သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ ျမန္မာ့ပံုရိပ္


ျပန္ၾကားေရး ဒုုဝန္ႀကီး ဦးေအာင္လွထြန္း
သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ ျမန္မာ့ပံုရိပ္
please wait

No media source currently available

0:00 0:12:54 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ဒီတပတ္ ျမန္မာ့အေရးေဆြးေႏြးခန္းမွာ ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္းပဋိပကၡနဲ႔ ပတ္သတ္လို႔ ႏိုုင္ငံတကာအလယ္ ျမန္မာႏိုုင္ငံေဝဖန္ခံေနရတာကို တန္ျပန္ႏိုင္ဖို႔ သတင္းမီဒီယာ ပိုလြတ္လပ္ခြင့္ရွိေအာင္ သက္ဆိုုင္ရာဌာနေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္လိုု႔ ျပန္ၾကားေရး ဒုုဝန္ႀကီး ဦးေအာင္လွထြန္းကေျပာပါတယ္။ ေဒၚခင္စိုုးဝင္းက သီးသန္႔ေတြ႔ဆံုုေမးျမန္းထားပါတယ္။

ေမး ။ ။ ဟိုတေလာက ဒုဝန္ႀကီး သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ ေျပာဆိုသြားတာ ရွိပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ သတင္းမီဒီယာသမားေတြ အခုတေလာ အေရးယူခံရတာေတြ တိုးလာၿပီး၊ ဘာျဖစ္လို႔ ဒီလိုမ်ဳိး သတင္းမီဒီယာသမားေတြ အေရးယူခံေနရတာလဲဆိုေတာ့ အဲဒီအခါမွာ ဆရာက ဘယ္လိုေျပာခဲ့သလဲဆိုေတာ့ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီရဲ ႔ အားနည္းခ်က္။ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီ အားေကာင္းေအာင္ ဘယ္လိုမ်ား အႀကံေပးခ်င္ပါလဲ။ ကိုယ္လည္း သတင္းမီဒီယာေကာင္စီမွာ အၾကာႀကီးလုပ္လာခဲ့တဲ့ လူတေယာက္အေနနဲ႔။

ေျဖ ။ ။ က်ေနာ့္အေတြ႔အႀကံဳအရေပါ့ - အိမ္နီးခ်င္းႏုိင္ငံေတြမွာ အိႏိၵယ၊ သီရိလကၤာ၊ အင္ဒိုနီးရွားတုိ႔မွာ က်ေနာ္ ရင္းရင္းႏီွးႏီွး ဆက္ဆံမႈ ရိွပါတယ္။ ေရာက္လည္းေရာက္ဖူးပါတယ္။ အဲဒီမွာ ဘာေတြ႔ရသလဲဆိုေတာ့ သူတုိ႔ႏုိင္ငံေတြမွာ သတင္းမီဒီယာသမားတေယာက္ကို သူ႔ရဲ ႔သတင္းေရးသားမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေရးယူလို႔ရိွရင္ အၿမဲတမ္း သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကပဲ အေရးယူပါတယ္။ အစိုးရက Direct လုပ္ေလ့လုပ္ထ မရိွပါဘူး။ သူက Buffer ၾကားခံတခုလို႔ ခံထားတာေပါ့။ က်ေနာ္ အဲဒါေလးကို အားက်လို႔ပါ။ ဥပမာ အင္ဒိုနီးရွားမွာဆိုရင္ သတင္းသမားတေယာက္ကို သူ႔ရဲ ႔ သတင္းေရးသားမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေရးယူမယ္ဆိုရင္ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကို အေၾကာင္းၾကားရပါတယ္။ အဲဒီဟာအတြက္ အင္ဒိုနီးရွား ရဲတပ္ဖြဲ႔နဲ႔ သတင္းမီဒီယာၾကားမွာ MOU ထိုးထားပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္က က်ေနာ္ အင္ဒိုနီးရွား ေရာက္ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ တႏွစ္အတြင္းမွာ အမႈေပါင္း (၉၀) ေက်ာ္ သတင္းမီဒီယာသမားေတြကို တရားစြဲထားတာကို သက္သာခြင့္ရခဲ့တယ္။ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကပဲ ေျဖရွင္းေပးတယ္။ တျခားႏုိင္ငံေတြမွာလည္း အဲဒီလို ရိွပါတယ္။

ေနာက္တခု က်ေနာ္ အေလးအနက္ ေျပာခ်င္တာက သတင္းမီဒီယာေကာင္စီဆိုတာ Activist Role မဟုတ္ပါဘူး။ သူက ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးဌာနနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရပါတယ္။ တခ်ဳိ ႔ႏုိင္ငံေတြမွာဆိုရင္ ေတာ္ေတာ္ေလးကို နီးနီးစပ္စပ္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရတာ ရိွပါတယ္။ က်ေနာ္က အဲဒီလို အခင္းအက်င္းမ်ဳိးကို လိုခ်င္တာပါ။ က်ေနာ္ကိုယ္တုိင္ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီမွာ ဒုတိယဥကၠ႒ လုပ္ခဲ့တုန္းက ဒီလိုဟာမ်ဳိးျဖစ္ဖို႔ ႀကိဳးစားအားထုတ္ခဲ့ပါတယ္။ အခုေတာ့ သိပ္စိတ္တိုင္းက်ေလာက္ေအာင္ မျဖစ္ႏုိင္ေသးဘူး။ ဥပေဒမွာလည္း ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ ရွိေနပါေသးတယ္။ ဥပေဒအခ်ဳိ ႔လည္း ျပင္ဆင္ဖို႔ လိုပါတယ္။

သတင္းမီဒီယာေကာင္စီဆုိတာ သတင္းမီဒီယာသမားခ်ည္း ဝင္ပါလို႔ မရပါဘူး။ ဘက္ေပါင္းစံုကပါဖို႔ လိုပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ တရားသူႀကီးေဟာင္းလည္းပါမယ္။ ဥပေဒပညာရွင္ေတြပါမယ္။ နည္းပညာရွင္ေတြပါမယ္။ အားလံုး က်စ္က်စ္လစ္လစ္နဲ႔ သိပ္အေတြ႔အႀကံဳ ရင့္က်က္ၿပီးေတာ့ အားလံုး လူရိုေသရွင္ရိုေသ ပုဂၢိဳလ္ေတြ ပါခဲ့ရင္ ပိုၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မွာပါ။ က်ေနာ္က အဲဒါကို ေမွ်ာ္ေနတာပါ။

ေမး ။ ။ သတင္းမီဒီယာဥပေဒကလည္း တကယ္ေတာ့ အလံုးစံု ၿပီျပည့္စံုတယ္ ေျပာလို႔မရေသးဘူး။ အဲဒီေတာ့ သတင္းမီဒီယာဥပေဒ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ဖို႔ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေျခအေန ဘယ္လိုရိွပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ ဥပေဒနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ေတာ့ ဘယ္ဥပေဒမွ ထာဝရ Perfect ဆိုတာ မရိွပါဘူး။ လြန္စြအဆံုး ဥပေဒေတြရဲ ႔ မိခင္ျဖစ္တဲ့ ဖြဲ႔စည္းပံုဥပေဒ သူက သိပ္ၿပီးေတာ့ ေလာတဲ့အခါၾကေတာ့ ဒါထည့္လုိက္ၿပီဆိုရင္ ျပင္ဖို႔ခက္တယ္။ က်ေနာ္တို႔ သတင္းမီဒီယာသက္တမ္းကလည္း (၂) ႏွစ္ေက်ာ္ (၃) ႏွစ္ေလာက္ပဲ ရွိေသးတယ္။ အရင္အစိုးရလက္ထက္က ျပဌာန္းခဲ့တာပါ။ အဲဒါကိုလည္း ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒ ေပၚထြန္းလာတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္လဲ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီဆုိတာ ပိုထြန္းလာပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ပိုၿပီးေတာ့ မီဒီယာအခင္းအက်င္းမွာ ပိုၿပီးေတာ့ ျပည့္စံုလာတယ္၊ တုိးတက္လာတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီသတင္းမီဒီယာ ဥပေဒမွာ (၂) ႏွစ္ေလာက္ သူကို လက္ေတြ႔က်င့္သံုးလိုက္တဲ့အခါၾကေတာ့ အားနည္းခ်က္ေတြကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အဓိကအားနည္းခ်က္က သတင္းမီဒီယာေကာင္စီရဲ ႔ အခန္းက႑ပါ။ အခုနလို သတင္းသမားတေယာက္အေပၚမွာ သူ႔ရဲ ႔ သတင္းေရးသားမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မေက်နပ္ခ်က္ရိွရင္ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကို တိုင္းၾကားႏိုင္သည္လို႔ပဲ ေရးထားပါတယ္။ အဲဒီ “ႏိုင္သည္” စာလံုးက အဂၤလိပ္မွာဆို “May” ျဖစ္တယ္။ အဲဒီအစား “တိုင္းၾကားရမည္” ဆိုရင္ေတာ့ မျဖစ္မေနလာရေတာ့မယ္။

အဲဒါကိုလဲ သတင္းမီဒီယာဥပေဒ ေရးဆြဲတုန္းက က်ေနာ္လည္း ပါခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္က ႏုိင္ငံျခားသတင္းဌာနတခုမွာ လုပ္ေနေတာ့ သိပ္ၿပီးေတာ့ ထဲထဲဝင္ဝင္၊ တက္တက္ၾကြၾကြ မပါခဲ့ပါဘူး။ အမွန္ေတာ့ အဲဒါကို “တိုင္းၾကားရမည္” ျပင္လိုက္ရင္ ေကာင္းမလား - ဒါလဲ စဥ္းစားစရာတခုပါ။ ဒါကေတာ့ တုိင္းၾကားသူရဲ ႔ သေဘာေပါ့။ ဖြင့္ေပးထားတဲ့သေဘာေပါ့။ သို႔ေသာ္ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီရဲ ႔ အခန္းက႑ကို ပိုၿပီးေတာ့ ျမင့္မားတဲ့အရာတခုေတာ့ ပါဖုိ႔လိုမယ္ ထင္ပါတယ္။ အဲဒီမွာလဲ သတင္းမီဒီယာကို ဖြဲ႔စည္းတဲ့အခါမွာ Complaints mechanism ကို ကိုင္ဖို႔အတြက္ အင္အားအလံုအေလာက္ရိွဖို႔ လိုပါတယ္။ က်ေနာ္ ရိွတုန္းကလည္း အမႈေပါင္း တစ္ရာနီးပါးေလာက္ ကိုင္ခဲ့ရပါတယ္။ ေန႔တိုင္းလိုလို က်ေနာ္တုိ႔ အစည္းအေဝး ရိွပါတယ္။ Complaint Committee အစည္းအေဝး ရိွတယ္။ ညိွႏိႈင္းၾကတယ္။ တိုင္ပင္ၾကတယ္။ တခ်ဳိ ႔ဟာေတြဆို က်ေနာ္တို႔ကပဲ ေတာင္းပန္ပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာအဖြဲ႔အစည္းကို။ ဟိုဘက္လူကိုလည္း ေတာင္းပန္ခိုင္းတာေပါ့။ ေတာင္းပန္ရံုနဲ႔ ၿပီးသြားပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ လူေတြေတာင္ မသိေတာ့ဘူး ဘာလို႔ျဖစ္ခဲ့တယ္ဆိုတာ။

ေမး ။ ။ အခု ႏိုင္ငံတကာရဲ ႔အျမင္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ ႔ Image ပံုရိပ္က အေတာ္ေလးကို ေမွးမိွန္ၿပီးေတာ့ က်ဆင္းေနတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ႏိုင္ငံတကာရဲ ႔ အျမင္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ အျမင္ေျပာင္းလဲလာေအာင္ - အျပဳသေဘာေဆာင္ၿပီးေတာ့ ခ်ဥ္းကပ္တဲ့သေဘာ ျဖစ္လာေအာင္ ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးဌာနအေနနဲ႔ ဒါလဲ သတင္းနဲ႔ျပန္ၾကားေရးမွာ တာဝန္ရိွတဲ့ ျပန္ၾကားေရးဌာနအေနနဲ႔ ဘယ္လိုနည္းဗ်ဴကိုမွာၿပီး ဘာေတြမ်ား ခ်မွတ္ဖို႔ စဥ္းစားထားပါသလဲ။

ေျဖ ။ ။ အဲဒီ မဟာဗ်ဴဟာရဲ ႔ တစိတ္တပိုင္းအျဖစ္ က်ေနာ္တုိ႔ VOA ကို လက္ခံေတြ႔ဆံုေနတာပါ။ အဲဒီလို ျဖစ္ခဲ့ရတာ က်ေနာ္တို႔ရဲ ႔ ပံုရိပ္ဟာ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းမွာ ညစ္ေထးခဲ့ရတာေၾကာင့္ သိပ္စိတ္မေကာင္း ျဖစ္ရပါတယ္။ အဲဒါက Myanmar Narrative နိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းေပၚမွာ ျမန္မာအေၾကာင္းကို ေျပာျပခဲ့ဖို႔ကို က်ေနာ္တုိ႔ အားနည္းခဲ့ပါတယ္။ ျပည္တြင္းမီဒီယာက သိပ္အားနည္းခဲ့တယ္။ ျပည္တြင္းမီဒီယာကို ၾကည့္လိုက္ရင္ ႏို္င္ငံပိုင္မီဒီယာဆိုတာ ရိွပါတယ္။ ပုဂၢလိကမီဒီယာ။ ႏွစ္ခုစလံုးက ေတာ္ေတာ္အားနည္းပါတယ္။ ပုဂၢလိကမီဒီယာကို အျပစ္တင္ေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္တုိ႔ တေက်ာ့ျပန္ ဒီမိုကေရစီမွာ ေတြ႔လာရတဲ့ စိန္ေခၚမႈေတြက ေတာ္ေတာ္ကို မ်ားျပားပါတယ္။ က်ေနာ္ ေလ့လာမိသေလာက္ က်ေနာ့္ဘဝမွာ တခါမွ မေတြ႔ဖူးပါဘူး။ က်ေနာ့္ထက္ အမ်ားႀကီး ဆီနီယာရိွတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြကိုလည္း ေမးၾကည့္ပါတယ္။ တခါမွ က်ေနာ္တို႔ ႏုိင္ငံအေပၚ ႏိုင္ငံတကာရဲ ႔ ဖိအားေပးမႈက ဒီေလာက္အထိ မမ်ားျပားခဲ့ဘူး။ သို႔ေသာ္ မီဒီယာက မကိုင္တြယ္ႏိုင္ဘူး။ အဲဒီအခါၾကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔က ႏုိင္ငံတကာ မီဒီယာကိုပဲ အားထားခဲ့ရပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာမီဒီယာ တခ်ဳိ ႔တဝက္ကလည္း တခါတေလ တလြဲပံုေဖာ္တာေတြ ရိွပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ အေနနဲ႔ကေတာ့ မီဒီယာအခင္းအက်င္းကို ပိုေကာင္းေအာင္ လုပ္ခ်င္ပါတယ္။ နံပတ္တစ္က Access to Information ပါ။ အဲဒါကို တုိးတက္ေအာင္လုပ္မယ္။ နံပတ္ႏွစ္က Freedom of Press သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္။ Access to Information ေကာင္းေအာင္လုပ္ဖို႔ သက္ဆိုင္ရာဝန္ႀကီးဌာနေတြကို သူတို႔အေနနဲ႔ သတင္းသမားေတြ သိခ်င္တဲ့ သိသင့္သိထိုက္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ႀကိဳၿပီးေတာ့ Pro-active Disclosure လုပ္ဖို႔အတြက္ က်ေနာ္တုိ႔ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးေနပါတယ္။ သူတို႔ရဲ ႔ Website ေတြမွာ Social Media ေတြမွာ။ သိသင့္သိထိုက္စရာေတြကို ေမးစရာမလိုဘဲနဲ႔ လုပ္ဖို႔။

ေနာက္တခုက Reactive Disclosure လုိ႔ပဲ သံုးပါတယ္။ သတင္းသမားေတြ ေမးျမန္းလာတဲ့အခါ အလြယ္တကူ တုံ႔ျပန္ဖို႔ ခ်က္ခ်င္းတံု႔ျပန္ရမယ့္ကိစၥ ရိွမယ္။ အခ်ိန္ယူၿပီးေတာ့ ေျပာရမယ့္ကိစၥ ရိွတယ္။ အဲဒါေတြအတြက္ သတ္သတ္မွတ္မွတ္ Information Team ေတြထားဖို႔ အဲဒါက အစိုးရတခုလံုးရဲ ႔ e-Government Project မွာလည္း ပါပါတယ္။ ေနာက္ Spokesperson ကို သတ္သတ္မွတ္မွတ္ထားဖို႔ -အခုဆိုရင္ အၿမဲတမ္း အတြင္းဝန္၊ တြဲဘက္အတြင္းဝန္ေတြကို တာဝန္ေပးရပါတယ္။ သူတုိ႔မွာ တျခားႀကီးမားတဲ့ ရံုးလုပ္ငန္းလည္း ရိွပါတယ္။ မီဒီယာသမားကိုလည္း ကိုင္တြယ္ရမယ္။ ဒါက ေရရွည္မွာေတာ့ ဖြဲ႔စည္းပံုပါ ေျပာင္းဖို႔လိုမယ္ ထင္ပါတယ္။ သတ္သတ္မွတ္မွတ္ Spokesperson ထားရမယ္။ Information Team ထားမယ္။ ေနာက္ သတင္းသမားေတြကို သတင္းစာ လြတ္လပ္ခြင့္ကို အဟန္႔အတားျဖစ္ေစတဲ့ ဥပေဒေတြ ရိွပါတယ္။ အဲဒါေတြကို က်ေနာ္ Review လုပ္ေနပါတယ္။

Review လုပ္ၿပီးေတာ့ SOP တခု တေျပညီစံတခု ေပၚထြန္းဖို႔အတြက္ Standard Operation Procedure တခု ေပၚထြန္းဖို႔ ႀကိဳးစားေနပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္လည္း ပါပါတယ္။ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာန ပါပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ဝန္ႀကီးဌာနပါ။ ေနာက္တခုက လိုအပ္တဲ့ ဥပေဒသစ္ေတြ ေရးဆြဲဖို႔ လုပ္ေနပါတယ္။ အဲဒီမွာ Right to Information Laws ပါပါတယ္။ အခုဆိုရင္ က်ေနာ္တုိ႔ Zero Draft ရေနပါၿပီ။ မၾကာခင္သံုးသပ္ၿပီးရင္ လႊတ္ေတာ္ကိုတင္ဖုိ႔ အစီအစဥ္ ရွိပါတယ္။ တျခားအႏၱရာယ္ရိွတဲ့ ဥပေဒေတြ ရိွပါတယ္။ ဥပမာေျပာရင္ ၆၆(ဃ) - အဲဒီဟာဆိုရင္ က်ေနာ္ သတင္းသမားဘဝထဲက မသိခင္တုန္းကဆိုရင္ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ဒီဟာကို လံုးဝမလိုလားခဲ့ဘူး။ အဲဒါကို ဆန္႔က်င္တဲ့အထဲမွာ ထိပ္ဆံုးက ပါခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္ေလ့လာလိုက္ေတာ့ ဘာတခုေတြ႔ရသလဲဆိုေတာ့ Sweden တို႔ ဘာတို႔က မိတ္ေဆြတို႔နဲ႔ ေတြ႔ပါတယ္။ အျပင္ Forum ေတြမွာ ေဆြးေႏြးခဲ့ေတာ့ သူတုိ႔က မင္းတို႔မွာ … law ကို ဖ်က္လိုက္ၿပီဆိုရင္ Cyber Law မရိွေသးဘူး။ အဲဒီေတာ့ Cyber Crimes ေတြ အရမ္းျဖစ္လာလိမ့္မယ္။ အဲဒါကို ထဲထဲဝင္ဝင္ ေလ့လာလိုက္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔မွာ Mobile phone သံုးတဲံလူက (၃၃) သန္းေက်ာ္ ရိွပါတယ္။ အင္တာနက္၊ Social Media သံုးတဲ့သူ (၁၈) သန္းေလာက္ ရိွပါတယ္။ တခ်ဳိ ႔ဆို လူတေယာက္ထဲမွာ အေကာင့္ေတြအမ်ဳိးမ်ဳိး ရိွတယ္။ ဒီဟာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ လံုးဝ ေလ့က်င့္ထားျခင္း မရိွဘူး။ Ethical Issue နဲ႔ ပတ္သက္လို႔။

ေနာက္ Street Journalism ေတြက အမ်ားႀကီးရိွတယ္။ Telephone တလံုးရိွရင္ အားလံုးက လုပ္လို႔ရတယ္။ Cyber Crime အႏၱရာယ္က ႀကီးမားပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ Cyber Law ကိုလည္း အခုေရးဆြဲေနပါၿပီ။ က်ေနာ္ကေတာ့ Focal Ministry မဟုတ္ပါ။ က်ေနာ္ သိသေလာက္ Draft ရထားပါၿပီ။ Cyber Law ေပၚထြန္းလာၿပီဆိုရင္ Telecom Law ကိုလည္း ပိုၿပီးေတာ့ သူ႔ရဲ ႔အခန္းက႑ကို ေစာင့္ေရွာက္ဖို႔ရိွပါတယ္။

ေမး ။ ။ ၆၆(ဃ) အဲဒီအခ်ိန္မွာ Overwrite ျဖစ္သြားမယ့္သေဘာေပါ့။

ေျဖ ။ ။ Overwrite ျဖစ္မယ့္ Clauses ေတြ ပါမွာပါ။ ေလာေလာဆယ္မွာ ဘာလုပ္ထားသလဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ အစိုးရလက္ထက္မွာ လုပ္ထားတာပါ။ ၆၆(ဃ) ကို အရင္ကထက္ မျပင္းထန္ေအာင္ လုပ္ထားပါတယ္။ Payable ျဖစ္ေအာင္လို႔ အာမခံေပးလို႔ရတယ္။ အရင္ကဆို အဲဒါနဲ႔ ဆြဲလိုက္တာနဲ႔ ခ်က္ခ်င္းဖမ္းလို႔ ရပါတယ္။ အခု အဲဒီလို မဟုတ္ပါဘူး။ ေနာက္တခုက Third Party က ဆြဲလို႔ရတယ္ အရင္ကဆို။ လူတေယာက္ကို တရားဆြဲရင္ ေနာက္တေယာက္က ဆြဲလို႔ရတယ္။ အခု အဲဒီလို မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ တရားစြဲခံရတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ကိုယ္တုိင္ကမွ ဆြဲရပါတယ္။ အဲဒီႏွစ္ခ်က္က က်ေနာ္တုိ႔ရဲ ႔ ေအာင္ျမင္မႈပါ။

ေမး ။ ။ ႏိုင္ငံတကာက ေဝဖန္ေနတဲ့ ပဋိပကၡ ျဖစ္ေနတဲ့ ေဒသေတြ၊ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ရခိုင္ျပည္နယ္တို႔ အဲဒီေဒသေတြကို သတင္းသမားေတြ သတင္းသြားယူတဲ့အခါမွာ လံုၿခံဳေရးအရဆုိၿပီးေတာ့ ေနာက္ကေန လံုၿခံဳေရးေပးရတာ ရိွတယ္။ လံုၿခံဳေရးေပးတာနဲ႔ တၿပိဳက္နက္ထဲ ကိုယ္ေတြ႔မယ့္လူက လံုၿခံဳေရးပါတဲ့အခါၾကေတာ့ တကယ့္အျဖစ္အမွန္ ေဒသရဲ ႔ Ground Situation ေျမျပင္အေနအထားကို မေျပာရဲ မဆုိရဲ ျဖစ္တယ္ဆိုၿပီးေတာ့ အၿမဲတမ္းလိုလို Complaint လုပ္တာေတြ ရိွပါတယ္။ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ သတင္းသမားေတြကို ေပးသြားခြင့္၊ အဲဒါမ်ဳိး အေျခအေနနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဝန္ႀကီးအေနနဲ႔ ဘယ္လိုမ်ား မွတ္ခ်က္ေပးခ်င္ပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ လံုၿခံဳေရးသမားေတြပါတဲ့အခါ အင္တာဗ်ဴးေတြ နည္းနည္း Nervous ျဖစ္တာေတာ့ က်ေနာ္လည္း ေတြ႔ဖူးပါတယ္။ သာမန္လူေတြ မေျပာပါနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ သတင္းသမားဘဝကဆိုရင္ အစိုးရအရာရိွႀကီးေတြ - တခ်ဳိ ႔ဆို ေျပာဖူးတယ္ - ခင္မ်ား ကတ္ဆက္ႀကီးကို ဟိုဟာမလုပ္ပါနဲ႔ က်ေနာ္ ရင္ခုန္လြန္လို႔ပါဆုိၿပီးေတာ့ - အဲဒါေတာ့ နားလည္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္ အဲဒီလို အကာအကြယ္မပါဘဲနဲ႔ ဒီအတိုင္းလႊတ္ဖို႔ကေတာ့ လံုးဝမျဖစ္ႏိုင္ေသးပါ အေနအထားအရ။ ဒီအတိုင္းပဲ လႊတ္ႏိုင္ပါေသးတယ္။ အဲဒါကိုေတာ့ နားလည္ေပးဖို႔ လုိပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔က လံုၿခံဳေရးအရလို႔ ေျပာတဲ့အခါမွာ တခ်ဳိ ႔က ဘာထင္သလဲဆိုရင္ တခုခုကို ဖံုးကြယ္ထားခ်င္လို႔၊ Coverage လုပ္ခ်င္လို႔ဆိုၿပီးေတာ့ က်ေနာ္ကို တခ်ဳိ ႔ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေမးၾကပါတယ္။ အဲဒါ လံုးဝ မဟုတ္ပါဘူး။

ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ အထူးသျဖင့္ ရခိုင္ဘက္ပါ။ ရခိုင္ဘက္မွာ ARSA က လက္လုပ္ဗံုးေတြလုပ္ဖို႔ သင္တန္းေတြ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ေပးခဲ့ပါတယ္။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား လုပ္တတ္ပါတယ္။ ဒါလဲ သိပ္ခက္တဲ့ကိစၥ မဟုတ္ပါဘူး။ တေလာကဆို မႏၱေလးေစ်းခ်ဳိမွာ အဲဒီဟာကို Youtube မွာ ARSA က တင္ထားတာ ေတြ႔လို႔ဆိုၿပီး ေျပာပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔မွာ အခက္အခဲက ဘာရိွလဲဆိုေတာ့ လံုၿခံဳေရးကို စိုးရိမ္ရတဲ့တခု။ ၿပီးေတာ့ သြားေရးလာေရး ရိွပါတယ္။ Logistic Problem ေတြ ရိွတယ္။ အဲဒါကိုလဲ သက္ဆိုင္ရာ သတင္းသမားကိုပဲ က်ေနာ္တုိ႔က ကုန္က်စရိတ္ က်ခံခိုင္းပါတယ္။ အဲဒါကိုလဲ တခ်ဳိ ႔ Complaints ေတြ လာၾကပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔က ခ်မ္းမွမခ်မ္းသာတာ - ရခိုင္တို႔ဘာတုိ႔ဆို သြားေရးလာေရး ခက္ပါတယ္။ ေလယာဥ္နဲ႔သြားတယ္။ တခ်ဳိ ႔ေနရာေတြဆို Chopper ေတြနဲ႔ သြားတယ္။ Helicopter ေတြနဲ႔ သြားရတယ္။ အခက္အခဲ ရိွပါတယ္။

က်ေနာ္တို႔ လံုၿခံဳေရး အေျခအေန တိုးတက္လာတာနဲ႔အမွ် Access က ပိုေကာင္းလာမွာပါ။ လူဦးေရ အကန္႔အသတ္နဲ႔ လႊတ္ရတာေတာ့ နားလည္ေပးပါလို႔ ေမတၱာရပ္ခံခ်င္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ အဲဒီအထဲမွာ ဒုဝန္ႀကီးကို ေျပာၾကတာက ေဝဖန္ၾကတာက ဓါတ္ဆီေလာင္းတဲ့ မီဒီယာေတြကို မေရြးဘူး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ မီဒီယာေတြပဲ ေျပာတဲ့ဟာကို ေတာ္ေတာ္ေလး က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ ေဝဖန္ၾကပါတယ္။ က်မတို႔ အပါအဝင္ - အဲဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဝန္ႀကီး ဘယ္လိုမ်ား ေျပာခ်င္ပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ အဲဒါလဲ Misinterpretation လို႔ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။ တခ်ဳိ ႔က Out of context က်ေနာ္ ေျပာတာကို ဒီဟာတခြန္းကိုပဲ ထုတ္ႏုတ္လိုက္ပါတယ္။ အဲဒါ ကခ်င္ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္တာပါ။ ကခ်င္က Conflict က Ongoing အခုထက္ထိ ျဖစ္ေနတုန္းပါ။ လူက အကန္႔အသတ္နဲ႔ လႊတ္ရပါတယ္။ မွန္ပါတယ္ - အေနာက္ဥေရာပႏုိင္ငံေတြ၊ EU တို႔က Financial Assistance ေတြ ေပးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ Physically involve ျဖစ္ေနတာက တရုတ္ျပည္က ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါက ျငင္းလို႔ မရပါဘူး။ က်ေနာ္တို႔နဲ႔ ကီလိုမီတာ ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ ဆက္သြယ္ေနတဲ့ဟာ။ သူတို႔မွာ ပိုၿပီးေတာ့ Concern ရိွမွာပါ။ က်ေနာ္ နားလည္သေလာက္ အိမ္နီးနားခ်င္းက ပိုၿပီးေတာ့ အိမ္နီးခ်င္းအိမ္တအိမ္ရဲ ႔ လံုၿခံဳမႈနဲ႔ တည္ၿငိမ္မႈကို ပိုလိုလားလိမ့္မယ္လို႔ က်ေနာ္ ရိုးသားစြာထင္ပါတယ္။ အဲဒါ ဥေရာပက အကူအညီေတြကို ဟိုဟာမျဖစ္လို႔ ေျပာတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အရမ္းတန္းဖိုးထားပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ပါဝင္ျခင္း၊ ပတ္သက္ပံုျခင္းမွာ တရုတ္က ပိုႀကီးမားပါတယ္။ ဂ်ပန္ဆိုလဲ အဲဒီလိုပါ။ သူတို႔က စီးပြားေရး Interest ရိွတယ္။ တေလာက ဂ်ပန္သံအမတ္ႀကီးကို သတ္သတ္စီစဥ္ေပးရပါတယ္။ ဒါက သူတုိ႔မွာ Special Interest ရိွတယ္။ က်ေနာ္တို႔နဲ႔ သမုိင္းေၾကာင္းအရလည္း အမ်ားႀကီး ရိွပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ရဲ ႔ Target Audience ဟာ အဲဒီခရီးစဥ္အတြက္ တရုတ္နဲ႔ … အဲဒါကို က်ေနာ္ ေျပာခဲ့တာပါ။ မီဒီယာသမား အားလံုးကို မဆိုလိုပါဘူး တခ်ဳိ ႔က Peace မရိွဘူးလို႔ ေျပာတယ္။ ျပႆနာကို ပိုၿပီးေတာ့ Highlight မလုပ္ဘဲနဲ႔ အဲဒါကိုေျပာတာပါ။ တဘက္သတ္ ဖံုးကြယ္ဖုိ႔၊ ကာကြယ္ဖို႔ စနစ္တက် ေလ့က်င့္ထားတဲ့ ဟိုဟာေတြကေတာ့ နားလည္လိမ့္မယ္၊ သေဘာေပါက္လိမ့္မယ္ ထင္ပါတယ္။ တခ်ဳိ ႔ကလည္း ေျပာၾကပါတယ္။ က်ေနာ္ အသံုးအႏႈန္းမ်ား ဟိုဟာျဖစ္ေနလား မသိဘူး။ ဆိုလိုတာကေတာ့ အဂၤလိပ္လို႔ ေရးလိုက္တာပါ။ အဲဒါကို ဘာသာျပန္လိုက္တာပါ။ အဂၤလိပ္ကေတာ့ ပိုလြယ္တာေပါ့ To fuel the flame .. fan the flame ဆိုၿပီးေတာ့ အဲဒါ ျပႆနာကို ႀကီးထြားဖို႔ဟာထက္ ျဖစ္ႏုိင္ရင္ အားလံုးကို ေျပာခ်င္ပါတယ္ အကန္႔အသတ္ေတြ ရိွတယ္။ လံုၿခံဳေရး အကန္႔အသတ္ေတြ ရိွတယ္။ ေနာက္ တျဖည္းျဖည္းေတာ့ လာမွာပါ။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး တိုးတက္လာတာနဲ႔အမွ် ျဖစ္လာမွာပါ။

ေမး ။ ။ ေက်းဇူးအမ်ားႀကီးတင္ပါတယ္။

ေျဖ ။ ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG