သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ ေအာက္တုိဘာလ ၆ ရက္ေန႔က ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အေရးအခင္းမွာ ထိုင္းအာဏာပိုင္ေတြနဲ႔ လက္ယာယိမ္းသမားေတြရဲ့ သတ္ျဖတ္မႈေၾကာင့္ ေသဆံုးခဲ့ရတဲ့ ဒါဇင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ ရည္စူးၿပီး ေက်ာင္းသားေဟာင္းေတြနဲ႔ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူေတြက ၾကာသပေတးေန႔ အာရံုဦးမွာ သံဃာေတာ္ေတြကို အမွတ္တရ အထိမ္းအမွတ္ ဆြမ္းေတြ ဆက္ကပ္လႉဒါန္းခဲ့ၾကသလို ေအာက္ေမ႔ဘြယ္ေန႔ကိုလည္း က်င္းပေနၾကပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္း ထုိင္းႏိုင္ငံက ဗြီအိုေအသတင္းေထာက္ Ron Corben သတင္းေပးပို႔ထားတာကို ေဒၚခင္မ်ိဳးသက္က တင္ျပထားပါတယ္။

၂၀၁၄ ေမလကတည္းက စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းထားတဲ့ ထိုင္းႏုိင္ငံမွာ ႏိုင္ငံေရးအရ အတိမ္းအေစာင္းမခံတဲ့ တင္းမာမႈေတြ ရွိေနခ်ိန္မွာပဲ ဒီအထိမ္းအမွတ္ပြဲကို က်င္းပေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ မ်က္ေမွာက္ေခတ္္ ထိုင္းႏိုင္ငံေရးသမိုင္းအတြက္ အဆိုးရြားဆံုးေန႔အျဖစ္ အမ်ားက ရႈျမင္တဲ့ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တုိဘာလ ၆ ရက္ေန႔ ဝမ္းနည္းဖြယ္ျဖစ္ရပ္အတြက္ အထိမ္းအမွတ္ က်င္းပပြဲမွာ ေဟာေျပာပြဲေတြ၊ အႏုပညာျပကြက္ေတြနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈ ျပပြဲေလးေတြ က်င္းပၾကတာပါ။

စစ္အစိုးရက ပြဲအားလံုးလိုလိုကို က်င္းပခြင့္ေပးေပမဲ့ ေသေသခ်ာခ်ာ ေစာင့္ၾကည့္ေနတာပါ။ ဒါေပမဲ့ ေဟာင္ေကာင္က ဒီမိုကေရစီေရးလႈပ္ရွားသူ Joshua Wong ဗုဒၶဟူးေန႔ ဘန္ေကာက္ေလဆိပ္ကို ေရာက္လာတာကိုေတာ့ ေပးမဝင္ခဲ့ပါဘူး။

Chulalongkorn တကၠသိုလ္က ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာရွင္ Pandit Chan rocha nakil ကေတာ့ ေဆြးေႏြးပြဲတက္ဖို႔လာတဲ့ Wong ကို ေပးမဝင္တဲ့အတြက္ စိတ္ပ်က္မိတယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

"ခ်ဴလာေလာင္ေကာင္း တကၠသိုလ္မွာ မနက္ျဖန္ မိန္႔ခြန္းေျပာေပးဖို႔ ဖိတ္ထားတဲ့ Joshua Wong ကို ဒီမနက္ပဲ ထိုင္းအာဏာပိုင္ေတြ ဖမ္းသြားတာဟာ ဝမ္းနည္းဖို႔ ေကာင္းပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ကမာၻတဝွမ္း ဒီမိုကေရစီေရးအတြက္ လက္ရွိ အေျခအေနနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သူ ဘာေတြေျပာမယ္ဆိုတာကို သိခ်င္လုိ႔ ေစာင့္ေနၾကတာမို႔ပါ။"

အခုလို Wong ကို ဖမ္းဆီးခဲ့တာဟာ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုခြင့္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ထုိင္းအစိုးရက ဖိႏွိပ္ခ်င္ေနတာကို ျပသေနတယ္လို႔ Amnesty International လူ႔အခြင့္ေရးအဖြဲ႔ႀကီးက ေျပာပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ထုိင္းအာဏာပိုင္ေတြကို တရုတ္အစိုးရက ၾသဇာလႊမ္းမိုးေနတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စိုးရိမ္ေၾကာင္းလည္း ေျပာပါတယ္။

ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ အရင္စစ္အာဏာရွင္ Thanom Kitti kachorn ကို ျဖဳတ္ခ်ၿပီး ျပည္ပကို ထြက္ေျပးေစခဲ့တဲ့ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ေက်ာင္းသားဆႏၵျပမႈေတြ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ေနာက္ပိုင္း ဒီ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္ အၾကမ္းဖက္မႈဟာ လက္ယာယိမ္းေတြနဲ႔ သူတုိ႔ကို အထူးယံုၾကည္ၾကသူေတြရဲ႕ လက္တုံ႔ျပန္မႈလို႔ အမ်ားက ျမင္ၾကတာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း ၁၉၇၆ ခုႏွစ္မွာ ေက်ာင္းသားေတြက ျပည္ေတာ္ျပန္လာတဲ့ Thanom ကို ထပ္ၿပီး ဆႏၵျပခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

စစ္ေအးေခတ္ရဲ႕ စိန္ေခၚမႈေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ထိုင္းအစိုးရအတြက္ အင္ဒိုခ်ိဳင္းနားေဒသတြင္း ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ပြားေနခ်ိန္ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္မွာ ဒီအေရးအခင္း ေပၚေပါက္ခဲ့တာလို႔ Chulalongkorn တကၠသိုလ္က ႏုိင္ငံေရးသိပၸံပညာရွင္ Thiti nan Pongsu dhirak က ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေအာက္တိုဘာလ ၆ ရက္ေန႔ အေရးအခင္းမွာ Thammsat တကၠသိုလ္က လူငယ္လူရြယ္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသား အမ်ားအျပားရဲ႕ ဘဝတုိးတက္မႈေတြ သာမက တခ်ိဳ႕အသက္ေတြကိုပါ ေပးဆပ္ခဲ့ရတာလို႔ ေျပာပါတယ္။

"ထုိင္းႏိုင္ငံမွာ အဲဒီအခ်ိန္က အစြဲအလမ္း သိပ္ႀကီးၿပီး လက္ဝဲလႈပ္ရွားမႈကို ကနဦး အစိုးရဆန္႔က်င္ေရး လႈပ္ရွားမႈအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားခ်ိန္မွာ ဒီျဖစ္ရပ္က အမာရြတ္တခု ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့့ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ၁၉၇၃ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ဘက္ကေန ရပ္တည္ၿပီး စစ္အာဏာရွင္ကို လက္ခံမႈလို႔ ျမင္ၿပီး အစိုးရဆန္႔က်င္ေရး လႈပ္ရွားမႈအျဖစ္ အသြင္ေျပာင္းသြားတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။"

သစ္ပင္မွာ တြဲေလာင္းခ်ည္ထားတဲ့ ေသဆံုးေနတဲ့ ေက်ာင္းသားကို ႐ိုက္ႏွက္ေနတာကို လူေတြက ဝို္င္းၾကည့္ေနတဲ့ AP သတင္းဓာတ္ပံု ေပၚထြက္လာတဲ့ေနာက္ပိုင္း ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ဒီဆႏၵျပမႈကို အခုလို ရက္ရက္စက္စက္ ၿဖိဳခြဲတာခံခဲ့ရတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

Wisconsin တကၠသိုလ္က ပါေမာကၡတဦးျဖစ္တဲ့ အရင္ Thammasat တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားေဟာင္း တဦးကလည္း လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ ကျ ဖစ္ရပ္ျဖစ္ေပမဲ့ ဒီေအာက္တုိဘာလ ၆ ရက္ ၿဖိဳခြင္းမႈကို တသက္ မေမ့ႏုိင္ဘူးလို႔ ေျပာပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူလည္းျဖစ္ ထိုင္း အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ေဟာင္းတဦးျဖစ္တဲ့ Kraisak Choonhavan ကလည္း အဲဒီအခ်ိန္က ဒီျဖစ္ရပ္ဟာ ကမာၻတဝွမ္းကို ႐ိုက္ခတ္ခဲ့ၿပီး အတိုက္အခံျဖစ္တဲ့ အထူးသျဖင့္ ဒီလိုငယ္ရြယ္တဲ့ သူေတြကို အၾကမ္းဖက္ခဲ့တာအတြက္ တုန္လႈပ္သြားေစတယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

ႏုိင္ငံေရးေလ့လာသံုးသပ္သူ Chris Baker ကေတာ့ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္ ျဖစ္ရပ္ဟာ ထိုင္းလူမႈအသို္င္းအဝိုင္း အတြင္း ေရွးရိုး ကြန္ဆာေဗးတစ္ အယူဝါဒ လႊမ္းမိုးမႈကေန ျဖစ္လာတာကို ေထာက္ျပေနတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

"ထိုင္းလူမႈအသိုင္းအဝို္င္းက ကြန္ဆာေဗးတစ္ အယူရွိသူေတြအဖို႔ အတိုက္အခံေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အရင္တုန္းက တခါမွ တြဲၿပီး မေတြးခဲ့တဲ့ လက္ဝဲဝါဒီေတြ၊ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ ေတာထဲက ကြန္ျမဴနစ္ေတြကို အတူတူပဲလို႔ ေတြးခဲ့တဲ့ အေတြးအေခၚမ်ိဳး ဝင္လာပံုရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တခ်ိန္ထဲမွာပဲ လစ္ဘရယ္က်တဲ့ ႏိုင္ငံေရးပံုစံ အသစ္တခုလည္း ထိုင္းလူမႈအသိုင္းဝိုင္းၾကား ေပၚထြန္းလာခဲ့ၿပီး အဲဒီမွာ အထိတ္တလန္႔ ျဖစ္ေနတဲ့ အလယ္အလတ္ အယူအဆ ရွိသူေတြပါ ေတြ႔လာရပါတယ္။"

၁၉၇၆ ခုႏွစ္ အေရးအခင္းလိုပဲ ျဖစ္စဥ္ေတြနဲ႔အတူ အခုေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ၂၀၁၄ ေမလ အာဏာသိမ္းမႈနဲ႔ လူထုၾကား ေရပန္းစားတဲ့ Yingluck Shinawatra ဦးေဆာင္တဲ့ အစိုးရကို ျဖဳတ္ခ်တာမ်ိဳးေတြအထိ ျဖစ္လာေစတာပါ။

ထိုင္းႏုိင္ငံမွာ အခုအခ်ိန္ဟာ အာဏာသိမ္းထားတဲ့ စစ္တပ္အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာ ရွိေနဆဲမို႔ ဒါမ်ိဳး ျဖစ္ရပ္ေတြ အခ်ိန္မေရြး ထပ္ၿပီး ျဖစ္လာေစႏုိင္တဲ့အတြက္ အခုအခ်ိန္ဟာ သိပ္အေရးႀကီးတဲ့ အခ်ိန္လို႔လည္း ေျပာပါတယ္။

ထိုင္းႏုိင္ငံရဲ႕ ႏုိင္ငံေရး အဆင့္ဆင့္ ေျပာင္းလဲလာမႈကိုၾကည့္ရင္ အစိုးရေတြကို စစ္တပ္က ျဖဳတ္ခ် အာဏာသိမ္းၿပီး ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပေပးတာနဲ႔ သံသရာလည္ေနတာကို ေတြ႔ရတယ္လုိ႔ ႏုိင္ငံေရး သံုးသပ္သူေတြက ေျပာပါတယ္။

လက္ရွိ စစ္အစိုးရဟာ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ေႏွာင္းပိုင္းမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေပးမယ္လုိ႔ ကတိေပးထားတဲ့ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒသစ္အတြက္ လူထုရဲ႕ လက္ခံမႈကို မၾကာေသးခင္ကမွ ရထားတာပါ။

လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ တုန္းက ေသြးေျမက် ျဖစ္ရပ္ကို ျပန္သတိရေစဖုိ႔ အခုလို ႏွစ္ပတ္လည္ ေအာက္ေမ့ဘြယ္ေန႔ က်င္းပတာကို ထိုင္းႏုိင္ငံသား အားလံုးကေတာ့ သေဘာတူၾကတာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ေက်ာင္းသားေဟာင္းတေယာက္ျဖစ္တဲ့ Chulalongkorn တကၠသိုလ္က Pandit က ေျပာပါတယ္။

ထိုင္းလူမႈအသိုင္းအဝိုင္းအတြက္ သူတုိ႔ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး မေမ့ၾကဖို႔ ျပည္သူေတြ သိေအာင္ ေျပာဖို႔ ခက္ေပမဲ့့ ဒီလို ေအာက္ေမ့ဘြယ္အထိမ္းအမွတ္လုပ္တာကို လက္ခံအားေပးသူေတြ အတြက္ေတာ့ ဒီ ေအာက္တုိဘာ ၆ ရက္ အေရးအခင္းကေန မသိေသးသူေတြအတြက္ သခၤန္းစာတခုခုေတာ့ ေပးႏုိင္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကတယ္လို႔လည္း ေျပာပါတယ္။

XS
SM
MD
LG