သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ဒီတပတ္ ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီေရးရာ ေဆြးေႏြးခန္းအစီအစဥ္မွာ ၿပီးခဲ့တဲ့ သတင္းပတ္အတြင္း က်င္းပခဲ့တဲ့ အေမရိကန္ အာဆီယံ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပဲြ မတိုင္ခင္ေလးမွာပဲ အေမရိကန္ တာ၀န္ရိွသူေတြဟာ အာဆီယံ (၁၀) ႏိုင္ငံက လူထုအေျချပဳအဖဲြ႔အစည္း ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို ေခၚယူေတြ႔ဆံုၿပီး အေမရိကန္ရဲ႕ မူဝါဒအေပၚ သူတို႔ရဲ႕သေဘာထားကို ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏို္င္ငံနဲ႔ ပတ္သတ္ရင္ေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈ ေလွ်ာ့ခ်ေရးအေပၚ ျမန္မာအဖဲြ႔အစည္းေတြဘက္က ဘယ္လို သေဘာထား ရိွမလဲဆိုတာကိုလည္း ေမးျမန္းသြားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ၀ါရွင္တန္ဒီစီမွာ အာဆီယံ အရပ္ဖက္အဖဲြ႕အစည္းေတြနဲ႔ အိမ္ျဖဴေတာ္ အမ်ိဳးသားလံုၿခံဳေရးအႀကံေပး Susan Rice ေတြ႕ဆံုခဲ့တာမွာ ပါ၀င္ခဲ့သူ ျမန္မာလူထုအေျချပဳအဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္ ကိုသြင္လင္းေအာင္ ကို ဗီြအိုေအ ၀ါရွင္တန္ စတူရီယိုမွာ ကိုသားညႊန္႔ဦး က ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းထားပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ကိုသြင္လင္းေအာင္ အခုလို VOA ကို လာၿပီးေတာ့ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခြင့္ကို ေျဖၾကားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးအမ်ားႀကီး တင္ပါတယ္။ က်ေနာ္ အရင္ဆံုး ေမးခ်င္တာက US-ASEAN ထိပ္သီးအစည္းအေဝးအတြက္ ကိုသြင္လင္းေအာင္တို႔ အပါအဝင္ ASEAN (၁၀) ႏိုင္ငံက CSO အရပ္ဖက္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြက ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို ဖိတ္ေခၚၿပီးေတာ့ အေမရိကန္ႏုိင္ငံအစိုးရက ေတြ႔ဆံုတယ္၊ စကားေျပာတယ္။ အဲဒီေတာ့ ကိုသြင္လင္းေအာင္တို႔ အရပ္ဖက္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ ႔ ေျပာဆိုခ်က္ေတြက ဘယ္ေလာက္အထိ အခုသြားမယ့္ US-ASEAN အစည္းအေဝးေပၚ သက္ေရာက္မႈ ရွိမလဲလို႔ ထင္လဲ။

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ CSO ေတြကို အေမရိကန္အစိုးရအေနနဲ႔ တာဝန္ယူ ဖိတ္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ အသံကို နားေထာင္တယ္ဆိုေတာ့ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အေျခခံအားျဖင့္ေတာ့ ဝမ္းလည္းဝမ္းသာတယ္။ ေတာ္ေတာ္ေလးလည္း လႊမ္းမိုးမႈရွိမလားလို႔ေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ တဘက္က ျပန္ၾကည့္ရင္ အခုလိုမ်ဳိး က်ေနာ္တို႔ အရပ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္းေတြကို ေခၚတဲ့ကိစၥႀကီးက ေတာ္ေတာ္ကို အခ်ိန္တိုအတြင္းမွာ တက္သုတ္ရိုက္ စီစဥ္တာလဲျဖစ္တယ္။ ေနာက္တခုက ေရွ ႔မွာလုပ္ခဲ့တဲ့ Africa-US Summit မွာဆို အရပ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္းေတြ ဝင္ထိုင္ခြင့္ကိုရတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔က အဲဒီလို ထိုင္ခြင့္မရဘူးဆိုေတာ့ တဘက္ကေတာ့ အေျခခံအားျဖင့္ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး ေမွ်ာ္လင့္စရာ ရွိေပမယ့္၊ တဘက္ကလဲ အဲဒီလိုမ်ဳိး ျဖစ္ပါ့မလားဆိုၿပီး စိုးရိမ္ခ်က္မ်ုိးေတြေတာ့ ရွိေနတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ဒီအေပၚမွာ အာဆီယံအစိုးရေတြဘက္က သေဘာထား ဘယ္လို ရွိလာႏိုင္မလဲ။ CSO ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သူတုိ႔က ေခၚေတြ႔ဖို႔ …

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ က်ေနာ္ထင္တယ္ အာဆီယံအစိုးရေတြရဲ ႔ သေဘာထားကေတာ့ ဒီပြဲမွ မဟုတ္ပါဘူး။ အၿမဲတမ္းလဲ ASEAN Summit လုပ္လို႔ရွိရင္၊ မလုပ္ခင္မွာ Interface လို႔ ေခၚတဲ့ အစိုးရနဲ႔ အရပ္ဖက္တို႔ ေတြ႔တဲ့ပြဲေတြမွာ ၾကည့္လို႔ရတယ္။ သူတို႔က အရပ္ဖက္အဖြဲ႔ေတြေပၚ သိပ္ၿပီးေတာ့ အေလးထား မရွိခဲ့ဘူး။ က်ေနာ္ ထင္တာေတာ့ အဲဒီရိုက္ခတ္မႈေတြေတာင္ ဒီပြဲမွာ ရွိသြားသလားလုိ႔ ထင္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ကို ကပ္ၿပီးမွ အျဖစ္ေလာက္ ေခၚလိုက္တာ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အခုန အာဖရိကပြဲမွာ အထဲမွာ ဝင္ထိုင္ခြင့္ရေပမယ့္ က်ေနာ္တုိ႔ ဝင္ထိုင္ခြင့္ မရဘူးဆိုတာေတြက။ တခ်ဳိ ႔ဟာေတြက အေမရိကန္ဘက္ကေန အခုန အာဆီယံႏုိင္ငံေတြရဲ ႔ အရပ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္းေတြေပၚထားတဲ့ သေဘာထားေတြေပၚ ရိုက္ခတ္ၿပီးေတာ့ အဲဒီအေပၚ လိုက္ေလ်ာညီေထြ လိုက္လုပ္သလားလို႔ က်ေနာ္တုိ႔ သံသယ ျဖစ္မိတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ဒီဘက္ အာဆီယံ (၁၀) ႏိုင္ငံက အရပ္ဖက္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ တက္လာၾကတယ္ဆိုေတာ့ အာဆီယံႏုိင္ငံထဲမွာပဲ ေတာ္ေတာ္ေလး တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ ရွိေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ ရွိတုန္းပဲ။ ဗိယက္နမ္၊ လားအိုတို႔။ အဲဒီက တက္လာတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေတြက ဘယ္ေလာက္အထိ လူထုအသံကို ကိုယ္စားျပဳႏုိင္ပါ့မလဲ။

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ သူတို႔ကေတာ့ က်ေနာ္ထင္တာကေတာ့ က်ေနာ္ကို ေရြးလိုက္တဲ့ပံုစံဆုိရင္ အေမရိကန္သံရံုးက ဖိတ္တာဆိုေတာ့ သူတို႔မွာလဲ အေမရိကန္သံရံုးက သူတို႔ဆီက အရပ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ ႔ အေျခအေနကိုၾကည့္ၿပီး ဖိတ္လိုက္ပံုရတယ္။ အဲဒီအတြက္ ေရာက္လာတဲ့လူေတြကေတာ့ သူတို႔ေျပာတာေတြကေတာ့ မဆုိပါဘူး။ တကယ့္ အၾကပ္အတည္းေတြကို ေျပာၾကတာမ်ားတယ္။ ဒါေပမဲ့ နည္းနည္းေလး ထူးထူးျခားျခား တခုကေတာ့ လားအိုက တစ္ေယာက္ဆိုရင္ ဓါတ္ပံုရိုက္တဲ့အထဲမွာ သူ မပါရဲဘူး။ လားအိုမွာဆိုရင္ အရမ္းကို တကယ္ hot ေနတဲ့ issue ျဖစ္တဲ့ activist တစ္ေယာက္ ေပ်ာက္သြားတဲ့ကိစၥ။ အဲဒါကို သူေျပာဖို႔ တြန္႔ဆုတ္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူ ျပန္လုိ႔ရွိရင္ ဒုကၡေရာက္သြားမွာကို စိုးတယ္လို႔ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာတယ္။ အဲဒါမ်ဳိးေလးေတြေတာ့ သူတို႔ႏုိင္ငံမွာ ရွိေသးတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ဒီ US-ASEAN ထိပ္သီးအစည္းအေဝးပြဲမွာ အေမရိကန္ကေတာ့ သူတို႔ အၿမဲတမ္း အာဆီယံနဲ႔ ဆက္ဆံေရး၊ ျမန္မာနဲ႔ ဆက္ဆံေရးကို အၿမဲေျပာတယ္။ အစိုးရခ်င္းတင္မကပါဘူး၊ လူထုအဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ ဆက္ဆံေရးေတြပါ လုပ္တယ္ဆိုေတာ့ တကယ္ပဲ သူတုိ႔ ဆက္ဆံေရးက ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ရွိရဲ ႔လား။ ဟန္ျပသေဘာမ်ဳိး ျဖစ္ေနလား။

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ အခုနလိုမ်ဳိး ကပ္မွေခၚတဲ့ဟာကေတာ့ နည္းနည္းေလး ဟန္ျပျဖစ္သလားဆိုတဲ့ သံသယေတာ့ ေတာ္ေတာ္ျဖစ္မိတယ္။ ေနာက္တခုကေတာ့ ေရွ ႔မွာလဲ ဒီလို အလားတူ အာဖရိကနဲ႔ လုပ္သြားၿပီးေတာ့ ဝင္ထိုင္ခြင့္ ေပးခဲ့တယ္။ ဒီမွာ အာဆီယံဆိုလဲ အလားတူ ေနာက္တပြဲလုပ္တယ္။ ဝင္ထိုင္ခြင့္ မေပးဘူးဆိုေတာ့ အဲဒါမွာေတာ့ နည္းနည္းေလး ဟန္ျပျဖစ္သလားဆိုတဲ့ စိုးရိမ္မႈေတာ့ ရွိတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ကိုသြင္လင္းေအာင္ က သမၼတအိမ္ျဖဴေတာ္က အမ်ဳိးသားလံုၿခံဳေရးအႀကံေပး Susan Rice နဲ႔ လႊတ္ေတာ္နဲ႔ ေတြ႔ၿပီးေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ ႔ အေျခအေနေတြကို CSO ေတြရဲ ႔ ကိုယ္စား ေျပာခြင့္ရခဲ့တယ္။ အဓိက ဘယ္အခ်က္ေတြကို ေျပာျဖစ္လဲ။

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ အဓိကေတာ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ က်ေနာ္တုိ႔ အတိုက္အခံပါတီက အမ်ားစုႏုိင္တယ္။ ဆိုေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက - အထူးသျဖင့္ အထဲကလူေတြက အဲဒီလို ထင္ၾကတယ္။ အျပင္က လူေတြဆို ပိုဆိုးတာေပါ့။ အားလံုးၿပီးသြားၿပီ။ ဒီမိုကေရစီေတာ့ ရသြားၿပီဆိုတဲ့ အျမင္ေတြရွိတယ္ဆိုေတာ့။ အဲဒီိလို အျမင္မ်ဳိးေတြ ရွိေနမွာ စိုးတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ က်ေနာ္တုိ႔က အဲဒီအေပၚမွာ တစံုတရာ အဲဒီေလာက္ မဟုတ္ေသးဘူးဆိုတာကို ေျပာျပဖို႔၊ က်ေနာ္ အဓိကထား ေျပာခဲ့တယ္။ အထူးသျဖင့္ စစ္တပ္ရဲ ႔ လႊမ္းမိုးမႈေတြ ရွိေနေသးတယ္။ ဝန္ႀကီးဌာန (၃) ခု ကိုင္ထားတယ္။ အမ်ုိးသားလံုၿခံဳေရးနဲ႔ ေကာင္စီမွာ စစ္တပ္က Majority ရွိေနတုန္းပဲ။ အမ်ားစု ရွိေနတုန္းပဲ။ အဲဒါေတြကို အဓိကထားၿပီး ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္တခုကေတာ့ CSO ေတြရဲ ႔ space ေပါ့။ CSO ေတြက လႈပ္ရွားခြင့္ေတြက က်ဥ္းလာႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ ဟာမ်ဳိးေတြ။ အခုဆိုရင္ ၿပီးခဲ့တဲ့ (၂) ႏွစ္၊ (၃) ႏွစ္က ပုဒ္မ (၁၈) ေတြနဲ႔ ျပန္ဆြဲေနတာတို႔။ ဆြဲေနတဲ့ ဝန္ႀကီးဌာနကလည္း စစ္တပ္က ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ ဝန္ႀကီးဌာန။ အဲဒါမ်ဳိးေလးေတြ က်ေနာ္တုိ႔ အဓိကထား ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ အဲဒီေတာ့ CSO ေတြရဲ ႔ ေျပာဆိုခ်က္ေတြအေပၚ အေမရိကန္အစိုးရပိုင္းက နားေထာင္တဲ့အခါမွာ ေလးေလးနက္နက္ ရွိရဲ ႔ လား။ သူတို႔က အျဖစ္သေဘာေတြ႔တာလား။ ဘယ္လို သေဘာရလဲ။

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ နားေထာင္တာေတာ့ ေလးေလးနက္နက္ နားေထာင္ပါတယ္။ Susan Rice ဆိုရင္ ေရာက္လာၿပီခ်ိန္မွာ သူ နည္းနည္းေလး စကားေျပာတယ္။ ဒီပြဲဟာ လူ႔အခြင့္အေရးကို Government Roles ကိုလည္း ဒီ ထိပ္သီးအစည္းအေဝးက ဦးစားေပးမွာပါလို႔ ေျပာၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ေျပာတာေတြကို ေတာက္ေလွ်ာက္နားေထာင္တယ္။ ဆိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံလည္း အဲဒီထဲမွာ တခုအေနနဲ႔ နားေထာင္ပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ေနာက္တခုက ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ အေရးယူဒဏ္ခတ္မႈကိစၥ။ တေန႔ကပဲ က်ေနာ္တုိ႔ VOA နဲ႔ ျမန္မာအစိုးရ ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးဌာန ဦးရဲထြဋ္ တို႔ ေျပာတဲ့အခါမွာ သူတုိ႔ဘက္က လက္ရွိ အေမရိကန္က ျမန္မာအေပၚ ရွိေနတဲ့ ဒဏ္ခတ္ပိတ္စို႔မႈေတြ အားလံုးရုတ္ေရးကို ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔ တစံုတရာ ေရြးေကာက္ပြဲကလည္း ၿပီးသြားၿပီ။ NLD ကလည္း အႏုိင္ရတယ္။ အဲဒီေတာ့ ကိုသြင္လင္းေအာင္တို႔ရဲ ႔ CSO ေတြရဲ ႔ အျမင္သေဘာထား ဘယ္လို ရွိပါလဲ။

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ အဲဒါကလဲ က်ေနာတို႔အတြက္ နည္းနည္းစိုးရိမ္ခ်က္ ျဖစ္တယ္။ က်ေနာ္ Susan Rice နဲ႔ ေတြ႔တဲ့အခါမွာလည္း တခ်ဳိ ႔ပစ္မွတ္ထားၿပီး ပိတ္စို႔တဲ့ အေရးယူမႈမ်ဳိးေတြ စြဲကိုင္ထားပါအံုး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ NLD ႏိုင္သြားတယ္ဆိုေပမယ့္ အစိုးရအားလံုးက NLD Control လုပ္ႏုိင္တာ မဟုတ္ဘူး။ အေရးႀကီးတဲ့ အစိတ္အပိုင္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို စစ္တပ္က Control လုပ္ထားတယ္။ အဲဒါေတြကို ခ်ိန္ညိွႏိုင္ဖို႔ဆိုရင္ တခ်ဳိ ႔ပစ္မွတ္ထားတဲ့ ပိတ္စို႔မႈေတြ ရွိေနသင့္ေသးတယ္လို႔ က်ေနာ္တုိ႔က ေျပာခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီမွာ က်ေနာ္ကို Susan Ricke က က်ေနာ္ကို ေမးခြန္း (၂) ခု ျပန္ေမးတယ္။ တခုက ဘာလဲဆိုေတာ့ sanction ကို ဘယ္လို အေနမ်ဳိးမွာ ထားသင့္တယ္လို႔ ထင္လဲ။ ေနာက္တခုက NLD အစိုးရသစ္အေနနဲ႔ sanction ကို ထားပါလို႔ ေျပာမယ္လို႔ ထင္သလားဆိုတဲ့ ေမးခြန္းေပါ့။ ဆိုေတာ့ အဲဒီ ေမးခြန္းႏွစ္ခုကို ၾကည့္တဲ့အခါမွာ ဘာကို သြားျမင္သလဲဆိုေတာ့ အေမရိကန္အစိုးရက ၿပီးခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ေလာေလာဆယ္ ဗမာျပည္မွာ ျဖစ္ေနတဲ့ အေျပာင္းအလဲေပၚမွာ ေတာ္ေတာ္ကို ပြဲၿပီးေတာ့မယ္၊ ပြဲၿပီးၿပီဆုိတဲ့ အယူအဆမ်ဳိး ရွိေနတယ္လို႔ က်ေနာ္ ျမင္ရတယ္။ အဲဒီတခုကိုေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး စိုးရိမ္ခ်က္ျဖစ္တယ္။ အဲဒီ စိုးရိမ္ခ်က္ ျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ အခုန သမၼတကိုယ္စားလွယ္ေတြက ဒီလိုမ်ဳိး အမ်ားႀကီး sanction ရုတ္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္ဆိုေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ စိုးရိမ္မိတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ NLD ရဲ ႔ သေဘာထားက ဘယ္လို ရွိႏုိင္ပါလဲ။

