သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ခ်င္းေတာင္တန္းေပၚက ဟားခါး ဝန္းက်င္မွာ ေျမၿပိဳမႈအႏၱရာယ္ ထပ္ၿပီး မက်ေရာက္ ေစဖိုု႔အတြက္ ထိမ္းသိမ္းမႈေတြ လုုပ္ႏုုိင္တယ္လိုု႔ ထိမ္းသိမ္းေရး အင္ဂ်င္နီယာ ဦးသိန္းေမာ္ကေျပာပါတယ္။

၂၀၁၅ မိုးတြင္းမွာ မိုးသည္းထန္ၿပီး ေျမၿပိဳမႈေတြေၾကာင့္ ခ်င္းျပည္နယ္ထဲမွာ အသက္ အိုးအိမ္၊ လမ္း၊ တံတားေတြ ပ်က္စီးဆံုးရံႈးမႈ ႀကီးႀကီးမားမား ႀကံဳခဲ့ရတာပါ။ ရုုန္းေတာင္ေစာင္းမွာ တည္ထားတဲ့ ဟားခါးၿမိဳ႕ဝန္းက်င္ဟာ ေနာက္တခါ မိုုးျပင္းျပင္းထန္ထန္ရြာရင္ ေျမၿပိဳမႈ ေတြ ထပ္ၿပီး ႀကံဳရႏိုုင္ပါတယ္။

ဒီလိုေျမၿပိဳမႈေတြ အတြက္ ပိုဆိုးေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြထဲမွာ အဓိကက ေအာက္ခံေျမ အေနအထား ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုုပါတယ္။

အဲဒီေဒသရဲ့ မတ္ေစာက္တဲ့ ေတာင္ေစာင္းေတြ ရွိတဲ့ ေျမမ်က္ႏွာ သြင္ျပင္ ေအာက္မွာ တိုက္စားဖုိ႔ လြယ္ကူလွတဲ့ ေအာက္ခံေျမမ်ိဳးရွိေနသလို ရာသီဥတု ေဖါက္ျပန္မႈနဲ႔ သည္းထန္တဲ့ မိုးေတြ ထူးထူးျခားျခား ရြာသြန္းလိုက္တဲ့အခါ နဂိုကမွ သတၱဳတူးေဖၚမႈေတြ ေရႊ႕ေျပာင္း ေတာင္ယာေတြနဲ႔ သစ္ေတာေတြပါ ျပဳန္းတီးေအာင္ လုပ္ခဲ့တဲ့ လူေတြေၾကာင့္ အေျခေနကို ပိုဆိုးသြားေစတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီေဒသမွာ ေအာက္ခံေျမသားဟာ ရႊံ႕မ်ားၿပီး ဒီရႊံ႕ေတြဟာ အရြယ္အစား စံုတဲ့ ေက်ာက္ေတြနဲ႔ ေရာေနတာပါ။ ရႊံ႕က ေရကို စုပ္တဲ့အား မ်ားေပမယ့္ ေရျဖတ္သြားဖုိ႔ ခြင့္မျပဳတဲ့အတြက္ မိုးရြာတဲ့အခါ ေရကို စုပ္ယူတာမို႔ ေျမႀကီးရဲ့ အေလးခ်ိန္ဟာ ပိုမ်ားလာပါတယ္။ အေပၚက အေလးခ်ိန္မ်ားလာေပမယ့္ သစ္ပင္ သစ္ေတာေတြ မရွိတဲ့အတြက္ ဒီေျမႀကီးကို တြန္းတင္ထားႏိုင္တဲ့ အား မရွိေတာ့ပဲ ၿပိဳဆင္းလာပါတယ္။ ဒီအခါမွာ ရႊ႕့ံနဲ႔ ေရာေနတဲ့ တြဲဆက္မႈ မရွိတဲ့ က်ာက္တုံးေတြလည္း လိုက္ပါလိမ့္ဆင္းလာၿပီး လမ္းမွာ စြမ္းအင္ေတြ တုိးလာသလို လမ္းမွာေတြ႔သမွ်ကို တြန္းလွိမ့္ၿပီး တိုက္စား တာေတြ ျဖစ္ေစတာပါ။

ဒီအေျခေနကို ထိမ္းဖို႔ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္တာေတြက ဘာေတြပါလည္း။

ရႊ႕ံမ်ားတဲ့ ေျမမ်ိဳးမို႕ ေျမႀကီးထဲ ေရမဝင္ေအာင္ က်ိဳးစားရမွာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေရစီးမယ့္ ေျမာင္းေတြ အဆင့္ဆင့္ စံနစ္တက် လုပ္ေပးဖို႔ လုိပါတယ္။ အခုအခါ စည္ပင္သာယာက ၿမိဳ႕ထဲမွာ ေရေျမာင္းေတြ လုပ္ေနတာ ေတြ႔ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဟားခါးမွာ ရွိတဲ့ ရုန္းေတာင္ဟာ တစိတ္တပိုင္းပဲ ၿပိဳက်ခဲ့တာမို႔ ေနာက္တခါ မိုးႀကီးရင္ ထပ္ၿပီး ၿပိဳက်ႏိုင္တဲ့ အေျခေန ရွိေနတာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒီေတာင္ကို ထိမ္းသိမ္းဖုိ႔ လိုေနပါတယ္။ အျမင့္ဆံုးေနရာကေန အနိမ့္ဆံုး ေနရာအထိ ေရေတြ စီးဆင္းႏုိင္ဖုိ႔ ေျမာင္းေတြ လုပ္ေပးမွ ေျမႀကီးထဲ ေရအဝင္နဲေအာင္ ကာကြယ္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

လမ္းေဘး ေရႏုတ္ေျမာင္းေတြအျပင္ ေတာင္ေစာင္းက လမ္းမနဲ႔ အၿပိဳင္ အျမင့္ဘက္ျခမ္းမွာ အကူေရႏုတ္ေျမာင္းေတြ လုပ္ေပးၿပီး လမ္းေပၚ ေရာက္လာတဲ့ မိုးေရ ပမာဏကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ကုန္းေစာင္း ဆင္ေျခေလွ်ာ ၿပိဳမက်ေအာင္ လူထုနည္းနဲ႔ ေရႏုတ္ေျမာင္း တူးတဲ့ ကမာၻ႕ဘဏ္ရဲ့ MoSSaIC (Management of Slope Stability in Communities) နည္းေတြ၊ အျပင္ သံျခင္းေတြထဲ ေက်ာက္တံုးေတြထည့္ ေဆာက္တဲ့ ေရတားနံရံမ်ိဳးေတြ လုပ္သင့္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အခု ဟားခါးမွာ ေရတားႏိုင္ဖုိ႔ ေဆာက္ၾကတဲ့ ေျမထိမ္းနံရံေတြေၾကာင့္ အေျခေန ပိုဆိုးေစတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ကုန္းေစာင္းမွာ ေနထိုင္ၾကတဲ့ ေဒသခံေတြ အခု ေဆာက္ေနၾကတဲ့ ေျမထိမ္းနံရံ ေတြဟာ အေပါက္ မရွိပဲ အုတ္ အဂၤေတနဲ႔ အခုိင္အမာ ေရမဝင္ႏုိင္ေအာင္ ေဆာက္ထားၾကတာမို႔ ေရထြက္ေပါက္မရွိပဲ အတြင္းဘက္မွာ ေရကို ေလွာင္ထားသလို ျဖစ္ေနၿပီး ေျမၿပိဳမႈကို အားေပးသလို ျဖစ္တာမို႔ပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ သံျခင္းေတြထဲ ေက်ာက္တံုးေတြ ထည့္ၿပီး ေဆာက္ဖို႔ လုိပါတယ္။ ကြန္ကရစ္နဲ႔ တြဲဆက္မထားတဲ့ အတြက္ ေက်ာက္ခဲေတြၾကားမွာ ဟာေနတဲ့ ေနရာေတြ ျဖစ္ေနၿပီး အတြင္းဘက္မွာ ေရရွိရင္ အလြယ္တကူ ထြက္သြားႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

လမ္းေတြမွာ ေရေျမာင္းေတြ ေဖါက္တဲ့အခါမွာဆိုရင္ေတာ့ ေျမႀကီးကိုပဲ တူးထားတဲ့ ေရေျမာင္းမ်ိဳး မဟုတ္ပဲ ေရစီးတဲ့ ေနရာမွာ အုတ္တို႔ ကြန္ကရစ္တို႔ နဲ႔ ေျမာင္းေရ ေအာက္ကို စိမ့္မဝင္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒါမွ ေရက ေအာက္ကိုစိမ့္ မဝင္ပဲ အလြယ္တကူ ျဖတ္စီးႏုိင္မွာပါ။

ေနာက္တနည္းကေတာ့ ႏိုင္ငံတကာ သံုးေနတဲ့ ေျမထိမ္း ျမက္ရွည္ စိုက္ေပးဖုိ႔ပါ။ Vetiver လို႔ေခၚတဲ့ ျမက္တမ်ိဳးကို စိုက္ဖို႔ အႀကံေပးပါတယ္။ အိႏၵိယမ်ိဳးရင္း ျဖစ္တဲ့ ဒီျမက္ရဲ့ အျမစ္ဟာ ၃ ေပကေန ၁၅ ေပေလာက္အထိ ေျမအမ်ိဳးစားေပၚမူတည္ၿပီး ရွည္ပါတယ္။ ဒီျမက္ကို အတန္းလုိက္စိုက္ထားရင္ အုတ္နံရံႀကီး တခုလို ျဖစ္သြားတာမို႔ သစ္ေတာ မရွိတဲ့ ေနရာေတြ သတၱဳတြင္း စြန္႔ပစ္ ပစၥည္း ထားတဲ့ ေနရာေတြမွာ စိုက္သင့္ပါတယ္။ ဒီျမက္ရဲ့ အားသာခ်က္ဟာ အျမစ္ရွည္တဲ့ အတြက္ ေျမႀကီးကို ကုပ္အားသန္ပါတယ္။ အတန္းလိုက္စိုက္ထားရင္ သဘာဝ ေျမထိမ္းနံရံႀကီး တခုလို ျဖစ္သြားႏုိင္တာမို႔ ေျမၿပိဳႏိုင္တဲ့ ေနရာေတြမွာ စိိုက္ေပးႏုိင္ပါတယ္။

ဒီျမက္ဟာ သိပ္အသံုးက်တာမို႔ တႏိုင္ငံလံုး က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ စိုက္ဖို႔လည္း တုိက္တြန္းပါတယ္။ အရြက္ကို ႏြားေကၽြးႏုိင္သလို၊ အျမစ္ကို Vetiver ေရေမႊးထုတ္ႏိုု္င္ တာမို႔ ႏုိင္ငံတကာမွာ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ အသံုးခ်ေန ၾကတယ္လို႔ ထိမ္းသိမ္းေရး အင္ဂ်င္နီယာ ဦးသိန္းေမာ္က ေျပာပါတယ္။

XS
SM
MD
LG