သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ အသစ္အေနနဲ႔ ႏိုင္ငံတြင္း လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္တာေတြကို ျပတ္ျပတ္သားသား ေထာက္ျပေျပာဆိုလိမ့္မယ္လို႔ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔ေတြက ေမွ်ာ္လင့္ေနပါတယ္။ ေတာင္ကိုရီးယားႏုိင္ငံသူ ပါေမာကၡ Yanghee Lee ဟာ သူ႔ရဲ႕ပထမဆံုးအႀကိမ္ ခရီးစဥ္အျဖစ္ ဇူလိုင္လ ၁၇ ရက္ကေန ၂၆ ရက္ေန႔အထိ ျမန္မာႏိုင္ငံကို လာေရာက္မွာျဖစ္ပါတယ္။ အေၾကာင္းစံုကို မအင္ၾကင္းႏိုင္က တင္ျပထားပါတယ္။

၂၀၁၄ ေမလက ၆ ႏွစ္တာ သက္တမ္းကုန္ဆံုးသြားတဲ့ ေသာမတ္ အိုေဟး ကင္တားနားရဲ႕ေနရာမွာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီကေန ဇြန္လက မစ္ Yanghee Lee ကို အစားထုိး ခန္႔အပ္ခဲ့တာပါ။

မစ္ Lee ဟာ ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ ဖိတ္ၾကားခ်က္အရ ျမန္မာႏိုင္ငံကို သြားေရာက္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ၾကာသပေတးေန႔မွာ စတင္မယ့္ ခရီးစဥ္အတြင္း ေနျပည္ေတာ္၊ ရန္ကုန္၊ ရခိုင္၊ ကခ်င္ျပည္နယ္ေတြအျပင္ မၾကာေသးခင္က အၾကမ္းဖက္မႈေတြျဖစ္ခဲ့တဲ့ မႏၱေလးၿမိဳ႕ကိုလည္း သြားေရာက္မွာျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ပါေမာကၡ Yanghee Lee အေနနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြ ဆိုးရြားေနတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ျမန္မာအစိုးရကို ဖိအားေပးေျပာဆိုဖို႔ လိုတယ္လို႔ HRW ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖဲြ႔က အာရွေရးရာတာ၀န္ခံ Brad Adams က ေျပာပါတယ္။

“ဒီအထူးကိုယ္စားလွယ္မတိုင္ခင္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့တဲ့ ကင္တားနား၊ ပင္ညဲ႐ိုး စတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ေတြဟာ ျမန္မာအစုိးရကို လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ၾကတာပါ။ ကုလသမဂၢဘက္က ဒီလိုမ်ဳိးသာ မေထာက္ျပႏိုင္ခဲ့ရင္ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာစစ္တပ္ဟာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္တာေတြကို ဒီထက္ပိုၿပီး လုပ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာအစိုးရကို ဆက္ၿပီး ဖိအားေပးႏိုင္ဖို႔ သူ႔အေနနဲ႔ ခိုင္မာျပတ္သားဖို႔ လိုပါတယ္။”

ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ႐ံုးရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာေတာ့ ျမန္မာျပည္တြင္း ျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြကို လက္ေတြ႔သိရဖို႔ အစိုးရေရာ ျပည္သူေတြပါ သူ႔ကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ရင္းရင္းႏွီးႏွီး ေျပာျပဖို႔ဟာ အေရးႀကီးတယ္လို႔ မစ္ Lee က ေျပာထားေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ AHRC အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္က ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ဦးမင္းလြင္ဦးကလည္း အခု လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ မစ္ Lee ရဲ႕ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ျမန္မာခရီးစဥ္ရဲ႕ ထူးျခားခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔လည္း အခုလို ေျပာပါတယ္။

“ယခင္ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ျဖစ္ခဲ့တဲ့ မစၥတာ ကင္တားနား လူ႔အခြင့္အေရး ကိုယ္စားလွယ္ျဖစ္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ျမန္မာႏုိင္ငံကို သြားဖို႔အတြက္ ဗီဇာေလွ်ာက္တဲ့အခါမွာ ၃ လ၊ ၄ လ၊ ေစာင့္ရတဲ့အထိ ၾကာခဲ့တယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ သိရပါတယ္။ သို႔ေသာ္လည္းပဲ အခု အသစ္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္လုိက္တဲ့ မစ္ Lee ကိုက်ေတာ့ အစိုးရကေန ကိုယ္တုိင္ ဖိတ္ၾကားၿပီးေတာ့ ေခၚတယ္ဆုိတဲ့အခ်က္က ေတာ္ေတာ္ ထူးဆန္းတဲ့အခ်က္ ျဖစ္တယ္လို႔ က်ေနာ္ ပထမဆံုး ေျပာခ်င္တယ္။ အဲေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ဒီအစိုးရသစ္လက္ထက္မွာ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ကို အထူးတလည္ ဖိတ္ၾကားၿပီးေတာ့ လုပ္ေဆာင္တဲ့ကိစၥေတြ ရွင္းျပမယ္ဆုိတဲ့အခါမွာ သူတို႔ဘက္မွာလည္း အထိုက္အေလ်ာက္ ျပင္ဆင္မႈေတြ ႀကိဳတင္လုပ္ထားၿပီးေတာ့မွသာ ယခုလို ဖိတ္ေခၚတာလို႔ က်ေနာ္ကေတာ့ ထင္ျမင္ယူဆပါတယ္။”

ေမး။ ။ အဲေတာ့ သူ႔အေနနဲ႔ေရာ သူ႔အေရွ႕ကေဆာင္ရြက္သြားတဲ့ မစၥတာ ကင္တားနားလို တကယ့္ကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္နဲ႔ ျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြကို ေ၀ဖန္ေျပာဆုိႏုိင္မယ့္ အေနအထား ရွိမလားေပါ့ ဘယ္လို သံုးသပ္မိပါသလဲ။

ေျဖ။ ။ “ဒီကုလသမဂၢရဲ႕ အခုခန္႔ထားလိုက္တဲ့ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္သစ္ရဲ႕ လုပ္ငန္း အေတြ႔အႀကံဳကလည္း နည္းတယ္လို႔ေတာ့ ေျပာလို႔မရဘူးေပါ့ေနာ္။ သူလည္း ေတာ္ေတာ္ အေတြ႔အႀကံဳ ရင့္က်က္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးတဦး ျဖစ္တယ္ဆုိတာကို က်ေနာ္တုိ႔ ေတြ႔ရပါတယ္။ ကုိရီးယားႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ ကုလသမဂၢနဲ႔ဆုိင္တဲ့ လုပ္ငန္းရပ္ေတြ ေလ့လာတဲ့လုပ္ငန္းမွာ ဦးစီးၿပီးေတာ့ လုပ္ခဲ့တာေတြကိုလည္း က်ေနာ္တို႔ ေတြ႔ရေတာ့ သူ႔အေနနဲ႔ကေတာ့ ဒီခရီးစဥ္မွာ ပထမဆံုးအႀကိမ္ျဖစ္တဲ့အတြက္ သတင္းအခ်က္အလက္ စုေဆာင္းမယ္။ ပထမဆံုးအႀကိမ္ အေျခအေနေတြကို ေလ့လာမယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေတြ႔ရွိတဲ့ ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေဆြးေႏြးသင့္တဲ့သူေတြကို ေဆြးေႏြးမယ္။ စတာေတြေလာက္ပဲ ပထမဆံုးအႀကိမ္ေတာ့ လုပ္ႏုိင္လိမ့္ဦးမယ္လို႔ က်ေနာ္ေတာ့ ထင္ျမင္ယူဆမိပါတယ္။”

ဒါေပမဲ့လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြ တိုးတက္လာဖို႔ အထူးကုိယ္စားလွယ္ အသစ္အေနနဲ႔ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ေဆာင္ရြက္ဖို႔ လိုတယ္လို႔ Brad Adams က ျမင္ပါတယ္။

“သူ႔အေနနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္အလုပ္ကိုပဲ လုပ္မယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ အစိုးရနဲ႔ ဆက္ဆံေရးေကာင္းေအာင္ လုပ္ရမယ့္ သံတမန္တဦး မဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အစိုးရနဲ႔ စစ္တပ္ဟာ အဖဲြ႔အစည္း အသင္းတခုအေနနဲ႔ ရွိေနၿပီး ႀကိဳတင္စီစဥ္ၿပီးမွ ကုလသမဂၢနဲ႔ ဆက္ဆံတာပါ။ အထူးကိုယ္စားလွယ္အသစ္အေနနဲ႔ အမ်ားသိထားတဲ့ အေျခအေနေတြကို ေလ့လာဦးမယ္ဆိုၿပီး အခ်ိန္ကုန္မခံဖို႔ လိုပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြ ပိုၿပီးဆိုးရြားမသြားရေအာင္ ျမန္မာအစိုးရကို အခ်ိန္ေတြ ထပ္ၿပီး မေပးသင့္ပါဘူး။”

ဒါ့အျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အႀကီးမားဆံုး ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ျပႆနာဟာ ႐ိုဟင္ဂ်ာ အပါအ၀င္ မူဆလင္ေတြကို တိုက္ခိုက္ေနတဲ့ ကိစၥျဖစ္တယ္လို႔လည္း သူက ဆိုပါတယ္။ AHRC အေနနဲ႔လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လက္ရွိျဖစ္ေနတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို မစ္ Lee ကို အစီရင္ခံ တင္ျပထားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

“အဲ့ဒါေတြကေတာ့ Unity သတင္းနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ကိစၥရပ္ေတြ၊ ေနာက္တခါ သႏၱိသုခေက်ာင္းတုိက္ကို ၀င္ေရာက္ စီးနင္းတဲ့ကိစၥရပ္ေတြမွာ ဥပေဒနဲ႔မညီဘဲ လုပ္ေဆာင္တဲ့ ကိစၥရပ္ေတြ၊ ဒါေတြကို လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္သစ္ လက္ထဲကိုေတာ့ ေရာက္ေအာင္ က်ေနာ္တုိ႔ ပို႔ေဆာင္ထားၿပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။”

မစ္ Yanghee Lee ဟာ ေမလတုန္းက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဘာသာကူးေျပာင္းမွဳဆိုင္ရာ မ်ဳိးေစာင့္ဥပေဒၾကမ္းထြက္လာတုန္းကလည္း အျခားကုလသမဂၢအထူးကိုယ္စားလွယ္ေတြျဖစ္တဲ့ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္ဆိုင္ရာအထူးကိုယ္စားလွယ္နဲ႕ လူနည္းစုကိစၥရပ္မ်ားဆိုင္ရာ အထူးကိုယ္စားလွယ္ေတြနဲ႕အတူ ေ၀ဖန္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီဥပေဒၾကမ္းဟာ လူ႕အခြင့္အေရးကို ေလးစားလိုက္နာတဲ့ ႏိုင္ငံတကာလူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ တာ၀န္သိတဲ့အဖဲြ႕၀င္အျဖစ္ကေန ေသြဖီရာေရာက္တဲ့ အရိပ္လကၡဏာျဖစ္တယ္လို႕ Ms. Yanghee Lee ကေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ သူဟာ ကေလးသူငယ္အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢေကာ္မတီရဲ႕ ဥကၠ႒အျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ၿပီး ေတာင္ကိုရီးယားႏုိင္ငံရဲ႕ ဂုဏ္ထူးေဆာင္ဆု အမ်ဳိးမ်ဳိးကို ခ်ီးျမႇင့္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာေတာ့ အရပ္သားေတြကိုေပးတဲ့ အျမင့္ဆံုးဂုဏ္ထူးေဆာင္ Suk Ryu ဆုကို ခ်ီးျမႇင့္ခံခဲ့ရပါတယ္ရွင္။

XS
SM
MD
LG