သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ICJ အဆုံးအျဖတ္ေၾကာင့္ တရားမွ်တေရးျပန္ရဖို႔ ကုလကိုယ္စားလွယ္ေမွ်ာ္လင့္


 ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလလူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ Tom Andrews 

[[Zawgyi/Unicode]]

ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ICJ ႏိုင္ငံတကာတရား႐ုံးရဲ႕ မၾကာခင္က ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ကို ၾကည့္ရင္ စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ သူတို႔အမိန႔္နာခံသူေတြအားလုံးအေနနဲ႔ သူတို႔ က်ဴးလြန္တဲ့ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈေတြအတြက္ တရားမွ်တမႈရေရး တခ်ိန္မွာ ျပန္ေပးဆပ္ရမယ္ဆိုတာကို သတိေပးေနေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလလူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ Tom Andrews ကေျပာၾကားလိုက္ပါတယ္။ ICJ မွာ စြဲခ်က္တင္ခံထားရတဲ့ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈက်ဴးလြန္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့အမႈအေပၚ ျမန္မာစစ္ေကာင္စီရဲ႕ကန႔္ကြက္ခ်က္အားလုံးကို ICJ က ပယ္ခ်ခဲ့ေပမယ့္ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒနဲ႔အညီ ျပန္လည္ခုခံေခ်ပဖို႔ ရွိေၾကာင္း စစ္ေကာင္စီဘက္ကလည္း တု႔ံျပန္ထားတာပါ။ မအင္ၾကင္းႏိုင္က အျပည့္အစုံတင္ျပေပးထားပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ထင္ရွားတဲ့ဒီမိုကေရစီေရးလႈပ္ရွားသူ ႏွစ္ဦးအပါအဝင္ စစ္အာဏာသိမ္းမႈကိုဆန႔္က်င္သူ ေလးဦးကို စစ္ေကာင္စီက ကြပ္မ်က္ခဲ့ေၾကာင္း ဇူလိုင္ ၂၅ ရက္ေန႔က သတင္းမထုတ္ျပန္ခင္ ဇူလိုင္ ၂၂ ရက္ေန႔က နယ္သာလန္ႏိုင္ငံ the Hague မွာရွိတဲ့ ICJ ႏိုင္ငံတကာတရား႐ုံးက ျမန္မာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ စီရင္ခ်က္တခု ခ်မွတ္ခဲ့တာပါ။ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚ ျမန္မာႏိုင္ငံက လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈ က်ဴးလြန္ေၾကာင္း ဂမ္ဘီယာကစြဲတင္ထားတဲ့အမႈကို လက္ခံၾကားနာျခင္းမျပဳဖို႔ ျမန္မာရဲ႕ ကန႔္ကြက္ခ်က္ကို ICJ က ပယ္ခ်ခဲ့တာပါ။ ဒီအေပၚမွာ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒနဲ႔ အညီ ျပန္လည္ ခုခံေခ်ပသြားမယ္လို႔ စစ္ေကာင္စီေျပာခြင့္ရ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဇာ္မင္းထြန္းက ဇူလိုင္ ၂၄ ရက္ေန႔က သတင္းမီဒီယာေတြကို အခုလို တုံံ႔ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

“အခုခ်ိန္မွာေတာ့ ဒီ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚမွာ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိလိမ့္မယ္လို႔ေတာ့ အားလံုးကေျပာတာေပါ့။ သို႔ေသာ္ တကယ္တြက္ၾကည့္ရင္ေတာ့ ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္သည္ စီရင္ထံုးျဖစ္သြားတာျဖစ္တယ္။ စီရင္ထံုးျဖစ္သြားတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေတြအားလံုးအေပၚမွာ သက္ေရာက္လာမယ္။ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔က်ေတာ့ ေရွ႕ဆက္ၿပီး တရားဥပေဒနဲ႔အညီ၊ ႏုိင္ငံတကာ တရားဥပေဒမ်ားနဲ႔အညီ ျမန္မာႏုိင္ငံအစိုးရအေနနဲ႔ ခုိင္ခုိင္မာမာ ရပ္တည္ေဆာင္ရြက္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။

႐ိုဟင္ဂ်ာေတြသာမက အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ဆိုးဆိုး႐ြား႐ြားရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ျမန္မာျပည္သူေတြအတြက္ တရားမွ်တမႈေတြရရွိေရးေႏွးေကြးေနတယ္ဆိုေပမယ့္ ICJ ရဲ႕ ျမန္မာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့စီရင္ခ်က္ဟာ တကယ့္ကို တိုးတက္မႈ ေျခလွမ္းျဖစ္တယ္လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ Tom Andrews က ဗြီအိုေအကို အခုလိုေျပာပါတယ္။

“တကယ့္ကိုႀကိဳဆိုသင့္တဲ့ သတင္းေကာင္းပါ။ ဒီလိုျဖစ္မယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ အျပည့္ အဝေမွ်ာ္လင့္ထားတာပါ။ စစ္ေကာင္စီဘက္က ႀကိဳးစားပမ္းစားတုံ႔ျပန္ေခ်ပခ်က္ေတြဟာလည္း အဓိပၸါယ္မရွိပါဘူး။ ႏိုင္ငံတကာတရား႐ုံးမွာ အခြင့္အာဏာနဲ႔ စီရင္ပိုင္ ခြင့္ရွိၿပီးေတာ့ ဒီအမႈကို ေရွ႕ဆက္လုပ္ေဆာင္သြားမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ တရားမွ်တမႈရရွိေရး ကံမေကာင္းစြာပဲ ေႏွးေကြးေနေပမယ့္ အခုလို အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ေျခလွမ္း ေနာက္တဆင့္လွမ္းလာတာကိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ႀကိဳဆိုရမွာျဖစ္သလို အမွန္တကယ္လည္း ဂုဏ္ျပဳရမွာပါ။”

အင္ၾကင္းႏိုင္။ ။ ဒီေတာ့ ICJ ကေန ျမန္မာရဲ႕ ကန႔္ကြက္ခ်က္ေတြကို ပယ္ခ်လိုက္ၿပီးေတာ့ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈစြဲခ်က္ကို ဆက္ၿပီး စစ္ေဆးၾကားနာသြားမယ္ဆိုတဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ရဲ႕အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေတြက ဘာေတြရွိလာမလဲ။

Tom Andrews။ ။ အေရးႀကီးဆုံးအခ်က္ကေတာ့ စစ္ေကာင္စီေရာ စစ္သားေတြနဲ႔ လုံၿခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ဝင္ေတြေရာ ေနာက္ သူတို႔ရဲ႕ အမိန႔္ေပးမႈေအာက္မွာ ရွိေနသူအားလုံးကို သိေစခ်င္တာက ကမာၻက ေစာင့္ၾကည့္ေနတယ္ဆိုတာပါ။ တရားမွ်တမႈေတြရဖို႔ ေႏွာင့္ေႏွးေနတယ္ဆိုေပမယ့္ ျပန္ရေတာ့မယ့္အခ်ိန္ကိုသြားေနၿပီး သူတို႔ တေန႔မွာ တာဝန္ခံရလိမ့္မယ္ဆိုတာကို နားလည္ဖို႔လိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တာဝန္ခံမႈ၊ အေရးယူ ယႏၲရားေတြနဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈေတြရွိလာတိုင္း ႀကိဳဆိုရမယ့္ ေျခလွမ္းတခုလို႔ က်ေနာ္ျမင္ပါတယ္။ စစ္ေကာင္စီအေနနဲ႔ သူတို႔က်ဴးလြန္တဲ့ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈေတြ၊ ရာဇဝတ္မႈေတြအတြက္ ေပးဆပ္ရမယ့္အေရးကို အလြန္အင္မတန္စိုးရိမ္သင့္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းက ေစာင့္ၾကည့္ေနၿပီး သူတို႔ကို အေရးယူႏိုင္ေရးဆက္လက္ေဆာင္႐ြက္ေနပါတယ္။

အင္ၾကင္းႏိုင္။ ။ ၿပီးခဲ့တဲ့လေႏွာင္းပိုင္းက ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီမွာ Tom Andrews အေနနဲ႔ အစီရင္ခံစာတင္ျပၿပီးတဲ့ေနာက္ လက္ရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနကို ဘယ္လိုသုံးသပ္လဲ။

Tom Andrews ။ ။ အေျခအေနေတြက ေၾကာက္စရာေကာင္းၿပီး ပိုဆိုးလာေနပါတယ္။ က်ေနာ္ရဲ႕ မေလးရွားခရီးစဥ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံကေန ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္ လာသူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႔ စကားေျပာျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ေတြဟာ တကယ့္ကို ေၾကာက္႐ြံ႕ထိတ္လန႔္ဖြယ္ရာေကာင္းတဲ့ အခ်ိန္ေတြကို ျဖတ္သန္းခဲ့ၾကရတဲ့ အေတြ႕အႀကဳံေတြကို ေျပာျပခဲ့ၾကတယ္။ ေနာက္ ေဘးလြတ္ရာကို ေရာက္ေအာင္ႀကိဳးစားေျပးလႊားခဲ့ၾကရတာေတြကိုလည္း ေျပာျပၾကပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အေျခအေနေတြဟာ ဆိုး႐ြားေနတာပါ။ ဒီကေန႔ က်ေနာ္ အင္တာနက္ကေန စကားေျပာခဲ့တဲ့လူေတြဆိုရင္ စစ္ကိုင္းကပါ။ သူတို႔႐ြာေတြ မီးရႈိ႕ခံရတာ၊ စနစ္တက်တိုက္ခိုက္ခံရတာ၊ ေနာက္ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈေတြ ပိုၿပီးလုပ္လာတာေတြကို ေျပာျပၾကပါတယ္။ ဆိုေတာ့ အေျခအေနေတြက ပိုေကာင္းမလာပဲ ပိုဆိုးလာေနတာပါ။ တကယ့္ကို ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ အေျခအေနပါ။

Tom Andrews ကိုယ္တိုင္ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီမွာ ဇြန္လကုန္က တင္ျပခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာအစီရင္ခံစာမွာဆိုရင္ ၂၀၂၁ ေဖေဖၚဝါရီလ ၁ ရက္ေန႔ စစ္အာဏာသိမ္းမႈအက်ိဳးဆက္ ကေလးငယ္ေတြအတြက္ ေဘးအႏၲရာယ္ဆိုးႀကီးျဖစ္လာၿပီး က်ဆုံးတဲ့ မ်ိဳးဆက္တခုျဖစ္သြားလိမ့္မယ့္လို႔ သတိေပးထားပါတယ္။

စစ္တပ္ရဲ႕တိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ ေနရပ္စြန႔္ခြါထြက္ေျပးေနရသူေတြထဲမွာ ကေလးငယ္ေပါင္း ၂ သိန္း ၅ ေသာင္းေက်ာ္ရွိၿပီး လုံၿခဳံမႈရွိတဲ့ ဒုကၡသည္စခန္းတြင္းေရာက္ေနတဲ့ကေလး ၁ သိန္း ၃ ေသာင္းေက်ာ္နဲ႔ အိမ္နီးခ်င္းတိုင္းျပည္ေတြမွာ ခိုလႈံေနၾကတဲ့ ျမန္မာဒုကၡသည္ကေလးငယ္ေပါင္း သန္းတဝက္ေက်ာ္ရွိတယ္လို႔လည္း အထူးကိုယ္စားလွယ္ Tom Andrews ရဲ႕ အစီရင္ခံစာအႏွစ္ခ်ဳပ္မွာ ေဖာ္ျပထားတာပါ။ စစ္အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္း စစ္ေကာင္စီက တရားလက္လြတ္ဖမ္းဆီးခဲ့တဲ့ကေလးငယ္ ၁၄,၀၀ ရွိၿပီး လက္ရွိခ်ိန္ထိ ဓားစားခံအျဖစ္ ထိန္းသိမ္းထားတဲ့ ကေလး ၆၁ ေယာက္ထက္မနည္းရွိတယ္လု႔ိလည္းေျပာပါတယ္။

အခုလာမယ့္ ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာအစီရင္ခံစာတင္သြင္းဖို႔ရွိေနတဲ့ Tom Andrews ရဲ႕ ဇြန္လက သြားခဲ့တဲ့ မေလးရွားခရီးစဥ္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ထူးျခားခ်က္ေတြ နဲ႔ ပတ္သက္လို႔လည္း သူက အခုလိုေျပာပါတယ္။

“မေလးရွားႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးက က်ေနာ့္ကို ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေပးခဲ့တယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ အာဆီယံ ဘုံသေဘာတူညီခ်က္ငါးရပ္ကို အေကာင္အထည္ေဖၚေရး ေရွ႕ဆက္ေဆာင္႐ြက္ဖို႔ အဆိုျပဳခ်က္ေတြကို ဦးေဆာင္လုပ္လိုတဲ့ ဆႏၵ သူ႔မွာရွိေနတာေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါဟာ သိပ္ကို ႀကိဳဆိုရမယ့္ ေျခလွမ္းပါ။ အလြန္ အေရးႀကီးတဲ့ ေျခလွမ္းပါပဲ။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြၾကည့္ရင္ သူတို႔ ရဲ႕ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ အစုရွယ္ယာေတြက တိုင္းျပည္ထဲမွာ အမ်ားႀကီးရွိေနပါတယ္။ က်ေနာ္ထင္တယ္၊ အခုအက်ပ္အတည္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သူတို႔ရွယ္ယာေတြ အမ်ားဆုံးရွိေနၿပီးေတာ့ ဒါေတြဟာ သူတို႔ကို ပိုၿပီး ထိခိုက္ေစမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အာဆီယံႏိုင္ငံေတြအေနနဲ႔ ျပင္းထန္တဲ့အေရးယူမႈေတြလုပ္ဖို႔ အေၾကာင္းျပခ်က္ေတြရွိေနပါတယ္။ အခုဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဘယ္လိုညႇိဳႏႈိင္းသင့္သလဲဆိုတဲ့ မေလးရွားႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး Saifuddin ရဲ႕ လက္ေတြ႕က်ၿပီး တိက်တဲ့ အႀကံျပဳခ်က္ေတြရွိေနပါၿပီ။ အဲဒီထဲမွာ အမ်ိဳးသားညီၫြတ္ေရးအစိုးရ NUG နဲ႔ ထိေတြ႕ဆက္ဆံဖို႔ အဆိုျပဳခ်က္လည္းပါသလို သူကိုယ္တိုင္လည္း လက္ေတြ႕လုပ္ေဆာင္ခဲ့တာေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေတြအားလုံးဟာ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ ေျခလွမ္းေတြျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္လည္း အာဆီယံဘက္က အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ ေျခလွမ္းေတြထပ္ၿပီးဦးတည္လာဖို႔ က်ေနာ္ေမွ်ာ္လင့္ထားပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

=============

[[Unicode]]

ICJ အဆုံးအဖြတ်ကြောင့် တရားမျှတရေးပြန်ရဖို့ ကုလကိုယ်စားလှယ်မျှော်လင့်

မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ပတ်သက်လို့ ICJ နိုင်ငံတကာတရားရုံးရဲ့ မကြာခင်က ဆုံးဖြတ်ချက် ကို ကြည့်ရင် စစ်ခေါင်းဆောင်တွေ၊ သူတို့အမိန့်နာခံသူတွေအားလုံးအနေနဲ့ သူတို့ ကျူးလွန်တဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေအတွက် တရားမျှတမှုရရေး တချိန်မှာ ပြန်ပေးဆပ်ရမယ်ဆိုတာကို သတိပေးနေကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလလူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ် Tom Andrews ကပြောကြားလိုက်ပါတယ်။ ICJ မှာ စွဲချက်တင်ခံထားရတဲ့ လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့အမှုအပေါ် မြန်မာစစ်ကောင်စီရဲ့ကန့်ကွက်ချက်အားလုံးကို ICJ က ပယ်ချခဲ့ပေမယ့် နိုင်ငံတကာဥပဒေနဲ့အညီ ပြန်လည်ခုခံချေပဖို့ ရှိကြောင်း စစ်ကောင်စီဘက်ကလည်း တုံ့ပြန်ထားတာပါ။ မအင်ကြင်းနိုင်က အပြည့်အစုံတင်ပြပေးထားပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ထင်ရှားတဲ့ဒီမိုကရေစီရေးလှုပ်ရှားသူ နှစ်ဦးအပါအဝင် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကိုဆန့်ကျင်သူ လေးဦးကို စစ်ကောင်စီက ကွပ်မျက်ခဲ့ကြောင်း ဇူလိုင် ၂၅ ရက်နေ့က သတင်းမထုတ်ပြန်ခင် ဇူလိုင် ၂၂ ရက်နေ့က နယ်သာလန်နိုင်ငံ the Hague မှာရှိတဲ့ ICJ နိုင်ငံတကာတရားရုံးက မြန်မာနဲ့ ပတ်သက်လို့ စီရင်ချက်တခု ချမှတ်ခဲ့တာပါ။ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် မြန်မာနိုင်ငံက လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ကြောင်း ဂမ်ဘီယာကစွဲတင်ထားတဲ့အမှုကို လက်ခံကြားနာခြင်းမပြုဖို့ မြန်မာရဲ့ ကန့်ကွက်ချက်ကို ICJ က ပယ်ချခဲ့တာပါ။ ဒီအပေါ်မှာ နိုင်ငံတကာဥပဒေနဲ့ အညီ ပြန်လည် ခုခံချေပသွားမယ်လို့ စစ်ကောင်စီပြောခွင့်ရ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းက ဇူလိုင် ၂၄ ရက်နေ့က သတင်းမီဒီယာတွေကို အခုလို တုံံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

“အခုချိန်မှာတော့ ဒီ ဆုံးဖြတ်ချက်ကတော့ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ်မှာ အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိလိမ့်မယ်လို့တော့ အားလုံးကပြောတာပေါ့။ သို့သော် တကယ်တွက်ကြည့်ရင်တော့ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်သည် စီရင်ထုံးဖြစ်သွားတာဖြစ်တယ်။ စီရင်ထုံးဖြစ်သွားတာဖြစ်တဲ့အတွက် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတွေအားလုံးအပေါ်မှာ သက်ရောက်လာမယ်။ ကျနော်တို့အနေနဲ့ကျတော့ ရှေ့ဆက်ပြီး တရားဥပဒေနဲ့အညီ၊ နိုင်ငံတကာ တရားဥပဒေများနဲ့အညီ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအနေနဲ့ ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်ဆောင်ရွက်သွားမှာဖြစ်ပါတယ်။

ရိုဟင်ဂျာတွေသာမက အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အကြမ်းဖက်မှုတွေ ဆိုးဆိုးရွားရွားရင်ဆိုင်နေရတဲ့ မြန်မာပြည်သူတွေအတွက် တရားမျှတမှုတွေရရှိရေးနှေးကွေးနေတယ်ဆိုပေမယ့် ICJ ရဲ့ မြန်မာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့စီရင်ချက်ဟာ တကယ့်ကို တိုးတက်မှု ခြေလှမ်းဖြစ်တယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ် Tom Andrews က ဗွီအိုအေကို အခုလိုပြောပါတယ်။

“တကယ့်ကိုကြိုဆိုသင့်တဲ့ သတင်းကောင်းပါ။ ဒီလိုဖြစ်မယ်လို့ ကျနော်တို့ အပြည့် အဝမျှော်လင့်ထားတာပါ။ စစ်ကောင်စီဘက်က ကြိုးစားပမ်းစားတုံ့ပြန်ချေပချက်တွေဟာလည်း အဓိပ္ပါယ်မရှိပါဘူး။ နိုင်ငံတကာတရားရုံးမှာ အခွင့်အာဏာနဲ့ စီရင်ပိုင် ခွင့်ရှိပြီးတော့ ဒီအမှုကို ရှေ့ဆက်လုပ်ဆောင်သွားမယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ တရားမျှတမှုရရှိရေး ကံမကောင်းစွာပဲ နှေးကွေးနေပေမယ့် အခုလို အပြုသဘောဆောင်တဲ့ခြေလှမ်း နောက်တဆင့်လှမ်းလာတာကိုတော့ ကျနော်တို့ ကြိုဆိုရမှာဖြစ်သလို အမှန်တကယ်လည်း ဂုဏ်ပြုရမှာပါ။”

အင်ကြင်းနိုင်။ ။ ဒီတော့ ICJ ကနေ မြန်မာရဲ့ ကန့်ကွက်ချက်တွေကို ပယ်ချလိုက်ပြီးတော့ လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုစွဲချက်ကို ဆက်ပြီး စစ်ဆေးကြားနာသွားမယ်ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေက ဘာတွေရှိလာမလဲ။

Tom Andrews။ ။ အရေးကြီးဆုံးအချက်ကတော့ စစ်ကောင်စီရော စစ်သားတွေနဲ့ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေရော နောက် သူတို့ရဲ့ အမိန့်ပေးမှုအောက်မှာ ရှိနေသူအားလုံးကို သိစေချင်တာက ကမ္ဘာက စောင့်ကြည့်နေတယ်ဆိုတာပါ။ တရားမျှတမှုတွေရဖို့ နှောင့်နှေးနေတယ်ဆိုပေမယ့် ပြန်ရတော့မယ့်အချိန်ကိုသွားနေပြီး သူတို့ တနေ့မှာ တာဝန်ခံရလိမ့်မယ်ဆိုတာကို နားလည်ဖို့လိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် တာဝန်ခံမှု၊ အရေးယူ ယန္တရားတွေနဲ့ ပတ်သက်လာရင် အပြုသဘောဆောင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေရှိလာတိုင်း ကြိုဆိုရမယ့် ခြေလှမ်းတခုလို့ ကျနော်မြင်ပါတယ်။ စစ်ကောင်စီအနေနဲ့ သူတို့ကျူးလွန်တဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေ၊ ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် ပေးဆပ်ရမယ့်အရေးကို အလွန်အင်မတန်စိုးရိမ်သင့်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက စောင့်ကြည့်နေပြီး သူတို့ကို အရေးယူနိုင်ရေးဆက်လက်ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။

အင်ကြင်းနိုင်။ ။ ပြီးခဲ့တဲ့လနှောင်းပိုင်းက ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးကောင်စီမှာ Tom Andrews အနေနဲ့ အစီရင်ခံစာတင်ပြပြီးတဲ့နောက် လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေကို ဘယ်လိုသုံးသပ်လဲ။

Tom Andrews ။ ။ အခြေအနေတွေက ကြောက်စရာကောင်းပြီး ပိုဆိုးလာနေပါတယ်။ ကျနော်ရဲ့ မလေးရှားခရီးစဉ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက် လာသူတော်တော်များများနဲ့ စကားပြောဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့တွေဟာ တကယ့်ကို ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်ဖွယ်ရာကောင်းတဲ့ အချိန်တွေကို ဖြတ်သန်းခဲ့ကြရတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကို ပြောပြခဲ့ကြတယ်။ နောက် ဘေးလွတ်ရာကို ရောက်အောင်ကြိုးစားပြေးလွှားခဲ့ကြရတာတွေကိုလည်း ပြောပြကြပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အခြေအနေတွေဟာ ဆိုးရွားနေတာပါ။ ဒီကနေ့ ကျနော် အင်တာနက်ကနေ စကားပြောခဲ့တဲ့လူတွေဆိုရင် စစ်ကိုင်းကပါ။ သူတို့ရွာတွေ မီးရှို့ခံရတာ၊ စနစ်တကျတိုက်ခိုက်ခံရတာ၊ နောက် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေ ပိုပြီးလုပ်လာတာတွေကို ပြောပြကြပါတယ်။ ဆိုတော့ အခြေအနေတွေက ပိုကောင်းမလာပဲ ပိုဆိုးလာနေတာပါ။ တကယ့်ကို ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ အခြေအနေပါ။

Tom Andrews ကိုယ်တိုင် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီမှာ ဇွန်လကုန်က တင်ပြခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာအစီရင်ခံစာမှာဆိုရင် ၂၀၂၁ ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုအကျိုးဆက် ကလေးငယ်တွေအတွက် ဘေးအန္တရာယ်ဆိုးကြီးဖြစ်လာပြီး ကျဆုံးတဲ့ မျိုးဆက်တခုဖြစ်သွားလိမ့်မယ့်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။

စစ်တပ်ရဲ့တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နေရပ်စွန့်ခွါထွက်ပြေးနေရသူတွေထဲမှာ ကလေးငယ်ပေါင်း ၂ သိန်း ၅ သောင်းကျော်ရှိပြီး လုံခြုံမှုရှိတဲ့ ဒုက္ခသည်စခန်းတွင်းရောက်နေတဲ့ကလေး ၁ သိန်း ၃ သောင်းကျော်နဲ့ အိမ်နီးချင်းတိုင်းပြည်တွေမှာ ခိုလှုံနေကြတဲ့ မြန်မာဒုက္ခသည်ကလေးငယ်ပေါင်း သန်းတဝက်ကျော်ရှိတယ်လို့လည်း အထူးကိုယ်စားလှယ် Tom Andrews ရဲ့ အစီရင်ခံစာအနှစ်ချုပ်မှာ ဖော်ပြထားတာပါ။ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း စစ်ကောင်စီက တရားလက်လွတ်ဖမ်းဆီးခဲ့တဲ့ကလေးငယ် ၁၄,၀၀ ရှိပြီး လက်ရှိချိန်ထိ ဓားစားခံအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ ကလေး ၆၁ ယောက်ထက်မနည်းရှိတယ်လု့ိလည်းပြောပါတယ်။

အခုလာမယ့် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမှာ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာအစီရင်ခံစာတင်သွင်းဖို့ရှိနေတဲ့ Tom Andrews ရဲ့ ဇွန်လက သွားခဲ့တဲ့ မလေးရှားခရီးစဉ်နဲ့ ပတ်သက်လို့ ထူးခြားချက်တွေ နဲ့ ပတ်သက်လို့လည်း သူက အခုလိုပြောပါတယ်။

“မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ကျနော့်ကို မျှော်လင့်ချက်ပေးခဲ့တယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အာဆီယံ ဘုံသဘောတူညီချက်ငါးရပ်ကို အကောင်အထည်ဖေါ်ရေး ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက်ဖို့ အဆိုပြုချက်တွေကို ဦးဆောင်လုပ်လိုတဲ့ ဆန္ဒ သူ့မှာရှိနေတာတွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ သိပ်ကို ကြိုဆိုရမယ့် ခြေလှမ်းပါ။ အလွန် အရေးကြီးတဲ့ ခြေလှမ်းပါပဲ။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေကြည့်ရင် သူတို့ ရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အစုရှယ်ယာတွေက တိုင်းပြည်ထဲမှာ အများကြီးရှိနေပါတယ်။ ကျနော်ထင်တယ်၊ အခုအကျပ်အတည်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သူတို့ရှယ်ယာတွေ အများဆုံးရှိနေပြီးတော့ ဒါတွေဟာ သူတို့ကို ပိုပြီး ထိခိုက်စေမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အာဆီယံနိုင်ငံတွေအနေနဲ့ ပြင်းထန်တဲ့အရေးယူမှုတွေလုပ်ဖို့ အကြောင်းပြချက်တွေရှိနေပါတယ်။ အခုဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ပတ်သက်လို့ ဘယ်လိုညှိုနှိုင်းသင့်သလဲဆိုတဲ့ မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Saifuddin ရဲ့ လက်တွေ့ကျပြီး တိကျတဲ့ အကြံပြုချက်တွေရှိနေပါပြီ။ အဲဒီထဲမှာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ NUG နဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံဖို့ အဆိုပြုချက်လည်းပါသလို သူကိုယ်တိုင်လည်း လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။ ဒါတွေအားလုံးဟာ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ ခြေလှမ်းတွေဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ထပ်လည်း အာဆီယံဘက်က အပြုသဘောဆောင်တဲ့ ခြေလှမ်းတွေထပ်ပြီးဦးတည်လာဖို့ ကျနော်မျှော်လင့်ထားပါတယ်။

XS
SM
MD
LG