သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အေမရိကန္ေရြးေကာက္ပြဲ ျမန္မာသတင္းသမားတခ်ိဳ႕ ေလ့လာခြင့္ရ


(ဓာတ္ပံု - ညိဳလဲ့ရည္)

အဂၤါေန႔ကက်င္းပတဲ့ အေမရိကန္လႊတ္ေတာ္ သက္တမ္း၀က္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ ရီပတ္ပလစ္ကန္ေတြက အသာစီးရၿပီး လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္စလံုးကုိ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ ရသြားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီမုိကရက္ျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္သမၼတ အိုဘားမားရဲ႕ ေနာက္ဆံုးသက္တမ္း ႏွစ္ႏွစ္ကာလအတြင္း အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ေဒသနဲ႔ယွဥ္ရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ မူ၀ါဒမွာ အေျပာင္းအလဲ ႀကီးႀကီးမားမားျဖစ္လာဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္မထားၾကဘူးလို႔ အေမရိကန္ေရြးေကာက္ပဲြမွာ ကိုယ္တိုင္ ေလ့လာခဲ့ၾကတဲ့ ျမန္မာသတင္းသမားေတြက ေျပာပါတယ္။ အျပည့္အစံုကို မအင္ၾကင္းႏုိင္က တင္ျပထားပါတယ္။

အခုက်င္းပသြားတဲ့ အေမရိကန္လႊတ္ေတာ္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ အထက္နဲ႔ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ ႏွစ္ရပ္လံုးမွာ ရီပတ္ပလစ္ကန္အမတ္ေတြက အသာစီးရခဲ့တာေၾကာင့္ သမၼတအိုဘားမား အစိုးရနဲ႔ လႊတ္ေတာ္ၾကား သေဘာထား ကဲြျပားမႈေတြ ေပၚေပါက္လာႏိုင္စရာ ရွိပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ျပန္ၿပီး အေရြးခံခဲ့ရတဲ့ ရီပတ္ပလစ္ကန္ အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ေခါင္းေဆာင္ Mitch McConnell ဟာဆိုရင္ အာဏာရွိတဲ့ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ အမ်ားစုေခါင္းေဆာင္ျဖစ္လာဖို႔ ရွိပါတယ္။ သူဟာ ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီေရးကို အစဥ္တစိုက္ အေလးေပးေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ တဦးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

အလားတူ အရင္ျမန္မာစစ္အစိုးရကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ အေရးယူဖို႔ အေမရိကန္လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ဦးေဆာင္ခဲ့သူ ရီပတ္ပလစ္ကန္ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ John McCain ဆိုရင္လည္း လံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္ေတြမွာ လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ လက္နက္ကိုင္ တပ္ဖဲြ႔မ်ားဆိုင္ရာ ေကာ္မတီကို ဦးေဆာင္လာႏိုင္ဖြယ္ ရွိေနတာပါ။

ဒါေၾကာင့္ သမၼတ အိုဘာမားဟာ သူရဲ႕ေနာက္ဆံုးသက္တမ္း ႏွစ္ႏွစ္ကာလအတြင္း ႏုိင္္ငံျခားေရး မူ၀ါဒနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အက်ပ္အတည္း ျဖစ္လာႏိုင္တယ္လို႔ သံုးသပ္သူေတြ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ကစၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံကို ထားရွိတဲ့ သမၼတအိုဘားမားရဲ႕ ထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈ မူ၀ါဒမွာေတာ့ သိပ္ၿပီး အေျပာင္းအလဲ ရွိမွာမဟုတ္ဘူးလို႔ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံေရးကြ်မ္းက်င္သူေတြက ယူဆေၾကာင္း လူ၀ီစီယားနားျပည္နယ္မွာ က်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပဲြကို သြားေရာက္ေလ့လာခဲ့တဲ့ ျမန္မာသတင္းစာဆရာ ဦးစည္သူေအာင္ျမင့္က ေျပာပါတယ္။