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ က်ေနာ္ထင္တယ္ NLD က အဓိက Control လုပ္ေနတဲ့ စစ္တပ္ကို ညိွဖို႔ႏိႈင္းဖို႔ ႀကိဳးစားေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ တခါတေလေတာ့ အစိုးရေတြရဲ ႔ သူ႔ရဲ ႔ ethics အရ က်င့္ဝတ္အရ ပိတ္စို႔အေရးယူပါ ပံုစံမ်ဳိးေတာ့ သူတို႔အေနနဲ႔ ေျပာဖို႔ခက္တယ္။ ဒါေပမဲ့ သို႔ေသာ္လဲပဲ သူတုိ႔သြားေနတဲ့ သူ႔ရဲ ႔ ညိွႏိႈင္းမႈကို ေအာင္ျမင္ေအာင္ဆုိရင္ ဒါက က်ေနာ္တုိ႔ရဲ ႔ ပိတ္စို႔အေရးယူမႈဆိုတာ တြန္းေပးတဲ့ ကိရိယာတခုပါ။ အဲဒီလိုဟာမ်ဳိးကေတာ့ ရွိသင့္တယ္။ ဒါေပမဲ့ NLD က အဲဒီလို ထုတ္ေျပာလိမ့္မယ္လို႔ က်ေနာ္ မျမင္ဘူး။ Susan Rice ေမးတုန္းကလဲ အဲဒီလိုမ်ဳိး ေျပာခဲ့တယ္။ NLD ကေတာ့ အဲဒီလိုမ်ဳိး လုပ္ပါလို႔ေတာ့ ထုတ္ေျပာလိမ့္မွာ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ အဲဒါကေတာ့ အေထာက္အကူျပဳမွာေတာ့ အမွန္ပဲ။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ေနာက္တခုက ျမန္မာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေမရိကန္-ျမန္မာ ဆက္ဆံေရးမွာ စစ္ဘက္ဆက္ဆံေရးကိစၥပါ။ စစ္ဘက္ဆက္ဆံေရးကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေတာ္ေတာ္ေလး ဂယက္ရိုက္မႈ ရွိပါတယ္။ တခ်ဳိ ႔ကေတာ့ ဘယ္ေလာက္အထိပဲ ဆက္ဆံသင့္တယ္။ တခ်ဳိ ႔က လံုးလံုးဆက္ဆံမသင့္ေသးဘူးဆိုတဲ့ သေဘာထားမ်ဳိးရွိတယ္။

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရင္ လံုးဝဆက္ဆံမသင့္ေသးဘူးလို႔ ေတာက္ေလွ်ာက္ေျပာခဲ့တာ။ ဒါေပမဲ့ ဒီဘက္ေရာက္လာတဲ့အခါၾကေတာ့ အေမရိကန္က အတင္းေတာ္ေတာ္ေလးကို ဆက္ဆံခ်င္တယ့္ သေဘာထားမ်ဳိး ရွိတယ္။ ေနာက္ က်ေနာ္တို႔က EU ရဲ ႔ Police Reform Program ကို သင္ခန္းစာ ယူၿပီးေတာ့ ကိုယ္က ဘယ္ေလာက္တားေနေန၊ သူတို႔က လုပ္သြားတာမ်ဳိးေတြ ျဖစ္သြားတဲ့အခါၾကေတာ့ က်ေနာ္က အခု ၿပီးခဲ့တဲ့ပြဲမွာ ဘယ္လို ေျပာခဲ့သလဲဆိုေတာ့ တကယ္လို အဲဒီလိုမ်ဳိး ဆက္ဆံခ်င္တာဟာ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ ႔ စိတ္ဝင္စားမႈလို႔ အေမရိကန္အစိုးရက တကယ္ျမင္တယ္ဆိုရင္ အဲဒီလို မဆက္ဆံခင္မွာ တခ်ဳိ ႔ benchmark ေတြ ဘယ္လိုမ်ဳိး စံႏႈန္းေတြကို ခ်လိုက္ပါ။ ၿပီးရင္ အဲဒီစံႏႈန္းေတြကို ျပည့္မီေအာင္လို႔ ျမန္မာစစ္တပ္ကို အရင္ တြန္းေပးပါ၊ တြန္းၾကည့္ပါ။ တြန္းၾကည့္လို႔ ရရင္ေတာ့ ဆက္ဆံေပါ့။ မရေသးဘူးဆိုရင္ေတာ့ မဆက္ဆံသင့္ဘူးဆိုတဲ့ ပံုစံမ်ဳိးကို ေျပာခဲ့တယ္။ အဲဒီ စံႏႈန္းေတြမွာေတာ့ အဓိကေတာ့ သူတုိ႔ရဲ ႔ Curriculum စစ္တကၠသိုလ္ေတြမွာရွိတဲ့ Curriculum ေတြကို ဘယ္ေလာက္အထိ လႊမ္းမုိးႏိုင္မလဲ။ Military professionalism တကယ့္ စစ္တပ္အလုပ္ကို လုပ္လာေအာင္လို႔ ျပန္ၿပီးေတာ့ျဖစ္ေအာင္ အဲဒါမ်ဳိးေတြ ျပန္ၿပီးေတာ့ ေျပာခဲ့တာရွိတယ္။ ေနာက္တခုက စစ္တပ္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အခြင့္ထူးခံ ျဖစ္ေနတဲ့ကိစၥေတြ။ ေနာက္တခုက စစ္တပ္က ေဘးမထြက္ေနဘဲနဲ႔ အရပ္သားအစိုးရေအာက္မွာရွိၿပီးေတာ့ စစ္တပ္နဲ႔ လုပ္ခ်င္တဲ့ ဆက္ဆံမႈမ်ဳိးေတြကို အရပ္သားအစိုးရနဲ႔တဆင့္ သြားသင့္တာမ်ဳိးျဖစ္ေအာင္ အဲဒါမ်ဳိးေတြ အရင္လုပ္ဖို႔ဆိုတာမ်ဳိး တိုက္တြန္းခဲ့တယ္။ အဲဒါမ်ဳိးေတြ ျဖစ္ၿပီဆိုရင္ေတာ့ အခုန engagement ဆိုတာမ်ဳိး လုပ္ခ်င္လုပ္ေပါ့။ အဲဒါမ်ဳိး မျဖစ္ေသးခင္ေတာ့ မလုပ္သင့္ေသးဘူး ပံုစံမ်ဳိးေတာ့ ေျပာခဲ့တယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ လက္ရွိ အေမရိကန္အစိုးရက ျမန္မာစစ္တပ္နဲ႔ လုပ္ေနတဲ့ Human Rights Dialogue လူ႔အခြင့္အေရး ေဆြးေႏြးပြဲေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ က်ေနာ္ ထင္တာကေတာ့ သူတုိ႔ကေတာ့ က်ေနာ္ ျမန္မာျပည္ထဲမွာ ရွိတုန္းက သံရံုးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေျပာဖူးတယ္။ သူတုိ႔ရဲ ႔ mindset စိတ္ကိုေျပာင္းလာၿပီး၊ အခုန စစ္သားစစ္စစ္ Professionalism ျဖစ္ဖို႔အတြက္ ဒီလိုမ်ဳိး Dialogue ေတြ လုပ္တယ္။ အခုန သင္တန္းေတြ၊ တကၠသိုလ္ေတြမွာ Guest Professors ေတြ ဖိတ္ၿပီးေတာ့ ေျပာမယ္လို႔ေျပာတယ္။ ဒါေတြကေတာ့ နည္းနည္းေလး မဆိုးပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ တခါတေလၾကေတာ့ အဲဒီရဲ ႔ Counter Effects လို႔ေခၚတဲ့ သူတုို႔ မထင္တဲ့ဟာေတြ ျဖစ္လာမွာကို စိုးရိမ္တယ္။ ဥပမာ တဘက္မွာ တုိင္းရင္းသားေတြနဲ႔ စစ္ပြဲေတြ ျဖစ္ေနတယ္။ အရမ္းတိုက္ေနတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ တဘက္က ဒီလိုဆက္ဆံမႈေတြကို တိုးျမွင့္လုပ္ေဆာင္ေနတယ္ဆိုရင္ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ သူတုိ႔စိတ္ထဲမွာ ငါတို႔ လုပ္ေနတဲ့ဟာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အေမရိကန္ကေတာ့ သေဘာတူတယ္ဆိုတဲ့ ပံုစံျဖစ္ေနတယ္ဆိုၿပီး Morally စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာ အေထာက္အပံ့ရသြားတာေတြ ျဖစ္သြားမွာကို စိုးရိမ္တယ္။ အဲဒါမ်ဳိးေတြေတာ့ သတိထားသင့္တယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲကို သမၼတအုိဘားမားက US-ASEAN အဖြင့္မိန္႔ခြန္းမွာ ေျပာသြားတယ္။ ခ်ီးက်ဴးသြားတယ္။ တစံုတရာ ဘာပဲေျပာေျပာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္နဲ႔ ျဖစ္သြားတယ္။ ဒီအေနအထားမ်ဳိး ျမင္ေနေတာ့ အေမရိကန္ကလည္း သူ႔ Benchmark ေတြ ေျပာတဲ့အခါမွာ ေရြးေကာက္ပြဲဆုိတဲ့ တိုင္းတာခ်က္တခု ပါပါတယ္။ တစံုတရာ အေမရိကန္ ေပၚလစီ က ဒီအေပၚမွာ ေရြ ႔သြားႏုိင္လား။

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ က်ေနာ္ထင္တာကေတာ့ ေရြ ႔လိမ့္မယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူတို႔ Susan Rice ရဲ ႔ အေျပာအဆို၊ ေနာက္ အိုဘားမားရဲ ႔ အေျပာအဆိုက ေရြ ႔သြားမယ္ဆိုတဲ့ ပံုစံရွိတယ္။ အဲဒါကလဲ တဘက္ကၾကည့္ရင္ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ စိုးရိမ္စရာလို႔ ျမင္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီေရြးေကာက္ပြဲက Free and Fair ျဖစ္ျဖစ္ ၂၀၀၈ ေအာက္မွာ သူတုိ႔က ဘယ္လိုမ်ဳိး အာဏာကို Control လုပ္ရမလဲဆိုတာ အဆင့္လိုက္ set up ေတြက ရွိၿပီသားျဖစ္တယ္။ သူတို႔ အေကာင္းဆံုးအေျခအေန၊ သူတို႔ အမ်ားဆံုး ရရွိႏုိင္မယ္ဆိုရင္ေတာင္မွ အခုန ဝန္ႀကီးဌာန (၃) ခု နဲ႔ အမ်ဳိးသားလံုၿခံဳေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေရးေကာင္စီ က ထိန္းခ်ဳပ္ထားမယ္။ အဆိုးဆံုးအေျခအေန အခုလိုမ်ဳိး ရႈံးသြားၿပီဆိုလို႔ရွိရင္ အေရးေပၚအေျခအေနေတြ သူတို႔ ဖန္တီးလို႔ရတယ္။ အေရးေပၚ အေျခအေန ျဖစ္သြားၿပီဆိုရင္ စစ္တပ္ကို တရားဝင္ အာဏာလႊဲရမယ္ဆိုတဲ့ အပိုဒ္က ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒမွာ ပါၿပီးသာ။ ဆိုေတာ့ ဒီေရြးေကာက္ပြဲရဲ ႔ ရလဒ္က က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ အေစာကလည္း ေျပာခဲ့ပါတယ္ ဒါဆိုရင္ အေျပာင္းအလဲေလးရဲ ႔ လမ္းစေတာ့ ျမင္ရၿပီလို႔ အၾကမ္းမ်ဥ္းေလး ေျပာႏိုင္ေပမယ့္ ဒါက ႀကီးႀကီးမားမား ေအာင္ပြဲမဟုတ္ဘူး။ အဲဒီအတြက္ အဲဒီအေပၚ မီွၿပီးေတာ့ အေမရိကန္ေပၚလစီ အႀကီးႀကီးေရြ ႔သြားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒါက က်ေနာ္တုိ႔အတြက္ အႏုတ္သေဘာေဆာင္တယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ကိုသြင္လင္းေအာင္ က Sanction က တစံုတရာ ရွိထားသင့္တယ္ဆိုေတာ့ ဘယ္လုိဟာမ်ဳိးေတြ က်န္ထားသင့္လဲ။

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ က်ေနာ္ ထင္တယ္ ဥပမာ စစ္တပ္က ျမန္မာျပည္မွာဆို အရမ္းဆိုးေနတာက စစ္တပ္ရဲ ႔ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြ။ ျပည္သူကို အရမ္းႏိွပ္စက္တယ္။ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ျဖစ္တယ္။ ေနာက္တခုက စစ္တပ္နဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့ ခရိုနီေတြ။ ျပည္သူကို ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ အရမ္းလုပ္တယ္။ ဒီစစ္တပ္ကိုယ္တိုင္က တိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ရွိတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔က စစ္တပ္စီးပြားေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ စစ္အရာရွိေတြ။ ဒါမွမဟုတ္ စစ္တပ္စီးပြားေရး၊ စစ္တပ္နဲ႔ ပတ္သက္ေနတဲ့ ခရိုနီေတြ သူတုိ႔အေပၚမွာေတာ့ ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ျဖစ္လာတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ပစ္မွတ္ထားၿပီးေတာ့ အေရးယူမႈမ်ဳိးေတြ ဆက္ၿပီးထားသင့္တယ္လို႔ထင္တယ္။ ေနာက္တခုက ဒါကလဲ အေမရိကန္က ပိတ္စို႔မႈေတြ ခ်ခဲ့တဲ့ စံႏႈန္းပဲ။ ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြရွိလို႔ ပိတ္စို႔မႈေတြလုပ္တယ္။ ဒီ ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ျမွင့္တက္ေနေသးတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ပိတ္စို႔မႈေတြ ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ဆိုတာက သင့္ေတာ္တဲ့ကိစၥတခု မဟုတ္ဘူးလို႔ ျမင္တယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ က်ေနာ္ ေနာက္ဆံုးကေတာ့ US-ASEAN ဆက္ဆံေရးမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ အခန္းက႑။ တခ်ိန္တုန္းက US-ASEAN ဆက္ဆံေရးမွာ ျမန္မာေၾကာင့္ အဟန္႔အတားမ်ဳိးေတြ ျဖစ္ခဲ့တာရွိတယ္။ ဥပမာ အေမရိကန္ႏုိင္ငံလို ေနရာမ်ဳိးမွာ လုပ္လို႔မရဘူး ဒါ ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ အေမရိကန္မွာ လုပ္ခဲ့တာ။ ျမန္မာျပည္ကလည္း ေျပာင္းသြားၿပီ။ အစိုးရပိုင္းလည္း လာလို႔ရၿပီဆိုေတာ့။ အခုအေနအထားမွာ US-ASEAN ဆက္ဆံေရးမွာ ျမန္မာရဲ ႔ အခန္းက႑က ဘယ္လို ရွိမလဲလို႔ထင္လျ။

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ က်ေနာ္ ထင္တယ္ အဲဒါကလဲ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ဆီမွာ စိုးရိမ္စရာေတြ မ်ားေနတာေပါ့။ အဲဒါက စိုးရိမ္စရာတခုလို ျဖစ္ေနတယ္။ အစတုန္းက တခုခုဆိုးတာကိုျပရင္ ျမန္မာကို စံနမူနာျပတယ္။ အခုေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အေနာက္ဘက္က အရာရွိေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ႏိုင္ငံေတြကို ေျပာင္းခ်င္ရင္ ျမန္မာျပည္လို႔ျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳးစားပါဆိုတဲ့ ပံုစံမ်ဳိး Role model မ်ုိး ေျပာေနတာ ေတာ္ေတာ္အႏၱရာယ္ရွိတယ္လို႔ က်ေနာ္ ထင္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ျမန္မာျပည္က တကယ္ ေျပာင္းလဲေသးတာ မဟုတ္ဘူး။ တခ်ဳိ ႔ဟာေတြက ဟန္ျပေျပာင္းလဲေနတာ။ ေနာက္တခုက ျမန္မာျပည္တင္မဟုတ္ဘူး အဲဒီတခုက သူတုိ႔ေတြနဲ႔ေတြ႔တိုင္း ေျပာျဖစ္တယ္။ အာရွႀကီး တခုလံုးကိုက ေတာ္ေတာ္ႀကီး ေျပာင္းလဲသြားၿပီ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ (၂၀) ကဆုိရင္ အာရွႀကီးတခုလံုးက ဒီမုိကေရစီ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုတာကို လံုးဝမကိုင္ဘူး။ ေဝးေဝးေနတယ္။ သူတို႔အၿမဲေျပာတာ Asian Value အာရွတန္းဖိုး။ အခုၾကေတာ့ အဲဒီလိုမ်ဳိး မဟုတ္ဘူး။ လူ႔အခြင့္အေရး ဒီမိုကေရစီဆိုတဲ့ဟာေတြကို ယူၿပီးေတာ့ အဲဒီအထဲကဟာေတြကို ဘယ္လို manipulate လုပ္မလဲ။ သူတုိ႔အတြက္ အက်ဳိးရွိေအာင္ ဘယ္လို လုပ္မလဲ၊ အသံုးခ်မလဲဆိုတာကို ေကာင္းေကာင္းသိလာတယ္။ ကေမာၻဒီးယားတုိ႔ဆိုလဲ အဲဒီလိုပဲ။ ျမန္မာကလဲ အဲဒီအထဲက တခုပဲ။ အဲဒီလိုမ်ဳိး ဘယ္လို အသုံးခ်ၿပီးေတာ့ လူထုကို ထိန္းခ်ဳပ္ရမလဲဆိုတာကို လုပ္ေနတာ။ အဲဒီအေပၚမွာ အေမရိကန္ နဲ႔ အေနာက္ႏုိင္ငံ ေခါင္းေဆာင္ေတြက မျမင္တာလား။ ျမင္ရသားနဲ႔ တျခား interest ေတြေၾကာင့္လား မသိဘူး။ ဒီလိုမ်ဳိး ဒါ ေအာင္ျမင္မႈတခုပဲ။ ဒီလိုမ်ုိး လုိုက္လုပ္ၾကပါဆိုတဲ့ ေျပာလာတဲ့ဟာေတြက နည္းနည္းေတာ့ အႏၱရာယ္ရွိတယ္။ အခုဆို အာဆီယံမွာေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံကို အဲဒီလို Role Model တခု ေျပာလာတာမ်ဳိးေတြ ၾကားေနရတာရွိတယ္။ အဲဒါက တဘက္ကေတာ့ အႏၱရာယ္လို က်ေနာ္ ျမင္တယ္။

ကိုသြင္လင္းေအာင္ ။ ။ ေက်းဇူးအမ်ားႀကီးတင္ပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး ။ ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG