ရုိဟင္ဂ်ာအေရး စုံစမ္း စီရင္ခြင့္ရွိေၾကာင္း ICC ဆုံးျဖတ္

ICCရဲ႕ ဥပေဒေရးရာ အႀကီး တန္းအႀကံေပးပုဂၢိဳလ္တဦးျဖစ္တဲ့ Gilbert Bitti ႏွင့္ ICCရံုးရဲ႕ ဥပေဒေရးအရာရွိ Mohamed El Zeidy သတင္းစာရွင္းလင္းစဥ္

ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္ဆလင္ေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံထဲကေန ႏွင္ထုတ္မႈေတြရွိခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ စြပ္စြဲခ်က္ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ICC ႏိုင္ငံတကာျပစ္မႈခံုရံုးကေန တရားစီရင္ခြင့္ကို ခ်မွတ္လိုက္ပါၿပီ။ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ICC အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံမဟုတ္ေပမယ့္ လည္း နယ္စပ္ကို ေက်ာ္ျဖတ္ၿပီးတျခားႏိုင္ငံဘက္ေရာက္ေအာင္ အတင္းအဓမၼေမာင္းထုတ္မႈနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ျမန္မာေခါင္းေဆာင္ေတြ စံုစမ္းစစ္ေဆးခံရႏိုင္ဖြယ္ရွိပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္း ကိုေက်ာ္ေအာင္လြင္က ဆက္ၿပီးေျပာပါလိမ့္မယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံထဲက ႐ိုဟင္ဂ်ာမူဆလင္ေတြနယ္စပ္ကိုျဖတ္ေက်ာ္ၿပီး ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံထဲေရာက္သြားေအာင္ ႏွင္ထုတ္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ စြပ္စြဲခ်က္ေတြကို ICCႏိုင္ငံတကာျပစ္မႈခံုရံုးကေန တရား၀င္ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြလုပ္ေဆာင္ဖို႔ အမႈမစစ္မွီႀကိဳတင္ၾကားနာတဲ့ ICC တရားသူႀကီးအဖြဲ႕ရဲ႕အဖြဲ႕၀င္အမ်ားစုက ဆံုးျဖတ္လိုက္ေၾကာင္း စက္တင္ဘာလ ၆ရက္ မေန႔တုန္းက ေၾကညာ ခ်က္ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ICC ဖြဲ႕စည္းခဲ့တဲ့ Rome Statue သေဘာတူစာခ်ဳပ္ရဲ႕ အပိုဒ္ ၁၉ (၃) နဲ႔အညီ စံုစမ္းစစ္ေဆးဖို႔ တရားလိုေရွ႕ေနရဲ႕ေလွ်ာက္ထားခ်က္အရ ဒီအမႈကို ကိုင္တြယ္ဖို႔ ICC ခံုရံုးကဆံုးျဖတ္ခဲ့တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ တိုင္းျပည္အတြင္းက အတင္းအဓၶမေမာင္းထုတ္တဲ့ ပစ္မႈက်ဴးလြန္မႈဆိုတာဘာလဲဆိုတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ICC ရံုးရဲ႕ ဥပေဒေရးအရာရွိ Mohamed El Zeidy ကရွင္းျပပါတယ္။

"တိုင္းျပည္အတြင္းက အတင္းအဓၶမေမာင္းထုတ္တဲ့ျပစ္မႈက်ဴးလြန္မႈဆိုတာက လူတဦးတေယာက္ တရား၀င္လက္ရွိေနထိုင္ေနတဲ့ေနရာကေန တျခားေနရာကိုေရႊ႕ေျပာင္းသြားေအာင္ အတင္းအဓၶမေမာင္းထုတ္မႈကိုဆိုလိုတာပါ။ ဒီက်ဴးလြန္မႈဟာ လူဦးေရအတိုင္းအတာတခုအထိ တျခားေနရာကိုေရႊ႕ေျပာင္းသြားေအာင္ အတင္းအဓၶမ လုပ္ေဆာင္မႈဆိုတဲ့ ျပစ္မႈကို လည္းက်ဴးလြန္ရာေရာက္ေစပါတယ္"

ICC ခံုရံုးက ရိုဟင္ဂ်ာအေရးကိုင္တြယ္စစ္ေဆးဖို႔လုပ္ေနတယ္ဆိုေပမဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ICC အဖြဲ႕ျဖစ္ေျမာက္ေရးသေဘာတူညီခ်က္၊ Rome Statue စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ႏိုင္ငံမဟုတ္ပါဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ ICC အဖြဲ႔က ျမန္မာႏိုင္ငံ ကိုတရားစီရင္ပိုင္ခြင့္မရွိဘူးလို႔ အစိုးရေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ဦးေဇာ္ေဌးက ေျပာဆိုထားပါတယ္။ ICC ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ဟာ တဘက္တည္းကရတဲ့ ဘက္လိုက္ေျပာဆိုတဲ့သတင္းေတြေပၚမွာ အေျခခံၿပီးလုပ္ေဆာင္ေနတာျဖစ္တယ္၊ ဒီအဖြဲ႕က စံုစမ္းစစ္ ေဆးဖို႔ကမ္းလွမ္းခ်က္ဟာလည္း က်ိဳးေၾကာင္းခိုင္လံုမႈလံုး၀မရွိဘူးလို႔ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံရံုး၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕ ၾသဂုတ္လ ၉ရက္ေန႔မွာထုတ္ျပန္တဲ့ ေၾကညာခ်က္ထဲမွာေဖၚျပထားပါတယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတဲ့အသံုးအႏႈန္းကိုလည္း ျမန္မာ အစိုးရက အသိအမွတ္မျပဳပါဘူး။

ျမန္မာဟာICCအဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံမဟုတ္ေပမဲ့လည္း ရိုဟင္ဂ်ာမူဆလင္ေတြ သိန္းနဲ႔ ခ်ီၿပီးထြက္ေျပးခိုလႈံေနၾကတဲ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံကေတာ့ ICCရဲ႕ အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံပါ။ အဲဒါေၾကာင့္ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံထဲက အတင္းႏွင္ ထုတ္ခဲ့မႈဟာ Crime Against Humanity လူသားမ်ိဳးႏြယ္ေပၚက်ဴးလြန္တဲ့ျပစ္မႈအျဖစ္ က်ဴးလြန္ရာေရာက္မေရာက္ ဒါမွမဟုတ္ တျခား လူမဆန္တဲ့ လုပ္ရပ္ေတြရွိမရွိဆိုတာေတြကို ICC ခံုရံုးကေနစံုစမ္း စစ္ေဆးဖို႔ အမႈမ စစ္မွီႀကိဳတင္ၾကားနာတဲ့ ICC တရားသူႀကီးအဖြဲ႕ကဆံုးျဖတ္ခဲ့တာပါ။ ICC ခံုရံုးက ဘာေတြလုပ္ႏိုင္မလဲ ဆိုတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ICC ရဲ႕ ဥပေဒေရးရာ အႀကီး တန္းအႀကံေပးပုဂၢိဳလ္တဦးျဖစ္တဲ့ Gilbert Bitti က ရွင္းျပပါတယ္။

"အခုဆံုးျဖတ္ခ်က္က ရိုဟင္ဂ်ာေတြ ျမန္မာႏိုင္ငံကေန ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ အတင္းႏွင္ထုတ္ခံရတယ္ဆိုတဲ့စြပ္စြဲခ်က္ကို တရားရံုးကကိုင္တြယ္ စစ္ေဆးႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ အနည္းဆံုး ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏိုင္ငံပိုင္နက္ထဲကိုေရာက္ေအာင္ နယ္စပ္ျဖတ္ ေက်ာ္မႈေတြရွိခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ကိစၥကို စံုစမ္းစစ္ေဆးႏိုင္ပါလိမ့္မယ္"

ICC ခံုရံုးကတရားသူႀကီးေတြရဲ႕ မေန႔ကဆံုးျဖတ္ခ်က္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး Humanright Watch လူ႕အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ မႈအဖြဲ႕ရဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒဆိုင္ရာ တြဲဘက္ညႊန္ၾကားေရးမႈး Param Preet Singh ရဲ႕တုံ႔ျပန္ခ်က္ကေတာ့ ဥပေဒရဲ႕ အထက္မွာ ရွိေနတယ္လို႔ထင္ေနၾကတဲ့ ျမန္မာစစ္အရာရွိေတြအေနနဲ႔ သူတို႔က်ဴးလြန္ထားတဲ့ျပစ္မႈေတြရဲ႕အက်ိဳးဆက္ ေတြကို ခံစားၾကရေတာ့မယ့္သေဘာပဲလို႔ဆိုပါတယ္။

ကခ်င္ျပည္ နယ္နဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္ေတြမွာ အဖိႏွိပ္ခံေနၾကရသူေတြ ရဲ႕အေျခအေနေတြအပါအ၀င္ ျမန္မာႏိုင္ငံကအေျခအေနေတြအားလံုးကို ICC ခံုရံုးကေနကိုင္တြယ္ဖို႔ ကုလသမဂၢလံုၿခံဳ ေရးေကာင္စီက အဆိုျပဳတိုက္တြန္းသင့္ၿပီလို႔ Humanright Watch အဖြဲ႕က မေန႔ကပဲ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ပါတယ္။

အခုလို အမႈမစစ္မွီႀကိဳတင္ၾကားနာတဲ့ ICC တရားသူႀကီးအဖြဲ႕ရဲ႕ဆံုးျဖတ္ခ်က္ထြက္ေပၚလာတာဟာ ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္ဆလင္ ေတြအေပၚ လူမ်ိဳးတုံးသတ္ျဖတ္မႈေတြရွိ မရွိ၊ အတင္းေမာင္းထုတ္မႈေတြရွိ မရွိဆိုတာေတြကို စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြ တရား၀င္လုပ္ေဆာင္ဖို႔ လမ္းေပါက္တခု စၿပီးပြင့္လာတဲ့သေဘာလည္းျဖစ္ပါတယ္။ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြကို စၿပီးလုပ္ခြင့္ရွိၿပီဆိုတဲ့သေဘာေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ တရားလိုေရွ႕ေနအေနနဲ႔ ပဏာမစစ္ေဆးမႈေတြကို အခ်ိန္အတိုင္းအတာတခုယူၿပီး စတင္လုပ္ေဆာင္လို႔ေတာ့ရပါၿပီ။ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈအျပည့္အ၀လုပ္ေဆာင္ဖို႔ခြင့္ျပဳခ်က္ ကိုေတာ့ ICC တရားသူႀကီးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကို တရားလိုေရွ႕ေနက တင္ျပရပါဦးမယ္။ တရားသူႀကီးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္က ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ေပးမွပဲ ဒီအမႈနဲ႔ပတ္သက္လို႔ တရား၀င္အျပည့္အ၀စံုစမ္းမႈေတြစတင္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

Your browser doesn’t support HTML5

ရုိဟင္ဂ်ာအေရး စုံစမ္း စီရင္ခြင့္ရွိေၾကာင္း ICC ဆုံးျဖတ္