သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား


လြန္ခဲ့တဲ့ ၾသဂုတ္လက မြတ္စလင္အၾကမ္းဖက္အုပ္စု ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းကို ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္တဲ့ျဖစ္ရပ္ဟာ အခုထိ ဂယက္ရိုက္ေနတုန္းပါ။ ဒီ ပဋိပကၡကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး ဗုဒၶဘာသာ အမ်ဳိးသားဝါဒီေတြကလည္း အသြင္အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ လႈပ္ရွားလာၾကပါတယ္။ အရပ္သားအစိုးရ ဖြဲ႔စည္းခ်ိန္ကစၿပီး ဗုဒၶဘာသာ အမ်ဳိးသားေရးနဲ႔ မြတ္စလင္ဆန္႔က်င္ေရး ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ လူထုေထာက္ခံမႈ အရဆံုးကေတာ့ မဘသ (ေခၚ) အမ်ဳိး၊ ဘာသာ၊ သာသနာ ေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာဟာ အႏၱရာယ္ ႀကံဳေတြ႔ေနရတယ္လို႔ ဗုဒၶဘာသာဝင္ အေတာ္မ်ားမ်ားက ယံုၾကည္ေနၾကပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ မဘသအဖြဲ႔ဟာ ဗုဒၶဘာသာ ကာကြယ္ေရး၊ ျမွင့္တင္ေရးနဲ႔ လူမႈဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းေတြကို အာရံုျပဳေဆာင္ရြက္ရမယ္လို႔ ေထာက္ခံအားေပးသူေတြက ယူဆၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပါတီႏုိင္ငံေရးမွာ ပါဝင္သင့္သလားဆိုတာကိုေတာ့ မဘသအဖြဲ႔ထဲမွာေတာင္ အျငင္းပြား ေနရပါတယ္။ မဘသနဲ႔ အျခားအမ်ဳိးသားဝါဒီေတြအေၾကာင္း သိရွိနားလည္ဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ ICG ေခၚ International Crisis Group က ယူဆတဲ့အတြက္ “ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ အစိုးရအာဏာ” Buddhism and State Power ေခၚဆိုတဲ့ (၃၅) မ်က္ႏွာစာတမ္းကို လြန္ခဲ့တဲ့ စက္တင္ဘာလက ထုတ္ေဝလုိက္ပါတယ္။

ျပည္တြင္းမွာ (၆) လေလာက္ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းမႈနဲ႔ ကြင္းဆင္းသုေတသနလုပ္ၿပီးမွ ေရးတဲ့စာတမ္းလုိ႔ ဆိုပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာ အမ်ဳိးသားေရးလႈပ္ရွားမႈ ေပၚေပါက္လာတဲ့သမုိင္းေၾကာင္းကစၿပီး မဘသ ေပၚထြက္လာပံု၊ လူႀကိဳက္မ်ားလာပံု၊ အစိုးရရဲ ႔တံု႔ျပန္ပံု စတာေတြကို အခန္း (၆) ခန္းခြဲၿပီး တင္ျပထားပါတယ္။ ရွင္ဘုရင္ဟာ သံဃာ့ဒါယကာျဖစ္လို႔ “မင္းနဲ႔သံဃာ” အျပန္အလွန္ ထိန္းေက်ာင္းတဲ့ ေရွးအစဥ္အလာအရ ႏုိင္ငံေရးမွာ သံဃာ ပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဂၤလိပ္ကိုလိုနီအစိုးရဟာ သာသနာ့ဒါယကာ မလုပ္ပါဘူး။ အဂၤလိပ္ေခၚလာတဲ့ အိႏိၵယျပည္သား ႀကီးစိုးတာကို ဆန္႔က်င္တဲ့ ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ္းကေန မြတ္စလင္ ဆန္႔က်င္ေရး ဘာသာေရး လႈပ္ရွားမႈ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ကိုလိုနီေခတ္မွာ ဘာသာေရး ပညာေပးလႈပ္ရွားမႈ လုပ္သလို မဘသကလည္း ဓမၼေက်ာင္းေတြဖြင့္ၿပီး ဗုဒၶဘာသာကို ျမွင့္တင္ပါတယ္။

အဂၤလိပ္ေခတ္က ဘာသာေရးနဲ႔ လူထုပညာေပးလုပ္ငန္းေတြဟာ ကိုလိုနီ ဆန္႔က်င္ေရး လႈပ္ရွားမႈ ျဖစ္ပါတယ္။ YMBA ေခၚ ဗုဒၶဘာသာလူငယ္အသင္းရဲ ႔ ဦးတည္ခ်က္ဟာ ျမန္မာ ဗုဒၶဘာသာယဥ္ေက်းမႈကို ထိန္းသိမ္းဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာ အေတြးအေခၚကို အေျခခံၿပီး သင္ၾကားပို႔ခ်ဖို႔သာ အဓိကထားပါတယ္။ လြတ္လပ္ေရးရေတာ့လည္း ဗုဒၶဘာသာျမန္မာကို ဆက္ၿပီးဦးစားေပးတဲ့အတြက္ တိုင္းရင္းသားေတြနဲ႔ ဆက္ဆံေရးမွာ အဆင္မေျပ ျဖစ္ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ၂၀၀၈ အေျခခံဥပေဒကေတာ့ ခရစ္ယာန္၊ အစၥလာမ္ နဲ႔ ဟိႏၵဴစတဲ့ ဘာသာေတြကိုလည္း အသိအမွတ္ျပဳပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လြတ္လပ္ေရးရကတည္းက ဖြဲ႔စည္းခဲ့တဲ့ သာသနာေရးဝန္ႀကီးဌာနဟာ ဗုဒၶဘာသာအေရးကိစၥနဲ႔သာ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ ၂၀၁၁ မွာ ႏိုင္ငံေရး အသြင္ေျပာင္းတဲ့အခါ ဗုဒၶဘာသာအမ်ဳိးဝါဒီေတြက မြတ္စလင္ ဆန္႔က်င္ေရးေတြ လုပ္လာပါတယ္။

ထိုင္းႏုိင္ငံေတာင္ပိုင္းမွာ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ မြတ္စလင္ စစ္ေသြးၾကြေတြ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡျဖစ္တာကို ျမန္မာျပည္မွာလည္း သေဘာေပါက္ေနပံုရပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာကို အစၥလာမ္က အႏၱရာယ္ျပဳေနၿပီလို႔ ယံုၾကည္ၾကပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းၿပီး ဘာသာေျပာင္းေအာင္ မဆဲြေဆာင္တဲ့အတြက္ ကိုယ့္ဘက္ပါေအာင္ နည္းမ်ဳိးစံုသံုးတဲ့ဘာသာေတြက သိမ္းသြင္တာကို ခံရမယ္လို႔ ယူဆေနၾကပါတယ္။ အစၥလာမ္ဦးေရ မ်ားလာရင္ အစၥလာမ္ဥပေဒကို ေတာင္းဆိုတတ္တာမို႔ အျခားဘာသာကို ခြင့္ျပဳတဲ့ ဗုဒၶဘာသာဟာ ဆံုးရႈံးနစ္နာမယ္လို႔ ယံုၾကည္ၾကပါတယ္။ မြတ္စလင္ဆန္႔က်င္တဲ့ ဘုန္းႀကီးေတြထဲမွာ ဦးဝီရသူ နဲ႔ ဦးဝိမလတို႔ ထင္ရွားပါတယ္။ ဦးဝီရသူဟာ ၂၀၀၃ မွာ ေထာင္က်ၿပီး ၂၀၁၁ မွာ လြတ္လာပါတယ္။ ဦးဝီရသူရဲ ႔ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈကို ၂၀၁၃ မွာ မဟန သံဃာမဟာနာယကအဖြဲ႔က ပိတ္ပင္လုိက္ပါတယ္။

၉၆၉ သံဃာအုပ္စုဟာ “မဟန” ရဲ ႔ အမိန္႔ကိုေရာ “မဟန” ကိုေရာ လက္မခံဘဲ တဆင့္တုိးၿပီး မဘသ - အမ်ဳိး၊ ဘာသာ၊ သာသနာ ေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႔ကို ၂၀၁၃ မွာ တည္ေထာင္ပါတယ္။ မႏၱေလးမွာလည္း မဘသ ရွိလာၿပီး၊ ဘုန္းႀကီးတင္မကဘဲ အရပ္သူအရပ္သားေတြကိုပါ ပါဝင္ခြင့္ျပဳထားပါတယ္။ အင္အားေကာင္းလာတဲ့ “မဘသ” ဟာ (၁) ကိုးကြယ္ရာဘာသာကူးေျပာင္းေရး ဥပေဒ (၂) လက္ထပ္ထိမ္းျမားမႈ ဥပေဒ (၃) လူဦးေရး ထိန္းညိွမႈ ဥပေဒ နဲ႔ (၄) တလင္တမယားစနစ္ ဥပေဒစတဲ့ ဥပေဒ (၄) ရပ္ကို လႊြတ္ေတာ္က ျပဌာန္းေအာင္ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ “မဘသ” မွာ သံဃာတင္ ပါဝင္တာမဟုတ္ပါဘူး။

ဗုဒၶဘာသာကို ကာကြယ္ဖို႔နဲ႔ ျမွင့္တင္ဖို႔ ရဟန္းနဲ႔ ျပည္သူ လက္တြဲလုပ္ကိုင္တဲ့ အုပ္စု ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္ပမီဒီယာေတြမွာ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းအျဖစ္ ေဖာ္ျပေလ့ရွိေပမယ့္ “မဘသ” ဟာ လူမႈေရး၊ ကယ္ဆယ္ေရး၊ ပညာေရး၊ ဥပေဒေရးရာ နဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈနယ္ပယ္မွာ လႈပ္ရွားတဲ့ အဖြဲ႔အစည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ “မဟန” သံဃာ့နာယကရဲ ႔ စြက္ဖက္မႈဟာ အရာထင္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ “မဘသ” ဟာ ႏိုင္ငံေရးအာဏာ လိုခ်င္သူမဟုတ္ဘဲ မိမိလုပ္ငန္း ေအာင္ျမင္ဖို႔အတြက္ ၾသဇာရွိခ်င္သူသာ ျဖစ္ပါတယ္။ “မဘသ” ရဲ ႔ ျပည္သူ႔အက်ဳိးျပဳလုပ္ငန္းနဲ႔ ေထာက္ခံအားေပးသူေတြအေၾကာင္းကို မသိဘဲနဲ႔ အေရးယူတာေတြဟာ အခ်ည္းႏီွးသာျဖစ္ေၾကာင္း International Crisis Group က သံုးသပ္ထားပါတယ္။

သင့္အျမင္

မွတ္ခ်က္မ်ားျပပါ

XS
SM
MD
LG