သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဳးခ်ဳပ္ရဲ ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး အထူးအရာရွိ သာမတ္စ္ အိုေဟး ကင္တားနား (Tomas Ojea Quintana) ရဲ ႔ မၾကာေသးခင္က ျမန္မာႏိုင္ငံခရီးစဥ္အၿပီး သူ႔ရဲ ႔ ရာထူးသက္တမ္းကာလလည္း ကုန္ဆံုးေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ ႔ လက္ရွိလူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြေပၚ မူတည္ၿပီး ေနာက္ထပ္ လူ႔အခြင့္အေရး စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး အရာရွိတာဝန္ကို ဆက္ၿပီးထားမလား။ ဒါမွမဟုတ္ ႏိုင္ငံအတြင္းမွာ လူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာရံုးခြဲ ဖြင့္လွစ္ၿပီး လူ႔အခြင့္အေရး ျမႇင့္တင္မႈလုပ္ငန္းေတြမွာ ကူညီမလားဆိုတဲ့ ေမးခြန္းေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံလူ႔အခြင့္အေရးပညာေပး Equality Myanmar အဖြဲ႔ရဲ ႔ တာဝန္ခံ ဦးေအာင္မ်ဳိးမင္းနဲ႔ ဗီြအိုေအအယ္ဒီတာ ဦးသားညႊန္႔ဦးတို႔က ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးထားပါတယ္။

ဦးသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ကုလသမဂၢရဲ ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ သာမတ္စ္ အိုေဟး ကင္တားနား။ သူ႔ရဲ ႔ သက္တမ္းမၾကာခင္ ကုန္ေတာ့မယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ရက္ပိုင္းကဆုိရင္ သူ႔ရဲ ႔ အထူးကုိယ္စားလွယ္အျဖစ္နဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံကိုလာခဲ့တာ ေနာက္ဆံုအေခါက္ပါ။ ဆိုေတာ့ သူနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေျခာက္ႏွစ္တာကာလအတြင္းမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ထူးထူးျခားျခား ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ခဲ့တာေတြ ဘာေတြမ်ား အမွတ္တရရွိရင္ ျပန္ေျပာလို႔ရမလဲ။

ဦးေအာင္မ်ဳိးမင္း ။ ။ ထူးျခားတာေတြ ရွိပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ အထူးစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအရာရွိ ခန္႔အပ္မယ္ဆိုရင္ လြတ္လပ္ၿပီး ကၽြမ္းက်င္တဲ့လူေတြကို ေရြးခ်ယ္တဲ့ စံႏႈန္းရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေရြးခ်ယ္ခံရတဲ့ လူေတြ၊ ခန္႔အပ္ခံရတဲ့သူေတြရဲ ႔ တဦးခ်င္း စိတ္ဝင္စားမႈကလည္း နည္းနည္းေလး သက္ေရာက္မႈ ရွိတာေပါ့။ အထူးသျဖင့္ ဥပမာေျပာရမယ္ဆိုရင္ အရင္တုန္းက မစၥတာ ကင္တားနား ေရွ ႔မွာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္သြားတဲ့ မစၥတာပီနဲရိုးလ္ ဆိုရင္ ကေလးအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ပိုၿပီးေတာ့ စိတ္ဝင္စားပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူ႔အေနနဲ႔က အရင္တုန္းကဆုိရင္ ကေလးမ်ား အၾကမ္းဖက္မႈဆုိင္ရာ အထူးစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးမွဳးျဖစ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ သူ႔ရဲ ႔ စိတ္ဝင္စားမႈကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ကေလးစစ္သားကိစၥ၊ ကေလးေတြအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈကိစၥ၊ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡအတြင္းက ကေလးေတြရဲ ႔ကိစၥအေၾကာင္း ပိုၿပီးေတာ့ အာရံုစိုက္တာကို ေတြ႔ရတယ္။ မစၥတာကင္တားနားၾကေတာ့ သူ႔ရဲ ႔အေၾကာင္းအရာကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ဥပေဒပိုင္း။ သူက ေရွ ႔ေနပညာရွင္၊ ဥပေဒပညာရွင္ျဖစ္ေတာ့ သူ႔ရဲ ႔စစခ်င္း စတက္လာတဲ့ အစီရင္ခံစာေတြကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ တရားဥပေဒ စိုးမုိးေရး၊ ေနာက္တခါ တရားစီရင္မႈမ႑ိဳင္၊ လြတ္လပ္ေရး။ ဒါေတြကို ျပန္လည္သံုးသပ္ေရးေတြကို အဓိကထားခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းအရာကို ေတြ႔ရတယ္။ ဒါကေတာ့ အရင္တုန္းက ရွိခဲ့တဲ့ အထူးစံုစမ္းေရးအရာရွိေတြနဲ႔ မတူညီတဲ့ သူ႔ရဲ ႔စိတ္ဝင္စားမႈေပါ့။ ေနာက္တခါ သူ႔ရဲ ႔ background ကို ျပန္ၾကည့္တဲ့အခါမွာလည္း ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားကိစၥကို ပိုမိုၿပီးေတာ့ ထိထိေရာက္ေရာက္ ေျပာလာတာရွိတယ္။ အဲဒီဟာကို ပိုၿပီးေတာ့ အားသြန္ခြန္စိုက္ ႀကိဳးစားတာရွိတယ္။ အဲဒီေတာ့ တျခားအခြင့္အေရးေတြကိုလည္း သူ႔အေနနဲ႔ ေလးစားၿပီးေတာ့ ေစာင့္ၾကပ္တာရွိေပမယ့္ အခုနလို အဓိကေတာ့ တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္၊ လြတ္လပ္မႈ နဲ႔ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားကိစၥ၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကိစၥေတြကို အဓိကထားတယ္။ ေနာက္တခုကေတာ့ သူ႔ရဲ ႔ကာလအတြင္းမွာ ထူးထူးျခားျခား ျဖစ္တဲ့ကိစၥေတြကေတာ့ အခုေနာက္ပိုင္းမွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ရခိုင္ေဒသမွာျဖစ္တဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈကိစၥေတြ။ ေနာက္တခါ တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးၾကားမွာ စစ္ပြဲျဖစ္တဲ့ ကခ်င္ေဒသကိစၥေတြ ျဖစ္တယ့္အတြက္ အဲဒီကိစၥေတြကို သူ႔အေနနဲ႔ ကိုယ္တုိင္ကိုယ္က် သြားေရာက္ေလ့လာႏိုင္တဲ့အရာမ်ဳိး ရွိခဲ့တယ္။

ဦးသားညႊန္႔ဦး ။ ။ အခုန ေျပာမယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ သူလုပ္သြားတဲ့အထဲမွာဆိုရင္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားကိစၥမ်ဳိး။ သူ႔လက္ထက္ကာလမွာ ေျပာမယ္ဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေျပာင္းအလဲလည္းပါမယ္။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြ လြတ္ေျမာက္လာတယ္။ အမ်ားစုႀကီး လြတ္ေျမာက္လာတယ္။ သူတဖက္က ေျပာေနတဲ့ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနဲ႔ impunity ကို သူအရမ္းေျပာပါတယ္။ အာဏာရွိတဲ့လူေတြက က်ဴးလြန္ခဲ့ၾကတဲ့ကိစၥေတြမွာ ကင္းလြတ္ခြင့္ရေနတယ့္ အေျခအေနေတြ။ ဒီအေျခအေနမွာ သူလုပ္ေဆာင္ႏိုင္မႈက တိုးတက္ေအာင္ျမင္မႈေတြ ျမင္ရသလား။

ဦးေအာင္မ်ဳိးမင္း ။ ။ ေျပာင္းလဲမႈအရ ေျပာမယ္ဆိုရင္ အစိုးရတခုနဲ႔တခုၾကားထဲမွာ ေျပာင္းလဲမႈက တုိးတက္လာတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ အဲဒီေတာ့ သူေျပာလို႔ ေျပာင္းတာလား။ အစိုးရေပၚလစီ ေျပာင္းလာတာလားေတာ့ က်ေနာ္ မသိဘူး။ အခုန ေျပာေနတဲ့အခ်က္ထဲမွာ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြ။ အရင္တုန္းက သူ နံမည္စာရင္းတင္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြ ျပန္လြတ္လာတာကေတာ့ သူ႔ရဲ ႔ကာလမွာ သူလုပ္ေဆာင္ႏိုင္စြမ္းလို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ထန္းသီးေႂကြခိုက္ က်ီးနင္းခိုက္ ျဖစ္သြားလာေတာ့ မသိဘူး။ ဒီဖက္ကလည္း ေျပာင္းခ်င္တဲ့အခ်ိန္မ်ဳိးနဲ႔။ ေနာက္တခုက အခုနေျပာတဲ့ impunity လို႔ေခၚတဲ့ တကယ့္ကို စီရင္ခံရမယ့္လူေတြ အျပစ္ကေပးခံထိရမယ့္ အေျခအေနကေန လြတ္ေနျခင္းကေတာ့ သူေကာင္းေကာင္း မစြမ္းေဆာင္ႏုိင္ေသးဘူး။ တရားဥပေဒအရ ျပန္လည္အားေကာင္းဖို႔အတြက္ လုပ္ေဆာင္ေနတာ။ သူေျပာတာ ခဏခဏ။ ဒါေပမဲ့ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး မရွိေသးဘူးဆိုတဲ့ဟာကိုလည္း ေနာက္ဆံုး ဒီခရီးစဥ္မွာ ေျပာသြားတယ္ဆိုေတာ့ သူေျပာေပမယ့္ ထင္သေလာက္ေတာ့ မေအာင္ျမင္ခဲ့ဘူး။ အထူးသျဖင့္ စနစ္တခု။ ဒါမွမဟုတ္ ဥပေဒတခု ဒါႀကီးေတြ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲႏိုင္မယ့္ reform လို႔ေခၚတဲ့ ျပန္လည္ျပဳျပင္ေရးလုပ္ငန္းေတြမွာေတာ့ ထိထိေရာက္ေရာက္ မေအာင္ျမင္ေသးဘူးဆိုတာေတာ့ သူ႔အေနနဲ႔ သံုးသပ္မိသလို က်ေနာ္အေနနဲ႔လည္း အဲဒီလိုပဲ သံုးသပ္မိပါတယ္။

ဦးသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ေနာက္တခု ေမးခ်င္တာက ျမန္မာအစိုးရဖက္ကပါ။ ျမန္မာအစိုးရဖက္ကေန လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္အေပၚ ဆက္ဆံမႈက ကုလသမဂၢနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ထားတဲ့အခါမွာ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ရဲ ႔ ကိုယ္စားလွယ္ဆုိၿပီး၊ အႀကံေပးပုဂၢိဳလ္ဆုိၿပီး ရွိပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ ရွိပါတယ္။ ဆက္ဆံပံု ဆက္ဆံနည္း ျမန္မာအစိုးရရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ကိုယ္စားလွယ္အေပၚ ဆက္ဆံပံုကို တခ်ဳိ ႔က နည္းနည္းေလး ျမင္ၾကတာက ဆက္ဆံပံု ဆက္ဆံနည္းက အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ကိုယ္စားလွယ္ကို ဆက္ဆံပံု ဆက္ဆံနည္းနဲ႔ မတူဘူး။ သြားလာခြင့္ျပဳတာကအစ မတူဘူး။ ကန္႔သတ္မႈေတြ ပိုႀကီးတယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။ တကယ္ပဲ ကိုေအာင္မ်ဳိးမင္း ရင္ထဲမွာ ျမန္မာအစိုးရရဲ ႔ ဆက္ဆံမႈက ဒီကိုယ္စားလွယ္ႏွစ္ေယာက္အေပၚ ခြဲျခားမႈ ရွိသလား။

ဦးေအာင္မ်ဳိးမင္း ။ ။ မတူညီမႈေတာ့ ရွိတယ္။ မတူညီမႈဆိုတာေတာ့ သူ႔ရဲ ႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္ တာဝန္ေပးထားတဲ့အေပၚမွာ အစိုးရအေနနဲ႔ ေသခ်ာနားမလည္းတဲ့ အခ်က္မ်ဳိးျဖစ္တယ္လို႔ ယူဆတယ္။ အထူးသျဖင့္ အခုန အေထြေထြအတြင္းေရးမွဳးက ခန္႔အပ္ထားတဲ့ အထူးကုိယ္စားလွယ္ဆိုတဲ့ဟာက ျပႆနာေတြကို ဘယ္လိုမ်ဳိးလဲဆိုတာ သံုးသပ္တယ္။ သံုးသပ္ၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုမ်ဳိး အေကာင္းဆံုးနဲ႔ ေျဖရွင္းႏိုင္မလဲဆိုတာကို သံတမန္နည္းနဲ႔ တုိက္တြန္းမယ္ သေဘာမ်ဳိးျဖစ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ အဲဒီကိုယ္စားလွယ္ လာလုိ႔ရွိရင္ သူ႔အေနနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး အရာရွိလို သတင္းမီဒီယာေတြကို ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ ေတြ႔တာမရွိဘူး။ ေတြ႔ရွိတဲ့အခ်က္ကို အမွန္အတိုင္း တင္ျပတာမရွိဘူး။ သူ႔အေနနဲ႔ ဘာလုပ္သင့္သလဲဆိုတာကိုပဲ ႏွစ္ကိုယ္ၾကား ေျပာၿပီးေတာ့ ျပန္သြားတဲ့သေဘာမ်ဳိး ျဖစ္တဲ့အတြက္ ႏုိင္ငံတကာရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္မႈေနရာမွာ အဲဒီ အခုနတုန္းက အထူးကိုယ္စားလွယ္က ဒီေလာက္အထိ ဘာမွအႏၱရာယ္မရွိဘူးဆုိတဲ့ သေဘာမ်ဳိးျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္၊ လူ႔အခြင့္အေရး စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး အထူးအရာရွိရဲ ႔ တာဝန္ကေတာ့ ျဖစ္တဲ့အျဖစ္အပ်က္ေတြကို သူက ရွာေဖြရမယ္။ ရွာေဖြၿပီးေတာ့ ေတြ႔ရွိတဲ့အတုိင္း တင္ျပရမယ္။ တင္ျပတဲ့အခ်က္ေတြက အခုနေျပာတဲ့ ခ်ဳိးေဖာက္မႈရွိတဲ့ အစိုးရအေနနဲ႔ေတာ့ ဒါကို သိပ္ၿပီးေတာ့ ကမာၻသိေအာင္ လုပ္ခ်င္တဲ့သေဘာမ်ဳိး မရွိဘူး။ အဲဒီေတာ့ မတူညီတဲ့ တာဝန္ေပးခ်က္၊ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေၾကာင့္မို႔ ဒီလူကေတာ့ ငါ့အေၾကာင္း ႏိုင္ငံတကာမွာ သိပ္မေျပာဘူး။ ဒီလူကေတာ့ သူကေတာ့ မီဒီယာကတဆင့္ ကုလသမဂၢမွာ ေျပာတယ္ဆုိတာ ဒီအေပၚမွာ ခံစားခ်က္မေကာင္းလို႔ ခြင့္ျပဳခ်က္ေတြ၊ လိုက္ေလ်ာမႈေတြ၊ အျမင္ေတြ မတူတာေတြေတာ့ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။

ဦးသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ေနာက္တခုကေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ ကိုယ္၌က ျမန္မာႏိုင္ငံကိုလာလုိ႔ရွိရင္ ႏွစ္ႀကိမ္ေျမာက္ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ပထမအႀကိမ္တုန္းကလည္း မစၥတာပီနဲရိုးလ္ တုန္းကလည္း အက်ဥ္းေထာင္ထဲမွာ အသံဖမ္းစက္ ဖမ္းခံရတယ္။ အခု မစၥတာကင္တားနား ၿပီးခဲ့တဲ့တေခါက္ လာတုန္းကဆုိရင္ မီထၳိလာမွာ ဆႏၵျပၿပီးေတာ့ သူ႔ကားကို ထုတာရိုက္တာေတြ ျဖစ္သြားတယ္။ ဒီအေျခအေနေတြက သူတုိ႔မွာ ႀကံဳခဲ့ရတဲ့ အေျခအေန။ တဖက္မွာၾကည့္ရင္ မစၥတာကင္တားနားနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ထူးျခားခ်က္က အရင္တုန္းက လူ႔အခြင့္အေရး ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို စစ္အစိုးရကာလလက္ထက္မွာ ျမန္မာျပည္သူေတြ၊ ဒီမုိကေရစီအဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ ႔ လိုလိုလားလား ေထာက္ခံမႈကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဘာသာေရးကိစၥ ျဖစ္ၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ သူ႔အေပၚ ေထာက္ခံမႈ၊ သူ႔အေပၚ ယံုၾကည္မႈ က်ဆင္းလာတဲ့သေဘာ ရွိသလား။ လူထုၾကားထဲမွာ။

ဦးေအာင္မ်ဳိးမင္း ။ ။ အမ်ားႀကီးေတာ့ ထိခုိက္မႈ ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ သူကေန ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ပဋိပကၡကိစၥေတြ၊ ဘာသာေရး အေျခခံတဲ့ ပဋိပကၡေတြ အေၾကာင္းေတြ၊ လူမ်ဳိးစုနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ သူက ဒီအခ်က္ေတြကို တင္ျပတာရွိတယ္။ ဒါကေတာ့ သူ႔ရဲ ႔တာဝန္။ သူရတဲ့ သတင္းအေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့ အမွန္ဆံုးျဖစ္ေအာင္ စံုစမ္းၿပီး တင္ျပခဲ့တာ။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီ တင္ျပမႈကုိ ဒီဖက္မွာ အခုျမင္ေနၾကတဲ့ တဖက္သတ္ တင္ျပတယ္တို႔။ ဒါမ်ဳိးကို သူ႔အေနနဲ႔ မ်က္ႏွာလိုက္တဲ့ အရာမ်ဳိး ရိွတယ္ဆိုတဲ့ စြပ္စြဲခ်က္ေတြရဲ ႔ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ေဒသခံျပည္သူေတြရဲ ႔ သူ႔အေပၚမွာ အထင္ျမင္လႊဲမွားမႈေတြ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ သူကို ဆန္႔က်င္ဆႏၵျပမႈေတြ ျဖစ္ခဲ့တာကို ေတြ႔ရတယ္။ အဲဒါက တကယ့္ ျမန္မာ့သမိုင္းမွာတင္မကဘူး၊ ကမာၻ႔သမုိင္းမွာ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအရာရွိကို ဒါမ်ဳိး ေဒသခံျပည္သူေတြက လက္မခံဘူးဆိုတဲ့သေဘာမ်ဳိးကို ထင္ထင္ရွားရွား ေတြ႔လုိက္ရတာကေတာ့ ထူးျခားခ်က္တခုေပါ့။ အရင္တုန္းကဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ႔က ဒီလိုလူ လာတိုင္းက ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရးကိစၥကို ကမာၻသိေအာင္ လုပ္ႏုိင္တဲ့ အမွန္တရားကို ေဖာ္ေဆာင္တဲ့လူလို႔ ျမင္ရကေန အခုဆုိရင္ တင္ျပတဲ့တာဝန္အေပၚမွာ မမွန္မကန္တဲ့ သတင္းေတြ ထုတ္ျပန္တယ္ဆိုတဲ့အျမင္မ်ဳိး ျမင္တာက သူ႔ရဲ ႔ေခတ္မွာ ျဖစ္သြားတဲ့ ထူးျခားခ်က္ပါ။ ဒါေၾကာင့္မို႔ သူ႔အေနနဲ႔ ဆႏၵျပမႈေတြ ႀကံဳေတြ႔ရတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီေနရာမွာ အစုိးရရဲ ႔ တာဝန္ကို ျပန္ၾကည့္ဖို႔ လိုအပ္တယ္။ အစိုးရအေနနဲ႔ တခါတေလ သူ႔အေနနဲ႔ သြားခ်င္တယ္ဆုိတဲ့ကိစၥကို ဆံုးျဖတ္ေပးတာ အစိုးရ။ သူ႔အေနနဲ႔ ေတာင္းဆိုလို႔ရတယ္။ ဒါေပမဲ့ ခြင့္ျပဳလား၊ ခြင့္မျပဳဘူးလား။ တခါတေလ လံုၿခံဳေရးအရ မသြားသင့္ဘူးဆိုရင္ ပိတ္ပင္တားဆီးတာ အစိုးရျဖစ္ႏုိင္တယ္။ အဲဒီေတာ့ သူ႔အေနနဲ႔ သြားခ်င္တိုင္း သြားလို႔မရတဲ့အရာမ်ဳိး ရွိမယ္။ ေတြ႔ခ်င္မယ့္ ေတြ႔လို႔မရဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ေတြ႔ရွိတဲ့အခ်က္ေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့ ုလုပ္ေဆာင္တဲ့ သေဘာမ်ဳိးေတြ ရွိႏိုင္တာဟာမ်ဳိးလည္း သတိျပဳေစခ်င္တယ္။ ေနာက္ထပ္တခုက အခုနလိုမ်ဳိး ဘယ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္ ကုလသမဂၢရဲ ႔ ဝန္ထမ္းတေယာက္၊ ကုလသမဂၢကေန ခန္႔အပ္ထားတဲ့ အထူးစံုစမ္းေရးအရာရွိကို ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခြင့္ ရွိတာေတာ့ လူတုိင္းရဲ ႔ အခြင့္အေရးတရပ္ပါ။ ဒါကိုေတာ့ မေျပာခ်င္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ အၾကမ္းဖက္ေလာက္အထိ၊ ဒီလိုမ်ဳိး အၾကမ္းဖက္မႈကို ကာကြယ္ေပးဖို႔ကေတာ့ အစုိးရရဲ ႔ ပ်က္ကြက္မႈ ျဖစ္သြားတယ္။ ဒီဟာတခုကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔သမုိင္းမွာေတာ့ သိပ္မေကာင္းတဲ့ အစဥ္အလာေလးတခု ျဖစ္သြားတာေပါ့။

ဦးသားညႊန္႔ဦး ။ ။ တဆက္တည္းပဲ အခုဆုိရင္ မစၥတာကင္တားနား သက္တမ္းကုန္ေတာ့မယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာပဲ က်ေနာ္တုိ႔ ၾကားေနရတာက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာထားတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကုိယ္စားလွယ္ရဲ ႔ mandate - ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီကေန ေပးထားတဲ့ mandate ကို ျပန္ရုတ္ဖို႔၊ ျပန္ဖယ္ဖို႔ဆိုတဲ့ ေဆြးေႏြးခ်က္ေတြလည္း ျဖစ္လာပါတယ္။ ျဖစ္လာေတာ့ ကိုေအာင္မ်ဳိးမင္းအျမင္မွာ ဒါကို ဆက္ထားသင့္၊ မသင့္ ဘယ္လိုသေဘာထား ရွိပါသလဲ။

ဦးေအာင္မ်ဳိးမင္း ။ ။ ဘယ္လုိ သေဘာထားမေျပာခင္။ သူတုိ႔ရဲ ႔ mandate နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ နည္းနည္းေျပာပါရေစ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ႏိုင္ငံက လူ႔အခြင့္အေရးကို ဆုိးဆုိးဝါးဝါး ခ်ုိးေဖာက္ခံရတဲ့ ႏိုင္ငံအျဖစ္ သတ္မွတ္ခံထားရတဲ့အတြက္ Item 4 လို႔ေခၚတဲ့ အခ်က္အရ အထူးစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအရာရွိအထိ ခန္႔အပ္ပါတယ္။ သူ႔ရဲ ႔ တာဝန္ကေတာ့ သူ ဒီလိုမ်ဳိးတုိင္းျပည္မွာ အစုိးရရဲ ႔ ခြင့္ျပဳခ်က္ကိုယူၿပီးေတာ့ ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို လာေရာက္စံုစမ္းမယ္။ အဲဒီအခ်က္ေတြကို ကုလသမဂၢ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ၊ ကုလသမဂၢရဲ ႔ အေထြေထြညီလာခံ၊ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီတုိ႔ကို တင္ျပၿပီးေတာ့ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အစိုးရေတြ ဘာလုပ္သင့္တယ္ဆိုတဲ့ အႀကံေပးခ်က္နဲ႔အတူ ကုလသမဂၢ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြရေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးတာပါ။ အဲဒီလုိမ်ဳိး ျဖစ္ဖို႔အတြက္က နယ္နယ္ရရေတာ့ မရဘူးဗ်။ တကယ္ကို ကမာၻ႔ႏိုင္ငံေတြက လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္တယ္ဆိုတဲ့ ယူဆခ်က္ေတြ ပါရမယ္။ ဒါမ်ဳိးလိုအပ္တယ္ဆိုတာ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြျဖစ္တယ္။ ဒီဟာကေတာ့ item 4 အရ။ အခုအေျခအေနမွာ အခုနလို ေျပာင္းသင့္တယ္ဆုိတဲ့ အယူအဆက ဘယ္လိုျဖစ္လာသလဲဆိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက အခုဆုိလုိ႔ရွိရင္ အရင္ေလာက္ မဆုိးေတာ့ဘူး။ အရင္တုန္းက အရမ္းဆိုးတဲ့ေနရာေတြ တျဖည္းျဖည္း ေကာင္းလာတာရွိတဲ့အတြက္ အထူးစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအရာရွိအဆင့္ကို မထားသင့္ဘူးဆိုတဲ့ တင္ျပခ်က္ေတြ ရွိလာပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ တဖတ္က ေျပာၾကားခ်က္ေပါ့။ တျခားတခ်ဳိ ႔ႏိုင္ငံေတြကလည္း မဟုတ္ေသးဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံအေျခအေနရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနအရ ဆက္လက္ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ ရွိေသးတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္မ်ဳိး ေျပာၾကားတဲ့ဟာမ်ဳိး ရွိပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ကိုသားညႊန္႔ဦး ေမးတဲ့ေမးခြန္းေလးကို က်ေနာ္ ျပန္ေျဖရမယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္အေနနဲ႔ကေတာ့ ဒီႏွစ္အတြင္းမွာ အခုနလိုမ်ဳိး အထူးစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအရာရွိ ခန္႔အပ္တဲ့ဟာကို ပယ္ဖ်က္ၿပီးေတာ့ item 10 လို႔ေခၚတဲ့ နည္းပညာပိုင္းကူညီမႈအပိုင္းလုပ္ဖို႔ ေစာေသးတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ဦးသားညႊန္႔ဦး ။ ။ အဲဒါ တဆက္တည္းေမးတာပါ။ တခ်ဳိ ႔ သံတမန္ေတြ ေျပာတဲ့အထဲမွာလည္း OHCHR ကုလသမဂၢရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ မဟာမင္းႀကီးရံုး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာဖြင့္ဖို႔။ အကယ္၍ ဖြင့္ႏိုင္မယ္ဆုိရင္ အခုန item 4 လိုဟာမ်ဳိး အထူးကုိယ္စားလွယ္ထားေရးကိစၥကို လုပ္စရာမလိုေတာ့ဘူးလို႔ ေျပာတဲ့ သံတမန္တခ်ဳိ ႔ ရွိပါတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘယ္လိုမ်ား ႏိႈင္းယွဥ္ႏိုင္မလဲ။

ဦးေအာင္မ်ဳိးမင္း ။ ။ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ မဟာမင္းႀကီးရံုး ဖြင့္ျခင္းက item 10 နဲ႔ ပိုၿပီးေတာ့ သက္ဆုိင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆုိေတာ့ သူတုိ႔မွာ စံုစမ္းစစ္ေဆးပိုင္ခြင့္ မရွိဘူး။ အဓိကက ျမန္မာႏိုင္ငံအစိုးရက အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္မယ့္ လူ႔အခြင့္အေရးုလုပ္ငန္းေတြကို နည္းပညာအရ အကူအညီေပးဖို႔အတြက္ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔မွာ ဒီလုိမ်ဳိးကိစၥ လုပ္ေဆာင္တဲ့အခ်ိန္မွာ ဒါမ်ဳိးလာဖြင့္မယ္ဆုိရင္ သူတုိ႔က လုပ္ငန္းအေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔အတြက္ အစိုးရနဲ႔ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ဖို႔ ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုနလို မစၥတာကင္တားနားတုိ႔လို အထူးစံုစမ္းေရးအရာရွိက သြားၿပီး စံုစမ္းဖုိ႔၊ ေဖာ္ထုတ္ဖို႔။ ဒီအခ်က္ေတြကို ကုလသမဂၢကို တင္ျပဖို႔အပိုင္းမွာ အားနည္းသြားနိုင္တယ္။ အဲဒီေတာ့ အဲဒီႏွစ္ခုက ႏွစ္ခုစလံုး လုိအပ္ေနတုန္းပဲ။

ဦးသားညႊန္႔ဦး ။ ။ အဲဒီေတာ့ ကိုေအာင္မ်ဳိးမင္း အယူအဆကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံကို လူ႔အခြင့္အေရးအရ ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ ႏိုင္ငံတကာအေနနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ ဆက္ၿပီးေတာ့ ထားသင့္တယ္။ ဆက္ၿပီးေတာ့ လုပ္ဖို႔လုိေနတာလား။

ဦးေအာင္မ်ဳိးမင္း ။ ။ ဟုတ္ပါတယ္။ အခုလက္ရွိ အေျခအေနက လုိေသးတယ္လုိ႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိတဲ့ ေမးခြန္း ဆက္ေမးမယ္လို႔ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။ အဲဒါကို ေျဖမယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ဆီမွာ အခုအခ်ိန္အထိ လူ႔အခြင့္အေရးေတြက ေလ်ာ့သြားတာပဲရွိတယ္။ မေပ်ာက္ေသးဘူး။ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြ လြတ္သြားတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာမ်ဳိးရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပုဒ္မ ၁၈ အရ ထပ္ၿပီးေတာ့ ဖမ္းႏိုင္တဲ့ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြ ေနာက္ထပ္ ဖမ္းႏိုင္တဲ့ အေနအထားမ်ဳိး ရွိေနတဲ့ဟာတခုက ေလ်ာ့သြားေပမယ့္ မေျပာင္းေသးဘူးဆုိတဲ့အခ်က္။ စစ္ပြဲေတြ တျခားတုိင္းရင္းသားေတြနဲ႔ အပစ္ရပ္စဲမႈ လုပ္ေနေပမယ့္ အခုအခ်ိန္မွာ စစ္ပြဲျဖစ္ေနတဲ့ ေဒသေတြ ရွိေနတုန္းပဲ။ IDP ေတြ ရွိေနတုန္းပဲ။ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡေၾကာင့္ ေဒသခံျပည္သူလူထု ဒုကၡေရာက္ေနတာ ရွိေနတုန္းပဲ။ အဲဒီေတာ့ ေလ်ာ့သြားတာ၊ မေပ်ာက္ေသးဘူး။ ေနာက္တခုက ပိုၿပီးေတာ့ သတိထားဖို႔ လိုတဲ့အခ်ိန္က အရင္တုန္းကနဲ႔မတူတဲ့ တျခားေသာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈပံုစံအသစ္ေတြ ထပ္ေပၚလာေနတဲ့အခ်ိန္။ အထူးသျဖင့္ ဒါကိုေျပာရမယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ အခုဆိုလို႔ရွိရင္ လယ္ယာေျမသိမ္းဆည္းမႈေတြ အမ်ားႀကီးျဖစ္တယ္။ ဒါေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမွာ အေရးယူမႈေတြ အမ်ားႀကီး ရွိေနတယ္။ ေနာက္တခါ ႏိုင္ငံျခားအရင္းအႏီွးျမွဳပ္ႏံွမႈေတြ၊ ႏိုင္ငံေတာ္စီမံကိန္းေတြ လုပ္ေဆာင္တယ္။ အဲဒါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြက အသြင္သစ္ပံုစံနဲ႔ ထပ္ၿပီးေတာ့ ေပၚလာတုန္းပဲ။ အဲဒီေတာ့ ကုမၸဏီေတြရဲ ႔ ပ်က္ကြက္မႈေတြ၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြက လူ႔အခြင့္အေရး မေလးစားတာ ပံုစံသစ္ေတြနဲ႔ ျဖစ္တဲ့အတြက္ တဖက္မွာ ေလ်ာ့သြားေပမယ့္ တဖက္မွာ အသစ္ေတြ တိုးလာတယ္။ အဲဒါေတြကလည္း လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒါကို ပထမဦးဆံုး က်ေနာ္အေနနဲ႔ ဆက္ၿပီးေတာ့ အာရံုစိုက္ေစခ်င္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG