သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

႐ိုဟင္ဂ်ာပဋိပကၡ ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔ အျပဳသေဘာ ပို ေဆာင္ဖို႔လို


ျမန္မာဆုိင္ရာ ကုလလူ႔အခြင့္အေရးအထူးကိုယ္စားလွယ္ ယန္ဟီးလီ- ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ Cox's Bazar က ဒုကၡသည္စခန္းကိုသြားၿပီးေနာက္ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲျမင္ကြင္း။ (ဇန္နဝါရီ ၂၅၊ ၂၀၁၉)

ရခုိင္ျပည္နယ္ထဲ ဘာသာေရး လူမ်ိဳးေရးဆန္တဲ့ အၾကမ္းဖက္ ပဋိပကၡေတြျဖစ္ခဲ့သလို လတ္တေလာ ရခိုင္ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္တပ္နဲ႔ အစိုးရတပ္တို႔ၾကား တုိက္ပြဲေတြျပင္းထန္ေနတဲ့ အေနအထားမွာ ေတာ့ နယ္ေျမတည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေအာင္နဲ႔ တင္းမာေနတဲ့ျပႆနာေတြ ေျပလည္ေအာင္ ေျဖရွင္းႏုိင္ေရး ျမန္မာအစိုးရ၊ ကုလသမဂၢနဲ႔ ႏုိင္ငံတကာဘက္က အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ ခ်ဥ္းကပ္မႈေတြနဲ႔ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ သင့္တယ္လို႔ ရခိုင္အေရးအကဲခတ္ေတြက အၾကံျပဳပါတယ္။ မူဆလင္သိန္းခ်ီ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ တိမ္းေရွာင္ေနရဆဲပဲ ေထာင္ခ်ီတဲ့ရခိုင္ေဒသခံေတြပါ ေဘးလြတ္ရာကိုေျပးေနရတဲ့ အေနအထားမွာ အစိုးရ ဘက္ကလည္း ပိတ္ပင္တားဆီးမႈေတြမလုပ္ဘဲ ပိုၿပီးေတာ့ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိရွိနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႔ လိုတယ္လို႔ သံုးသပ္တာပါ။ ျမန္မာႏုိ္င္ငံဆိုင္ရာ ကုလအထူးကိုယ္စားလွယ္ Ms Yanghee Lee ရဲ႕ ခရီးစဥ္ အတြင္း ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြအရ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနဟာ ဆုတ္ယုတ္မႈေတြရွိေနတယ္လို႔ သတင္းစာ ရွင္းလင္းခဲ့တဲ့အေပၚ တုံ႔ျပန္ခ်က္ အျမင္သေဘာထားေတြကို မဆုမြန္ စုစည္းတင္ျပထားပါတယ္။

ကုလသမဂၢရဲ႕ ျမန္မာဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ ယန္ဟီးလီဟာ သူ႔ရဲ႕ ထိုင္းႏုိင္ငံနဲ႔ ဘဂၤလားေဒရွ္႕ႏုိင္ငံ ၁၁ ရက္ၾကာ ခရီးစဥ္အၿပီး သူ႔စံုစမ္းေတြ႔ရွိခ်က္ေတြ မေန႔က ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံ ဒါကားၿမိဳ႕ ေတာ္မွာ သတင္းစာရွင္းလင္းခဲ့တာပါ။ ျမန္မာျပည္ကိုျပည္ဝင္ခြင့္ ပိတ္ပင္ခံထားရၿပီးေနာက္ပိုင္း အိမ္နီးခ်င္းႏို္င္ငံေတြမွာ ခိုလံႈေနၾကရတဲ့ ျမန္မာဒုကၡသည္ေတြ၊ ကူညီေပးေနတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ သြားေရာက္ ေတြ႔ဆံုခဲ့တဲ့ ကုလသမဂၢရဲ႕ ျမန္မာဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ ယန္ဟီးလီဟာ သူ႔ရဲ႕ ဒီစံုစမ္း ေတြ႔ရွိ ခ်က္ေတြအရ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနေတြဟာ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ဆုိးဆိုးဝါးဝါး ဆုတ္ယုတ္လာေနတဲ့ အေၾကာင္းေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

ဒီလိုအေျခအေနေတြကို ဖန္တီးခဲ့တဲ့ စစ္ရာဇဝတ္မႈေတြအတြက္ အဓိက တာဝန္ရွိတဲ့ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးမင္းေအာင္လိႈင္အေပၚ တရားစြဲဆိုသင့္တယ္လို႔ ပထမဆံုးအႀကိမ္ တရားဝင္ေျပာၾကား လိုက္တဲ့ ယန္ဟီးလီရဲ႕ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲအေပၚမွာေတာ့ ရခိုင္အေရး ေလ့လာအကဲခတ္ေနတဲ့ ေဒါက္တာ ခင္ေဇာ္ဝင္းက အခုလိုသံုးသပ္ပါတယ္။

“ကုလသမဂၢရဲ႕အထူးကိုယ္စားလွယ္ေလ။ သူက ဗမာျပည္ကို လာလို႔မရဘူး ျဖစ္တဲ့အခါက်ေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ ဆိုးသြားတာေပါ့။ သို႔ေသာ္-အခုနကေျပာတဲ့စကားေတြကေတာ့ နည္းနည္းေလးေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ သံတမန္နည္း မက်ေတာ့ဘူးေလ။ အခု သတင္းထဲမွာ highlight လုပ္ထားတာကေတာ့ တပ္မေတာ္ ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ကို သူတို႔က genocide နဲ႔ အေရးယူဖို႔ ေျပာထားတာေပါ့ေနာ။ ပထမအပိုင္းကေတာ့လည္း ဟုတ္တယ္၊ က်န္တဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြကိုပါ ထြက္ေျပးေအာင္ လုပ္တယ္ဆိုတာကေတာ့ေလ။ …ဆိုေတာ့ သူက လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႔အစည္းတခု ဆိုပါေတာ့ အျပင္က.INGO တခုအေနနဲ႔ ေျပာရမယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ ကိစၥမရွိဘူး။ အခုဟာက သူက ကုလသမဂၢကို ကိုယ္စားျပဳၿပီး ေျပာေနရတာမလား၊ ေနာ္-သူက independent rapporteur ။ ဒါေပမယ့္လည္း လက္ရွိတာဝန္အရကေတာ့ ကုလသမဂၢရဲ႕ အထူးကိုယ္စားလွယ္ ျဖစ္ေနတာကိုး။ ဆိုေတာ့- နည္းနည္းေလး စကားေတြက သံတမန္ မဆန္ေတာ့ဘူး။ ေစာေစာကေျပာသလို ဘာျဖစ္လဲဆိုေတာ့ ဒီဘက္က ျမန္မာအစိုးရနဲ႔ တပ္ဘက္ကေနၿပီးေတာ့ တုံ႔ျပန္ဖို႔ နည္းနည္ းပိုၿပီးေတာ့ လြယ္ကူသြားတာေပါ့။ အဲလိုပဲျမင္တယ္။”

ဒီသတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာပဲ ကုလအထူးကိုယ္စားလွယ္ Ms Yanghee Lee ေျပာဆိုခဲ့တာ ကေတာ့ ေဒသခံ အစြန္းေရာက္ေတြ၊ ေဒသခံေတြနဲ႔လံုၿခံဳေရးတပ္ေတြဘက္က ၂၀၁၉ ခုႏွစ္မွာကို ျမန္မာႏုိင္ငံထဲက ႐ိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္ေတြကို ေနရပ္စြန္႔ေအာင္ ဖိအားေပးေဆာင္ရြက္ေနတယ္လို႔ ေျပာဆိုခ်က္အေပၚမွာေတာ့ ရခိုင္ အမ်ိဳးသား ပါတီရဲ႕ ရခုိင္ျပည္နယ္ ေျမပံုၿမိဳ႕နယ္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေဖသန္းက အခုလို တုံ႔ျပန္ပါတယ္။

“က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ ၂၀၁၉ မွာ အဲလိုျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ ေျမျပင္သတင္းအခ်က္အလက္ေပါ့ေနာ္-က်ေနာ္တို႔လည္း ေဒသခံေတြပါ။ အဲဒီလို ပူးေပါင္းႀကံစည္တယ္-ရြာေတြကို မီး႐ိႈ႕တယ္၊ အတင္းအဓမၼ ဟုိဘက္ကို ထြက္သြား ေအာင္ လုပ္တယ္ဆိုတဲ့ သတင္းမ်ဳိးေတာ့ က်ေနာ္တို႔ဘက္က မၾကားမိဘူး။ ဒါ တဘက္သတ္ သူေရာက္ခဲ့တဲ့ေနရာေတြက တဘက္သတ္ေျပာဆိုတာေတြ ျဖစ္လိမ့္မယ္လို႔ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ထင္တယ္ဗ်။ တကယ္ေတာ့ တကယ့္.ကမၻာ့အဖြဲ႔အစည္းတခုရဲ႕ အထင္ကရ တာဝန္ရွိသူတေယာက္အေနနဲ႔ ဒီလို လက္လြတ္စပယ္ေျပာၿပီးေတာ့ - …ပံုမွား႐ိုက္တယ္၊ ၿပီးေတာ့ သတင္းမွားေတြကို ျဖန္႔ခ်ီတယ္၊ အဲဒီအေပၚမွာ action ျဖစ္ေအာင္လုပ္တယ္၊ ဒါဟာ တဘက္သတ္ လုပ္ႀကံ စြပ္စြဲတာပဲလို႔ က်ေနာ္ ျမင္ပါတယ္ဗ်။”

ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲ ဘာသာေရး လူမ်ိဳးေရးဆန္တဲ့ အၾကမ္းဖက္ ပဋိပကၡေတြေၾကာင့္ မူဆလင္သိန္းခ်ီ ဘဂၤလား ေဒ့ရွ္ ဘက္ တိမ္းေရွာင္ေနရဆဲ အေျခအေန လတ္တေလာ ရခိုင္တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္တပ္နဲ႔ အစိုးရ တပ္တို႔ၾကား တုိက္ပြဲေတြျပင္းထန္လို႔ ေထာင္ခ်ီတဲ့ေဒသခံေတြပါ ေဘးလြတ္ရာကိုေျပးေနရတဲ့ အေနအထားမွာ ျပန္လည္ တင္းမာေနတဲ့ ျပႆနာေတြ ေျပလည္ေအာင္ ေျဖရွင္းၾကပါလို႔လည္း ရခိုင္လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စား လွယ္က အၾကံျပဳပါတယ္။

“က်ေနာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာေနာ္ ဒါ ျဖစ္လည္း ျဖစ္ၿပီးခဲ့ၿပီေပါ့။ ဒီအေပၚမွာ အၿငိဳးအေတးထားၿပီးေတာ့ တဘက္သတ္ ဒီလို အလုပ္မျဖစ္တဲ့ကိစၥေတြကို တြန္းပို႔ေနမယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္မွာ တာဝန္ရွိတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြကို ICC တင္ဖို႔ တုိက္တြန္း ေနမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ဒါ က်ေနာ္တုိ႔ ရခုိင္ျပည္နယ္ တည္ၿငိမ္ေရး၊ ဒီဘက္မွာလည္း ဒုကၡသည္ျပန္လည္ လက္ခံေရး- ဒါေတြဟာ အမ်ားႀကီး တျခား ပေယာဂေတြဝင္လာႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒါက ဆိုးက်ဳိးေတြကို ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။”

ကုလသမဂၢနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြ ေဆာင္ရြက္ေနခ်ိန္မွာ အစိုးရဘက္ကလည္း ကုလအထူး ကိုယ္စား လွယ္အေပၚ လူအရ ပိတ္ပင္တားဆီးမႈေတြမလုပ္ဘဲ ပိုၿပီးေတာ့ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႔ လိုတယ္လို႔လည္း ေဒါက္တာခင္ေဇာ္ဝင္းက ေျပာပါတယ္။

“ကုလသမဂၢနဲ႔ ပိုၿပီးေတာ့ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ပါလို႔ ေျပာေနတာပဲ။ ဒီနည္းလမ္း--အခက္အခဲေတြက ကုလသမဂၢကေန တဆင့္ပဲ ေျဖရွင္းလုိ႔ရမယ္။ ေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ျပည္တြင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလိုပဲေပါ့။ လုပ္ရင္း လုပ္ရင္းနဲ႔ ေျပာရင္းေျပာရင္းနဲ႔ကို အစြန္းေတြက ေရာက္ေရာက္ကုန္ၾကတာ။ ဟိုဘက္ေကာ ဒီဘက္ေကာ- ေနာ္။ ဒါေတြက နည္းနည္းေလး ဝမ္းနည္းစရာ ေကာင္းတာေပါ့ကြာ။ အဲလို ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ဒီကိစၥက လိမၼာပါးနပ္စြာ ကိုင္ရမယ္။ အခုေတာ့ အဲလိုမဟုတ္ဘူး၊ တံုးတိႀကီ းသြားေျပာတဲ့အခါက်ေတာ့ ကိုယ့္ဘက္က ပိုၿပီးေတာ့ မ်က္ႏွာပ်က္ရတာေပါ့။”

ျမန္မာ အစိုးရဘက္ကေတာ့ ယန္ဟီးလီရဲ႕ ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးအစီရင္ခံစာေတြဟာ မွန္ကန္မႈ မရွိဘူး တဖက္သတ္ ဆန္တယ္လို႔ ေျပာဆိုထားၿပီး ဆက္ၿပီး ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမလုပ္ဖို႔ ဆံုးျဖတ္ထားသလို ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလကတည္းက ျပည္ဝင္ခြင့္ ပိတ္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကုလသမဂၢရဲ႕ ျမန္မာဆိုင္ရာ လူ႔ အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ရဲ႕ ဒီခရီးစဥ္အတြင္း ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြကိုေတာ့ လာမယ့္ မတ္လ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီရဲ႕ အႀကိမ္ ၄၀ ေျမာက္ ညီလာခံမွာ တင္ျပအစီရင္ခံမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG