သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ဒီတပတ္ ျမန္မာ့အေရး ေဆြးေႏြးခန္းအစီအစဥ္မွာ အမွား-အမွန္ျခစ္ရတဲ့ ၂၀၁၀ ေ႐ြးေကာက္ပြဲတုန္းက ပယ္မဲေတြမ်ားခဲ့တာေၾကာင့္ အခုလာမယ့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်ရင္ေတာ့ တံဆိပ္တံုးႏွိပ္ မဲေပးႏိုင္ေအာင္ စီစဥ္ထားပါတယ္လို႔ ျပည္ေထာင္စု ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မ႐ွင္ဥကၠ႒ ဦးတင္ေအးက ေျပာလိုက္ပါတယ္၊ မဲေပးၿပီးတဲ့သူေတြထပ္ၿပီး မဲမေပးႏိုင္ေအာင္အတြက္ကိုလဲ မွင္တုိ႔တဲ့ စနစ္ကို သံုးသြားမွာျဖစ္တယ္လို႔ VOA နဲ႔ သီးသန္႔ေမးျမန္းခန္းမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မ႐ွင္ဥကၠ႒က ေျပာပါတယ္။ မဲ႐ံုေတြရဲ႕ လံုၿခံဳေရးအေျခအေန၊ ႏိုင္ငံတကာ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖဲြ႔ေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြကို ရန္ကုန္႐ံုးတာဝန္ခံ ေဒၚခင္စိုးဝင္းက ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မ႐ွင္ဥကၠ႒ ဦးတင္ေအးကို ေတ႔ြဆံုေမးျမန္းထားတာျဖစ္ပါတယ္။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ အခုနေျပာသြားတဲ့အထဲမွာ ပါသြားတာ မဲရံုေတြကေတာ့ ေက်ာင္းေတြမွာလုပ္မယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ မဲျပားတုိ႔၊ မဲေပးပံုနည္းစနစ္တုိ႔။ ေနာက္ဆံုးၾကားသိရတာေတာ့ တံဆိပ္တံုးေလးနဲ႔ မဲေပးရမယ္လို႔ ေျပာသြားတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေပးၿပီးတဲ့လူေတြကိုလဲ ႏိုင္ငံတကာမွာလို မွင္ေလးနဲ႔ အမွတ္အသားလုပ္ထားပါလား။ အဲဒီေတာ့ တံဆိပ္တံုးနဲ႔ ေပးတဲ့အခါမွာ မဲဆႏၵရွင္ေတြအေနနဲ႔ အခက္အခဲမ်ား ေတြ႔ႏုိင္ပါလားရွင့္။

ဦးတင္ေအး ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔က အခုမွ တံဆိပ္တံုးက တကယ္ေျပာေၾကးဆိုရင္ေတာ့ ၉၀ တုန္းက တံဆိပ္တံုး လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီကေန ေဘာပင္နဲ႔ ျခစ္ခိုင္းပါတယ္။ ဒါက ၂၀၁၀ ေပါ့။ အဲဒီမွာ ျခစ္တဲ့အခါၾကေတာ့ ပယ္မဲေတြ မ်ားတယ္။ အျခစ္လြန္သြားၿပီးေတာ့ ဟိုဘက္အကြက္ေတြထဲ ေရာက္သြားတာေတြ ရွိတယ္။ တခ်ဳိ ႔ကလဲ အမွန္ျခစ္ မျခစ္ႏုိင္လို႔ ပယ္မဲအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားတာေတြ ရွိတယ္။ ၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္မွာေတာ့ ေသခ်ာေရးထားပါတယ္။ ဒီအကြက္ထဲမွာ ဝင္ရင္ေတာ့ ျခစ္ပဲျခစ္ျခစ္၊ ၾကက္ေျခေတာ့ ခတ္လို႔မရဘူး။ အေျဖာင့္ပဲေရးေရး။ ျခစ္တာဟာ လက္လြန္သြားလို႔ ဟိုအကြက္ထဲကို မထိဘူးဆုိရင္ ပယ္မဲမသတ္မွတ္ပါနဲ႔လုိ႔ က်ေနာ္ လုပ္ပါတယ္။ အဲဒီလုိ ရွင္းေအာင္လုပ္သြားတဲ့အခါ ဘာျပႆနာ လာတက္သလဲဆိုေတာ့ ဖေယာင္းကပ္ပါတယ္၊ ဖေယာင္းသုတ္ပါတယ္ဆုိၿပီး ျပႆနာတက္ေကာ။ ျပႆနာတက္တဲ့အခါ က်ေနာ္ စစ္ပါတယ္။ ဒါလဲ မဟုတ္ပါဘူး။ သက္သက္မဲ့ ဟိုဒင္းျပဳတာပါ။ ေနာက္ေတာ့ မထူးေတာ့ဘူး ငါတုိ႔ေတာ့ တံဆိပ္တံုးႏိွပ္တာ ျပန္စရင္ ေကာင္းမယ္ဆိုၿပီးေတာ့ တံဆိပ္တံုးႏိွပ္တာပါ။ အဲဒါ ၉၀ တုန္းကလည္း အေတြ႔အႀကံဳ ရွိပါတယ္။ အခုလဲ အႀကိမ္ႀကိမ္ စမ္းပါတယ္။ စမ္းၿပီးေတာ့ လုပ္ပါတယ္။ ပါတီေတြနဲ႔ CSO အစည္းအေဝးေတြမွာ ဒီလုိ စိုးရိမ္စိတ္ေတြ ရွိတယ္။ စိုးရိမ္စိတ္ရွိေတာ့ လာပါ။ ခ်က္ခ်င္းပဲ စမ္းခုိင္းပါတယ္။ ခင္မ်ား က်ေနာ္ကို ပယ္မဲျဖစ္ေအာင္ ႏိွပ္ျပစမ္းပါ။ တည့္တည့္ႏိွပ္ရင္ေတာ့ ခိုင္လံုမဲ ေသခ်ာတယ္။ ဟိုတေစာင္း ဒီတေစာင္း ႏိွပ္ရင္ေတာ့ က်ေနာ့္မွာ အကြက္ (၉) ကြက္ ပါပါတယ္။ (၉) ကြက္ထဲမွာ ဟိုဘက္ကို ဘယ္ႏွစ္ကြက္ပါလဲ။ ဒီဘက္ကို ဘယ္ႏွစ္ကြက္ ေရာက္လဲ။ ဒါကို ေရတြက္ပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဟိုဘက္မွာ (၃) ကြက္ပဲ ရွိတယ္။ ဒီဘက္မွာ (၆) ကြက္ ရွိေနေတာ့ ဒီဘက္မဲဆိုတာလို႔ ဒီလုိမ်ဳိး ဆံုးျဖတ္ျပလုိက္ပါတယ္။ တကယ့္တကယ္ေတာ့ အဲဒီ (၄) ေထာင့္ထဲမွာ ကိုယ့္တံဆိပ္ေလး ကိုက္သြားၿပီဆိုရင္ ႏိွပ္ခ်လိုက္ရင္ ၿပီးပါတယ္။ ဒါကေတာ့ က်ေနာ္က ေအာင္ျမင္မယ္လို႔လဲ ထင္ပါတယ္။ က်ေနာ္ ရည္မွန္းသလိုပဲ ပယ္မဲ ေလ်ာ့သြားမယ္လုိ႔ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။ ဒါေတြကေတာ့ ေသေသခ်ာခ်ာလုပ္မယ့္ အေျခအေန ရွိပါတယ္။ ေနာက္ မွင္တို႔တာလည္း ဒီႏွစ္မွာ စလုပ္တာပါ။ ဒီႏွစ္မွာ စလုပ္တဲ့ကိစၥကလည္း ႏွစ္ခါေပးတာ မျဖစ္ေအာင္။ ဒါေလးကလဲ အေတာ္ေကာင္းပါတယ္။ သူမ်ားေတြက ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား လတ္တေလာကပဲ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ပဲ မြန္ျပည္နယ္မွာသြားရင္နဲ႔ စိုးရိမ္စိတ္နဲ႔ ေျပာပါတယ္။ က်ေနာ္လည္း သတိထားပါတယ္။ မဲစာရင္းေတြေတာ့ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ မဲစာရင္းက မရွိလို႔ မရဘူး။ အခုပဲ အေမရိကေရာက္ေနတဲ့ အေျခခံမဲစာရင္းသစ္ ရပ္ကြက္မွာ ပါလာရမယ္။ သူက အေဝးကေန မဲေပးခ်င္တယ္ဆိုရင္ ပံုစံ (၁၅) နဲ႔ လွမ္းေတာင္းရမယ္။ ဒီစာရင္းပါတဲ့အခါၾကမွ မဲလက္မွတ္ ပို႔ေပးမယ္။ သူတုိ႔ဆီက ျပန္လာ။ ဒီကိုျပန္လာၿပီးမွ က်ေနာ္ accounting လုပ္မွာပါ။ အဲဒါေၾကာင့္ မဲစာရင္းကေတာ့ ပါေနရမယ္။ အခုန ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေျပာခဲ့တဲ့ မြန္ျပည္နယ္မွာဆိုရင္ တဘက္ႏုိင္ငံကို သြားလုပ္တဲ့ လုပ္သားေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဟိုလူေတြက ျပန္မလာႏိုင္ဘဲနဲ႔ တေယာက္ေသာသူက အစားေတြ ထည့္ေပးသြားရင္ က်ေနာ္ကေတာ့ အဲဒါကို မျဖစ္ႏိုင္ေအာင္ မွင္တို႔ထားပါတယ္။ သူကလာမယ္၊ မဲေပးၿပီး မွင္တို႔ထားမယ္။ က်ေနာ္တုိ႔က စ queue တန္းစီးကတည္းက ပထမဦးဆံုး စစ္မွာ လံုၿခံဳေရးအဖြဲ႔က လက္ေတြျပရမယ္။ လက္ေတြမွာ ေကာ္ေတြသုတ္ထား၊ ဖေယာင္းေတြ သုတ္ထားတယ္။ ဖ်က္လို႔ရေစေသာ chemical တခု သုတ္ထားရင္၊ သံသယရွိရင္ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔က အဝတ္ကေလးနဲ႔ snow towel ေလးနဲ႔ သုတ္ေပးဖုိ႔ က်ေနာ္ ေျပာထားပါတယ္။ ေျပာၿပီးဝင္မယ္။ မဲလက္မွတ္ထုတ္မယ္။ ၿပီးလို႔ရွိရင္ေတာ့ … စစ္တာကေတာ့ မွင္တုိ႔ထားၿပီးတဲ့လူ လာၿပီး တန္းစီးသလားဆိုတာ စစစ္ပါတယ္။ မွင္တို႔ထားၿပီးရင္ ေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္ထားဖုိ႔၊ တခုခု ကပ္ထားမလားဆိုတဲ့ သံသယရွိရင္ snow towel ေလးနဲ႔ သန္႔ရွင္းေရး လုပ္ေပးလိုက္ပါမယ္။ ဒီအခ်က္ကေတာ့ ထူးျခားတဲ့ အခ်က္ေတြပဲလုိ႔ ျမင္ပါတယ္။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ ေနာက္တခုက လံုၿခံဳေရး။ မဲရံုေတြရဲ ႔ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘယ္လိုမ်ဳိး အေရးတယူ ေဆာင္ရြက္မႈေတြ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ထားတာ ရွိပါလဲ။

ဦးတင္ေအး ။ ။ က်ေနာ္ကေတာ့ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အေတာ္ေလး အေလးထားပါတယ္။ အေလးထားတဲ့အတြက္ ၂၀၁၄ ထဲက လံုၿခံဳေရးမွာ တာဝန္ရွိတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြ ျပည္ထဲေရး၊ ေထြအုပ္၊ လဝကတို႔ တပ္မေတာ္အဖြဲ႔အစည္းေတြ။ တပ္မေတာ္အဖြဲ႔အစည္းကေတာ့ ေနာက္က်ရင္ ဆက္သြယ္မႈပ်က္ေနရင္ ပ်က္တဲ့ေနရာက စင္ေမွ်ာ္စက္နဲ႔ ထိုင္ေပးဖို႔ ဒီအတြက္ ေခၚၿပီးေတာ့ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၅ မွာ လံုၿခံဳေရး အေသးစိတ္၊ တခုခ်င္း လူပုဂၢိဳလ္ လံုၿခံဳေရး၊ ခရီးသြား လံုၿခံဳေရး၊ မဲဆြယ္လံုၿခံဳေရး ဒီလုိေတြေပါ့။ ပစၥည္းဆိုလဲ မဲလက္မွတ္ေတြ ပို႔တဲ့အခ်ိန္၊ ထားသိုးတဲ့အခ်ိန္ လံုၿခံဳေရးလုပ္ဖုိ႔ လုိပါတယ္ဆုိၿပီးေတာ့ ဒီလုိပဲ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဒုတိယအႀကိမ္ အစည္းအေဝးၾကေတာ့လဲ ရဲခ်ဳပ္က ေသခ်ာေျပာပါတယ္။ အားလံုး လံုၿခံဳေရး ဘာ စီမံထားပါတယ္ဆုိတာကို ေျပာပါတယ္။ အဲဒီလိုနဲ႔ က်ေနာ္တို႔က Risk Management (2) ဆိုတဲ့ ႏုိင္ငံျခားမွာ ဒီလုိ လံုၿခံဳေရး ထိခုိက္ေစတဲ့အေၾကာင္းေတြကို ဘယ္လို ထိန္းသိမ္းကာကြယ္တယ္ဆိုတဲ့ workshop ေလးတခု က်ေနာ္တို႔ introduce လုပ္ပါတယ္။ က်ေနာ္ ေတာ္ေတာ္ သေဘာက်ပါတယ္။ ဒုတိယအႀကိမ္က်ေတာ့ ထပ္လုပ္ပါတယ္။ မလုပ္ခင္ပဲ USIP ကေန လံုၿခံဳေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး က်ေနာ္ workshop ေလးတခု လုပ္ပါတယ္။ သူ႔ရဲ ႔ ေဖာ္ထုတ္ခ်က္ကေတာ့ လံုၿခံဳေရးကို အဖြဲ႔အစည္းေတြ ဖြဲ႔ၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္သင့္တယ္လို႔ ဒီလိုပဲ ေဖာ္ထုတ္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔နဲ႔ ေဆြးေႏြးတဲ့အခါၾကေတာ့ ဒီလုိပဲ ရပါတယ္။ ရလို႔ က်ေနာ္က ႏိုင္ငံေတာ္ကို တင္ျပပါတယ္။ လံုၿခံဳေရးေတြ အဆင့္ဆင့္ဖြဲ႔ဖုိ႔ လိုပါတယ္လို႔ တင္ျပလုိက္ပါတယ္။ တင္ျပလုိက္ေတာ့ ႏုိင္ငံေတာ္က ျပည္ထဲေရးကို ဗဟိုျပဳၿပီးေတာ့ လုပ္ပါဆုိၿပီး၊ ျပည္ထဲေရးကအဆင့္ဆင့္ ဗဟိုကေန ရပ္ကြက္နဲ႔ ေက်းရြာအုပ္စုအထိ လံုၿခံဳေရးအဖြဲ႔ေတြ ရွိပါတယ္။ သူတုိ႔ကို ဟန္ခ်က္ညီသြားေအာင္ က်ေနာ္တုိ႔ဘက္ကလဲ ညိႇႏိႈင္းေျဖရွင္းေရး ေကာ္မတီဆိုၿပီး ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္က ဖြဲ႔ပါတယ္။ ဒါဘာလဲဆုိေတာ့ ျပႆနာရွိလာရင္ က်ေနာ္တုိ႔ အရင္ဆံုး ညိႇပါမယ္။ ဆုိပါစို႔ မဲစာရင္းမွာမပါလုိ႔ ျပႆနာရွာရင္ လံုၿခံဳေရးအဖြဲ႔ကို ေပးမေတြ႔ေသးပါဘူး။ က်ေနာ္တုိ႔က ရွင္းျပပါမယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ အႀကိမ္ႀကိမ္ ကပ္ခဲ့တယ္။ ခင္မ်ားတို႔ မလာလုိ႔ မပါတာပါ။ မပါဘူးဆိုရင္ ဥပေဒအရ မဲေပးပိုင္ခြင့္ မရွိပါဘူး။ နားလည္ေအာင္ ေျပာပါမယ္။ နားလည္ေအာင္ေျပာတာ မရလို႔၊ သူက ဆူဆူပူပူ လုပ္ခ်င္တယ္ဆုိရင္ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ေနာက္ဆုတ္ၿပီးေတာ့ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ ဆက္ထိန္းမွာေပါ့။ ေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ Risk Management Tool software နဲ႔ ဘယ္ေနရာမွာ ဘာျဖစ္ႏုိင္လဲ။ ဒါေတြကို က်ေနာ့္ ေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ခြဲေတြက Data collection ဘယ္ေနရာမွာ စီးပြားေရးအရ ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ဘယ္ေနရာမွာ ဘာသာေရးနဲ႔ ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ဘယ္ေနရာမွာ လူမ်ဳိးေရးနဲ႔ ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ဘယ္ေနရာမွာေတာ့ မဲဆြယ္စည္းရံုးေရး ျပင္းထန္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဆူပူမႈေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ Data ေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့ software ထဲ ထည့္လုိက္ရင္ေတာ့ ဘယ္ေနရာေတြမွာေတာ့ ဘာေတြ ျဖစ္ႏုိင္တယ္ဆုိတဲ့ color ေတြ ေပၚလာပါတယ္။ ဒီအေပၚမွာ မူတည္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔က ပိုၿပီးေတာ့ အာရံုျပဳၿပီးေတာ့ ထိန္းေပးရမယ့္ အေျခအေန ရွိပါတယ္။ ထိန္းေပးတဲ့ ေနရာမွာလဲ ျပည္ထဲေရးက လံုၿခံဳေရးအဖြဲ႔နဲ႔ ေကာ္မရွင္က ညိႇႏိႈင္းေျဖရွင္းေရးအဖြဲ႔ နွစ္ဖြဲ႔နဲ႔ ေပါင္းၿပီးေတာ့ ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္း ျဖစ္သြားေအာင္ ထိန္းသိမ္းသြားမယ္။ ဟိုဘက္က ျပည္ထဲေရးကလည္း ရဲအင္အား မလံုေလာက္ပါဘူး။ ရဲအင္အား မလံုေလာက္တဲ့အတြက္ အရန္ရဲေတြ ငွားေနတယ္။ ေခၚေနတာေတြ (ေလးေသာင္းေက်ာ္)၊ သင္တန္းေပးေနပါတယ္။ အဲဒါေတြ ရွိေနပါတယ္။ ေျပာရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ၂၀၁၅ ကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲကို အေတာ္အေလးထားပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ေကာ္မရွင္၊ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရအဖြဲ႔နဲ႔ ဆိုင္ရာဝန္ႀကီးဌာနေတြ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ အခု လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြ၊ ႏုိင္ငံေရးပါတီအသီးသီးကေန စာရင္းတင္သြင္းၿပီးသြားပါၿပီ။ အခု သူတုိ႔ကို စီစစ္ဖုိ႔ဆုိၿပီးေတာ့ Process က စေနပါၿပီ။ အဲဒီေနရာမွာ က်မ မၾကာေသးခင္က ႏိုင္ငံေရးပါတီက ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ အင္တာဗ်ဴး လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ လုပ္တဲ့အခါမွာ သူတုိ႔ေျပာတာက ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို စီစစ္တဲ့ေနရာမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္က လုပ္ရမယ့္ ေဘာင္အတြင္းကေန ေက်ာ္ၿပီးေတာ့ ဥပမာ စသံုးလံုးတုိ႔၊ SB တုိ႔ ပါလာၿပီးေတာ့ စစ္တဲ့လူေတြ ရွိပါတယ္။ တခ်ဳိ ႔လဲ ဖုန္းေလာက္နဲ႔ဆက္ၿပီးေတာ့ ၿပီးသြားတဲ့ လူေတြ ရွိသလို၊ တခ်ဳိ ႔လဲ သြားၿပီးေတာ့ အစစ္ခံရတာရွိတယ္။ အဲဒါမ်ဳိး စိတ္ကသိကေအာင္ ျဖစ္ၾကတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဥကၠ႒အေနနဲ႔ ဘယ္လုိမ်ား သံုးသပ္ခ်င္ပါလဲရွင့္။

ဦးတင္ေအး ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ ဒါ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ ေျပာတာကိုလဲ ကိုယ္ခ်င္းစာပါတယ္။ တကယ့္တကယ္ေတာ့ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ျဖစ္သင့္တယ္ မျဖစ္သင့္ဘူးဆိုတာေတာ့ သူတုိ႔က ေလွ်ာက္လႊာတင္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ ခရိုင္အဆင့္မွာ စီစစ္ပါတယ္။ ခရိုင္မွာရွိတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ခရိုင္ခြဲ။ အမ်ားျပည္သူ စိတ္ခ်ရတဲ့ပုဂၢိုလ္ ေျခာက္ဦး ရွိပါတယ္။ ဌာနဆိုင္ရာ (၉) ဦး ရွိပါတယ္။ အဲဒီ (၉) ဦး (၁၅) ဦး ေရွ ႔မွာပဲ က်ေနာ္တို႔ စစ္ပါတယ္။ စစ္ရတယ္ဆုိတာ သူတုိ႔ဆီက ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြ ေလွ်ာက္လႊာတင္ကတည္းက က်ေနာ္တုိ႔ဆီ ေရာက္တဲ့အခါ သူတုိ႔ရဲ ႔ ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္ေတြကို က်ေနာ္တို႔က ဌာန (၂) ခု ေပးၿပီးေတာ့ vetting စီစစ္ခုိင္းပါတယ္။ ျပည္ထဲေရး နဲ႔ လဝက ပါ။ ျပည္ထဲေရးကေတာ့ အမႈကင္းရွင္းတာေတြ၊ ဗမာျပည္အတြင္းမွာ (၁၀) ႏွစ္ ေနထုိင္တာေတြ၊ ႏုိင္ငံျခားအေထာက္အပံ့ေတြ ယူတာေတြ။ အခုလဲ ျပန္လာပါတယ္။ ဘယ္သူကေတာ့ ဘယ္ဌာနမွာ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ေဒၚလာ ဘယ္ေလာက္ရတဲ့ ပုဂၢိဳလ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္ဆိုတာေတြ ရွိလာပါတယ္။ တဘက္ကလဲ လဝက ဘက္ကလဲ သူ ေမြးဖြားစဥ္က သူ႔မိဘ က တုိင္းရင္းသားမဟုတ္ဘူး။ တေယာက္ေသာသူက တုိင္းရင္းသားျဖစ္၊ တေယာက္ေသာသူက ႏိုင္ငံျခားသား FRC ျဖစ္ေနတယ္ ဆုိတာမ်ဳိးေတြ ျပန္လာပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္ကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ သက္ဆုိင္ရာဝန္ႀကီးဌာနေတြကို vetting လုပ္ေပးပါလို႔ ေတာင္းဆုိပါတယ္။ အဲဒီအေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔က ေအာက္ကိုညႊန္းၾကားပံုေပါက္ပါတယ္။ ေအာက္ကို ညႊန္းၾကားတဲ့အခါ မသိမသာ စံုစမ္းရမယ့္ကိစၥမွာ၊ တခ်ဳိ ႔လဲ ေခၚၿပီးစစ္တာ။ တခ်ဳိ ႔ကလဲ အခ်က္အလက္ေတြကို လက္မွတ္ထိုးၿပီးေတာ့ ေတာင္းတာေတြ ေတြ႔ပါတယ္။ ဒါကေတာ့ ေခၚစစ္လဲ လံုၿခံဳေရးကိုေတာ့ ၾကည္ၾကည္သာသာနဲ႔ ေမးတာေျဖလုိက္ရံုပဲ။ လက္မွတ္ထိုးေပးဖို႔ဆိုရင္လဲ မထုိးဘူးဆိုရင္လဲ ရပါတယ္။ ဒါကေတာ့ သတ္မွတ္ထားတဲ့ဟာေတြပါပဲ။ တခ်ဳိ ႔ဟာေတြက လဝက သိတာရွိတယ္။ တခ်ဳိ ႔က ျပည္ထဲေရးကသိတာ ရွိတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ သူတုိ႔ ကိုယ္ေရးရာဇဝင္ကို ေပးၿပီးေတာ့ vetting လုပ္ေပးပါဆိုတာရွိတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ျဖစ္ပါမယ္။ သို႔ေသာ္လဲ က်ေနာ္တုိ႔ဆီမွာက နည္းနည္းေလး လုပ္တာကိုင္တာေတာ့ လူေတြ စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ေတာ့ ျဖစ္စရာေတာ့ ရွိပါတယ္။ ဒီျပႆနာကို က်ေနာ္က ၾကားထဲကေန နားလည္သည္းခံေပးပါလို႔ ဒီလုိပဲ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ အခု ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္နဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္တဲ့ ႏုိင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းေတြလည္း ရွိပါတယ္။ EU ဥေရာပသမဂၢ ရွိမယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ IFES လုိ႔ေခၚတဲ့ ဝါရွင္တန္အေျခစိုက္ အဖြဲ႔တဖြဲ႔ရွိတယ္။ ေနာက္ IDEA ေပါ့။ သူတုိ႔ အဖြဲ႔ေတြရဲ ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈအေပၚမွာ အားရေက်နပ္မႈ ရွိပါသလားရွင့္။

ဦးတင္ေအး ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ဘက္က ေျပာရင္ေတာ့ အားရေက်နပ္မႈ ရွိပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔တုိင္းျပည္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေတြ႔အႀကံဳ အင္မတန္ နည္းပါတယ္။ ေျပာေၾကးဆိုရင္ လြတ္လပ္ေရး ၄၈ ရၿပီးေတာ့ ၅၂၊ ၅၆၊ ၆၀ (၃) ႀကိမ္ပဲ ေရြးေကာက္ပြဲ ရွိခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာ ဘာရယ္လို႔ မသိပါဘူး။ မဲထည့္ဆုိရင္ ထည့္ၿပီး၊ မထည့္နဲ႔ဆုိ မထည့္ဘူးဆိုတဲ့ သေဘာပဲ ရွိပါတယ္။ အဲဒီကေန အႏွစ္ကြာသြားလိုက္တာ ၆၂ တပ္မေတာ္ အာဏာသိမ္းတယ္။ ၇၄ အာဏာလႊဲတယ္။ ဆုိရွယ္လစ္စနစ္ တည္ေထာင္တယ္။ ၈၈ ဆူပူမႈျဖစ္ေတာ့ တပ္မေတာ္က အာဏာသိမ္းတယ္။ ၉၀ မွာ တႀကိမ္ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြက္ စတုတၳအႀကိမ္ ေရြးေကာက္ပြဲပါ။ အဲဒီကေန ဖြဲ႔စည္းပံု မေပၚေပါက္လိုက္တာနဲ႔ ၾကာသြားလုိက္တာ (၂၂) နွစ္ ၾကာသြားတယ္။ ၈၈ .. ၉၀ ကဆုိရင္ေတာ့ အနွစ္ (၂၀) ၾကာတာေပါ့။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ေပၚေပါက္လုိက္တာ တုိင္းျပည္အတြက္ ၂၀၁၅ မွာ ေရြးေကာက္ပြဲပါ။ အဲဒီေနာက္ပိုင္းမွာ တုိင္းျပည္က အေျပာင္းအလဲႀကီးတခု ျဖစ္သြားပါတယ္။ အေျပာင္းအလဲႀကီးက ဘာလဲဆိုေတာ့ အစိုးရသစ္ ေပၚလာတယ္။ အဲဒီ အစိုးရသစ္က ဘာလဲ။ လူထုက ေရြးခ်ယ္တဲ့ အစိုးရ။ လႊတ္ေတာ္ကိုသြားၿပီး ႏုိင္ငံေတာ္ကို အာဏာသံုးတာေပါ့။ ဥပေဒျပဳေရးအာဏာ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ၊ တရားစီရင္ေရးအာဏာကို ကိုင္စြဲတဲ့ကိစၥပါ။ ဒီ Process ႀကီး အားလံုးဟာ ေရြးေကာက္ပြဲဆုိတာ ဘာလဲ။ ေကာ္မရွင္ဆိုတာ ဘာလဲ။ ေရြးေကာက္ပြဲ အႏွစ္သာရဆုိတာ ဘာလဲ။ ဒီလုပ္ငန္းႀကီးက ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ လုပ္ေပးဖုိ႔ သူ႔ရဲ ႔ စည္းမ်ဥ္းမူေဘာင္ေတြ၊ ဘယ္လို ထားသင့္သလဲဆိုတာေတြ သိဖုိ႔လုိပါတယ္။ အဲဒီဟာေတြက ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ႏုိင္ငံျခားသားေတြဆီက က်ေနာ္တုိ႔ ရခဲ့ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔မွာလဲ အေျခခံေကာင္းေတြ ရွိပါတယ္။ သမိုင္းေတြ ျပန္လွန္မယ္ဆိုရင္၊ သတင္းစာေတြ ျပန္ဖတ္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲက ရွိခဲ့ပါတယ္။ သို႔ေသာ္လဲ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ မနီးစပ္ဘူး။ ခ်စ္လို႔ မဲေပးမယ္။ မုန္းလို႔ မဲမေပးဘူး။ ၿခိမ္းေျခာက္လို႔ မဲေပးမယ္၊ ၿခိမ္းေျခာက္လို႔ မဲမေပးဘူး။ ဒါပဲ ရွိခဲ့ပါတယ္။ အခု ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံု ဥပေဒအရေတာ့ လူထုကပါ။ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ (၄) မွာ ဆိုထားပါတယ္ ႏုိင္ငံေတာ္က ျပည္သူ႔လက္ထဲမွာရွိတဲ့ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာဟာ ႏိုင္ငံေတာ္တဝွမ္းကို ပ်ံ ႔ႏံွေနပါတယ္။ လူထုလက္ထဲကေန တႏိုင္ငံလံုးကုိ ပ်ံ ႔ႏွံေစဖို႔အလိုငွာ ေရြးေကာက္ပြဲပါ။ သူတုိ႔ ကိုယ္စားလွယ္နဲ႔ ပ်ံ ႔ႏံွၿပီးေတာ တႏုိင္ငံလံုးကို အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ လႊတ္ေတာ္ႀကီး ေပၚေပါက္တဲ့ဟာနဲ႔ က်ေနာ္တုိ႔ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ ပ်ံ ႔ႏံွေစတာေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲပါ။ အဲဒီေၾကာင့္ ဒီပညာေတြ၊ ဒီ ဗဟုသုတေတြ ရပါတယ္။ သူတုိ႔နဲ႔ ေပါင္းမွ ျပည္ပကို သြားေလ့လာေတြရွိတယ္။ Workshop ေတြ ရွိလာတယ္။ ေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ အေတာ္ေလးကို အက်ဳိးရွိပါတယ္။

သင့္အျမင္

မွတ္ခ်က္မ်ားျပပါ

XS
SM
MD
LG