သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမန္မာ့စိုက္ပ်ိဳးေရး စက္မႈလယ္ယာ ေျပာင္းဖုိ႔ ကိုဗစ္ရံပံုေငြနဲ႔ လုပ္ႏိုင္မလား


Myanmar Rice Farmers

စက္မႈလယ္ယာ အျဖစ္ေျပာင္းဖို ရာစုႏွစ္ဝက္ေက်ာ္ ႀကိဳးစားေနေပမယ့္ မေအာင္မျမင္ျဖစ္ေနရတဲ့ ျမန္မာ့စိုက္ပ်ိဳးေရး က႑ကို လက္ရွိ ကိုဗစ္ ၁၉ ကပ္ေရာဂါ ကယ္ဆယ္ကူညီေရးအတြက္ ခ်ထားေပးမယ့္ ရံပံုေငြနဲ႔ စက္မႈလယ္ယာ ျဖစ္လာေအာင္ လုပ္ႏိုင္ပါသလား။ စိုက္ပ်ိဳးေရးပညာရွင္ ေဒါက္တာထြန္းဝင္းကို ေမးျမန္းၿပီး တင္ျပေပးမွာပါ။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္


(Zawgyi / Unicode)

ZAWGYI

စက္မႈလယ္ယာ အျဖစ္ေျပာင္းဖို ရာစုႏွစ္ဝက္ေက်ာ္ ႀကိဳးစားေနေပမယ့္ မေအာင္မျမင္ျဖစ္ေနရတဲ့ ျမန္မာ့စိုက္ပ်ိဳးေရး က႑ကို လက္ရွိ ကိုဗစ္ ၁၉ ကပ္ေရာဂါ ကယ္ဆယ္ကူညီေရးအတြက္ ခ်ထားေပးမယ့္ ရံပံုေငြနဲ႔ စက္မႈလယ္ယာ ျဖစ္လာေအာင္အစပ်ိဳးေပးႏိုင္ဖို႔ စဥ္းစားေနသူကေတာ့ စိုက္ပ်ိဳးေရးပညာရွင္ ေဒါက္တာထြန္းဝင္းပါ။

ေဒါက္တာထြန္းဝင္း။. ။“အခုဆိုရင္ ႏိုင္ငံေတာ္က ပံ့ပိုးမွာက 100 billion ဘီလ်ံတရာ ကို ခြဲေဝေပးမွာ ဆိုေတာ့ အစိုးရကေတာ့ သူတုိ႔ မ်ိဳးေစ့ေလးေတြ ေပးၿပီးေတာ့ home garden ေလးေတြတည္ေထာင္ဖို႔ လုပ္တာေပါ့ဗ်ာ၊ တႏိုင္ စိုက္ပ်ိဳးၿခံေလးေတြ။ ဒါလည္း က်ေနာ္ ေထာက္ခံတယ္။ ဒါလည္း လိုအပ္တယ္။ လယ္သမားေတြ ဘယ္မွ မသြားရပဲ ကိုယ့္အိမ္ၿခံေလးေတြ လုပ္ၿပီးေတာ့ တႏိုင္ၿခံေလးေတြနဲ႔ စိုက္ပ်ိဳးစားမယ္။ အဆင္ေျပတယ္။ ဒါေပမယ့္ ထြက္လာတဲ့ ဟာေတြကို ေစ်းကြက္ ဘယ္လို လုပ္မလဲဆိုတာကိုေတာ့ ဘယ္သူမွ မသိေသးဘူး။

ဒါေပမယ့္ အဲဒါအတြက္လည္းေပး။ အဲဒါအတြက္က သိပ္လည္းက်မွာေတာ့ မဟုတ္ဖူး။ေစာေစာကလို မ်ိဳးေစ့ေလးေတြ ေပးတာက တရာသီပဲ စိုက္လို႔ အဆင္ေျပသြားမယ္။

ဒါေပမယ့္ တကယ္လို႔မ်ားအဲဒါကို စက္ကရိယာေတြမ်ား ဆင္ေပးလိုက္လို႔ ရွိရင္ ဒီစက္ကရိယာသည္ ထိန္းသိမ္းတဲ့ ကာလအေလ်ာက္ ကိုင္တြယ္တဲ့ လူရဲ့ အက်ိဳးအေလ်ာက္ကို ေရရွည္မွာ ဒီ လယ္သမားထုရဲ့. မႏိုင္ဝန္ ထမ္းေနရတဲ့ ဟာကို ကူညီမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီစက္ကရိယာကို အခုကတည္းက ဒီအဖြဲ႔အစည္းေလးေတြကိုမ်ား တပ္ဆင္ေပးမယ္ ဆိုရင္ ဒီဥစၥာက ေတာ္ေတာ္ကို အဆင္ေျပမယ္။”

ကိုဗစ္ကပ္ေရာဂါေၾကာင့္ စီးပြါးေရးဆိုင္ရာ ထိခိုက္မႈေတြ အတြက္ အစိုးရက က်ပ္ေငြ ဘီလ်ံ ၁၀၀ ကေန ၅၀၀ အထိ အသံုးျပဳမွာ ျဖစ္ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ထားတာေၾကာင့္ ဒီေငြကို စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ အဓိက အသံုးျပဳသင့္တယ္လို႔ ပညာရွင္အမ်ားအျပားက အႀကံျပဳထားတာပါ။

ဒီလို သံုးမယ္ဆိုရင္ ျမန္မာ့ စိုက္ပ်ိဳးေရး က႑အတြက္ လိုအပ္ခ်က္ေတြထဲက အေရးပါတဲ့ စက္မႈလယ္ယာ အျဖစ္ ေျပာင္းေပးဖို႔ အရင္စဥ္းစား သင့္ပါတယ္။

ျမန္မာ့ေရေျမမွာ မိုးေခါင္တာ၊ ေရႀကီးတာ၊ လယ္ယာလုပ္သား ရွားပါးတာလို ျပႆနာ ေတြအတြက္ လယ္ယာသံုးစက္ကရိယာေတြ ျဖစ္တဲ့ ေျမျပဳျပင္တဲ့ ထြန္စက္ေတြ၊ လယ္ယာသီးႏွံ အစိုအေျခာက္မ်ိဳးေစ့ခ်စက္၊ ေျမၾသဇာခ်စက္ေတြ၊ ေပါင္းရွင္း ေျမဆြ ထြန္ေတြ၊ ပိုးသတ္ေဆးဖ်န္းစက္ေတြ၊ သီးႏွံစံု ရိတ္သိမ္း ေျခြေလွ႔စက္ေတြ က ေရရွည္အတြက္ ကူညီ ေျဖရွင္းေပးႏုိင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အခု ကိုဗစ္ျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ မိုးဦးရာသီအတြက္ လိုအပ္တဲ့ မ်ိဳးေစ့၊ ေျမၾသဇာ၊ ပိုးသတ္ေဆး၊ ထြန္ယက္ ကုန္က်စားရိတ္ ေတြအတြက္ပဲ ေတာင္သူ တဦးခ်င္းကို ေဝမ ွ် ေပး လိုက္ရင္ မိုးတြင္းစာ အတြက္ပဲ ဖူလံုႏိုင္မွာမို႔ ေရရွည္အတြက္ ၾကည့္ပါလုိ႔လည္း တိုက္တြန္းလိုက္ ပါတယ္။

ေဒါက္တာထြန္းဝင္း။. ။“ကိုဗစ္က က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၆ ေယာက္ပဲ။ ၆ ေယာက္ေတာင္ ရန္ကုန္မွာတင္ပါပဲ။ နယ္ေတြကေတာ့ အားလံုး healthy ပဲေလ။ နယ္ေတြက ပတ္ဝန္းက်င္သဘာဝေတြ လယ္သမားေတြ ကေတာ့ အကုန္လံုး က်န္းက်န္းမာမာ healthy ပဲဗ်ာ။ လယ္သမားေတြ မက်န္းမာတာကေတာ့ ေငြေၾကးပဲ မက်န္းမာတာ။ အဲ ေငြေၾကး မက်န္းမာဘူး။ သူတို႔လိုအပ္တဲ့ေရ စက္ကရိယာ မက်န္းမာဘူး။ ရာသီဥတုက ျပင္းထန္တယ္။ အလုပ္သမားက ရွားတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီဥစၥာကို ကိုဗစ္ပံ့ပိုးတဲ့ ေငြေလးနဲ႔သြားၿပီးေတာ့ ေျမၾသဇာဖိုးေလာက္ ေပးတာေလးနဲ႔ အလုပ္မျဖစ္ ေလာက္ ဖူး။”

ေမး။. ။“လိုအပ္ခ်က္ကေတာ့ ေခတ္မွီပစၥည္း ကရိယာေတြ ပံ့ပိုးေပးဖုိ႔ လိုတယ္ေပါ့။ ဆိုေတာ့ ႀကီးႀကီးမားမား မစဥ္းစားပဲနဲ႔ တႏိုင္တပိုင္ကို ဘယ္လို စက္ပစၥည္း ေတြကို ဘယ္လိုပံုစံနဲ႔ ဒီစိုက္ပ်ိဳးေရး က႑အတြက္ ပံ့ပိုးေပးလို႔ ရႏိုင္ပါလဲဆရာ။”

ေဒါက္တာထြန္းဝင္း။. “အဲဒါက ၾကည့္လိုက္လို႔ရွိရင္ စက္ပစၥည္းဆိုရင္ လူကလန္႔သြားၾကတယ္။ ဘယ္ေလာက္မ်ား ကုန္မလဲ။ ဘယ္ေလာက္မ်ား က်မလဲေပါ့။ ဒီဥစၥာ ကေတာ့ အတိုင္းအတာ တခု ၊သိန္း ၃၀ ပတ္ဝန္းက်င္ ဆိုလို႔ရွိရင္ လက္တြန္းထြန္စက္ ဝယ္လို႔ရတယ္။ သိန္း ၃၀ ေလာက္ ကုန္မယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ က်ေနာ္တို႔က dryer ေလးေတြ ဝယ္လို႔ရတယ္။ ေျခြေလွွ႔စက္ ဝယ္လို႔ရတယ္။ ေနာက္ထပ္ သိန္း သံုးေလးဆယ္ ဆိုလို႔ရွိရင္ dryer ဆိုတဲ့ အေျခာက္ခံစက္။ ဒါလည္း လိုတယ္။ ရာသီဥတုက မမွန္ဘူးေလ။ ဒီစိုက္ပ်ိဳးခ်ိန္မွာ မိုးေခါင္သြားမယ္။ ရိတ္သိမ္းခ်ိန္မွာ မိုးေတြ ရြာခ်င္ရြာမယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ဒုကၡေရာက္တာပဲဗ်ာ။စိုက္ပ်ိဳးခ်ိန္မွာ ေရလိုမယ္ဆိုရင္ ေရစုပ္တင္ေပးမယ့္ ေျမေအာက္ေရေတြနဲ႔စက္ကရိယာေတြနဲ႔ တင္ေပးလိုက္။ ရိတ္သိမ္းခ်ိန္မွာ မိုးရြာမယ္ဆိုရင္၊ အဲဒီမိုးမရြာခင္မွာ က်ေနာ္တို႔က စက္ကရိယာေတြနဲ႔ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ရိတ္သိမ္း ေျခြေလွ႔လိုက္။ အဲဒီေတာ့ ဒီဥစၥာေတြက က်ေနာ္တို႔က ရာသီဥတုကိုလည္း ဆိုးဝါးတဲ့ ရာသီဥတုကိုလည္း ေရွာင္ရာ ေရာက္တယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အလုပ္သမား ရွားေနတာကိုလည္း ေျဖရွင္းရာ ေရာက္တယ္။

ေစ်းႀကီးတဲ့ စက္ပစၥည္းေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံက ေတာင္သူလယ္သမားတိုင္း သံုးႏိုင္ေအာင္ ဘယ္လုိ လုပ္ႏုိင္ပါသလဲ။

ေဒါကတာထြန္းဝင္း။. ။“ဘယ္ေလာက္ကုန္မလဲ ဆိုေတာ့ ကုန္တယ္။ လယ္သမားကေတာ့ တျပားမွကို တကယ္ အေၾကြးထူေနတဲ့ လယ္သမား။ ဆိုေတာ့ လယ္သမားကို ဒီလို လုပ္ဖုိ႔ ေျပာတယ္ ဆိုတာက စိတ္ကူးယာဥ္ဆန္တယ္လို႔ ေျပာမယ္။

ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္တို႔က လယ္သမား တေယာက္ မႏိုင္ရင္ အုပ္စုလိုက္ လယ္သမား၊ task force ေခၚတာေပါ့။ စိတ္ဝင္စားတဲ့ လယ္သမား အဖြဲ႔အစည္းကို ဖြဲ႔လိုက္ၿပီးေတာ့ အဖြဲ႔အစည္းကိုသာ ႏိုင္ငံေတာ္က အဖြဲ႔အစည္းကို မူတည္ၿပီးေတာ့ ေပးရမွာ။ ဂ်ပန္မွာလည္း ဒီလိုပဲ လုပ္တယ္။ က်ေနာ္ေျပာတဲ့ cold facility အေအးခန္းေတြသည္၊ ေဒသတခုမွာ တခုပဲ ေဆာက္ေပးတယ္။ ဒါကို လယ္သမားအဖြဲ႔အစည္းက ထိန္းသိမ္းတယ္။

လယ္သမားအဖြဲ႔အစည္းက အားလံုး လယ္သမားေတြ လာသမ ွ် ကုန္ပစၥည္းေတြကို ေဆးေက်ာ သန္႔စင္၊ ထုပ္ပိုးၿပီးေတာ့ သိမ္းေပးတယ္။ ဒီလို honesty royalty တိုင္းျပည္ခ်စ္တဲ့ စိတ္ကေလးေတြ ရွိတဲ့ ေတာင္သူလယ္သမားေတြ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။

အဲဒီ လူငယ္ အဖြဲ႔အစည္းေလးေတြမ်ား ဖြဲ႔စည္းမယ္။ က်ေနာ္တို႔ ဆီမွာ ထင္ရွားျမင္သာတဲ့ အဖြဲ႔ကေတာ့ water user group ဆိုတာ ေတာ္ေတာ္ ထင္ရွားတယ္။ အဲဒီ အဖြဲ႔က ေရရွိေရးအတြက္ နယ္မွာ လယ္သမား အစုအဖြဲ႔ ေလးေတြက ဦးေဆာင္ၿပီး လုပ္တာ။ အဲဒီလို တခ်ိဳ႕ အဖြဲ႔ ေလးေတြက ထင္ရွားတယ္ ေကာင္းတယ္။ ဆိုေတာ့ အဲဒီေတာ့ အဲဒါမ်ိဳးသာ ဒီလယ္သမား အစုအဖြဲ႔ ေလးေတြကို ဒီစက္ပစၥည္း ကရိယာ ေလးေတြ တပ္ဆင္ေပးလိုက္မယ္ဆို၊ ဒီ သိန္းအမ်ားဆံုး တြက္ၾကည့္ရင္ ၄ -၅ ရာ အျပင္ မရွိဘူး။ ေစာေစာက အေသးစားေလးေတြ”

ဆင္းရဲတဲ့ ေတာင္သူလယ္သမားအမ်ားစုဟာ ပညာသိပ္မတတ္ၾကသလို စက္ပစၥည္း ကရိယာေတြနဲ႔လည္း သိပ္မယဥ္ပါးၾကပါဘူး။

ေဒါက္တာထြန္းဝင္း။. ။“လယ္သမားသည္ ရယ္ဒီမျဖစ္ေသးဘူး။ အသိပညာမရွိဘူး။ maintainance (ထိန္းသိမ္းမႈ) မလုပ္တတ္ေသးဘူး ဆိုရင္ second option ေရြးစရာ ဒုတိယနည္းက အဂၤလိပ္လို ဆိုရင္ေတာ့ leverage ေပါ့။ ေပးလိုက္တဲ့ အရင္းအႏွီး တခုကို တိုးပြါးေအာင္ လုပ္တာ။ ဒါပဲ။

က်ေနာ္ေျပာတာက ႏုိင္ငံေတာ္က ေပးလိုက္တဲ့ ပစၥည္းကို မ်ိဳးေစ့ ေလးေတြ ေျမၾသဇာေတြ ဝယ္ၿပီး ေပးလိုက္တဲ့ အခါမွာ တခါတည္း လမ္းဆံုး သြားမယ့္အစား။ ဒီ leverage ေခၚတဲ့ ဒီႏိုင္ငံေတာ္က ေပးလိုက္တဲ့ ပိုက္ဆံကို အတိုးအပြါး ျဖစ္ေအာင္ ဘယ္သူေတြက လုပ္တတ္သလဲ ဆိုရင္ contract farming လို႔ေခၚတဲ့ ႏုိင္ငံေတာ္မွာ ရွိေနတဲ့ ကန္ထရိုက္ စိုက္ပ်ိဳးေရး လုပ္ေနတဲ့ Myanmar Rice Federation ျမန္မာ ႏိုင္ငံ ဆန္စပါးအသင္း အဖြဲ႔၊ ေနာက္ ဧရာေရႊဝါလို ကုမၸဏီႀကီးေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္ေနာ္။

ဒီ ကန္ထရိုက္စိုက္ပ်ိဳးေရး လုပ္တာ စံနစ္က်တယ္။ ေဒတာ အခ်က္အလက္နဲ႔ စာရင္းအင္းက ထင္သာ ျမင္သာ။ ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းတာက စလို႔၊ စက္ကရိယာ ကိုင္တြယ္တာက စလို႔။အက်ိဳးရွိေအာင္ လယ္သမားက ေျမနဲ႔ လူပဲစိုက္။ သူတို႔က အားလံုး စာရင္းအင္း အင္အားနဲ႔ စိုက္ၿပီးေတာ့မ်ား ၂ ဦး ၂ ဖက္ အက်ိဳးစီးပြါး တုိးၿပီးေတာ့ လုပ္မယ္ ဆိုရင္ ဒီ ေငြသည္ ေပ်ာက္ပ်က္ မသြားဘူး။ သူတို႔စိုးရိမ္ေလာက္စရာ။ ခုန ေပးတဲ့ ေငြသည္ ထင္သာျမင္သာ ရွိမယ္။ ေရရွည္ ခံမယ္။

ဒါမွ မဟုတ္ UNOPS ေခၚတဲ့ ကုလသမဂၢ အေထာက္အပံ့ USAIDတို႔JICA တို႔ KOICA ဆိုတဲ့ INGO ေတြ အရမ္းကို တုိင္းျပည္ကို ေထာက္ပံ့တယ္။ အဲဒီပုဂၢိဳလ္ေတြ၊ အဲဒီ အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ ေစာေစာက ကိုဗစ္ အေထာက္အပံ့နဲ႔ ေပါင္စပ္ၿပီးေတာ့ အဲဒီက ပညာရွင္ေတြနဲ႔ ေပါင္းစပ္ၿပီးေတာ့ ထင္သာ ျမင္သာရွိတဲ့ မေပ်ာက္ပ်က္ မပ်က္စီးတဲ့ ေရရွည္ခံတဲ့ စိုက္ပ်ိဳးကုန္ထုတ္ လုပ္ငန္းႀကီး တခုလံုးကို ေကာင္းေကာင္း လုပ္လုိ႔ရပါတယ္။ ေကာင္းေကာင္း လုပ္လို႔ ရပါတယ္။”

စိုက္ပ်ိဳးေရးပညာရွင္ ေဒါက္တာထြန္းဝင္းရဲ့ ေျပာၾကားခ်က္နဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္အတြက္ သိပၸြံနဲ႔နည္းပညာ က႑ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားလိုက္ပါရေစ။

UNICODE

စက်မှုလယ်ယာ အဖြစ်ပြောင်းဖို ရာစုနှစ်ဝက်ကျော် ကြိုးစားနေပေမယ့် မအောင်မမြင်ဖြစ်နေရတဲ့ မြန်မာ့စိုက်ပျိုးရေး ကဏ္ဍကို လက်ရှိ ကိုဗစ် ၁၉ ကပ်ရောဂါ ကယ်ဆယ်ကူညီရေးအတွက် ချထားပေးမယ့် ရံပုံငွေနဲ့ စက်မှုလယ်ယာ ဖြစ်လာအောင် အစပျိုးပေးနိုင်ဖို့ စဉ်းစားနေသူကတော့ စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင် ဒေါက်တာထွန်းဝင်းပါ။

ဒေါက်တာထွန်းဝင်း။. ။“အခုဆိုရင် နိုင်ငံတော်က ပံ့ပိုးမှာက 100 billion ဘီလျံတရာ ကို ခွဲဝေပေးမှာ ဆိုတော့ အစိုးရကတော့ သူတို့ မျိုးစေ့လေးတွေ ပေးပြီးတော့ home garden လေးတွေတည်ထောင်ဖို့ လုပ်တာပေါ့ဗျာ၊ တနိုင် စိုက်ပျိုးခြံလေးတွေ။ ဒါလည်း ကျနော် ထောက်ခံတယ်။ ဒါလည်း လိုအပ်တယ်။ လယ်သမားတွေ ဘယ်မှ မသွားရပဲ ကိုယ့်အိမ်ခြံလေးတွေ လုပ်ပြီးတော့ တနိုင်ခြံလေးတွေနဲ့ စိုက်ပျိုးစားမယ်။ အဆင်ပြေတယ်။ ဒါပေမယ့် ထွက်လာတဲ့ ဟာတွေကို ဈေးကွက် ဘယ်လို လုပ်မလဲဆိုတာကိုတော့ ဘယ်သူမှ မသိသေးဘူး။

ဒါပေမယ့် အဲဒါအတွက်လည်းပေး။ အဲဒါအတွက်က သိပ်လည်းကျမှာတော့ မဟုတ်ဖူး။ စောစောကလို မျိုးစေ့လေးတွေ ပေးတာက တရာသီပဲ စိုက်လို့ အဆင်ပြေသွားမယ်။

ဒါပေမယ့် တကယ်လို့များ အဲဒါကို စက်ကရိယာတွေများ ဆင်ပေးလိုက်လို့ ရှိရင် ဒီစက်ကရိယာသည် ထိန်းသိမ်းတဲ့ ကာလအလျောက် ကိုင်တွယ်တဲ့ လူရဲ့ အကျိုးအလျောက်ကို ရေရှည်မှာ ဒီ လယ်သမားထုရဲ့. မနိုင်ဝန် ထမ်းနေရတဲ့ ဟာကို ကူညီမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီစက်ကရိယာကို အခုကတည်းက ဒီအဖွဲ့အစည်းလေးတွေကိုများ တပ်ဆင်ပေးမယ် ဆိုရင် ဒီဥစ္စာက တော်တော်ကို အဆင်ပြေမယ်။”

ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကြောင့် စီးပွါးရေးဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုတွေ အတွက် အစိုးရက ကျပ်ငွေ ဘီလျံ ၁၀၀ ကနေ ၅၀၀ အထိ အသုံးပြုမှာ ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားတာကြောင့် ဒီငွေကို စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းတွေမှာ အဓိက အသုံးပြုသင့်တယ်လို့ ပညာရှင်အများအပြားက အကြံပြုထားတာပါ။

ဒီလို သုံးမယ်ဆိုရင် မြန်မာ့ စိုက်ပျိုးရေး ကဏ္ဍအတွက် လိုအပ်ချက်တွေထဲက အရေးပါတဲ့ စက်မှုလယ်ယာ အဖြစ် ပြောင်းပေးဖို့ အရင်စဉ်းစား သင့်ပါတယ်။

မြန်မာ့ရေမြေမှာ မိုးခေါင်တာ၊ ရေကြီးတာ၊ လယ်ယာလုပ်သား ရှားပါးတာလို ပြဿနာ တွေအတွက် လယ်ယာသုံးစက်ကရိယာတွေ ဖြစ်တဲ့ မြေပြုပြင်တဲ့ ထွန်စက်တွေ၊ လယ်ယာသီးနှံ အစိုအခြောက်မျိုးစေ့ချစက်၊ မြေသြဇာချစက်တွေ၊ ပေါင်းရှင်း မြေဆွ ထွန်တွေ၊ ပိုးသတ်ဆေးဖျန်းစက်တွေ၊ သီးနှံစုံ ရိတ်သိမ်း ခြွေလှေ့စက်တွေ က ရေရှည်အတွက် ကူညီ ဖြေရှင်းပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် အခု ကိုဗစ်ဖြစ်နေချိန်မှာ မိုးဦးရာသီအတွက် လိုအပ်တဲ့ မျိုးစေ့၊ မြေသြဇာ၊ ပိုးသတ်ဆေး၊ ထွန်ယက် ကုန်ကျစားရိတ် တွေအတွက်ပဲ တောင်သူ တဦးချင်းကို ဝေမ ျှ ပေး လိုက်ရင် မိုးတွင်းစာ အတွက်ပဲ ဖူလုံနိုင်မှာမို့ ရေရှည်အတွက် ကြည့်ပါလို့လည်း တိုက်တွန်းလိုက် ပါတယ်။

ဒေါက်တာထွန်းဝင်း။. ။“ကိုဗစ်က ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၆ ယောက်ပဲ။ ၆ ယောက်တောင် ရန်ကုန်မှာတင်ပါပဲ။ နယ်တွေကတော့ အားလုံး healthy ပဲလေ။ နယ်တွေက ပတ်ဝန်းကျင်သဘာဝတွေ လယ်သမားတွေ ကတော့ အကုန်လုံး ကျန်းကျန်းမာမာ healthy ပဲဗျာ။ လယ်သမားတွေ မကျန်းမာတာကတော့ ငွေကြေးပဲ မကျန်းမာတာ။ အဲ ငွေကြေး မကျန်းမာဘူး။ သူတို့လိုအပ်တဲ့ ရေ စက်ကရိယာ မကျန်းမာဘူး။ ရာသီဥတုက ပြင်းထန်တယ်။ အလုပ်သမားက ရှားတယ်။ အဲဒီတော့ ဒီဥစ္စာကို ကိုဗစ်ပံ့ပိုးတဲ့ ငွေလေးနဲ့သွားပြီးတော့ မြေသြဇာဖိုးလောက် ပေးတာလေးနဲ့ အလုပ်မဖြစ် လောက် ဖူး။”

မေး။. ။“လိုအပ်ချက်ကတော့ ခေတ်မှီပစ္စည်း ကရိယာတွေ ပံ့ပိုးပေးဖို့ လိုတယ်ပေါ့။ ဆိုတော့ ကြီးကြီးမားမား မစဉ်းစားပဲနဲ့ တနိုင်တပိုင်ကို ဘယ်လို စက်ပစ္စည်း တွေကို ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ ဒီစိုက်ပျိုးရေး ကဏ္ဍအတွက် ပံ့ပိုးပေးလို့ ရနိုင်ပါလဲဆရာ။”

ဒေါက်တာထွန်းဝင်း။. “အဲဒါက ကြည့်လိုက်လို့ရှိရင် စက်ပစ္စည်းဆိုရင် လူကလန့်သွားကြတယ်။ ဘယ်လောက်များ ကုန်မလဲ။ ဘယ်လောက်များ ကျမလဲပေါ့။ ဒီဥစ္စာ ကတော့ အတိုင်းအတာ တခု ၊ သိန်း ၃၀ ပတ်ဝန်းကျင် ဆိုလို့ရှိရင် လက်တွန်းထွန်စက် ဝယ်လို့ရတယ်။ သိန်း ၃၀ လောက် ကုန်မယ်ဆိုလို့ရှိရင် ကျနော်တို့က dryer လေးတွေ ဝယ်လို့ရတယ်။ ခြွေလှေ့စက် ဝယ်လို့ရတယ်။ နောက်ထပ် သိန်း သုံးလေးဆယ် ဆိုလို့ရှိရင် dryer ဆိုတဲ့ အခြောက်ခံစက်။ ဒါလည်း လိုတယ်။ ရာသီဥတုက မမှန်ဘူးလေ။ ဒီစိုက်ပျိုးချိန်မှာ မိုးခေါင်သွားမယ်။ ရိတ်သိမ်းချိန်မှာ မိုးတွေ ရွာချင်ရွာမယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဒုက္ခရောက်တာပဲဗျာ။ စိုက်ပျိုးချိန်မှာ ရေလိုမယ်ဆိုရင် ရေစုပ်တင်ပေးမယ့် မြေအောက်ရေတွေနဲ့ စက်ကရိယာတွေနဲ့ တင်ပေးလိုက်။ ရိတ်သိမ်းချိန်မှာ မိုးရွာမယ်ဆိုရင်၊ အဲဒီမိုးမရွာခင်မှာ ကျနော်တို့က စက်ကရိယာတွေနဲ့ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ရိတ်သိမ်း ခြွေလှေ့လိုက်။ အဲဒီတော့ ဒီဥစ္စာတွေက ကျနော်တို့က ရာသီဥတုကိုလည်း ဆိုးဝါးတဲ့ ရာသီဥတုကိုလည်း ရှောင်ရာ ရောက်တယ်။ နောက်ပြီးတော့ အလုပ်သမား ရှားနေတာကိုလည်း ဖြေရှင်းရာ ရောက်တယ်။

ဈေးကြီးတဲ့ စက်ပစ္စည်းတွေကို မြန်မာနိုင်ငံက တောင်သူလယ်သမားတိုင်း သုံးနိုင်အောင် ဘယ်လို လုပ်နိုင်ပါသလဲ။

ဒေါကတာထွန်းဝင်း။. ။“ဘယ်လောက်ကုန်မလဲ ဆိုတော့ ကုန်တယ်။ လယ်သမားကတော့ တပြားမှကို တကယ် အကြွေးထူနေတဲ့ လယ်သမား။ ဆိုတော့ လယ်သမားကို ဒီလို လုပ်ဖို့ ပြောတယ် ဆိုတာက စိတ်ကူးယာဉ်ဆန်တယ်လို့ ပြောမယ်။

ဒါပေမယ့် ကျနော်တို့က လယ်သမား တယောက် မနိုင်ရင် အုပ်စုလိုက် လယ်သမား၊ task force ခေါ်တာပေါ့။ စိတ်ဝင်စားတဲ့ လယ်သမား အဖွဲ့အစည်းကို ဖွဲ့လိုက်ပြီးတော့ အဖွဲ့အစည်းကိုသာ နိုင်ငံတော်က အဖွဲ့အစည်းကို မူတည်ပြီးတော့ ပေးရမှာ။ ဂျပန်မှာလည်း ဒီလိုပဲ လုပ်တယ်။ ကျနော်ပြောတဲ့ cold facility အအေးခန်းတွေသည်၊ ဒေသတခုမှာ တခုပဲ ဆောက်ပေးတယ်။ ဒါကို လယ်သမားအဖွဲ့အစည်းက ထိန်းသိမ်းတယ်။

လယ်သမားအဖွဲ့အစည်းက အားလုံး လယ်သမားတွေ လာသမ ျှ ကုန်ပစ္စည်းတွေကို ဆေးကျော သန့်စင်၊ ထုပ်ပိုးပြီးတော့ သိမ်းပေးတယ်။ ဒီလို honesty royalty တိုင်းပြည်ချစ်တဲ့ စိတ်ကလေးတွေ ရှိတဲ့ တောင်သူလယ်သမားတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။

အဲဒီ လူငယ် အဖွဲ့အစည်းလေးတွေများ ဖွဲ့စည်းမယ်။ ကျနော်တို့ ဆီမှာ ထင်ရှားမြင်သာတဲ့ အဖွဲ့ကတော့ water user group ဆိုတာ တော်တော် ထင်ရှားတယ်။ အဲဒီ အဖွဲ့က ရေရှိရေးအတွက် နယ်မှာ လယ်သမား အစုအဖွဲ့ လေးတွေက ဦးဆောင်ပြီး လုပ်တာ။ အဲဒီလို တချို့ အဖွဲ့ လေးတွေက ထင်ရှားတယ် ကောင်းတယ်။ ဆိုတော့ အဲဒီတော့ အဲဒါမျိုးသာ ဒီလယ်သမား အစုအဖွဲ့ လေးတွေကို ဒီစက်ပစ္စည်း ကရိယာ လေးတွေ တပ်ဆင်ပေးလိုက်မယ်ဆို၊ ဒီ သိန်းအများဆုံး တွက်ကြည့်ရင် ၄ -၅ ရာ အပြင် မရှိဘူး။ စောစောက အသေးစားလေးတွေ”

ဆင်းရဲတဲ့ တောင်သူလယ်သမားအများစုဟာ ပညာသိပ်မတတ်ကြသလို စက်ပစ္စည်း ကရိယာတွေနဲ့ လည်း သိပ်မယဉ်ပါးကြပါဘူး။

ဒေါက်တာထွန်းဝင်း။. ။“လယ်သမားသည် ရယ်ဒီမဖြစ်သေးဘူး။ အသိပညာမရှိဘူး။ maintainance (ထိန်းသိမ်းမှု) မလုပ်တတ်သေးဘူး ဆိုရင် second option ရွေးစရာ ဒုတိယနည်းက အင်္ဂလိပ်လို ဆိုရင်တော့ leverage ပေါ့။ ပေးလိုက်တဲ့ အရင်းအနှီး တခုကို တိုးပွါးအောင် လုပ်တာ။ ဒါပဲ။

ကျနော်ပြောတာက နိုင်ငံတော်က ပေးလိုက်တဲ့ ပစ္စည်းကို မျိုးစေ့ လေးတွေ မြေသြဇာတွေ ဝယ်ပြီး ပေးလိုက်တဲ့ အခါမှာ တခါတည်း လမ်းဆုံး သွားမယ့်အစား။ ဒီ leverage ခေါ်တဲ့ ဒီနိုင်ငံတော်က ပေးလိုက်တဲ့ ပိုက်ဆံကို အတိုးအပွါး ဖြစ်အောင် ဘယ်သူတွေက လုပ်တတ်သလဲ ဆိုရင် contract farming လို့ခေါ်တဲ့ နိုင်ငံတော်မှာ ရှိနေတဲ့ ကန်ထရိုက် စိုက်ပျိုးရေး လုပ်နေတဲ့ Myanmar Rice Federation မြန်မာ နိုင်ငံ ဆန်စပါးအသင်း အဖွဲ့၊ နောက် ဧရာရွှေဝါလို ကုမ္ပဏီကြီးတွေ အများကြီး ရှိတယ်နော်။

ဒီ ကန်ထရိုက်စိုက်ပျိုးရေး လုပ်တာ စံနစ်ကျတယ်။ ဒေတာ အချက်အလက်နဲ့ စာရင်းအင်းက ထင်သာ မြင်သာ။ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းတာက စလို့၊ စက်ကရိယာ ကိုင်တွယ်တာက စလို့။ အကျိုးရှိအောင် လယ်သမားက မြေနဲ့ လူပဲစိုက်။ သူတို့က အားလုံး စာရင်းအင်း အင်အားနဲ့ စိုက်ပြီးတော့များ ၂ ဦး ၂ ဖက် အကျိုးစီးပွါး တိုးပြီးတော့ လုပ်မယ် ဆိုရင် ဒီ ငွေသည် ပျောက်ပျက် မသွားဘူး။ သူတို့စိုးရိမ်လောက်စရာ။ ခုန ပေးတဲ့ ငွေသည် ထင်သာမြင်သာ ရှိမယ်။ ရေရှည် ခံမယ်။

ဒါမှ မဟုတ် UNOPS ခေါ်တဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အထောက်အပံ့ USAID တို့ JICA တို့ KOICA ဆိုတဲ့ INGO တွေ အရမ်းကို တိုင်းပြည်ကို ထောက်ပံ့တယ်။ အဲဒီပုဂ္ဂိုလ်တွေ၊ အဲဒီ အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ စောစောက ကိုဗစ် အထောက်အပံ့နဲ့ ပေါင်စပ်ပြီးတော့ အဲဒီက ပညာရှင်တွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီးတော့ ထင်သာ မြင်သာရှိတဲ့ မပျောက်ပျက် မပျက်စီးတဲ့ ရေရှည်ခံတဲ့ စိုက်ပျိုးကုန်ထုတ် လုပ်ငန်းကြီး တခုလုံးကို ကောင်းကောင်း လုပ်လို့ရပါတယ်။ ကောင်းကောင်း လုပ်လို့ ရပါတယ်။”

စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင် ဒေါက်တာထွန်းဝင်းရဲ့ ပြောကြားချက်နဲ့ပဲ ဒီသီတင်းပတ်အတွက် သိပ္ပွံနဲ့နည်းပညာ ကဏ္ဍကို ဒီမှာပဲ ရပ်နားလိုက်ပါရစေ။

XS
SM
MD
LG