သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

site logo
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ေႏြဦးေတာ္လွန္ေရးအလြန္မွာ တည္ေဆာက္မယ့္ ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီျပည္ေထာင္စု


Protesters march through the streets during an anti-government demonstration in Mandalay, Myanmar, Dec. 7, 2021. (AP Photo, File)

၂၀၂၁၊ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁ ရက္ေန႔မွာ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းပါတယ္။အဲဒီေနာက္မွာေတာ့ စစ္တပ္ကအာဏာ သိမ္းတာကို ဆန႔္က်င္ေတာ္လွန္တဲ့ ျမန္မာ့ေႏြဦးေတာ္လွန္ေရး ႀကီးေပၚေပါက္လာပါတယ္။ဒီအေၾကာင္းကို USIP (United State Institute For Peace)ရဲ႕ ၂၀၂၁၊ႏိုဝင္ဘာ ၃ ရက္ေန႔က ထုတ္ျပန္တဲ့ ဒီမိုကေရ စီအင္အားစုေတြ စုစည္းညီၫြတ္ဖို႔ရည္ေမွ်ာ္တဲ့ ျမန္မာ့ဖိုရမ္ဆိုတဲ့ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္မွာ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္ရဲ႕ အေစာပိုင္းကာလမွာ ေ႐ြးေကာက္တင္ေျမာက္ထားတဲ့ အစိုးရကိုျဖဳတ္ခ်ၿပီး စစ္တပ္က အာဏာသိမ္း ခဲ့ ပါတယ္။အဲဒီလို စစ္တပ္ကအာဏာသိမ္းတာကို ခုခံေတာ္လွန္တဲ့ အင္အားစုေတြမွာ ရည္႐ြယ္ခ်က္ ႏွစ္ခုရွိပါ တယ္။ပထမတစ္ခုကေတာ့ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြ ႏိုင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္လို႔ မရေအာင္လုပ္ေဆာင္ဖို႔နဲ႔ ဒုတိယ အခ်က္ ကေတာ့ ဒီမိုကေရစီေရးလႈပ္ရွားမႈမွာ မတူညီ ကြဲျပားေနတဲ့ အင္အားစုေတြ ကိုညီၫြတ္ေအာင္ စုစည္း ၾကဖို႔ျ ဖစ္ပါတယ္လို႔ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္အစ မွာေဖာ္ျပထားပါတယ္။အဲဒီေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္ကို ေအးခ်မ္းနဲ႔ Billy Ford တို႔ႏွစ္ဦးကပူးတြဲေရးသားထားပါတယ္။ ဒီလႈပ္ရွားမႈႀကီးမွာပါဝင္ေနၾကတဲ့ အင္အားစု အသီးသီး ဟာအနာဂတ္ႏိုင္ငံေတာ္အတြက္ သေဘာထားအျမင္ေတြဖလွယ္ၾကမယ္။ဆက္လက္ၿပီးေတာ့လည္း အနာ ဂတ္ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုအတြက္ အတူတကြလုပ္ေဆာင္ၾကရင္း ကြဲျပားတဲ့သေဘာထားအျမင္ေတြကို ညႇိႏႈိင္းေဆာင္႐ြက္ကာ ယုံၾကည္မႈရရွိေအာင္တည္ေဆာက္သြားၾကဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္လို႔လည္း ေလ့လာခ်က္ မွာေရးသားထားၿပီး NUCC လို႔ေခၚတဲ့ အမ်ိဳးသားညီၫြတ္ေရး အတိုင္ပင္ခံေကာင္စီေ ပၚေပါက္လာပုံနဲ႔ NUCC အတြက္ စိန္ေခၚခ်က္ေတြ၊ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းရမွာေတြကိုလည္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁ ရက္မွာစစ္တပ္က အာဏာသိမ္းၿပီးပါတယ္။ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၅ ရက္ေန႔မွာေတာ့ ၂၀၂၀
ေ႐ြးေကာက္ပြဲကေန ေ႐ြးေကာက္တင္ေျမာက္ျခင္းခံထားရတဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စား ၁၇ ဦးနဲ႔ ျပည္ေထာင္စု
လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားျပဳေကာ္မတီ(CRPH) ကိုဖြဲ႕စည္းခဲ့ပါတယ္။CRPH အေနနဲ႔ မတ္လ ၃၁ ရက္ေန႔မွာ စစ္တပ္က သူတို႔စိတ္ႀကိဳက္ေရးဆြဲျပဌာန္းခဲ့တဲ့ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒကို ဖ်က္သိမ္းေၾကာင္းေ ၾက ညာခဲ့ကာ ဖက္ဒရယ္ပဋိညာဥ္(Federal Charter)တစ္ရပ္ကိုထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ ဖက္ဒရယ္ပ ဋိညာဥ္ကို ၂၀၂၁၊ မတ္လ ၁ရက္ေန႔က ဖြဲ႕စည္းခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသားညီၫြတ္ေရးအတိုင္ပင္ခံေကာင္စီ(NUCC)က မတ္လ ၃၀ ရက္ေန႔မွာ အတည္ျပဳေပးခဲ့တာျဖစ္ေၾကာင္းသိရပါတယ္။Federal Charter လို႔ေခၚတဲ့ ဖက္ဒ ရယ္ပဋိညာဥ္ရဲ႕အေၾကာင္းကို NUCC အဖြဲ႕ဝင္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ဦးမိုးသူက အခုလိုေျပာျပပါတယ္။

"ဖက္ဒရယ္ပဋိညာဥ္ကိုေရးဆြဲရတဲ့ ရည္႐ြယ္ခ်က္ကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးကာလတေလွ်ာက္လုံးမွာ အေျခခံၿပီး လုပ္ေဆာင္သြားႏိုင္ဖို႔နဲ႔ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ ကာလအပိုင္းအျခားေတြမွာ အေျခခံသြားႏိုင္ဖို႔ မူဝါဒေတြ၊ေပၚလစီေတြ၊မူေဘာင္ေတြသတ္မွတ္ေရးဆြဲခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ေတာ္လွန္ေရးကို အၾကမ္းအားျဖင့္ အပိုင္း သုံးပိုင္း ပိုင္းထားပါတယ္။ ပထမပိုင္း ေတာ္လွန္ေရးၾကားကာလပါ။ စစ္အာဏာရွင္ဖယ္ရွားေရး ကာလ။ ဒုတိယပိုင္းက အသြင္ကူးေျပာင္းေရးကာလနဲ႔တတိယပိုင္းကေတာ့ ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေ ရစီျပည္ေထာင္စုတည္ေဆာက္ေရးကာလဆိုၿပီး သုံးပိုင္းပိုင္းထားပါတယ္။ေလာေလာဆယ္ေရးဆြဲထားတဲ့ ဖက္ဒရယ္ပဋိညာဥ္မွာ အပိုင္း ၁ နဲ႔အပိုင္း ၂ ဆိုၿပီးေတာ့ ပါပါတယ္။အပိုင္း ၁ ကေတာ့ ကာလသုံးခုလုံးမွာ လိုက္နာက်င့္သုံးရမယ့္ ႏိုင္ငံေရးလမ္းျပေျမပုံနဲ႔ အနာဂတ္မွာေပၚလာမယ့္ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒမွာ အေျခခံရမယ့္ အဓိက မူေတြကို ထည့္သြင္းထားပါတယ္။အပိုင္း ၂ ကိုေတာ့ၾကားကာလ ဖြဲ႕စည္းပုံဆိုင္ရာ အစီအမံလို႔ေခၚပါတယ္။အထူးသျဖင့္စစ္အာဏာရွင္ဖယ္ရွားေရးအေထာက္အထားတစ္ခုေပါ့။ NUCC ၊NUG ဖြဲ႕တာတို႔ေပါ့ေနာ္။ျပန္ခ်ဳပ္ေျပာရရင္ ေတာ္လွန္ေရးကာလတစ္ခုလုံးေရာ၊ေတာ္လွန္ေရးကာလရဲ႕ ကာလအပိုင္းအျခားေတြမွာေရာ အေျခခံၿပီး လိုက္နာက်င့္သုံးရမယ့္ မူေတြ၊ေဘာင္ေတြ၊
အခ်က္အလက္ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္ခင္ဗ်ား"

