သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ယန္ဟီးလီခရီးစဥ္က ရခိုင္ျပသနာ အေျဖမထြက္ႏိုင္


၂၀၁၆ ခရီးစဥ္အတြင္း ရခိုင္ မူဆလင္ေဒသခံေတြနဲ႔ ေတြ႔ခဲ့တဲ့ ယန္ဟီးလီ။

ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္တိုင္း ရခိုင္ျပည္နယ္က လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဴိးေဖာက္မႈ ေတြကို ႏွစ္စဥ္ လာေရာက္စံုစမ္းစစ္ေဆး ေပမယ့္ သူတို႔ရဲ႕ အေျခအေနေတြ ေျပာင္းလဲတိုးတက္လာ မႈမရွိေသးဘူး လို႔ ေဒသခံေတြက ေျပာပါတယ္။ မေန႔ ေသာၾကာေန႔က ရခိုင္ျပည္နယ္ စစ္ေတြၿမိဳ႕ကို ေရာက္ရွိလာတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စား လွယ္ဟာ ေဒသခံ မြတ္စလင္ေတြ နဲ႔ ေတြ႕ဆံုခဲ့ သလို ျပည္နယ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးညီပုနဲ႔ အစိုးရအဖဲြ႔ကို သီးသန္႔ေတြ႕ဆံုခဲ့ပါတယ္။ မအင္ၾကင္းႏိုင္က အျပည့္အစံုကို ေျပာျပမွာပါ။

ေအာက္တိုဘာလနဲ႔ ႏို၀င္ဘာလက နယ္စပ္လံုၿခံဳေရးစခန္းေတြ အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္ခံခဲ့ရတဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းမွာ နယ္ေျမရွင္းလင္းေရးေဆာင္ရြက္စဥ္ လံုၿခံဳေရးတပ္ေတြဘက္က လူအခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြရွိခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ စြပ္စဲြခ်က္ေတြကို လာေရာက္စံုစမ္းဖို႔ သံုးရက္ၾကာခရီးစဥ္အျဖစ္ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးအထူးကုိယ္စားလွယ္ Yanghee Lee ဟာ မေန႔က စစ္ေတြၿမိဳ႕ကို ေရာက္ရွိလာပါတယ္။

ရခိုင္ခရီးစဥ္မတိုင္ခင္ Yanghee Lee နဲ႔ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွာ ေတြ႕ဆံုခဲ့တဲ့ အမ်ဳိးသား လူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒ ဦး၀င္းမရကေတာ့ Yanghee Lee တင္သြင္းမယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး အစီရင္ခံစာမွာ ဘက္ေပါင္း စံုရွဳေထာင့္အျမင္ပါ၀င္ဖို႔ လိုေၾကာင္း ဗီြအိုေအကို အခုလိုေျပာပါတယ္။

" က်ေနာ္အေနနဲ႔ကေတာ့ သူတင္ျပမယ့္ယူဆခ်က္ကိုေတာ့ ဘာမွ ေျပာဆိုလို႔မရဘူး။ သူ႔အေနနဲ႔ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ အစီရင္ခံစာတင္သြင္းသူတေယာက္အေနနဲ႔ တင္ျပမွာကိုး။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ေပါ့ေနာ္ ဒီမွာျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ပကတိ အေနအထားေလးေတြ ကိုေတာ့ မွန္မွန္ကန္ကန္ေဖာ္ျပႏိုင္ဖို႔က အေရးႀကီးတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ တဖက္ကေနၿပီးေတာ့ သူ႔ရဲ႕ရႈ႕ေထာင္သပ္သပ္နဲ႔ ျမင္သြားတယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ က်ေနာ္တုိ႔ ဒီမွာ လက္မခံႏိုင္တဲ့ အေနအထားမ်ိဳးျဖစ္တဲ့အခါ ဒါ အျငင္းပြားတာမ်ိုး ျဖစ္ရင္ က်ေနာ္တို႔ ဘယ္လိုနည္းနဲ႔မွ ထိေရာက္ႏုိင္မႈ မရွိပါဘူး။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ျပသနာတခုကို ေျပလည္ေအာင္ လုပ္တယ္ဆိုတာ ႏွစ္ဘက္ညိႇႏိႈင္းၾကရတာေပါ့။ ႏွစ္ဘက္အျမင္ေပါ့ ဒါေတြကို ညိႇႏိႈင္းၿပီးေတာ့ လုပ္မွသာလွ်င္ ျဖစ္မွာျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ မို႔လို႔ သူ႔ရဲ႕ အစီရင္ခံစာေတြမွာေတာ့ ဒီမွာျဖစ္ေနတဲ့ ေဒသအေျခအေန အမွန္ေတြကို တင္ျပႏိုင္မယ္လို႔ က်ေနာ္ေတာ့ အဲ့လို ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။"

ကုလသမဂၢ အထူးကိုယ္စားလွယ္ Yanghee Leeဟာ သူရဲ႕ ငါးႀကိမ္ေျမာက္ ရခိုင္ျပည္နယ္ ခရီးစဥ္မွာ စစ္ေတြၿမိဳ႕အပါအ၀င္ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈေတြျဖစ္ခဲ့တဲ့ ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္းေတာ၊ ရေသ့ေတာင္ ၿမိဳ႕ေတြဘက္က အေျခအေနေတြကို သြားေရာက္ၾကည့္ရွဳမွာျဖစ္ပါတယ္။

ကုလသမဂၢအထူးကိုယ္စားလွယ္ေတြဘက္က သူတို႔အေျခအေနကို အၿမဲတမ္း လာေရာက္ၾကည့္ရွဳ႕ေပမဲ့ အခုခ်ိန္ထိ ဘာမွ ေျပာင္းလဲတိုးတက္ျခင္း မရွိေသးတဲ့အတြက္ Yanghee Lee ရဲ႕ အခုခရီးစဥ္ကေန ရခိုင္ျပည္နယ္က အေျခအေနေတြ ေျပာင္းလဲမႈရွိေအာင္ ကုလသမဂၢဘက္က ထိထိေရာက္ေရာက္ ေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔ လိုအပ္ေနေၾကာင္း စစ္ေတြၿမိဳ႕ မြတ္စလင္ ေဒသခံတဦးက ေျပာပါတယ္။

" က်ေနာ္တို႔က ေျပာင္းလဲခ်င္တဲ့ဆႏၵေတြကို တင္ျပထားတယ္။ ဒါေပမဲ့ တင္ျပသြားတာပဲ ရွိတယ္။ သူလည္း နားေထာင္သြားတာပဲ ရွိတယ္။ ေျပာင္းလဲမႈ ဘာမွ မရွိေသးတဲ့အေပၚမွာ ဒီတေခါက္ သူနဲ႔ ေတြ႔မယ္ဆိုရင္ လူၾကီးမင္းအေနနဲ႔ Ms အေနနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ တင္ျပထားတာ ေတာင္းဆိုထားတာ အခုထက္ထိ ဘာမွ မရွိေသးတာကို ေသခ်ာစဥ္းစားၿပီးေတာ့ ေသခ်ာလုပ္ေဆာင္ေပးဖို႔အတြက္ က်ေနာ္ကေတာ့ သူ႔ကို ေတာင္းဆိုခ်င္တယ္။ တုိက္တြန္းခ်င္တယ္။ "

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဦးေဆာင္တဲ့ အရပ္သားအစိုးရ တက္လာၿပီးေနာက္ပိုင္း ေျပာင္းလဲတိုးတက္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚလာမယ္လို႔ အမ်ားက ေမွ်ာ္လင့္ေနခ်ိန္မွာ တပ္မေတာ္နဲ႔ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖဲြ႔ ေတြၾကား အျပင္းအထန္ တိုက္ပဲြေတြျဖစ္လာသလို၊ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈေတြျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ့ ရခိုင္ျပည္ဘက္မွာလည္း လံုၿခံဳေရးတပ္ေတြဘက္ လူ႔အခြင့္ အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြရွိခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ စြပ္စဲြခ်က္ေတြလည္း ထြက္ေပၚေနတာျဖစ္ပါတယ္။

အခုလို ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ေပၚရတဲ့ အေၾကာင္း အရင္းျပႆနာကို ေျဖရွင္းမေပးႏိုင္သမွ် ကုလသမဂၢ အပါအ၀င္ ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္း ရဲ႕ ေစာင့္ၾကည့္ ေ၀ဖန္မႈေတြ ခံေနရမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအေျခစိုက္ ျမန္မာ့အေရးေလ့လာေနသူ ေဒါက္တာတင့္ေဆြက သံုးသပ္ပါတယ္။

"ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ NLD အစိုးရ တက္ေတာ့လည္းပဲ ဒီလိုမ်ိဳး လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈ ကိစၥေတြ လူ႔အခြင့္အေရးကိုယ္စားလွယ္က လာၾကည့္ရတယ္။ ၾကည့္တဲ့အခါမွာလည္း ရာႏႈန္းျပည့္ ခြင့္မျပဳတဲ့ေနရာေတြလည္း ရွိတယ္ဆိုေတာ့ကာ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အဲ့သလို ႏုိင္ငံတကာက လာၾကည့္ ရေလာက္ေအာင္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြဟာ တုိက္ပြဲျဖစ္ရာေဒသ နဲ႔ ေနာက္တခါ အစြန္းေရာက္ကိစၥေတြ ျဖစ္ပြားတဲ့ ေဒသေတြမွာ ျဖစ္ေနတာ အဲ့ဒီ့ျဖစ္ေနတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကို ေျဖရွင္းၿပီးေတာ့ ေျပလည္ေအာင္ မလုပ္မခ်င္းကေတာ့ ဆက္ရွိေနမယ္လို႔ က်ေနာ္ယူဆပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ NLD အစိုးရကိုလည္း လိုတာထက္ပိုၿပီး ေမွ်ာ္လင့္လို႔မရဘူး ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ NLD အစိုးရတခုတည္း လုပ္လို႔မရတဲ့ အရာေတြ အလြန္႔အလြန္မ်ားတယ္။"

ႏိုင္ငံတကာလူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔ျဖစ္တဲ့ Human Rights Watch အဖဲြ႕ကေတာ့ NLD အစိုးရအေနနဲ႕ တပ္မေတာ္ရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို တားဆီးဖို႔ ပ်က္ကြက္ခဲ့တယ္လို႔ ၂ဝ၁၇ ခုႏွစ္ ႏုိင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး အစီရင္ခံစာမွာ ေ၀ဖန္ေထာက္ျပထားပါတယ္။

XS
SM
MD
LG