သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

သၾကၤန္အခါကို ေပ်ာ္ေပ်ာ္္ရႊင္္ရႊင္ ဆင္ႏႊဲၾကတဲ့အခါ ေရကိုလိုတာထက္ပိုမျဖဳန္းဖို႔၊ သၾကၤန္လည္တဲ့ ကားေတြ စက္အၾကာႀကီး ႏႈိးမထားဖို႔၊ သၾကၤန္အမႈိက္ေတြနဲ႔ ဝန္းက်င္မညစ္ညမ္းေစဖုိ႔ပါ ထည့္ၿပီး မစဥ္းစားမွာကို သဘာဝဝန္းက်င္ ထိမ္းသိမ္းသူေတြ စိုးရိမ္ေနၾကတဲ့ အေၾကာင္း ဒီတပါတ္မွာ ေျပာျပပါရေစ။

သၾကၤန္ပြဲမွာ လူေတြအမ်ားအျပားစုရံုးၿပီး ဥဒဟိုသြားလာ စားေသာက္ၾကသလို ေရကိုလည္း အမ်ားႀကီးသံုးတဲ့ပြဲမို႔ ေရထုနဲ႔ ေျမထုသာမက ေလထုအေပၚပါ သက္ေရာက္မႈေတြ သိပ္မ်ားတဲ့အတြက္ သဘာဝဝန္းက်င္သမားေတြ အေတာ္လန္႔ၾကပါတယ္။

ေႏြေရာက္တိုင္း ေရအခက္အခဲ ႀကံဳရတတ္တဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြက္ သၾကၤန္တြင္းေရကစားသူေတြ ေရကို တတ္ႏို္င္သေလာက္ ေခၽြတာၾကဖို႔ အႀကံေပးသူကေတာ့ သဘာဝဝန္းက်င္ အင္ဂ်င္နီယာ ေဒၚေအးေအးၾကည္ပါ။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။ ေရကို ေရပိုက္ႀကီးေတြနဲ႔ ပက္က်တဲ့ အဆင့္ေရာက္ေနပါတယ္။ ေရွးတုန္းကလို သေျပခက္နဲ႔ ေရပက္တယ္ ဆိုတာ မရွိေတာ့ဘူး။ လူဦးေရကလည္း တုိးတက္တယ္။ ၅၃ သန္း ေလာက္ျဖစ္သြားတဲ့အခါမွာ ေရပမာဏ သုံးစြဲမႈ မ်ားတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ အခုအခါ ေရဟာ အင္မတန္ရွားတဲ့အခါ ျဖစ္တယ္။ သၾကၤန္ေရ ဆိုေတာ့ အင္မတန္ ေကာင္းတဲ့အရည္အေသြးရွိတဲ့ ေရကို သံုးရတယ္။ အဲဒီေရေတြက သၾကၤန္မွာ ပက္ၿပီးတဲ့အခါ ခ်ိဳးလို႔ ေသာက္လုိ႔ မရေတာ့တဲ့ သံုးလို႔ မရတဲ့ေရအျဖစ္ကို ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေျပာင္းသြားတယ္။

သိသာေအာင္ေျပာမယ္ ဆိုရင္ ဥပမာ ပိုက္ကေလးတခုက ငါးမူးေပါ့ေနာ္။ လက္္မဝက္ေလာက္ရွိတဲ့ ပိုက္က ထြက္မယ္ဆိုရင္ တမိနစ္ကို ၂ ဂါလံပဲ ထြက္တယ္ထား။ တနာရီဆို ရင္ ဂါလံ ၁၂၀ ျဖစ္သြားၿပီ။ အဲဒီေတာ့ လုပ္သင့္တာက တစ္အခ်က္ ပိုက္ကို ေသးေသးပဲသံုးပါ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ပိုက္က လည္း ဖိအားမ်ားတာ မသံုးပါနဲ႔။ ဖိအားမ်ားေလ ေရက မ်ားမ်ားပိုထြက္ေလမို႔ပါ။ အဲဒီေတာ့ ဖိအားနဲတဲ့ ပိုက္ကို သံုးပါ။ ဥပမာ လက္မဝက္ရွိတဲ့ ပိုက္တခုက ဘံုဘိုင္ေခါင္းက ေရဖိအားက စတုရန္းတလက္မမွာ ေပါင္ ၄၀ အား နဲ႔လာရင္ သူက ၂၅ ေပ ရွည္တဲ့ ပိုက္ဆိုရင္သူက တမိနစ္မွာ ၂၅ ဂါလံ ထြက္တယ္။ ဖိအား ၅၀ ျဖစ္ရင္ သူက ၂၈ ျဖစ္သြားၿပီ။ ၆၀ ဆို ၃၀ ျဖစ္သြားေရာ။ တမိနစ္ကို ဂါလံ ၃၀ ျဖစ္သြားေရာ။ အဲဒီေတာ့ ေရဖိအားနဲတာကိုလည္း သံုးပါ။ ေနာက္ ေရကို အခ်ိန္အကန္႔အသတ္နဲ႔ သံုးပါ။

တတ္ႏို္င္ရင္ မပက္ရင္ ပိတ္ထားဖို႔ ႀကိဳးစားပါ။ အထူူးသျဖင့္ ေရပိုက္လိုင္းေတြ ဘာေတြကို ဥပမာ မီးသတ္ပိုက္လိုမ်ိဳးကို ဖြင့္ၿပီး ဒလေဟာ ထားတာတုိ႔။ ေရအလဟႆ ျဖစ္သြားတာမ်ိဳး မလုပ္ပါနဲ႔။ ေရဟာ အင္မတန္တန္ဖိုးရွိပါတယ္။ သၾကၤန္ၿပီးတဲ့ ေနာက္ပိုင္း ေရလံုေလာက္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ၊ ဘယ္လို သံုးမလဲဆိုတာ ထည့္စဥ္းစားပါ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေရဆိုတာ ခ်ိဳးရံု။ ေသာက္သံုးရံုတင္မကပါဘူး၊ ပူျပင္းတဲ့ ေဒသေတြ ျဖစ္တဲ့အခါ မီသတ္ဖို႔ရွိတယ္။ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိတယ္။ အဲဒီေတာ့ ေရကို ေခၽြတာ သံုးစြဲဖုိ႔ လုပ္ပါ။ ဒါက ေခၽြတာတဲ႔ အပိုင္းကေပါ့ေနာ္။

ေနာက္တခုက ေရရဲ့ အရည္အေသြး မပ်က္စီးေအာင္လည္း ဂရုစိုက္ဖို႔ လိုပါတယ္။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။ ေရရဲ့ အရည္အေသြးဆိုတာက ဥပမာ မ႑ပ္မွာ လူမ်ားမယ္၊ ေနမယ္ဆို လူေတြက အိမ္သာေတြ ဘာေတြ သြားရမယ္။ အေပါ့အေလး သြားရမယ့္ အခါက်ရင္။ တကယ္လုိ႔မ်ား အဲဒီလို စြန္႔မယ့္ေနရာေတြကို ေရရွိတဲ့ ကန္ေပၚမွာ ျဖစ္ျဖစ္ က်ံဳးပဲ ျဖစ္ျဖစ္ေပါ့ေလ။ အေပါ့အေလး စြန္႔မယ့္ဟာကို လုပ္ျဖစ္လုိက္လို႔ ရွိရင္ ေရထုညစ္ညမ္းမႈ ျဖစ္သြားပါမယ္။ အဲဒီေရက လူေတြ ေသာက္သံုးေနရတာ ျဖစ္လုိ႔ရွိရင္ မသန္႔တဲ့ေရ ေသာက္ရပါမယ္။ ဥပမာ လူေတြရဲ့ ဝမ္းဗိုက္ထဲမွာ အီကိုလုိင္ ဆိုတဲ့ ဘက္တီးရီးယား တမ်ိဳးက သဘာဝအေလွ်ာက္ ရွိပါတယ္။ နဲနဲပါးပါးက သိပ္ျပႆနာ မျဖစ္ပါဘူး။ ဝမ္းေလးဘာေလး ေလွ်ာရံုပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အင္မတန္ဆိုးဝါးတဲ့ အီကိုလိုင္ မ်ိဳးစု။ အခုဆို အို ၁၅၇ အိပ္ခ်္ ၇ ဆိုရင္ အင္မတန္မွ ဗိုက္ေတြေအာင့္တယ္။ ေသြးဝမ္းေတြ ပါတယ္။ အန္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကေလးေတြ၊ အသက္ႀကီးတဲ့ လူႀကီးေတြ ဆိုလို႔ ရွိရင္ ေက်ာက္ကပ္ေတြ ပ်က္သြားတဲ့ အထိျဖစ္သြားႏိုင္တယ္တယ္။ Hemolytic-uremic syndrome (HUS) ဆိုတာျဖစ္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔ လူေတြရဲ့ တိရိစာၦန္ေတြရဲ့ မစင္ေတြကေန ေရထဲကို ေရာက္သြားတာမ်ိဳး မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္သင့္တယ္။

ေနာက္ၿပီးေတာ့လဲ ပူတယ္၊ အိုက္တယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ကန္ထဲဆင္းမယ္။ ေရထဲဆင္းမယ္၊ ဆိုရင္လည္း ဒီေရက သန္႔လားမသန္႔လား သတိထားပါ။ အင္းယားကန္တို႔ ဘာတို႔ဆို အခုဆိုရင္ သန္႔ခ်င္္မွ သန္႔မယ္။ အဲဒီေတာ့ ကိုယ္မသိဆီက ေရေသာက္တာတို႔ ဘာတို႔ ဆိုလည္း သတိထားပါ။ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ကို မထိခိုက္ေအာင္ ေရကို စြန္႔ပစ္ပါ။ အဆီတို႔ ကားစက္ဆီတို႔၊ ဘရိတ္ဆီတုိ႔ အမ်ိဳးစံုေပါ့ေနာ္။ ကားေတြက ဆီေတြက အမ်ားႀကီးထြက္မယ္ဆို အဲဒီဆီေတြကလည္း ျဖစ္ေခ်ာင္း အင္းအိုင္ေတြဆီ ေရာက္တာပဲ။ စည္းနဲ႔ကမ္းနဲ႔ လုပ္ပါ။

ေနာက္ ခ်က္ျပဳတ္ သံုးစြဲတဲ့ ဆီက အလွ်ံပယ္၊ ေပါ့ေပါ့ဆဆနဲ႔ ေရထဲကို စြန္႔ပစ္တာမ်ိဳး မလုပ္သင့္ပါဘူး။ ေရထဲမွာ ေရေန သတၱဝါေတြ ရွိပါတယ္။ မသန္႔ရွင္းတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ မွာဆို သူတို႔က ဆက္လက္ၿပီး မေနႏိုင္ပါဘူး။ သူတုိ႔ရဲ့ ေဂဟစံနစ္ ထိခိုက္တယ္။ လူကလည္း အပင္ေတြ သတၱဝါေတြကို မွီတင္းေနရတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ ျပန္ထိခိုက္ႏုိင္ပါတယ္။ အဲဒီအတြက္လည္း သတိထားသင့္ပါတယ္။ ေရထုညစ္ညမ္းမႈက တဆင့္ အစားအေသာက္ေတြ ညစ္ညမ္းမႈ မျဖစ္ေအာင္ လည္း ကာကြယ္ပါ။ အဲဒါက လုိက္နာရမယ့္ အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ အင္မတန္ အေရးႀကီးပါတယ္။

မ႑ပ္ေတြမွာ ကားစက္မရပ္ပဲ အၾကာႀကီး မေနသင့္ပါဘူး

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။ သၾကၤန္ကားေတြ အမ်ားႀကီးလာမယ္။ မ႑ပ္ေတြမွာ ရပ္မယ္။ တခ်ိဳ႕က ကားစက္ကို ရပ္ခ်င္ရပ္ထားမယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ေတာ့ မရပ္ၾကပါဘူး။ အင္ဂ်င္ကို ဒီအတိုင္းပဲ ႏႈိးထားတယ္။ အဲဒီလို ကားကို မသြားပဲနဲ႔ အင္ဂ်င္ႏႈိးထားတဲ့ အခ်ိန္မွာ ဆိုရင္ ေလထုထဲကို ညစ္ညမ္းတဲ့ အရာေတြ ဥပမာ ကာဗြန္မိုေနာက္ဆိုက္ေတြ၊ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ေတြ၊ အမႈန္အမႊားေတြ၊ ဒါေတြက အကုန္လံုး ေလထုထဲ ေရာက္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ကေလးေတြဘာေတြမ်ား အဲဒီနားမွာ ရွိရင္။ သူတုိ႔က ေလကို လူႀကီးေတြထက္ ျမန္ျမန္ပိုရႈတယ္။ ၅၀% ေလပိုရႈတဲ့ အခါက်ေတာ့ ကားရဲ့ မီးခိုးပိုက္ထဲက ထြက္လာတဲ့အလြန္ညစ္ညမ္းတဲ့ ဟာေတြက ရင္ၾကပ္ေစတဲ့ဟာေတြ ျဖစ္ႏုိင္တယ္။

တကယ္လို႔မ်ား ေစာင့္ရတာ၊ စကၠန္႔ ၃၀ ထက္ ပိုၾကာမယ္ ဆိုလို႔ ရွိရင္ေတာ့ ကားစက္ကို ပိတ္ထားပါ။ ကားကို မသြားပဲနဲ႔ ဒီစက္ႀကီး ႏႈိးထားတာဟာ ဒီကားရဲ့ အင္ဂ်င္ေရာ၊ ဒီကားမွာ ရွိတဲ့ ဆလင္ဒါေတြ၊ မီးပြင့္တဲ့ ပလပ္ေတြ ေနာက္ၿပီးေတာ့ မီးခိုးထုတ္တဲ့ စံနစ္ကိုေရာ ထိခုိက္ေစပါတယ္။ မသြားပဲနဲ႔ စက္ကို ႏႈိးထားတာ ေကာင္းတယ္လို႔ လူေတြက ထင္ပါတယ္။ ဒါဟာ မဟုတ္ပါဘူး။

ပြဲေတာ္တခုရဲ့ ေနာက္မွာ အမႈိက္ျပႆနာကို စံနစ္တက်ရွင္းသင့္ပါတယ္

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။ အစိုင္အခဲ စြန္႔ပစ္ ပစၥည္းမွာ လူေတြက ဘာသံုသလဲ ၾကည့္ရမယ္။ ဒီလို လူေတြ မ်ားလာလို႔ ရွိရင္ ပိုၿပီးေတာ့ တခါသံုး ပလပ္စတိတ္ ေတြက သၾကၤန္ဆို သံုးေတာ့မွာ ဥပမာ ေရသန္႔ဘူးေတြက အစ၊ စားဖုိ႔ေသာက္ဖို႔၊ ထည့္ဖို႔ဟာေတြ ရွိတယ္။ ေနာက္ဆံု သၾကၤန္ပန္းကံုးကအစ ပလပ္စတိတ္ပဲ။ ေနာက္ သၾကၤန္ကားေတြမွာ ဗိုင္နယ္ျပားေတြ ကပ္မယ္။ သၾကၤန္မ႑ပ္ေတြမွာလည္း ပလပ္စတိတ္ျပားေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိမယ္။ ကိုယ့္အေနနဲ႔ စဥ္းစားဖို႔က ဒီလိုပလပ္စတိတ္ ေတြကို သံုးဖို႔ လုိသလား၊ ဒီလိုေနရာမွာ အစားထုိးၿပီး ဘာသံုးႏိုင္တာ ရွိသလဲ ဆိုတာ စဥ္းစားေပးပါ။ ဥပမာ မ႑ပ္ေတြ အလွဆင္မယ္ ဆိုရင္ ပလပ္စတိတ္ပန္းေတြ၊ ပလပ္စတိတ္ေတြနဲ႔ လုပ္မွာလား။ ဇီဝနည္းနဲ႔ ပ်က္စီးသြားႏိုင္တဲ့ ဥပမာ- အုန္းပင္ အုန္းလက္ သစ္ပင္ သစ္ရြက္ေပါ့ေနာ္။ သဘာဝ ဝန္းက်င္မွာ ရွိတာနဲ႔ အလြယ္တကူ လုပ္ႏုိင္တာေတြ နဲ႔ လွပေအာင္ လုပ္ႏိုင္သလား။ လုပ္ႏုိင္တာ ရွိရင္ အစားထုိးေပးပါ။

သဘာဝ ဝန္းက်င္မွာ အဓိက လုပ္ေဆာင္တဲ့ နည္း ၃ မ်ိဳး ရွိပါတယ္။ ပထမနည္းက ေလွ်ာ့ခ်ပါ။ ေနာက္တခုက ျပန္သံုးပါ။ ျပန္သံုးႏိုင္တာ ရွိသလား။ ဥပမာ မႏွစ္က သံုးထားတာ ဒီႏွစ္ ျပန္သံုးလို႔ ရမလား၊ သံုးေပးပါ။ ေနာက္တခုက recycle ေပါ့ေနာ္။ ဥပမာ ပလပ္စတိတ္ေတြ ဆိုရင္ ဘယ္အမ်ိဳးအစား ကေတာ့ ပစၥည္း အသစ္ ျပန္ထုတ္ၿပိး သံုးလုိ႔ရမယ္ ဆိုတာကို သိဖုိ႔ လိုပါတယ္။ မ႑ပ္ေတြ ဘာေတြ ျပန္ဖ်က္ရမယ္။ သစ္တို၊ ဝါးစ အကုန္ရွိတယ္။ ေျမႀကီးတူးတာက အစ၊ အစအပို္င္း၊ အမႈိက္သရိုက္အစံုကိုလည္း ဘယ္ဟာက ျပန္သံုးလို႔ ရမလဲ၊ စဥ္းစား ေပးပါအံုး၊ ျပန္ၿပီးေတာ့ ေျမေဆြးလုပ္တဲ့ထဲမွာ သံုးလို႔ ရမလား။ ကိုယ္မလုပ္တတ္လည္း လုပ္တတ္တဲ့ လူနဲ႔ တိုင္ပင္ၿပီးေတာ့ လုပ္ပါ။ အမႈိက္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ရွိရင္ တတ္ႏိုင္သေလာက္ မီးမရႈိ႕ေအာင္ ႀကိဳးစားပါ။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆုိေတာ့ မီးရႈိ႕လိုက္လို႔ ရွိရင္ ေလထု ညစ္ညမ္းမႈ ျဖစ္တယ္။ အဲဒါမ်ိဳး မလုပ္သင့္ ပါဘူး။

သဘာဝ ဝန္းက်င္အင္ဂ်င္နီယာ ေဒၚေအးေအးၾကည္ပါ။ သၾကၤန္မွာ အမိေျမပါ စိုေျပလန္းဆန္း ႏိုင္ပါေစလုိ႔ ဆုေတာင္းရင္း ဒီသီတင္းပတ္အတြက္ သိပၸံနဲ႔ နည္းပညာက႑ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားလိုက္ပါရေစ။

သၾကၤန္နဲ႔ သဘာဝဝန္းက်င္ရုိက္ခတ္မႈ
please wait

No media source currently available

0:00 0:07:15 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG