သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

အေမရိကန္ေ႐ြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ျမန္မာႏြယ္ဖြားေတြရဲ႕ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္


သမၼတ ဘိုင္ဒန္ႏွင့္ သမၼတေဟာင္း အိုဘားမားတို႔ ႏို၀င္ဘာ ၅ ရက္ေန႔က Pennsylvania ျပည္နယ္တြင္ မဲဆြယ္ စည္း႐ုံးေနၾကစဥ္။

အေမရိကန္အစိုးရသက္တမ္းဝက္ လႊတ္ေတာ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပဖို႔ ႏွစ္ရက္ပဲလိုပါေတာ့တယ္။ လက္ရွိအာဏာရပါတီ ဒီမိုကရက္နဲ႔ အတိုက္အခံ ရီပါပလင္ကန္ ပါတီေတြၾကားမွာ အၿပိဳင္အဆိုင္ အႀကိတ္အနယ္ မဲဆြယ္ေနၾကပါတယ္။ ဒီေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ သူတို႔ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္တဲ့ပါတီကို မဲထည့္ၾကမယ့္ ျမန္မာႏြယ္ဖြား အေမရိကန္ႏိုင္ငံသားေတြဘက္က ဘာေတြေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ရိွေနသလဲ။ လႊတ္ေတာ္မွာ ဘယ္ပါတီက လႊမ္းမိုးလာႏိုင္ေခ် ရွိမလဲ။ ျမန္မာ့အေရးမွာေရာ ဘယ္လိုအေျပာင္းအလဲေတြ ရွိမလဲ။ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားတဲ့ မအင္ၾကင္းႏိုင္က အေသးစိတ္တင္ျပမွာပါ။

လာမယ့္ အဂၤါေန႔ (ႏိုဝင္ဘာလ ၈ ရက္) မွာ က်င္းပမယ့္ အေမရိကန္အစိုးရသက္တမ္းဝက္ လႊတ္ေတာ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲရဲ႕ ထူးျခားခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဒီမိုကရက္ေတြ ႀကီးစိုးထားတဲ့ နယူးေရာက္မွာ ေနထိုင္တဲ့ ကိုမိုးခ်မ္းက ဗြီအိုေအကို အခုလိုေျပာပါတယ္။

"ဒီသက္တမ္းဝက္က ဒီႏွစ္မွာ ဘာထူးျခားသလဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္ေတြ႔ရသေလာက္က ေအာက္လႊတ္ေတာ္က လႊတ္ေတာ္အမတ္အားလံုးက ေရြးေကာက္ပြဲ ျပန္ဝင္ရတယ္။ အဲဒါ ထူးျခားတယ္။ ေနာက္တခုက အထက္လႊတ္ေတာ္ကလဲ ထိုင္ခံု (၃၅) ခံု (၃) ပံု (၁) ပံုေလာက္ ရိွတယ္။ ဆိုေတာ့ အဓိကက ေအာက္လႊတ္ေတာ္က ဘာေၾကာင့္ အကုန္လံုးျပန္ဝင္ရသလဲဆိုတဲ့ အေနအထားမွာ ေလ့လာၾကည့္လိုက္တဲ့အခ်ိန္ၾကေတာ့ ၂၀၂၀ တုန္းက လုပ္ခဲ့တဲ့ Census ေတြ လူဦးေရစာရင္း ေကာက္ခံတဲ့ဟာရဲ ႔ ေနာက္ဆက္တြဲ ရလဒ္ေပၚမွာ မူတည္ၿပီေတာ့ သူတို႔က နယ္ေျမေတြကို ျပန္ၿပီးေတာ့ သတ္မွတ္ခဲ့တယ္။ လူဦးေရေတြက တုိးလာတယ္။ (၁၀) ႏွစ္တခါ လူဦးေရးက တုိးလာတဲ့အခါၾကေတာ့ အဲဒီလူဦးေရ တိုးတဲ့ေပၚ မူတည္ၿပီေတာ့ နယ္ေျမေတြကို ျပန္ၿပီေတာ့ သတ္မွတ္တယ္။ နယ္ေျမေတြ ျပန္ဆြဲတာ။ ခရိုင္နယ္ေျမေတြကို ျပန္ဆြဲၿပီေတာ့ အဲဒီလူေတြကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေတြအေနနဲ႔ဆိုၿပီေတာ့ ေအာက္လႊတ္ေတာ္မွာ ထုိင္ခံု ၄၃၅ ခံုရိွရာ အကုန္လံုး ေရြးေကာက္ပြဲ ျပန္ဝင္ရတယ္ဆိုတဲ့ဟာ ရိွတယ္။"

သူကိုယ္တိုင္ကေတာ့ ပါတီေပၚ မူတည္တာထက္ အရည္အခ်င္းရိွတဲ့ လႊတ္ေတာ္အမတ္ကိုပဲ မဲေပးမွာလို႔ ကိုမုိးခ်မ္းက ဆိုပါတယ္။

Nevada ျပည္နယ္ Las Vegas က စားေသာက္ဆိုင္လုပ္ငန္းရွင္တဦးျဖစ္တဲ့ ဦးဆန္နီကေတာ့ ပါတီအေပၚမူတည္ၿပီး မဲေပးမယ့္အေၾကာင္း ဗြီအိုေအကို အခုလိုေျပာပါတယ္။

"က်ေနာ္ကေတာ့ ေသခ်ာေပါက္ ရီပတ္ဘလင္ကန္ပါပဲ။ အရင္ကလဲ ရီပတ္ဘလင္ကန္ပဲ ေပးခဲ့ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေပးရတဲ့ အေၾကာင္းရင္း ႏွစ္ခု ရိွပါတယ္။ စီးပြားေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ က်ေနာ္တို႔က လုပ္ငန္းလုပ္ေနေတာ့ ဘန္ဒန္အစိုးရအေနနဲ႔ အမ်ားႀကီး လူေတြကို Giveaway လုပ္လိုက္တယ္။ ပိုက္ဆံေတြ အမ်ားႀကီးေပးလိုက္တယ္။ ေပးလိုက္တဲ့ဟာက ပထမပိုင္းေတာ့ လူေတြအားလံုးက ဟုတ္မလုိလိုနဲ႔၊ ဒါေပမဲ့ သူတုိ႔စိတ္ထဲမွာ တအားပ်င္းသြားၾကတယ္။ အလုပ္မလုပ္ဘဲနဲ႔ ပိုက္ဆံရတယ္ဆိုတဲ့လူက အဲဒီပိုက္ဆံကို သံုးၾကတယ္။ သံုးၾကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔လည္း ပထမပိုင္းေတာ့ နည္းနည္းေရာင္းလို႔ေကာင္းတာေလးေတြ တက္လာျပဳလာရိွတယ္။ ဒါေပမဲ့ အစိုးရျဖစ္သြားတာ ဘာလဲဆိုေတာ့ လူေတြက အလုပ္မလုပ္ၾကေတာ့ဘူး။ အလုပ္မလုပ္ၾကေတာ့တဲ့အတြက္ အလုပ္သမားရွာရတာ တအားခက္ပါတယ္။ ဒါက က်ေနာ္တုိ႔မွ မဟုတ္ဘူး၊ Amazon ကုမၸဏီအႀကီးႀကီးေတြကအစ အလုပ္သမားရွာရတာ တအားခက္သြားတယ္။ အဲဒါအျပင္ အလုပ္သမားရဲ ႔ ႏႈန္းထားကလဲ တအားပိုျမင့္သြားတယ္။ အရင္တုန္းက က်ေနာ္တုိ႔ ကိုးက်ပ္ေလာက္ ေပးလို႔ရတဲ့ လူတေယာက္က အခုအခ်ိန္မွာ ၁၅ က်ပ္မေပးလို႔ မရေတာ့ဘူး။ ဒါက က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔။ ကုမၸဏီႀကီးေတြကလဲ ႏွစ္ဆယ္ေလာက္အထိ တစ္နာရီ ေပးၾကရတာ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အလုပ္လုပ္ခ်င္တဲ့လူက ေတာ္ေတာ္ေလးနည္းတယ္။

ေနာက္တခ်က္က ပိုၿပီးေတာ့ ဆုိးလာတာက လူေတြက အလုပ္မလုပ္ၾကဘူး။ အဲဒါအျပင္ အလုပ္မလုပ္ရင္လဲ ဒီေငြရတယ္ဆိုၿပီေတာ့ ျဖစ္ၾကတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒီဟာထဲမွာမွ သူတုိ႔က Cash ရတဲ့ အလုပ္ေတြကို ဝိုင္းၿပီးေတာ့ လုပ္ၾကတယ္။ လုပ္ၾကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔လုပ္ငန္းေတြ လုပ္တဲ့ေနရာမွာ တခါတေလၾကရင္ မလုပ္မျဖစ္လို႔ လူငွားရလုိ႔ရိွရင္ က်ေနာ္တို႔က Cash နဲ႔ ေပးရတယ္။ Cash နဲ႔ ေပးရတယ္ဆိုတာက က်ေနာ္တို႔အတြက္ အျမတ္ထဲကေန ျပန္ပါသြားတဲ့သေဘာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ အရွံုဳးေပၚပါတယ္။ အဲဒါ အဓိကပါ။"

တဘက္မွာလဲ ျမန္မာ့အေရးနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ ဒီမိုကရက္ပါတီဘက္က လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို အားမရဘူးလို႔လည္း ဦးဆန္နီက ေျပာပါတယ္။

ႀကိဳတင္မဲေပးထားတဲ့ ေမရီလန္းျပည္နယ္မွာ ေနထိုင္သူ မအိကေတာ့ ဒီတႀကိမ္လႊတ္ေတာ္နဲ႔ ျပည္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉး ေ႐ြးေကာက္ပြဲေတြမွာ သူတို႔ျပည္နယ္မွာ အရင္ကအတိုင္း ဒီမိုကရက္ဘက္ ေရွ႕ကေျပးေနတယ္လို႔ ဗြီအိုေအကို ေျပာပါတယ္။ ဒီမိုကရက္ဘက္ကို မဲထည့္ခဲ့ရတဲ့အေၾကာင္းအရင္းကိုလည္း သူက အခုလို ေျပာပါတယ္။

"လက္ရိွအေျခအေနမွာေတာ့ စီးပြားေရး ျပန္ဦးေမာ့လာေအာင္ လုပ္ႏိုင္မယ္လို႔ေတာ့ က်မက positively ျမင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ လက္ရိွ ဒီမိုကရက္တစ္ထဲမွာ ပါဝင္လာတဲ့လူေတြက အရင္တုန္းကအႀကိမ္နဲ႔ မတူဘူး။ လူငယ္ေတြမ်ားတယ္။ ၿပီးေတာ့ အာရွသားေတြမ်ားတယ္။ စီးပြားေရးသည္ လက္ရိွမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ဂ်ဳိဘိုင္ဒန္ရဲ ႔ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေၾကာင့္ ဒီမိုကရက္တစ္ေတြ အားနည္းမယ္လို႔ေတာ့ က်မက မထင္ဘူး။ ျဖစ္ေနတဲ့ ေပၚလစီေတြ၊ ဘယ္လုိေျဖရွင္းလဲ။ ဘယ္သူက ေျဖရွင္းႏိုင္မလဲဆိုတာကိုေတာ့ ပညာတတ္လူေတြက ပိုၿပီးေတာ့ သိေနလို႔ထင္တယ္။"

ဒါအျပင္ ေမရီလန္းျပည္နယ္မွာ ဒီမိုကရက္ပါတီဘက္က ကိုရီးယား၊ တ႐ုတ္၊ အိႏၵိယစတဲ့ အာရွႏြယ္ဖြားေတြကို အေလးထားေနရာေပး စည္း႐ုံးလာတာ ေတြ႔ရတယ္လို႔ မအိက ေျပာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာအသိုင္းအဝိုင္းေတြဘက္ကလည္း သက္ဆိုင္ရာ ျပည္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးေတြ၊ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြကို ကူညီပံ့ပိုးေပးၿပီး အျပန္အလွန္အားျဖင့္ ျမန္မာ့အေရးကို အေလးေပးလာေအာင္ လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္လို႔ ျမင္မိေၾကာင္း မအိက ဆိုပါတယ္။

"သို႔ေသာ္လဲ ဒီႏွစ္မွာစၿပီးေတာ့ သူတုုိ႔ရဲ ႔ ဖိတ္ေခၚမႈေတြ၊ ဖိတ္ၾကားမႈေတြကို သြားေရာက္တယ္။ Cultural Show ေတြမွာ ဝင္ေရာက္ဆင္ႏႊဲတယ္။ ဒါမ်ဳိးေတြေတာ့ ရိွလာတယ္။ အဲဒါေတြက အဓိက Soft Power ေပါ့။ အဲဒီ Soft Power ေတြက တကယ္လို႔သာ ဆီနိတ္တာေတြနဲ႔ ထိေတြ႔မႈ ရိွတယ္ဆိုရင္ ကိုယ္ေတြရဲ ႔အေၾကာင္း ကိုယ္ေတြရဲ ႔ ယဥ္ေက်းမႈကို ပိုသိလာမယ္။ ကိုယ့္ႏုိင္ငံရဲ ႔အေၾကာင္းကို ပိုၿပီေတာ့ သိလာမယ္ဆိုရင္ သူတို႔က ပိုၿပီနားလည္လာမယ္။ ျမန္မာ့အေရးကိုလည္း ပိုနားလည္လာမယ္။ က်မတို႔က Soft Power နဲ႔ သူတုိ႔ကိုလည္း ခ်ဥ္းကပ္ဖုိ႔ လိုတယ္လို႔ က်မကျမင္တယ္။"

အင္ဒီယားနားျပည္နယ္ Indianapolis ၿမိဳ႕မွာေနထိုင္တဲ့ Burmese American Community Insitute (BACI) ဥကၠ႒ ခ်င္းလူမ်ိဳး ေဒါက္တာ Ro Ding ကေတာ့ သူတို႔ ျပည္နယ္နယ္က ေ႐ြးေကာက္ပြဲ အလားအလာကို အခုလို ဗြီအိုေအကို ေျပာပါတယ္။

"အဓိက ဗမာျပည္သားေတြ သံုးေသာင္းေလာက္ ရိွတယ္။ Fort Wayne နဲ႔ဆုိရင္ ေလးေသာင္းနီးပါး ရိွတယ္။ နည္းနည္းေတာ့ ကြဲမယ္။ ဒါေပမဲ့ ခ်င္းခရစ္ယာန္ အမ်ားစုကေတာ့ က်ေနာ္ထင္တယ္ ရီပတ္ဘလင္ကန္ဘက္ကို အားသာပါတယ္။ ရီပတ္ဘလင္ကန္ကို မဲေပးမယ့္အေျခအေန ရိွတယ္လို႔ က်ေနာ္ သံုးသပ္ပါတယ္။"

ဒီတႀကိမ္ လႊတ္ေတာ္မွာ သူမဲေပးမယ့္ ရီပါပလင္ကန္ပါတီဘက္က ႀကီးစိုးလာမယ္ဆိုရင္ ေမွ်ာ္လင့္ထားခ်က္ေတြကိုေတာ့ ေဒါက္တာ Ro Ding က အခုလိုေျပာပါတယ္။

"အေမရိကန္ႏုိင္ငံမွာ သမၼတက Executive Power အျပည့္အဝ - အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ အျပည့္အဝ ရိွတယ္ဆိုတဲ့အခါၾကေတာ့ စီးပြားေရးေပၚလစီ၊ ႏုိင္ငံျခားေရးမူဝါဒတို႔ အဲဒါေတြၾကေတာ့ အဓိက သမၼတရဲ ႔ သေဘာထားပဲ ျဖစ္တယ္။ ဆုိေတာ့ အဲဒါေတြကေတာ့ ေျပာင္းလဲမယ္လို႔ေတာ့ မထင္ဘူး။ ေနာက္ က်ေနာ္တုိ႔ ဗမာျပည္အေနနဲ႔ ဗမာျပည္အေပၚထားရိွတဲ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံရဲ ႔ ေပၚလစီက ေျပာင္းလဲမယ္လို႔ က်ေနာ္ မထင္ဘူး။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ ဒီဟာေတြက အဓိက သမၼတနဲ႔ သူ႔ရဲ ႔ ႏုိင္ငံေတာ္လံုၿခံဳေရးအႀကံေပးနဲ႔ ႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးတို႔က ခ်မွတ္တာ ပိုမ်ားတယ္။ ေနာက္ စီးပြားေရးတို႔ ဘာတုိ႔မွာလဲ သမၼတရဲ ႔ စီးပြားေရးက အာဏာပိုရိွတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္တခုကေတာ့ လႊတ္ေတာ္ကလဲ ဥပေဒျပဳေရးမွာ အထက္လႊတ္ေတာ္နဲ႔ ေအာက္လႊတ္ေတာ္တုိ႔က ေတာ္ေတာ္ေလး အာဏာရိွတယ္။ ဆိုေတာ့ သမၼတရဲ ႔ တခ်ဳိ ႔ေတြ လုပ္ခ်င္တဲ့ေပၚလစီေတြကို ရီပတ္ဘလင္ကန္ဘက္က အားသာလာမယ္ဆိုရင္ လႊတ္ေတာ္က ဘယ္ေလာက္လုပ္ႏုိင္တယ္၊ ဆန္႔က်င္ၿပီေတာ့ ဖ်က္သိမ္းႏိုင္တယ္။ သမၼတရဲ ႔ ေပၚလစီေတြကို အေကာင္အထည္္ မေဖာ္ႏုိင္ေအာင္ ဟန္႔တားႏုိင္မယ့္ အေျခအေနေတာ့ ရိွမယ္လုိ႔ က်ေနာ္ သံုးသပ္ပါတယ္။"

လႊတ္ေတာ္မွာ ဘယ္ပါတီပဲ ႀကီးစိုးႀကီးစိုး ျမန္မာ့အေရးအတြက္ ႏွစ္ပါတီလုံးကို ခ်ဥ္းကပ္ရမွာျဖစ္တယ္လို႔ ကိုမိုးခ်မ္းကေျပာပါတယ္။ လက္ရိွမွာေတာ့ ရီပါပလင္ကန္ ပါတီဘက္ကေတာ့ ေငြေၾကးေဖာင္းပြဲမႈ ရာဇဝတ္မႈ ျပႆနာေတြကို အဓိကေထာက္ျပၿပီး သူတို႔ကို မဲေပးဖို႔ မဲဆြယ္ေနသလို၊ လက္ရွိအာဏာရ ဒီမိုကရက္ေတြဘက္ကေတာ့ ႏိုင္ငံတြင္း စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈနဲ႔ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈ ကိစၥေတြအတြက္ စိုးရိမ္ ပူပန္စရာမရွိေၾကာင္းေျပာဆိုထားပါတယ္။ ဒါအျပင္ ဒီမိုကရက္သမၼတ ဂ်ိဳးဘိုင္ဒန္ကလည္း လႊတ္ေတာ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲ မဲဆြယ္စည္း႐ုံးေရးခရီးစဥ္ေတြမွာ ႏိုင္ငံေရးအၾကမ္းဖက္မႈနဲ႔ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို တိုက္ခိုက္ခံေနရတယ္လို႔ သတိေပးေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

==== Unicode ===

အမေရိကန်အစိုးရသက်တမ်းဝက် လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲတွေ ကျင်းပဖို့ နှစ်ရက်ပဲလိုပါတော့တယ်။ လက်ရှိအာဏာရပါတီ ဒီမိုကရက်နဲ့ အတိုက်အခံ ရီပါပလင်ကန် ပါတီတွေကြားမှာ အပြိုင်အဆိုင် အကြိတ်အနယ် မဲဆွယ်နေကြပါတယ်။ ဒီရွေးကောက်ပွဲမှာ သူတို့ ကြိုက်နှစ်သက်တဲ့ပါတီကို မဲထည့်ကြမယ့် မြန်မာနွယ်ဖွား အမေရိကန်နိုင်ငံသားတွေဘက်က ဘာတွေမျှော်လင့်ချက် ရှိနေသလဲ။ လွှတ်တော်မှာ ဘယ်ပါတီက လွှမ်းမိုးလာနိုင်ချေ ရှိမလဲ။ မြန်မာ့အရေးမှာရော ဘယ်လိုအပြောင်းအလဲတွေ ရှိမလဲ။ ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားတဲ့ မအင်ကြင်းနိုင်က အသေးစိတ်တင်ပြမှာပါ။

လာမယ့် အင်္ဂါနေ့ (နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်) မှာ ကျင်းပမယ့် အမေရိကန်အစိုးရသက်တမ်းဝက် လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ ထူးခြားချက်နဲ့ ပတ်သက်လို့ ဒီမိုကရက်တွေ ကြီးစိုးထားတဲ့ နယူးရောက်မှာ နေထိုင်တဲ့ ကိုမိုးချမ်းက ဗွီအိုအေကို အခုလိုပြောပါတယ်။

"ဒီသက်တမ်းဝက်က ဒီနှစ်မှာ ဘာထူးခြားသလဲဆိုတော့ ကျနော်တွေ့ရသလောက်က အောက်လွှတ်တော်က လွှတ်တော်အမတ်အားလုံးက ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်ဝင်ရတယ်။ အဲဒါ ထူးခြားတယ်။ နောက်တခုက အထက်လွှတ်တော်ကလဲ ထိုင်ခုံ (၃၅) ခုံ (၃) ပုံ (၁) ပုံလောက် ရှိတယ်။ ဆိုတော့ အဓိကက အောက်လွှတ်တော်က ဘာကြောင့် အကုန်လုံးပြန်ဝင်ရသလဲဆိုတဲ့ အနေအထားမှာ လေ့လာကြည့်လိုက်တဲ့အချိန်ကြတော့ ၂၀၂၀ တုန်းက လုပ်ခဲ့တဲ့ Census တွေ လူဦးရေစာရင်း ကောက်ခံတဲ့ဟာရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ရလဒ်ပေါ်မှာ မူတည်ပြီတော့ သူတို့က နယ်မြေတွေကို ပြန်ပြီးတော့ သတ်မှတ်ခဲ့တယ်။ လူဦးရေတွေက တိုးလာတယ်။ (၁၀) နှစ်တခါ လူဦးရေးက တိုးလာတဲ့အခါကြတော့ အဲဒီလူဦးရေ တိုးတဲ့ပေါ် မူတည်ပြီတော့ နယ်မြေတွေကို ပြန်ပြီတော့ သတ်မှတ်တယ်။ နယ်မြေတွေ ပြန်ဆွဲတာ။ ခရိုင်နယ်မြေတွေကို ပြန်ဆွဲပြီတော့ အဲဒီလူတွေကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေအနေနဲ့ဆိုပြီတော့ အောက်လွှတ်တော်မှာ ထိုင်ခုံ ၄၃၅ ခုံရှိရာ အကုန်လုံး ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်ဝင်ရတယ်ဆိုတဲ့ဟာ ရှိတယ်။"

သူကိုယ်တိုင်ကတော့ ပါတီပေါ် မူတည်တာထက် အရည်အချင်းရှိတဲ့ လွှတ်တော်အမတ်ကိုပဲ မဲပေးမှာလို့ ကိုမိုးချမ်းက ဆိုပါတယ်။

Nevada ပြည်နယ် Las Vegas က စားသောက်ဆိုင်လုပ်ငန်းရှင်တဦးဖြစ်တဲ့ ဦးဆန်နီကတော့ ပါတီအပေါ်မူတည်ပြီး မဲပေးမယ့်အကြောင်း ဗွီအိုအေကို အခုလိုပြောပါတယ်။

"ကျနော်ကတော့ သေချာပေါက် ရီပတ်ဘလင်ကန်ပါပဲ။ အရင်ကလဲ ရီပတ်ဘလင်ကန်ပဲ ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ပေးရတဲ့ အကြောင်းရင်း နှစ်ခု ရှိပါတယ်။ စီးပွားရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကျနော်တို့က လုပ်ငန်းလုပ်နေတော့ ဘန်ဒန်အစိုးရအနေနဲ့ အများကြီး လူတွေကို Giveaway လုပ်လိုက်တယ်။ ပိုက်ဆံတွေ အများကြီးပေးလိုက်တယ်။ ပေးလိုက်တဲ့ဟာက ပထမပိုင်းတော့ လူတွေအားလုံးက ဟုတ်မလိုလိုနဲ့၊ ဒါပေမဲ့ သူတို့စိတ်ထဲမှာ တအားပျင်းသွားကြတယ်။ အလုပ်မလုပ်ဘဲနဲ့ ပိုက်ဆံရတယ်ဆိုတဲ့လူက အဲဒီပိုက်ဆံကို သုံးကြတယ်။ သုံးကြတော့ ကျနော်တို့လည်း ပထမပိုင်းတော့ နည်းနည်းရောင်းလို့ကောင်းတာလေးတွေ တက်လာပြုလာရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ အစိုးရဖြစ်သွားတာ ဘာလဲဆိုတော့ လူတွေက အလုပ်မလုပ်ကြတော့ဘူး။ အလုပ်မလုပ်ကြတော့တဲ့အတွက် အလုပ်သမားရှာရတာ တအားခက်ပါတယ်။ ဒါက ကျနော်တို့မှ မဟုတ်ဘူး၊ Amazon ကုမ္ပဏီအကြီးကြီးတွေကအစ အလုပ်သမားရှာရတာ တအားခက်သွားတယ်။ အဲဒါအပြင် အလုပ်သမားရဲ့ နှုန်းထားကလဲ တအားပိုမြင့်သွားတယ်။ အရင်တုန်းက ကျနော်တို့ ကိုးကျပ်လောက် ပေးလို့ရတဲ့ လူတယောက်က အခုအချိန်မှာ ၁၅ ကျပ်မပေးလို့ မရတော့ဘူး။ ဒါက ကျနော်တို့အနေနဲ့။ ကုမ္ပဏီကြီးတွေကလဲ နှစ်ဆယ်လောက်အထိ တစ်နာရီ ပေးကြရတာ။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် အလုပ်လုပ်ချင်တဲ့လူက တော်တော်လေးနည်းတယ်။

နောက်တချက်က ပိုပြီးတော့ ဆိုးလာတာက လူတွေက အလုပ်မလုပ်ကြဘူး။ အဲဒါအပြင် အလုပ်မလုပ်ရင်လဲ ဒီငွေရတယ်ဆိုပြီတော့ ဖြစ်ကြတယ်။ ပြီးတော့ ဒီဟာထဲမှာမှ သူတို့က Cash ရတဲ့ အလုပ်တွေကို ဝိုင်းပြီးတော့ လုပ်ကြတယ်။ လုပ်ကြတော့ ကျနော်တို့လုပ်ငန်းတွေ လုပ်တဲ့နေရာမှာ တခါတလေကြရင် မလုပ်မဖြစ်လို့ လူငှားရလို့ရှိရင် ကျနော်တို့က Cash နဲ့ ပေးရတယ်။ Cash နဲ့ ပေးရတယ်ဆိုတာက ကျနော်တို့အတွက် အမြတ်ထဲကနေ ပြန်ပါသွားတဲ့သဘော ဖြစ်တဲ့အတွက် အရှုံုးပေါ်ပါတယ်။ အဲဒါ အဓိကပါ။"

တဘက်မှာလဲ မြန်မာ့အရေးနဲ့ ပတ်သက်ရင် ဒီမိုကရက်ပါတီဘက်က လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို အားမရဘူးလို့လည်း ဦးဆန်နီက ပြောပါတယ်။

ကြိုတင်မဲပေးထားတဲ့ မေရီလန်းပြည်နယ်မှာ နေထိုင်သူ မအိကတော့ ဒီတကြိမ်လွှတ်တော်နဲ့ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ သူတို့ပြည်နယ်မှာ အရင်ကအတိုင်း ဒီမိုကရက်ဘက် ရှေ့ကပြေးနေတယ်လို့ ဗွီအိုအေကို ပြောပါတယ်။ ဒီမိုကရက်ဘက်ကို မဲထည့်ခဲ့ရတဲ့အကြောင်းအရင်းကိုလည်း သူက အခုလို ပြောပါတယ်။

"လက်ရှိအခြေအနေမှာတော့ စီးပွားရေး ပြန်ဦးမော့လာအောင် လုပ်နိုင်မယ်လို့တော့ ကျမက positively မြင်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ လက်ရှိ ဒီမိုကရက်တစ်ထဲမှာ ပါဝင်လာတဲ့လူတွေက အရင်တုန်းကအကြိမ်နဲ့ မတူဘူး။ လူငယ်တွေများတယ်။ ပြီးတော့ အာရှသားတွေများတယ်။ စီးပွားရေးသည် လက်ရှိမှာ ဖြစ်နေတဲ့ ဂျိုဘိုင်ဒန်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့် ဒီမိုကရက်တစ်တွေ အားနည်းမယ်လို့တော့ ကျမက မထင်ဘူး။ ဖြစ်နေတဲ့ ပေါ်လစီတွေ၊ ဘယ်လိုဖြေရှင်းလဲ။ ဘယ်သူက ဖြေရှင်းနိုင်မလဲဆိုတာကိုတော့ ပညာတတ်လူတွေက ပိုပြီးတော့ သိနေလို့ထင်တယ်။"

ဒါအပြင် မေရီလန်းပြည်နယ်မှာ ဒီမိုကရက်ပါတီဘက်က ကိုရီးယား၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယစတဲ့ အာရှနွယ်ဖွားတွေကို အလေးထားနေရာပေး စည်းရုံးလာတာ တွေ့ရတယ်လို့ မအိက ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်းတွေဘက်ကလည်း သက်ဆိုင်ရာ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေ၊ လွှတ်တော်အမတ်တွေကို ကူညီပံ့ပိုးပေးပြီး အပြန်အလှန်အားဖြင့် မြန်မာ့အရေးကို အလေးပေးလာအောင် လုပ်ဆောင်သင့်တယ်လို့ မြင်မိကြောင်း မအိက ဆိုပါတယ်။

"သို့သော်လဲ ဒီနှစ်မှာစပြီးတော့ သူတို့ရဲ့ ဖိတ်ခေါ်မှုတွေ၊ ဖိတ်ကြားမှုတွေကို သွားရောက်တယ်။ Cultural Show တွေမှာ ဝင်ရောက်ဆင်နွှဲတယ်။ ဒါမျိုးတွေတော့ ရှိလာတယ်။ အဲဒါတွေက အဓိက Soft Power ပေါ့။ အဲဒီ Soft Power တွေက တကယ်လို့သာ ဆီနိတ်တာတွေနဲ့ ထိတွေ့မှု ရှိတယ်ဆိုရင် ကိုယ်တွေရဲ့အကြောင်း ကိုယ်တွေရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို ပိုသိလာမယ်။ ကိုယ့်နိုင်ငံရဲ့အကြောင်းကို ပိုပြီတော့ သိလာမယ်ဆိုရင် သူတို့က ပိုပြီနားလည်လာမယ်။ မြန်မာ့အရေးကိုလည်း ပိုနားလည်လာမယ်။ ကျမတို့က Soft Power နဲ့ သူတို့ကိုလည်း ချဉ်းကပ်ဖို့ လိုတယ်လို့ ကျမကမြင်တယ်။"

အင်ဒီယားနားပြည်နယ် Indianapolis မြို့မှာနေထိုင်တဲ့ Burmese American Community Insitute (BACI) ဥက္ကဋ္ဌ ချင်းလူမျိုး ဒေါက်တာ Ro Ding ကတော့ သူတို့ ပြည်နယ်နယ်က ရွေးကောက်ပွဲ အလားအလာကို အခုလို ဗွီအိုအေကို ပြောပါတယ်။

"အဓိက ဗမာပြည်သားတွေ သုံးသောင်းလောက် ရှိတယ်။ Fort Wayne နဲ့ဆိုရင် လေးသောင်းနီးပါး ရှိတယ်။ နည်းနည်းတော့ ကွဲမယ်။ ဒါပေမဲ့ ချင်းခရစ်ယာန် အများစုကတော့ ကျနော်ထင်တယ် ရီပတ်ဘလင်ကန်ဘက်ကို အားသာပါတယ်။ ရီပတ်ဘလင်ကန်ကို မဲပေးမယ့်အခြေအနေ ရှိတယ်လို့ ကျနော် သုံးသပ်ပါတယ်။"

ဒီတကြိမ် လွှတ်တော်မှာ သူမဲပေးမယ့် ရီပါပလင်ကန်ပါတီဘက်က ကြီးစိုးလာမယ်ဆိုရင် မျှော်လင့်ထားချက်တွေကိုတော့ ဒေါက်တာ Ro Ding က အခုလိုပြောပါတယ်။

"အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ သမ္မတက Executive Power အပြည့်အဝ - အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ အပြည့်အဝ ရှိတယ်ဆိုတဲ့အခါကြတော့ စီးပွားရေးပေါ်လစီ၊ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒတို့ အဲဒါတွေကြတော့ အဓိက သမ္မတရဲ့ သဘောထားပဲ ဖြစ်တယ်။ ဆိုတော့ အဲဒါတွေကတော့ ပြောင်းလဲမယ်လို့တော့ မထင်ဘူး။ နောက် ကျနော်တို့ ဗမာပြည်အနေနဲ့ ဗမာပြည်အပေါ်ထားရှိတဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ ပေါ်လစီက ပြောင်းလဲမယ်လို့ ကျနော် မထင်ဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီဟာတွေက အဓိက သမ္မတနဲ့ သူ့ရဲ့ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအကြံပေးနဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့က ချမှတ်တာ ပိုများတယ်။ နောက် စီးပွားရေးတို့ ဘာတို့မှာလဲ သမ္မတရဲ့ စီးပွားရေးက အာဏာပိုရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်တခုကတော့ လွှတ်တော်ကလဲ ဥပဒေပြုရေးမှာ အထက်လွှတ်တော်နဲ့ အောက်လွှတ်တော်တို့က တော်တော်လေး အာဏာရှိတယ်။ ဆိုတော့ သမ္မတရဲ့ တချို့တွေ လုပ်ချင်တဲ့ပေါ်လစီတွေကို ရီပတ်ဘလင်ကန်ဘက်က အားသာလာမယ်ဆိုရင် လွှတ်တော်က ဘယ်လောက်လုပ်နိုင်တယ်၊ ဆန့်ကျင်ပြီတော့ ဖျက်သိမ်းနိုင်တယ်။ သမ္မတရဲ့ ပေါ်လစီတွေကို အကောင်အထည် မဖော်နိုင်အောင် ဟန့်တားနိုင်မယ့် အခြေအနေတော့ ရှိမယ်လို့ ကျနော် သုံးသပ်ပါတယ်။"

လွှတ်တော်မှာ ဘယ်ပါတီပဲ ကြီးစိုးကြီးစိုး မြန်မာ့အရေးအတွက် နှစ်ပါတီလုံးကို ချဉ်းကပ်ရမှာဖြစ်တယ်လို့ ကိုမိုးချမ်းကပြောပါတယ်။ လက်ရှိမှာတော့ ရီပါပလင်ကန် ပါတီဘက်ကတော့ ငွေကြေးဖောင်းပွဲမှု ရာဇဝတ်မှု ပြဿနာတွေကို အဓိကထောက်ပြပြီး သူတို့ကို မဲပေးဖို့ မဲဆွယ်နေသလို၊ လက်ရှိအာဏာရ ဒီမိုကရက်တွေဘက်ကတော့ နိုင်ငံတွင်း စီးပွားရေးကျဆင်းမှုနဲ့ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ကိစ္စတွေအတွက် စိုးရိမ် ပူပန်စရာမရှိကြောင်းပြောဆိုထားပါတယ်။ ဒါအပြင် ဒီမိုကရက်သမ္မတ ဂျိုးဘိုင်ဒန်ကလည်း လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးခရီးစဉ်တွေမှာ နိုင်ငံရေးအကြမ်းဖက်မှုနဲ့ ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို တိုက်ခိုက်ခံနေရတယ်လို့ သတိပေးပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

XS
SM
MD
LG