သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ဒီတပတ္ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးရာ ေဆြးေႏြးခန္းအစီအစဥ္မွာ စစ္ပြဲေတြျဖစ္ပြားေနတဲ့ ကခ်င္ျပည္နယ္က လူငယ္ေတြၾကားမွာ ျဖစ္ခ်င္တဲ့ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ ဆံုးရႈံးၿပီး အနာဂါတ္ ေပ်ာက္ေနၾကတယ္လုိ႔ လူထုအျမင္ဖြင့္ ပညာေပးလုပ္ငန္းေတြကို လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ N-SEN ပညာေရးကြန္ယက္က ဖလလမ္ေနာ္ က ေျပာပါတယ္၊ စစ္ပြဲေတြေၾကာင့္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ဆံုးရႈံးသြားၾကတဲ့ လူငယ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေက်ာက္တူးသမားေတြ ျဖစ္ကုန္ၾကသလို မူးယစ္ေဆးဝါးရဲ႕ ေက်းကၽြန္ေတြ ျဖစ္သြားၾကတာ ေတ႔ြေနရတယ္လို႔ VOA နဲ႔ သီးသန္႔ေမးျမန္းခန္းမွာ ေျပာၾကားခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္၊ အေမရိကန္အစိုးရရဲ႕ YSEALI အစီအစဥ္နဲ႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ဥပေဒျပဳေရးနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းေတြကို ပညာေတာ္သင္အျဖစ္ Washington ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ေရာက္ရွိေနစဥ္မွာ ဖလလမ္ေနာ္ ကို ေတ႔ြဆံုေမးျမန္းထားျဖစ္ပါတယ္၊ ျပည္သူ႔အခြင့္အေရးေတြ အပါအဝင္ သူတုိ႔ N-SEN ပညာေရးကြန္ယက္က သင္ၾကားေပးေနတဲ့ သင္တန္းေတြအေၾကာင္းကို မအင္ၾကင္းႏိုင္က ေတ႔ြဆံုေမးျမန္းထားတာပါ၊


မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ ဖလလမ္ေနာ္တို႔က ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ ပညာေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လႈပ္ရွားေနတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းဆုိေတာ့ အခု ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ ပညာေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဘာေတြလုပ္ေပးေနလဲရွင့္။

ဖလလမ္ေနာ္ ။ ။ က်မတို႔ N-SEN Education Network ကို ျမစ္ႀကီးနားမွာ က်မတို႔ ရံုးဖြင့္ထားပါတယ္ရွင့္။ က်မတို႔ အဓိကအားျဖင့္ ႏွစ္ခု sector အခန္းက႑ (၂) ခု လုပ္ေနတယ္။ တခုက ဘာလဲဆိုေတာ့ က်မတုိ႔ ျမစ္ႀကီးနားမွာပဲ (၁၀) လ ထားၿပီးေတာ့ အဂၤလိပ္ TOFEL Preparation လုပ္ေပးတယ္။ ၿပီးေတာ့ Civic education သင္ေပးတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေနာက္တခုက Civic education ၿပီး၊ Mobil education လုပ္ေပးတယ္။ Civic education သက္သက္ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ။ ၿပီးေတာ့ ကခ်င္ျပည္နယ္သာမက တျခား ရွမ္းျပည္နယ္ဘက္လည္း လြန္ခဲ့တဲ့ ေဖေဖၚဝါရီက ရွမ္းျပည္နယ္မွာ သြားလုပ္ျဖစ္တယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ ကခ်င္လူငယ္ေတြကို ဘယ္ေလာက္ေလာက္ လုပ္ေပးႏုိင္လဲ။

ဖလလမ္ေနာ္ ။ ။ အဓိကေတာ့ က်မတုိ႔ လူငယ္ေတြကို ဘယ္လိုမ်ဳိး Selection လုပ္လဲဆိုေတာ့ ဆယ္တန္းေအာင္ၿပီးေတာ့ တျခား Further study လုပ္ခ်င္ေသးတဲ့ လူငယ္ေတြကို လက္လွမ္းေခၚတယ္။ ၿပီးေတာ့ တျခားက Graduate ျဖစ္တဲ့ လူငယ္ေတြ - ေက်ာင္းၿပီးၿပီ၊ တကၠသိုလ္ၿပီးၿပီ။ ၿပီးေတာ့ တျခားအလုပ္လည္း မလုပ္ခ်င္ေသးဘူး။ ႏိုင္ငံျခားေက်ာင္းလည္း ဆက္တက္ခ်င္တယ္ဆိုတဲ့ လူငယ္ေတြကိုလည္း လက္လွမ္းေခၚတယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ အခုက တိုက္ပြဲေတြလည္း ဆက္ျဖစ္ေနတယ္။ ဆုိတဲ့အခါမွာ ကခ်င္လူငယ္ေတြအတြက္ ပညာေရးအေျခအေနက ဘယ္လို ရွိလဲ။

ဖလလမ္ေနာ္ ။ ။ ကခ်င္လူငယ္ေတြရဲ ႔ ပညာေရးဆိုေတာ့ က်မတို႔ Civic education က ဘယ္လိုလဲဆိုေတာ့ နယ္ေတြကို Mobil နဲ႔ လည္ပတ္ၿပီးေတာ့ Civic education ကို (၄၅) ရက္ သင္တန္းေပးတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ က်မတို႔ စစ္ေဘးဒဏ္ေၾကာင့္ တခ်ဳိ ႔လူငယ္ေတြ IDP Camp မွာ လာေနရတယ္။ တခ်ဳိ ႔လူငယ္ေတြက IDP Camp ထဲမွာ ဆယ္တန္းေအာင္ၿပီသာ လူငယ္ေတြကနည္းတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူတုိ႔က ဆယ္တန္းေျဖမယ္ဆိုတဲ့ ႏွစ္မွာ သူတုိ႔ အခြင့္အေရးမရေတာ့ဘူး။ စစ္ေဘးေၾကာင့္ ေျပာင္းေရႊ ႔ရတဲ့အထဲမွာ သူတုိ႔ေတြ ပါသြားတယ္။ အဲဒီေတာ့ သူတုိ႔ဆီမွာ အခြင့္အေရး မရွိဘူး။ အဲဒီမွာ က်မတို႔ စဥ္းစားထားတာ တခ်က္ေတာ့ရွိတယ္။ လူငယ္ေတြဆိုရင္ ဆယ္တန္းေအာင္ၿပီး ဘြဲ႔ရထားသူေတြကို ဦးစားေပးေတာ့၊ ဇြန္လ ေနာက္ဆံုးပတ္ကေန IDP Camp မွာ ဘယ္သူမဆို IDP မွာရွိတဲ့ လူငယ္ေတြအားလံုး Civic education ပညာကို သင္ယူႏုိင္ဖို႔အတြက္ ျပင္ဆင္ထားတာရွိတယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ ညီမတို႔ လိုက္ၿပီးေတာ့ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ လွည့္လည္ၿပီးေတာ့ ပညာသင္ၾကားေရးကိစၥမွာ ေဆာင္ရြက္ေပးေနတဲ့အခါမွာ လူငယ္ေတြ ဘယ္လိုမ်ဳိး ဆံုးရႈံးေနရတာကို ေတြ႔ရလဲ။

ဖလလမ္ေနာ္ ။ ။ သူတုိ႔ေတြ ျဖစ္ခ်င္ေနတဲ့အရာေတြအားလံုး ဆံုးရႈံးေနရတယ္။ ဥပမာ တခ်ဳိ ႔ မိသားစုဆိုရင္ စစ္ေဘးမႀကံဳခင္မွာ သူတုိ႔မိသားစုက ဒီခေလးကို ေက်ာင္းထားႏုိင္တယ္။ ျမစ္ႀကီးနားမွာ အကယ္၍မ်ား လိုင္ဇားနဲ႔နီးတဲ့ ေဒသကဆုိရင္ အခုက ျပာက်ေနတဲ့ အိမ္ေတြ။ အဲဒီ မိသားစုထဲက အရင္တုန္းကေတာ့ သူတုိ႔ေတြက ေတာင္ယာခုတ္မယ္၊ ဘာပဲလုပ္လုပ္ ရတဲ့ပိုက္ဆံနဲ႔ သူတုိ႔ သားသမီးေတြကို သူတုိ႔အနာဂတ္အတြက္ ထားႏုိင္တယ္။ အခုက အဲဒီလိုမ်ဳိး ထားႏိုင္ဖို႔ ေနေနသာသာ IDP ေတြကို တရက္စာအတြက္ပဲ ေပးေတာ့တယ္ဆိုေတာ့ ဒီလူငယ္ေတြရဲ ႔ အနာဂတ္က ဘယ္လိုမွ ေမွ်ာ္လင့္လို႔ မရဘူး။ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ မရွိတဲ့ဘဝ ျဖစ္ေနတယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ အဲဒီအခါမွာ လူငယ္ေတြက သူတုိ႔ အနာဂတ္ မရွိဘူး။ ေလာေလာဆယ္ အနာဂတ္ေတြ ေပ်ာက္ေနတဲ့အခါ ဘာလုပ္ၾကလဲ။

ဖလလမ္ေနာ္ ။ ။ တခ်ဳိ ႔လူငယ္ေတြ ဖားကန္႔တက္တယ္။ ေက်ာက္တူးတယ္။ တခ်ဳိ ႔လူငယ္ေတြၾကေတာ့ မိသားစု မိဘေတြရဲ ႔ အုပ္ထိန္းမႈေအာက္မွာ မရွိေတာ့တဲ့ ခေလးေတြက အျပင္ေရာက္ၿပီဆိုရင္ သူတို႔ ေဆးဝါးသံုးစြဲၾကတယ္။ ေဆးစြဲၾကတဲ့ ခေလးေတြ ဘိန္းရဲ ႔ ေက်းကၽြန္ျဖစ္သြားတဲ့ ခေလးေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ အဓိက ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ မူးယစ္ေဆးဝါးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး မူးယစ္ေဆးဝါးေက်းကၽြန္ဘဝကို ေတြ႔ႀကံဳခံစားေနရတယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ အဲဒါ ဘယ္ေလာက္အထိ မ်ားလဲ။ ဘယ္ေလာက္အထိ အေျခအေန ဆိုးေနလဲ။

ဖလလမ္ေနာ္ ။ ။ ရြာတရြာထဲမွာ မိသားစု အိမ္ေျခ (၁၀၀) ရွိပါစို႔။ အိမ္ေျခေပါင္း (၉၀) ေလာက္က ဒီ မူးယစ္ေဆးဝါးနဲ႔ မကင္းျဖစ္ေနတယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ အဲဒီေတာ့ ညီမတုိ႔ လုိက္ၿပီးေတာ့ ပညာေတြ သင္ၾကားေပးတယ္။ အဲဒီ လူငယ္ေတြကို ပညာသင္ၾကားေပးတဲ့အခါ သူတို႔ရဲ ႔ ပညာအေပၚ လိုခ်င္တဲ့စိတ္၊ လူငယ္ေတြရဲ ႔ အေျခအေနမ်ဳိးကို ေတြ႔ရလဲ။