ဖက္ဒရယ္ပဋိညာဥ္ဟာ အနာဂတ္ျမန္မာႏိုင္ငံကို ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီျပည္ေထာင္စုတည္ေဆာက္မယ္လို႔ အတိအလင္းေဖာ္ျပထားပါတယ္။ဒီမိုကေရစီေရး၊အမ်ိဳးသားတန္းတူေရးႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ အခြင့္အေရး မ်ားကို အျပည့္အဝ အာမခံခ်က္ေပးႏိုင္တဲ့ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကို ေရးဆြဲျပဌာန္းၿပီး ခိုင္မာေသာ ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုလို႔လည္း ရွင္းလင္းစြာဖြင့္ဆိုထား တာေတြ႕ရပါ တယ္။ ဒါ့အျပင္ဖက္ ဒရယ္ပဋိညာဥ္မွာ ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ေမွ်ာ္ရည္ခ်က္နဲ႔ ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ စံတန္ဖိုးတို႔ကို လည္း ေဖာ္ျပထားပါ တယ္။ျပည္ေထာင္စု ေမွ်ာ္ရည္ခ်က္ (Union Vision)မွာ"လြတ္လပ္မႈ၊ တရားမွ်တမႈ၊တန္းတူညီမွ်မႈကို အေျခ ခံၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းသည့္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုတည္ေဆာက္မည္"။ျပည္ေထာင္စု စံတန္ဖိုး(Union Values)မွာလည္းအေျခခံလူ႔အခြင့္ေရး၊ ဒီမိုကေရစီေရး၊ လူနည္းစုအခြင့္အေရး၊ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ေတြ အပါအဝင္ က်ား၊မ ခြဲျခားဆက္ဆံျခင္း မရွိေစေရးေတြ အာမခံထားတဲ့ အခ်က္ ၉ ခ်က္ကိုလည္း ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားတာေတြ႕ရပါတယ္။

လက္ရွိျမန္မာ့ေႏြဦးေတာ္လွန္ေရးဟာ အလယ္အလတ္လူတန္းစား(Middle Class)က ဦးေဆာင္ေနတာ
ျဖစ္လို႔ ထူးျခားတဲ့ အားေကာင္းမႈနဲ႔ စြမ္းေဆာင္ရည္ေတြရွိတယ္။ အလယ္အလတ္လူတန္းစားနဲ႔အတူ
တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုေတြပါ ပါဝင္ပူးေပါင္းလာတာကိုလည္းေတြ႕ရတယ္။ခုဆိုရင္ လူထုတစ္ရပ္လုံးပါဝင္တဲ့
ႏိုင္ငံေရး(Mass Politics)ျဖစ္လာၿပီလို႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာေနထိုင္တဲ့ စီးပြားေရးပညာရွင္
ေဒါက္တာမ်ိဳးၫြန႔္ကသုံးသပ္ပါတယ္။ဒါ့အျပင္ ေဒါက္တာမ်ိဳးၫြန႔္က သူ႔ရဲ႕အာဖရိက အေတြ႕အႀကဳံအရ
ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုတည္ေဆာက္ရာမွာ သတိျပဳသင့္တာ၊စဥ္းစားခ်ိန္ဆသင့္တာေတြကိုလည္း ေထာက္ျပ ပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုမ်ားတဲ့ႏိုင္ငံေတြမွာ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု တည္ေဆာက္ရတာ ခက္ခဲေၾကာင္း၊လူမ်ိဳးစုအေျခခံတဲ့ ဖက္ဒရယ္(Ethno-Federalism)ျပည္ေထာင္စု တည္ေဆာက္ရာမွာ ၃၃ ရာႏႈန္းသာ ေအာင္ျမင္တာေတြ႕ရေၾကာင္း၊လူမ်ိဳးစုကို တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း အေျခခံတဲ့ ဖက္ဒရယ္ (Partial Ethno-Federalism)ျပည္ေထာင္စုတည္ေဆာက္တာက ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းကေန ၁၀၀ ရာႏႈန္းထိေအာင္ျမင္တာေတြ႕ရေၾကာင္း သူ႔ရဲ႕ Evidence-based Federalism ေလ့လာခ်က္ကို ကိုးကားေျပာဆိုတဲ့အျပင္ ႏိုင္ငံကိုျပန္လည္တည္ေဆာက္တဲ့အခါမွာ ႏိုင္ငံေရးေဘာဂေဗဒ(Political Economy)ကို အေလးထား ေဆာင္႐ြက္ရမယ္လို႔လည္းဆိုပါတယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ျမန္မာ့ေႏြဦးေတာ္လွန္ေရးအလြန္မွာေတာ့ ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီျပည္ေထာင္စုတည္ေ ဆာက္မယ္ဆိုတာကိုေတာ့ တိုင္းရင္းသားညီအကိုေတြ သႏၷိဌာန္ခ်ထားၿပီးပါၿပီ။ဘယ္လိုပုံစံနဲ႔ တည္ေဆာက္ သြားၾကမယ္ ဆိုတာကေတာ့ ဖက္ဒရယ္ပဋိညာဥ္ရဲ႕ အပိုင္းသုံးမွာ ဆက္လက္ေဆြးေႏြး ညႇိႏႈိင္းေဆာင္႐ြက္သြားၾကရဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္ခင္ဗ်ား။

XS
SM
MD
LG