“ႏုိင္ငံေရးကၽြမ္းက်င္တဲ့သူေတြနဲ႔ က်ေနာ္တုိ႔ေတြ႔တယ္။ ေတြ႔ေတာ့ သူတုိ႔ကို က်ေနာ္တုိ႔ေမးတယ္။ ေမးေတာ့ သူတုိ႔က ဘယ္လိုေျပာျပသလဲဆုိေတာ့ ဒီႏုိင္ငံျခားေရးမူ၀ါဒေပါ့ အထူးသျဖင့္ ဒီျမန္မာျပည္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ႏုိင္ငံျခားေရးမူ၀ါဒမွာဆုိရင္ သမၼတနဲ႔ အစိုးရအဖြဲ႔ကပဲ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အခု လႊတ္ေတာ္ဘက္မွာ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ ေျပာင္းသြားေပမဲ့လည္း ဘာမွသက္ေရာက္မႈ သိပ္မရွိႏုိင္ဘူးလို႔ သူေျပာတယ္။ အဲေတာ့ သိပ္ႀကီးမားတဲ့ကိစၥဆုိရင္ေတာ့ တမ်ိဳးေပါ့။ ဥပမာ စစ္ပြဲႀကီး ဆင္ႏႊဲရေတာ့မယ္ ဘာညာဆုိရင္ ဒီကိစၥဟာ သမၼတက သူ႔တေယာက္တည္းကိစၥနဲ႔ မၿပီးေတာ့ဘူး။ ဘတ္ဂ်က္ကို လႊတ္ေတာ္ကေန ျပဌာန္းေပးတဲ့အခါက်ေတာ့ လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ အေရးပါမႈကလည္းရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဗမာျပည္လို အေရးအခင္းမ်ိဳးမွာက်ေတာ့ အဲ့လိုမ်ိဳး သိပ္ၿပီးေတာ့ အေျပာင္းအလဲရွိမယ့္ပံု မေတြ႔ရဘူးလို႔ သူတို႔ေတြ အားလံုးကေတာ့ ေျပာျပၾကတယ္။”

ေမး။ ။ ဦးစည္သူေအာင္ျမင့္တို႔ကိုယ္တိုင္ ဒီလူ၀ီစီယားနားျပည္နယ္က ေရြးေကာက္ပဲြ ေလ့လာခဲ့တာဆိုေတာ့ မွတ္သားစရာ၊ ထူးျခားခ်က္ေတြ ဘာေတြေတြ႔ခဲ့လဲရွင့္။

ေျဖ။ ။ “သူတုိ႔ဆီမွာကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔နဲ႔မတူဘူး။ အေျခခံမွာကအစ ကြာျခားတယ္ေပါ့။ အေျခခံဆုိတာက ပထမဦးဆံုးအဆင့္ဆုိရင္ မဲေပးပိုင္ခြင့္ရွိသူစာရင္းေပါ့ေနာ္ အဲဒါေတြက သူတို႔ ေသေသခ်ာခ်ာ တိတိက်က် သူတို႔ ျပဳစုထားတယ္။ ေနာက္ တလကိုတခါ အစိုးရကေနၿပီးေတာ့မွ ဒီဥစၥာကို update အၿမဲတမ္းလုပ္ထားတယ္။ လုပ္ထားတဲ့အခါက်ေတာ့ စာရင္းေတြကေတာ့ အကုန္လံုး သူတို႔မဲ႐ံုေတြမွာ အဆင္သင့္ရွိေနၿပီ။ ၿပီးေတာ့မွ ေနာက္ မဲလာေပးတဲ့သူေတြက သူတို႔ဒီမွာကိုင္ထားတဲ့ driver license ျဖစ္ျဖစ္၊ ဘာျဖစ္ျဖစ္ တခုခုနဲ႔ျပၿပီးေတာ့မွ အဲ့ဒီမွာ အလြယ္တကူ မဲေပးႏုိင္ၾကတယ္။ ေနာက္ မဲေပးတဲ့ဆီမွာက်ေတာ့ ဒီျပည္နယ္မွာက်ေတာ့ electronic စနစ္နဲ႔ digital စနစ္နဲ႔ သူတို႔ က်င့္သံုးတာေပါ့ေနာ္။ သူက ေသေသခ်ာခ်ာကို လူတေယာက္ မဲေပးေတာ့မယ္ဆုိရင္ အဲ့ဒီ screen အႀကီးႀကီးရွိတယ္။ အဲဒီဥစၥာကို လံုလံုၿခံဳၿခံဳ သူတို႔ ကာရံထားေပးတယ္။ အခု ဒီျပည္နယ္မွာေတာ့ အားလံုး သူတုိ႔ေရြးေပးရမွာက စုစုေပါင္း ၈ ေယာက္ေတာင္ရွိတယ္။ ၈ ေယာက္ဆုိတာက senate အမတ္အတြက္ ၁ ေယာက္၊ ၿပီးေတာ့မွ house အတြက္က ၁ ေယာက္ မဲဆႏၵနယ္တခုစီမွာေပါ့ေနာ္။ က်န္တာကေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးတို႔၊ ေက်ာင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးတို႔ အဲ့လိုလူေတြကို သူတို႔ေရြးေပးတာေပါ့။ ဆုိေတာ့ မဲ႐ံုျပန္ထြက္လာတဲ့သူေတြကို သူတို႔ ေမးၾကည့္တဲ့အခါက်ေတာ့ အားလံုးက သူတို႔ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ပဲ အားလံုးက စိတ္တုိင္းက် သူတို႔မဲေပးခဲ့ၾကတယ္ အဲ့လိုမ်ိဳး အေျခအေနပဲ ေတြ႔ရတယ္။”

ေမး။ ။ အဲေတာ့ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုမွာ သမၼတ အိုဘားမားကို လူႀကိဳက္နည္းလာတဲ့အခ်ိန္ အခုသက္တမ္း၀က္ ေရြးေကာက္ပဲြေတြမွာ လူထုဆႏၵ သေဘာထားေပးတဲ့ ပံုစံကိုေရာ ဘယ္လိုေတြ႔ရလဲရွင့္။

ေျဖ။ ။ “ေလာေလာဆယ္အေနအထားကေတာ့ အုိဘားမားကိုလည္း လူထုေထာက္ခံမႈ က်ေနတယ္ဆုိတာကို သူတို႔ျပတယ္။ ဒါကလည္း ဒီအိုဘားမားမွမဟုတ္ဘူးေပါ့ေနာ္ သမၼတ အမ်ားစုက ၂ ႀကိမ္ဆက္ၿပီးေတာ့ အေရြးခံရရင္ ေနာက္ဆံုးက်န္တဲ့ ၂ ႏွစ္ေလာက္မွာဆိုရင္ ဒီလိုပဲ လူထုေထာက္ခံမႈ က်ဆင္းတတ္တယ္ဆုိတဲ့ အေနအထားမ်ိဳးကို ဒီက ဟို ႏုိင္ငံေရးကၽြမ္းက်င္တဲ့ ပါေမာကၡေတြ ဘာေတြက ရွင္းျပၾကတယ္။ ဆုိေတာ့ အခု အဲ့ဒီအေနအထား ေရာက္တဲ့အခါမွာ တဘက္ကျပန္ၿပီးေတာ့မွ သမၼတကို လူႀကိဳက္နည္းေနတဲ့ အေနအထားေအာက္မွာ ဒီမိုကရက္ေတြကလည္း အဲ့ဒီဒဏ္ကို ခံရတဲ့သေဘာေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။”

အခုလို အေမရိကန္ ေရြးေကာက္ပဲြကို ေလ့လာခြင့္ရတဲ့ အေတြ႔အႀကံဳေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ျပန္ၿပီး အသံုးျပဳႏိုင္ပံုကိုေတာ့ ေလ့လာေရးခရီးစဥ္မွာ ပါ၀င္သူတဦးျဖစ္တဲ့ ျမစ္ႀကီးနားသတင္းဂ်ာနယ္က ဆိုင္းဂ်ာကေန အခုလို ေျပာျပပါတယ္။

“ညီမတို႔ ဒီမွာ သူတို႔ ဘယ္လိုသတင္းယူပံု ယူနည္းေတြကိုလည္း ညီမတုိ႔ ေတြ႔ခဲ့ရတယ္ေပါ့။ ဒီရလာတဲ့ မဲအေရအတြက္ေတြကိုလည္း ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ခ်ျပတာကိုလည္း ညီမတုိ႔ ေတြ႔ရတယ္။ သတင္းယူတဲ့အခ်ိန္မွာလည္း လြယ္လင့္တကူပဲ သူတို႔ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကိုေပါ့ေနာ္ ရရွိတာ ညီမတို႔ ေတြ႔ရတယ္။ ဒီဟာနဲ႔ခ်ိန္ထုိးၿပီး ညီမတို႔ ျမန္မာျပည္ကို ျပန္သြားတဲ့အခ်ိန္မွာလည္း သံုးလို႔ရတဲ့အခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္ေပါ့။ ဥပမာ - သူတို႔ဒီမွာရွိတဲ့ လႊတ္ေတာ္ေတြရဲ႕ အေၾကာင္းေတြကို သူတို႔ဒီမွာေရးၾကတယ္။ ဒါေတြက အရမ္းကိုအေရးႀကီးတယ္။ ညီမတို႔ဆီမွာက မလုပ္ႏုိင္ေသးဘူးေပါ့ေနာ္။ ဒါေတြကို ျပန္ေရာက္တဲ့အခ်ိန္မွာ ျပန္လုပ္မယ္။ အဲ့လိုမ်ိဳးေတြေတာ့ ေတြးမိတယ္ရွင့္။”

အေမရိကန္ လႊတ္ေတာ္သက္တမ္း၀က္ ၾကားကာလ ေရြးေကာက္ပဲြကို ေလ့လာဖို႔ ၀ါရွင္တန္ဒီစီအေျခစိုက္ ICFJ ႏိုင္ငံတကာ သတင္းေထာက္မ်ားအဖဲြ႔ အစီအစဥ္နဲ႔ ျမန္မာသတင္းသမား ၁၅ ဦးအဖဲြ႔ဟာ သတင္းႏွစ္ပတ္ၾကာ ေရာက္ရွိေနၿပီး ပါတီႏွစ္ခု အႀကိတ္အနယ္ ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့ၾကရတဲ့ ေျမာက္ကယ္႐ိုလုိင္းနားနဲ႔ လူ၀ီစီယားနားျပည္နယ္ေတြမွာ ေရြးေကာက္ပဲြ သတင္းယူပံုယူနည္းေတြကို ေလ့လာခဲ့ၾကပါတယ္။

XS
SM
MD
LG