ဖလလမ္ေနာ္ ။ ။ က်မတို႔ ပထမဦးဆံုး Civic education လုပ္တုန္းက သူတုိ႔ေတြက Civic education ကို ဘာလဲဆိုတာ နားမလည္ဘူး။ ဘာသင္မလဲဆိုတာကို သိလဲမသိဘူး။ က်မတို႔က သူတုိ႔ကို အျမန္ဖြင့္တဲ့အပိုင္းကို အရင္ ေျပာျပရတယ္။ ႏုိင္ငံသားတုိင္း သိသင့္သိထိုက္တဲ့ အသိပညာဆိုတာကို က်မတုိ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံအစိုးရက ႏုိင္ငံသားတုိင္းကုိ မသိခိုင္းမျမင္ခုိင္းတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ က်မတို႔ မသိခဲ့ဘူး။ အခု သိရေတာ့မယ္ဆုိတဲ့ သေဘာထားနဲ႔ သူတို႔ေတြကို ဖြင့္ေပးရတယ္။ သူတုိ႔ေတြ က ပထမမွာ ဘာမွ မသိဘူး။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ရဲ ႔ အေတြးအျမင္က က်မတို႔ (၄၅) ရက္လုပ္တာ - အဂၤလိပ္ Grammar သင္မယ္။ က်မတို႔ ပထမဦးဆံုးက ပူတာအုိမွာ လုပ္တယ္။ အဲဒီမွာ သူတို႔ေတြက English Grammar ကို သင္တန္းေပးဖို႔ ေနရာလဲ မရွိဘူး။ သင္ယူဖုိ႔လဲ အခြင့္မႀကံဳဘူး။ အဲဒီအတြက္ က်မတို႔ စဥ္းစားလိုက္ၿပီးေတာ့ Grammar section ေလး ထည့္လိုက္တယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ လူေတြက က်မတို႔ E-SEN Network ကို ျမင္တာက အဂၤလိပ္စာ သင္ေပးတဲ့ Training Center အေနနဲ႔ ျမင္ၾကတယ္။ သူတုိ႔ရဲ ႔ အျမင္ မေျပာင္းလဲသြားေအာင္လို႔ မနည္းဆြဲေခၚရတယ္။ က်မတို႔က အဂၤလိပ္စာ သင္တာက အဓိက Civic education လုပ္တာပါ။ တိုင္းသူျပည္သား ႏုိင္ငံသားအားလံုး သိသင့္သိထိုက္တဲ့ ပညာေရးကို သင္ေနတာပါ။ အဂၤလိပ္က ဒီမွာ ခင္မ်ားတို႔ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြ ဒီမွာ အခြင့္အေရးမရွိလို႔ က်မတို႔ ထည့္ေပးတာဆိုၿပီး ေျပာရတယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ အဲဒီေတာ့ ေစာေစာက Civic education လူထုပညာေပး ဘာသာရပ္မွာ ညီမတုိ႔ ဘာေတြ သင္ေပးေနလဲ။

ဖလလမ္ေနာ္ ။ ။ အဲဒီအထဲမွာ အဓိက က်မတို႔ရဲ ႔ Constitution စာအုပ္ေလးကို သင္ေပးတယ္။ ၿပီးေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုတာ ဘာလဲ။ ဒီမိုကေရစီဆိုတာ ဘာလဲ။ ႏိုင္ငံေရးကို ဘယ္လို နားလည္လဲ။ ႏုိင္ငံေရးဆုိတာ ဘာလဲ။ ၿပီးေတာ့ အမ်ဳိးသမီးအခြင့္အေရး။ တျခား ၿငိမ္းခ်မ္းေရးပတ္သက္တဲ့ Peace and Conflict Studies ေတြ၊ Negotiation Process ေဆြးေႏြးညိွႏိႈင္းေစ့စပ္မႈေတြကို သင္ေပးတယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ အဲဒီလို သင္တန္းတခု ၿပီးသြားလို႔ရွိရင္ ညီမတို႔ ရလာတဲ့ အက်ဳိးရလဒ္၊ ထိေရာက္မႈကို ဘယ္လို သံုးသပ္မိလဲ။

