သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ရဲ႕ တရား၀င္ အေမရိကန္ ခရီးစဥ္ အဆုံးမသတ္မီ ဒီကေန႔မွာေတာ့ ထိပ္တန္း လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆံုေနပါတယ္။ အေမရိကန္ သမၼတ ဘရက္ခ္ အုိဘားမား (Barack Obama) သာမက လႊတ္ေတာ္ တာ၀န္ရွိသူေတြ၊ စီးပြားေရး အသုိင္းအ၀ုိင္းက လူပုဂၢိဳလ္ေတြနဲ႔ပါ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ေတြ႔ဆုံခဲ့တဲ့ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ရဲ႕ ခရီးစဥ္ကေန ၂ ႏုိင္ငံၾကား သံတမန္ေရး၊ စီးပြားေရး အဆက္အဆံေတြ တုိးျမႇင့္သြားႏုိင္ဖုိ႔ ျမန္မာအစုိးရကေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ထားတာပါ။

ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေလာက္အတြင္း ပထမဆုံးအႀကိမ္ ျမန္မာသမၼတတစ္ဦးရဲ႕ ၀ါရွင္တန္ခရီးစဥ္ ေနာက္ဆုံးအေျခအေနနဲ႔ အကဲခတ္ေတြရဲ႕ အျမင္ေတြကုိေတာ့ ကုိေအာင္လြင္ဦး က တင္ျပထားပါတယ္။

သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ရဲ႕ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုကုိ တရား၀င္ အလည္အပတ္ ခရီးစဥ္အတြင္း သမၼတ ဘရက္ခ္ အုိဘားမား (Barack Obama) နဲ႔ ေတြ႔ဆုံအၿပီး ေနာက္တစ္ရက္မွာပဲ ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္ကုိ သြားေရာက္ၿပီး၊ အထက္နဲ႔ ေအာက္ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေတြနဲ႔ ၀ါရွင္တန္စံေတာ္ခ်ိန္ အဂၤါေန႔ မနက္ပုိင္းက ေတြ႔ဆုံခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေတြ႔ဆုံမႈအတြင္း ျမန္မာ့အေရး စိတ္၀င္စားၾကတဲ့ အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ေတြ ျဖစ္ၾကတဲ့ ဂၽြန္ မက္ကိန္း (John McCain), မစ္ခ်္ မက္ေကာနဲလ္ (Mitch McConnell) စတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြ ပါ၀င္မွာ ျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း ျမန္မာအစုိးရရဲ႕ ေျပာခြင့္ရသူ ျပန္ၾကားေရး ၀န္ႀကီးဌာန ဒုတိယ၀န္ႀကီး ဦးရဲထြဋ္ က ေျပာပါတယ္။ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ ဦးေဆာင္တဲ့ အစုိးရ ကုိယ္စားလွယ္ေတြဘက္ကေတာ့ ျမန္မာအစုိးရအေပၚ သံတမန္ေရး၊ စီးပြားေရးအရ ျပစ္ဒဏ္ခတ္ အေရးယူမႈေတြကုိ ဥပေဒအျဖစ္ ခ်မွတ္ထားတဲ့ အေမရိကန္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆုံရာမွာ ပိတ္ဆုိ႔မႈေတြ ဖယ္ရွားေရး တုိက္တြန္းသြားဖုိ႔ ရည္ရြယ္ထားေၾကာင္းလည္း ဦးရဲထြဋ္ က ေျပာပါတယ္။

“က်ေနာ္တုိ႔ဘက္က ဆုိရင္ေတာ့ဗ်ာ က်ေနာ္တုိ႔ လက္ရွိ လုပ္ေနတဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ေဆာင္ရြက္ေနမႈ အေျခအေနေတြကုိ သမၼတႀကီးက သူကုိယ္တုိင္ လႊတ္ေတာ္ေခါင္းေဆာင္ေတြကုိ ရွင္းျပဖုိ႔ ရည္ရြယ္ထားပါတယ္။ ၿပီးရင္ေတာ့ အဓိကအားျဖင့္ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႕ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈဟာ မွန္ကန္တဲ့ လမ္းေၾကာင္းအတုိင္း ဦးတည္ၿပီးေတာ့ သြားေနတယ္။ ေနာက္ေၾကာင္း ျပန္လွည့္ဖုိ႔ အေၾကာင္းမရွိဘူး။ ဒါေၾကာင့္မုိ႔လုိ႔ သတ္မွတ္တဲ့ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတြကုိ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ေရာက္ႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ ျမန္မာျပည္သူေတြကုိ အေမရိကန္ အပါအ၀င္ ႏုိင္ငံတကာ အသုိင္းအ၀ုိင္းက ကူညီဖုိ႔ လုိပါတယ္။ ေနာက္တခါ ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ဖုိ႔အတြက္ အတားအဆီးအျဖစ္ က်န္ေနေသးတဲ့ ပိတ္ဆုိ႔မႈေတြကုိလည္း ဆုိင္းငံ့ျခင္း၊ ႐ုပ္သိမ္းျခင္း လုပ္ေပးဖုိ႔ လုိတယ္ဆုိတဲ့ဟာကုိ က်ေနာ္တုိ႔ ေျပာဖုိ႔ ရည္ရြယ္ထားပါတယ္။”

၀ါရွင္တန္ဒီစီၿမိဳ႕ေတာ္ကုိ ၄၇ ႏွစ္အတြင္း ပထမဆုံးအႀကိမ္ ျမန္မာသမၼတတစ္ဦးရဲ႕ တရား၀င္ခရီးစဥ္ အတြင္းမွာပဲ ၂ ႏုိင္ငံၾကား စီးပြားေရးဆုိင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ေတြကုိ လက္မွတ္ထုိးဖုိ႔လည္း စီစဥ္ထားတာပါ။ အေမရိကန္ ကုန္သြယ္ေရး ကုိယ္စားလွယ္အဖဲြ႔နဲ႔ ေတ႔ြဆုံမယ့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ကုန္သြယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာန ဒုတိယ၀န္ႀကီး ေဒါက္တာပြင့္ဆန္း ကေတာ့ နားလည္မႈ စာခၽြန္လႊာေတြအတုိင္း ၂ ႏုိင္ငံၾကား စီးပြားေရး အဆက္အဆံေတြ တုိးျမႇင့္ေရးမွာ အဟန္႔အတားျဖစ္ေနတဲ့ ပိတ္ဆုိ႔ဒဏ္ခတ္မႈေတြ ဖယ္ရွားေရးကုိလည္း အဓိကထား ေဆြးေႏြးမွာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

“အတုိေကာက္ေတာ့ TIFA ေပါ့ေနာ္။ TIFA ဆုိေတာ့ Trade and Investment Framework Agreement ေပါ့ေလ။ အဲ့ဒီဟာ MoU ေလးတစ္ခု လက္မွတ္ထုိးမယ္။ ေနာက္တစ္ခုကက်ေတာ့ OPIC ဆုိတာ Overseas Private Investment Cooperation ဆုိတာ အဲ့ဒီ MoU တစ္ခု လက္မွတ္ထုိးဖုိ႔ ရွိပါတယ္။ ဒီ ၂ ႏုိင္ငံ Trade နဲ႔ Investment ပုိင္းဆုိင္ရာ ကိစၥေတြမွာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ပါပဲ။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ OPIC ကေတာ့ ပင္လယ္ရပ္ျခား စီးပြားေရး ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူမ်ား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး ဆုိင္ရာေပါ့ေလ။ က်ေနာ္တုိ႔ ဒီလုိ ၂ ႏုိင္ငံ ကုန္သြယ္မႈနဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ကိစၥေတြ ပုိၿပီး ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ ကိစၥမွာ၊ ဒါမ်ဳိးလုပ္မယ္ဆုိရင္ ပထမဆုံး သူတုိ႔ စီးပြားေရး ပိတ္ဆုိ႔မႈကုိ ႐ုပ္သိမ္းေပးဖုိ႔ လုိမယ္။ ေနာက္တစ္ခုက စီးပြားေရး ႐ုပ္သိမ္းေပးဖုိ႔ ၿပီးတဲ့ အခါမ်ဳိးမွာလည္း စီးပြားေရးဆုိင္ရာ အထူးခံစားခြင့္ေပါ့ေလ။ အေကာက္ခြန္ ႏႈန္းထားဆုိင္ရာ အထူးခံစားခြင့္ေတြကုိ ျပန္လည္ေပးအပ္ဖုိ႔၊ GSP ေခၚတာေပါ့ဗ်ာ၊ Generalized System Preferences ကုိ ရဖုိ႔ေပါ့။ ဒီ ၂ ခုကုိ ရဖုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔က ေမွ်ာ္မွန္းၿပီးေတာ့ လာေရာက္လည္ပတ္ၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။”

သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ရဲ႕ ခရီးစဥ္မတုိင္မီမွာေတာ့ အေမရိကန္အစုိးရက ျမန္မာအစုိးရ တာ၀န္ရွိသူေတြအေပၚ ျပည္၀င္ခြင့္ဗီဇာ ပိတ္ပင္ ထားတာကုိ ဖယ္ရွားေပးလုိက္ေပမဲ့ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္ သမၼတေဟာင္း ေဘလ္ ကလင္တန္ (Bill Clinton) လက္ထက္ကတည္းက က်င့္သုံးလာခဲ့တဲ့ ဒဏ္ခတ္မႈ ဥပေဒကုိ ေနာက္ထပ္ သက္တမ္း တစ္ႏွစ္ တုိးဖုိ႔ ဆုံးျဖတ္ခဲ့တာပါ။

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ႏုိင္ငံေရးအရ တုိးတက္မႈ လကၡဏာေတြ ေတြ႔ျမင္လာရေပမဲ့၊ ႏုိင္ငံေရး အက်ဥ္းသားေတြကုိ ဆက္လက္ ဖမ္းဆီးထားတာ၊ လက္နက္ကုိင္ ပဋိပကၡေတြ မၿငိမ္းေသးတာ၊ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ၊ ေျမာက္ကုိရီးယားနဲ႔ စစ္ဘက္ဆုိင္ရာ အဆက္အဆံေတြ ရွိေနေသးတာေတြလုိ စုိးရိမ္စရာ ကိစၥေတြဟာ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ ႏိုင္ငံျခားေရးရာ မူဝါဒေတြအေပၚမွာ အႏၱရာယ္ ရွိေနဆဲျဖစ္တာေၾကာင့္ အမ်ဳိးသား အေရးေပၚ အက္ဥပေဒကို သက္တမ္းတုိးဖုိ႔ ဆုံးျဖတ္ရတာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္းလည္း သမၼတ အုိဘားမားက ေျပာဆုိခဲ့တာပါ။

ျမန္မာ့အေရး ကၽြမ္းက်င္သူ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ Macquarie တကၠသုိလ္က စီးပြားေရးပညာ ပါေမာကၡ ေရွာင္ တာနဲလ္ (Sean Turnell) ကေတာ့ အေမရိကန္ အစုိးရဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ သတိထား ခ်ဥ္းကပ္လုိတဲ့ သေဘာထားမ်ဳိး ရွိပုံရတယ္လုိ႔ သုံးသပ္ပါတယ္။

“တဘက္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ သမၼတ အုိဘားမား အစုိးရအတြက္ ေအာင္ျမင္မႈတစ္ခုအျဖစ္ သေဘာထားၿပီး၊ ေအာင္ပဲြခံခ်င္ပုံလည္း ရပါတယ္။ တဘက္မွာေတာ့ အားလုံးကုိ ဘက္ညီေအာင္ ထိန္းထားဖုိ႔လည္း ႀကိဳးစားေနပုံရပါတယ္။ ေနရာမွာ ဦးသိန္းစိန္ အစုိးရက ေျပာေနတဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကုိ ဆုခ်မလား၊ အေျပာင္းအလဲေတြကုိ လက္ေတြ႔ အေကာင္အထည္ ေဖာ္တာမ်ဳိး မရွိေသးဘူးလုိ႔ ေစာဒက တက္ေနတာေတြၾကားမွာ အေကာင္းဆုံး ဘာေတြ လုပ္ႏုိင္တာရွိမလဲ ဆုိတာမ်ဳိး ႀကိဳးစားေနတယ္လုိ႔ ထင္ပါတယ္။”
အေမရိကန္ အစုိးရကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ႏုိင္ငံေရး၊ လူ႔အခြင့္အေရး တုိးတက္မႈေတြ မရွိဘူးဆုိၿပီး ၁၉၉၆ ခုႏွစ္ကစလုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံအေပၚ အေရးယူ ဒဏ္ခတ္မႈေတြ ခ်မွတ္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ဆက္တဲြအျဖစ္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ ျမန္မာႏုိင္ငံ လြတ္ေျမာက္ေရး ဥပေဒ၊ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ေက်ာက္စိမ္း ဥပေဒ စတာေတြနဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈနဲ႔ ကုန္သြယ္မႈေတြကုိ တားျမစ္ခဲ့သလုိ၊ ျမန္မာအစုိးရ ေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ စစ္အရာရွိေတြ၊ သူတုိ႔နဲ႔ နီးစပ္သူေတြ မိသားစု၀င္ေတြကုိ ျပည္၀င္ခြင့္ေတြ တားျမစ္ထားခဲ့တာပါ။

ဒါေပမဲ့လည္း မၾကာေသးခင္ ႏွစ္ေတြက အေျပာင္းအလဲေတြကုိ အသိအမွတ္ျပဳတဲ့အေနနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္း ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက ဘ႑ာေရး လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံခြင့္ေတြ ေပးခဲ့ၿပီး၊ အေရးယူ ဒဏ္ခတ္မႈ အေတာ္မ်ားမ်ားကုိလည္း တစ္ႏွစ္ ဆုိင္းငံ့ေပးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။
XS
SM
MD
LG