿပီး စမ္းၾကည့္ပါတယ္။ အစိမ္းေရာင္ခ်ည္းပဲဆိုရင္လည္း အပင္က မရွင္ဘူး။ ခရမ္းေရာင္ အရမ္းမ်ားလည္း မရွင္ဘူး။ အနီေရာင္ကို ဘယ္အခ်ိန္မွာစိုက္ရင္ အေကာင္းဆံုးလဲ ဆိုတာကို သုေတသနလုပ္ပါတယ္။ ခရမ္းလြန္ေရာင္မပါလို႔လည္း မျဖစ္ဘူးဆိုေတာ့ သူက ခရမ္းလြန္ေရာင္လည္း ပါရပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ေန႔မွာ ဘယ္အေရာင္နဲ႔ ဘယ္ေလာက္ပမာဏကို အနီ၊ ဘယ္ေလာက္ ပမာဏကို အျပာ၊ အစိမ္းက ဘယ္ေလာက္ ဆိုၿပီး ထြန္းၿပီးေတာ့ စိုက္ၾကည့္တယ္။ ဒီသုေတသနေၾကာင့္ အပင္ေတြရဲ့ ႀကီးထြားမႈ ႏႈန္းက ေတာ္ေတာ္ကို ျမန္လာတယ္ ဆိုတာေတြ႔ရပါတယ္။”

ဒီလို အလင္းေရာင္အတြက္ စမ္းသပ္မႈေတြကေန ကမာၻ႔လူ႔ဝန္းက်င္အတြက္ ဘာေတြ အက်ိဳးရွိေစပါသလဲ။

ေဒါက္တာပေဒသာတင္။ ။ အပင္ဟာ ႐ိုး႐ိုး ေနေရာင္မရလို႔ရွိရင္ ဘယ္လို အေရာင္ မ်ိဳးက ဘယ္အခ်ိန္မွာ - ဆိုလိုတာက ညမွာလား၊ ေန႔မွာလား၊ ဒီအပင္ဟာ ဘယ္လို အေရာင္နဲ႔ ပိုၿပီး အပင္ရွင္သန္သလဲ ဆိုတာကို အာကာသစိုက္ပ်ိဳးေရး သုေတသန အတြက္ ေလ့လာတာဟာ ကမာၻလူသားေတြရဲ့ ဇီဝရွင္သန္မႈကို တဖက္တလမ္းကေန ကူညီေနတာကို ျပန္ေတြ႔ရမွာပါ။

ကၽြန္ေတာ္တို႔ ညအခ်ိန္ အိပ္ရာဝင္ခ်ိန္မွာ ဘယ္လုိအေရာင္မ်ိဳးကို သံုးၿပီး မီးထြန္းသင့္ သလဲ၊ မီးကို လင္းလင္းႀကီးထားမလား၊ အနီေရာင္ ထားမလား၊ ခရမ္းေရာင္ထားမလား၊ ဘယ္အေရာင္နဲ႔ ပိုၿပီးအိပ္ခ်င္ ေစသလဲ၊ အဲဒါကို Melatonin effect လို႔ေခၚပါတယ္။ မအိပ္ခ်င္ေအာင္ေကာ ဘယ္လို မီးအေရာင္ကို ဘယ္ေလာက္ မီးအားနဲ႔ထြန္းရင္ ေကာင္း မလဲဆိုတာကို အာကာသစိုက္ပ်ိဳးေရးမွာ ေလ့လာရင္းနဲ႔ရတဲ့ ရလဒ္တခု ျဖစ္ပါတယ္။ အခုလို သုေတသနလုပ္ခဲ့တာကို အိမ္ခန္းေတြေဆာက္တဲ့အခါ ဒါေတြကို စၿပီး ဒီဇိုင္းလုပ္ သံုးလာၾကပါၿပီ။

ေနာက္တခုက အပင္ေတြကိုစိုက္တဲ့ ႐ိုး႐ိုးမီးေခ်ာင္းေတြအစား LED လို႔ေခၚတဲ့ light emitting diode က အေရာင္ကို အမ်ိဳးစံုေျပာင္းၿပီး သံုးလို႔ရတဲ့အတြက္ ေန႔ခင္းမွာ အေရာင္တမ်ိဳး၊ ညက်ရင္ အပင္ေတြအိပ္တဲ့ အေရာင္တမ်ိဳး ထြန္းေပးဖုိ႔ သုေတသနဟာ အခု ကမာၻ႔စိုက္ပ်ိဳးေရးသုေတသန အတြက္ အမ်ားႀကီး အေထာက္အကူျပဳ ေစပါတယ္။”

ေနာက္အက်ိဳးရွိေစတာ တခုကေတာ့ Ethylene ဓါတ္ေငြ႔နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေသေသခ်ာခ်ာ စူးစမ္းႏိုင္ခဲ့တာပါ။

ေဒါက္တာပေဒသာတင္။ ။ အာကာသစိုက္ပ်ိဳးေရးရဲ့ ေနာက္သုေတသနရဲ့ အဓိက ရတဲ့ ရလဒ္ကေတာ့ အက္သလင္းလို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒါက ဘာလဲဆိုရင္ ဥပမာ ငွက္ေပ်ာသီး အရမ္းမွည့္လာတာနဲ႔ အက္သလင္း ဓါတ္ေငြ႔ကို ထုတ္လိုက္တာျဖစ္တယ္။ အသီး အႏွံ ေတြ ျမန္ျမန္မွည့္၊ ျမန္ျမန္ပုပ္တာဟာ ျပႆနာတမ်ိဳးပဲေပါ့။ ဆုိေတာ့ ဒီ အက္သလင္း ဓါတ္ေငြ႔ အပင္ေတြကို မေရာက္ေအာင္ ဘာလုပ္မလဲ ဆိုတဲ့နည္းပညာဟာ ဒီ အာကာသ ထဲမွာရွိတဲ့ အပင္ေတြ ရွင္သန္ဖုိ႔နဲ႔ အပင္ေတြကို ရိတ္သိမ္းၿပီးတဲ့အခါ၊ စိုက္ပ်ိဳးၿပီး ႏႈတ္ၿပီး တဲ့အခါ အၾကာႀကီး ထားလို႔ရေအာင္ ဘယ္လိုထားမလဲ ဆိုတဲ့ သုေတသနေတြပါ ပါလာ တယ္။ အေကာင္းဆံုးကေတာ့ ငွက္ေပ်ာသီး တလံုးဟာ အရမ္းမွည့္ေနၿပီး သရက္သီးက အရမ္းစိမ္းေနရင္ အဲဒီမွည့္ေနတဲ့ ငွက္ေပ်ာသီးနဲ႔ သရက္သီးကိုေရာၿပီး စကၠဴနဲ႔ ေလလံု ေအာင္ ထုတ္ထားလို႔ရွိရင္ သရက္သီးဟာ တပတ္မွာ မွည့္မယ့္အစား ၂ ရက္ေလာက္နဲ႔ ကို သူက မွည့္တယ္။ ဒါဟာ ဘာလဲဆိုေတာ့ သူက အက္သလင္းထုတ္တာ။

အဲဒီေတာ့ ဒီအက္သလင္း မထုတ္ေအာင္ လုပ္တဲ့၊ အက္သလင္းေလ်ာ့အာင္လုပ္တဲ့ စက္ကို အခုအခါမွာ တေနရာကေန တေနရာ၊ ျပည္နယ္တခုကေန တခု ဥပမာ ရွမ္းျပည္လို ေနရာကေန ဟိုး ေကာ့ေသာင္အေရာက္ အသီးအႏွံေတြ ပို႔ရမယ့္ ကုန္တင္ ကားေတြ၊ ေသတၱာႀကီးေတြထဲမွာ ဒီဓါတ္ေငြ႔မထြက္ေအာင္ လုပ္တဲ့နည္းေတြကို စသံုး လာပါၿပီ။ ဒီဟာကို Wisconsin တကၠသိုလ္နဲ႔ နာဆာနဲ႔တြဲလုပ္တဲ့ အာကာသ စိုက္ပ်ိဳးေရး သုေတသနရဲ့ နည္းပညာတခုမွာ ဒီအက္သလင္းဓါတ္ကို ေလ်ာ့သြားေအာင္၊ ေပ်ာက္သြား ေအာင္လုပ္တဲ့ စက္ေတြကို တီထြင္ေနတာပါ။ အသီးအႏွံ သိုေလွာင္ခန္းမွာသံုးသလို ဒီစက္ေတြက ေနာက္တခု ဘာေကာင္းသလဲဆိုေတာ့ ဘက္တီးရီးယားပိုးမႊားေတြ ကိုလည္း တားဆီးေပးတဲ့အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဇီဝသုေတသနလုပ္တဲ့ ေဆးခန္းေတြ၊ ေဆးရံုေတြ၊ ေဆးဝါးထုတ္လုပ္တဲ့ ကုမၸဏီေတြမွာ ဒါေတြကို သံုးေနၾကပါၿပီ။”

အပင္အတြက္ ေရလိုအပ္သလိုု အပင္ရရွိတဲ့ ေရပမာဏ အနည္းအမ်ားကလည္း အပင္ႀကီး ထြားမႈအတြက္ သက္ေရာက္မႈ ရွိေနတာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ အပင္အမ်ိဳးစားေပၚမူတည္ၿပီး လိုအပ္ မယ့္ ေရပမာဏကိုသိဖို႔အျပင္ ေရပမာဏဘယ္ေလာက္ ရေနၿပီလဲဆိုတာကိုတိုင္းတဲ့ အာ႐ံု ခံစက္ sensor ကိုလည္း တီထြင္္္ႏိုင္ပါၿပီ။

ေဒါက္တာပေဒသာတင္။ ။ ေပးတဲ့ေရဟာ ပန္းေတြစိုက္တုန္း ေရပမာဏမ်ားသြားရင္ ပန္းဟာေတာ္ေတာ္နဲ႔ မပြင့္ဘဲ အျမစ္ေတြ ပုပ္လာသလို ေရေပးတာနည္းသြားရင္လည္း ဆလပ္ရြက္တို႔ ၾကက္သြန္တို႔၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီးတို႔က်ေတာ့ ႀကီးထြားႏႈန္းက ေႏွးလည္း ေႏွးတယ္။ အပင္ႀကီးႀကီးမရဘူး ဆိုတာေတြ႔ရတယ္။ အဲဒီေတာ့ ေရကိုလိုသလိုေပးဖို႔ လိုအပ္တယ္ ဆိုတာကို ေသေသခ်ာခ်ာ သုေတသန လုပ္ထားတာ ရွိပါတယ္။ အခုလည္း ဆက္ၿပီးလုပ္ေနတုန္းပါပဲ။

အပင္ဟာ ေရဘယ္ေလာက္ရေနၿပီလဲဆိုတာကို တိုင္းတဲ့ ဆင္ဆာစက္ကေလးေတြ ထြင္ရပါတယ္။ အရြက္ကေလးေတြကေန ေရပမာဏကို ဘယ္ေလာက္အထိ ရေနၿပီလဲ ဆိုတာကို တိုင္းတဲ့စက္ေတြ သံုးတာက အခုကမာၻေပၚမွာ အပင္ကေလးေတြ သုေတသန လုပ္ၿပီး စိုက္တဲ့အခါ ေရဘယ္ေလာက္ ေပးရင္၊ ဘယ္ႏႈန္းနဲ႔ေပးရင္ ရမလဲ ဆိုတာ သိရ ေအာင္ သံုးေနၾကပါၿပီ။ ေရျဖည့္လိုက္တဲ့အခါ ပင္မေရေသာက္ျမစ္ႀကီးကို ေရေရာက္ရဲ့ လား၊ ေဘးေတြကိုေရာ ေရာက္ရဲ့လား ဆိုတာကို sensor ေတြနဲ႔ တိုင္းရတယ္။ အဲဒီလို တုိင္းတဲ့အခါက်ေတာ့ sensor က အျမစ္ထက္ ႀကီးေနရင္ တကယ္ေရာက္မေရာက္ မေသခ်ာပါဘူး။ အဲဒီေတာ့ ဆံပင္ျခည္သာသာေလာက္ ရွိတဲ့ sensor ေလးေတြကို ကၽြန္ေတာ္စမ္းၿပီး သူတို႔နဲ႔ အာကာသအပင္ေတြစိုက္ဖုိ႔ သုေတသန လုပ္ခဲ့ပါတယ္။”

အပင္ရဲ့အျမစ္ေတြ ရွင္သန္က်န္းမာေစဖို႔ လိုအပ္တဲ့ ေလရေအာင္လည္း (Aeration) လုပ္ေပးရ ပါတယ္။

ေဒါက္တာပေဒသာတင္။ ။ အပင္အျမစ္ေတြကို ေရထဲမွာ အၾကာႀကီးစိုက္ထားလို႔ မရဘူူး။ သူ႔ကို ေအာက္ဆီဂ်င္ရေအာင္လည္း လုပ္ေပးရတယ္။ aeration လို႔ေခၚပါတယ္။ အပင္ေတြ ေပါင္းသင္ၿပီးတဲ့အခါ အပင္သန္ေအာင္ဆိုၿပီး အေပါက္ေတြ ေဖါက္ေပးရ တယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ သူက ေအာက္ဆီဂ်င္ဝင္ေတာ့မွ ေအာက္ဆီဂ်င္နဲ႔ သဘာဝေရနဲ႔ ေျမၾသဇာနဲ႔ တြဲၿပီးေတာ့မွ အပင္ေတြရဲ႕အျမစ္ေတြက ရွင္သန္တာကိုး။ ဆိုေတာ့အဲဒါေတြ ရဖို႔အတြက္ကို ဘယ္နည္းနဲ႔ ေအာက္ဆီဂ်င္ရေအာင္ လုပ္မလဲ။ ေပးမလဲဆိုတဲ့ နည္းေတြ ကို သုေတသနလုပ္ပါတယ္။”

အာကာသထဲ အပင္စိုက္ဖို႔လုပ္တဲ့ သုေတသနေတြေၾကာင့္ ရလာတဲ့အက်ိဳးေနာက္တခုက သဘာဝဝန္းက်င္အတြက္ပါ။

ေဒါက္တာပေဒသာတင္။ ။ အပင္ေတြရွိမွလည္း စိမ္းစိမ္းစိုစိုနဲ႔ေနလို႔ရတဲ့ သဘာဝဟာ လူေတြရဲ့ စိတ္ဓါတ္ကို ပိုၿပီးေတာ့ ရႊင္လန္းေစတဲ့အတြက္ အပင္အစိမ္းေတြ အမ်ားႀကီး စိုက္ေပးရမယ္ဆိုတာ သိလာရပါတယ္။ အပင္အစိမ္းစိုက္ေပး႐ံုတင္မကဘူး၊ အပင္အစိမ္း ကေနၿပီးေတာ့ သူက ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ကို ျပန္ယူတာ။ ယူၿပီးေတာ့မွ သူက ေအာက္ဆီဂ်င္ကို ျပန္ထုတ္ေပးတယ္ဆိုေတာ့ သူက သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကို အခန္းႀကီး ေတြ၊ အိမ္ႀကီးေတြမွာ ထိန္းသိမ္းေပးထားတဲ့ သေဘာတမ်ိဳးေပါ့။

ေဒါက္တာပေဒသာတင္ရဲ့ ေျပာၾကားခ်က္နဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပါတ္အတြက္ သိပၸံနဲ႔နည္းပညာက႑ ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားလိုက္ပါရေစ။

XS
SM
MD
LG