ဖလလမ္ေနာ္ ။ ။ က်မတို႔ သင္ေပးၿပီးၿပီရင္ အၿမဲတမ္း သူတို႔ဆီက Feedback ယူတယ္။ အဲဒီ Feedback ယူတဲ့ဟာက စာေပၚမွာပရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္သလား၊ မလုပ္ေဆာင္ဘူးလားဆုိတာကို သိေအာင္ သူတုိ႔ (၄၅) ရက္ သင္တန္းၿပီးၿပီဆိုရင္ သူတို႔ေတြ ပညာေရးေပၚမွာ စိတ္ဝင္စားလာလား။ ဘယ္လိုင္းမွာ စိတ္ဝင္စားလာလဲဆိုတာ ေပၚလာတယ္။ ဘာကိုၾကည့္လဲဆုိရင္ သူတုိ႔ေတြ (၄၅) ရက္ၿပီးၿပီ ပညာေရးေပၚ စိတ္ဝင္စားလာတယ္ဆိုရင္ က်မတို႔ဆီ apply လာၾကတယ္။ တခ်ဳိ ႔လူငယ္ေတြဆုိ ညီမတို႔က သူတုိ႔ ကြန္ျမဴနီတီက သူတုိ႔ religious ဘာသာေရး၊ ခရစ္ယာန္ဆုိရင္ ဘုရားေက်ာင္းမွာရွိတဲ့ လူငယ္ေတြရဲ ႔ က႑မွာ ပါဝင္လႈပ္ရွားလာတယ္။ တျခားလူငယ္ေတြကို သူတုိ႔ သင္ထားတာေတြကို ေဝငွေပးတာေတြရွိတယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ အဲဒီလိုဆုိေတာ့ တစံုတရာေတာ့ ထိေရာက္မႈရွိတယ္ေပါ့။

ဖလလမ္ေနာ္ ။ ။ ထိေရာက္တယ္။ အရမ္း ထိေရာက္တယ္လို႔ ကိုယ့္ဘာသာ ထင္ျမင္တာမဟုတ္ဘဲ အမ်ားအျမင္က ထိေရာက္တယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ ဘယ္ေလာက္ရွိၿပီလဲ အဲဒါေတြ လုပ္လာခဲ့တာ။

ဖလလမ္ေနာ္ ။ ။ ဒီဟာလုပ္တာက ၂၀၁၂ ကေန စလုပ္ျဖစ္တာ။

မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ လူငယ္ေတြအတြက္ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ ပညာေပးေရး၊ ပညာေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လုပ္ေနတဲ့အခါမွာ အဓိက လုိအပ္ခ်က္ေတြ ဘာေတြရွိလဲရွင့္။

ဖလလမ္ေနာ္ ။ ။ လိုအပ္ခ်က္ေတြကေတာ့ သင္တန္းတိုင္းမွာ လိုအပ္ခ်က္ေတြက အၿမဲတမ္း ရွိေနတယ္။ အဓိကအားျဖင့္ လူငယ္ေတြအတြက္ ဥပမာ သင္ခန္းစာတခု ေပးတယ္ဆိုရင္ Teaching materials သင္ေထာက္ကူပစၥည္းေတြ မလံုေလာက္တဲ့ဟာေတြ။ တခါတေလ က်မတုိ႔ ေနရာမရဘူး။ ဥပမာ ဒီေနရာ လုပ္မယ္ဆိုလုိ႔ရွိရင္ ဒီကလူေတြနဲ႔ ဆက္သြယ္ၿပီးေတာ့ လုပ္ရတယ္။ ေဒသခံေတြနဲ႔ ဆက္သြယ္ၿပီးေတာ့ လုပ္ရတယ္။ ေဒသခံေတြက ေနရာမေပးဘူး ဆိုလို႔ရွိရင္ က်မတို႔ အဲဒီအထဲမွာ သင္တန္းလုပ္လို႔ မရဘူး။ ဘယ္ေလာက္လုပ္ခ်င္ လုပ္လို႔မရဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ ေဒသနဲ႔ က်မတုိ႔ ဆက္သြယ္မႈ Communication မွာ အခက္အခဲရွိတယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ အခုလို ဗီြအိုေအ လာၿပီးေတာ့ အင္တာဗ်ဴး ေျဖၾကားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးအမ်ားႀကီး တင္ပါတယ္ရွင့္။

ဖလလမ္ေနာ္ ။ ။ က်မကလည္း ေက်းဇူးအမ်ားႀကီး တင္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG