သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ အလားအလာမ်ား


တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ၊ ရွန္ဟိုင္းၿမိဳ႕လယ္ေခါင္ မီးပိြဳင့္တစ္ခုတြင္ ေစာင့္ဆိုင္းေနၾကသည့္ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္၊ စက္ဘီးစီး ေဒသခံမ်ား။ ဒီဇင္ဘာ ၆၊ ၂၀၁၃။
လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္အေတာ္ၾကာအခ်ိန္ေတြအတြင္း ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ ေစ်းကြက္ေတြကို ကေမာက္ကမျဖစ္ေစခဲ့တဲ့ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈကေန ျပန္ၿပီး ထူေထာင္လာတာနဲ႔အတူ ကမာၻ႔စီးပြားေရးအတြက္ စိန္ေခၚမႈအသစ္ေတြကို ရင္ဆိုင္လာေနရၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လို စိန္ေခၚမႈအသစ္ေတြကိုမ်ား ရင္ဆိုင္လာေနရသလည္းဆိုတာ ဗီြအိုေအသတင္းေထာက္ Rosanne Skirble ရဲ႕ သတင္းေဆာင္းပါးကို အေျခခံၿပီး ဒီသီတင္းပတ္ စီးပြားေရးက႑မွာ တင္ဆက္ထားပါတယ္။

သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္၊ ေရရွည္ခုိင္မာမႈနဲ႔ ႏုိင္ငံတကာဖြံၿဖိဳးတိုးတက္မႈေတြအေပၚ ဘယ္လို ျဖစ္ရပ္ေတြကမ်ား ႐ိုက္ခတ္လာ ႏုိင္ေျခရွိပါသလည္း၊ အဲဒါကေတာ့ ကမာၻ႔ သယံဇာတ အရင္းအျမစ္မ်ားဆုိင္ရာအဖြဲ႔ World Resources Institute WRI က ၂၀၁၄ ခုႏွစ္အတြက္ ေမွ်ာ္ၾကည့္ထားတဲ့ အေၾကာင္းအရာပါပဲ။

သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကို အကာအကြယ္ေပးၿပီး ကမာၻႀကီးရဲ႕ တိုးပြားလာေနတဲ့ လူဦးေရကို ထိန္းသိမ္းထားႏုိင္စြမ္းမယ့္ မူ၀ါဒေတြ ကို ဒီ ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ သုေတသနအဖြဲ႔က အထူးအာ႐ံုစိုက္ၿပီး ေလ့လာခဲ့တာပါ။

၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ သန္းေပါင္း ၁,၀၀၀ ရွိခဲ့ရာကေန ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ သန္းေပါင္း ၃,၀၀၀ အထိ တိုးပြားလာခဲ့တဲ့ လူလတ္ တန္းစားဟာ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္အတြင္း ပိုပိုၿပီး အေရးပါတဲ့အခန္းက႑မွာ ရွိေနလိမ့္မယ္လုိ႔ WRI ရဲ႕ဥကၠ႒ အန္ဒ႐ူး စတီးယား (Andrew Steer) က ဆိုပါတယ္။

ကမာၻ႔လူဦးေရဟာ ၂၀၃၀ ျပည့္ႏွစ္အေရာက္မွာ သန္းေပါင္း ၈,၀၀၀ အထိရွိလာမယ္လုိ႔ ခန္႔မွန္းထားၿပီး အဲဒီထဲမွာ လူလတ္ တန္းစားက သန္းေပါင္း ၅,၀၀၀ ရွိလာပါလိမ့္မယ္။
အဲဒီအေျခအေနအတြက္ Steer က အခုလို ေမးခြန္းထုတ္ပါတယ္။

“ပိုၿပီး ႂကြယ္၀ခ်မ္းသာလာတာကို ေပ်ာ္ေမြ႔ေနတဲ့တစ္ခ်ိန္ထဲမွာ ေရရွည္ခုိင္မာဖို႔အတြက္ကိုေရာ က်ေနာ္တို႔ လုပ္ႏုိင္ပါ့မလား၊ အေျဖကေတာ့ လုပ္ႏုိင္တယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ယံုၾကည္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွာ ခ်မွတ္မယ့္ အဓိက ဆံုးျဖတ္ခ်က္တခ်ဳိ႕က က်ေနာ္တို႔ ဘယ္လိုလုပ္မလည္းဆိုတဲ့အေပၚမွာ သက္ေရာက္မႈရွိပါလိမ့္မယ္။”

၂၀၁၄ ခုႏွစ္ဟာ ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားရဲ႕ႏွစ္ျဖစ္တယ္လို႔ Steer က ကင္ပြန္းတပ္ ေခၚဆိုပါတယ္။ ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္းလို လူေပါင္း ၂၇၀,၀၀၀ ဟာ စီးပြားေရးအရ တိုးတက္လာၿပီး ၿမိဳ႕ႀကီးေတြဆီ ေရႊ႕ေျပာင္းေနၾကတယ္လို႔ သူကေျပာပါတယ္။

“ဒီႏွစ္မွာ ၇၅ သန္း၊ ေနာက္ႏွစ္မွာ ၇၅ သန္း၊ ဒီဆယ္စုႏွစ္မွာ တစ္ဘီလီယံရဲ႕ ေလးပံုသံုးပံု၊ လာမယ့္ဆယ္စုႏွစ္မွာ တစ္ဘီလီယံရဲ႕ ေလးပံုသံုးပံုဟာ ၿမိဳ႕ႀကီးေတြဆီ ေရႊ႕ေျပာင္းၾကပါလိမ့္မယ္။”

ကမာၻ႔စီးပြားေရးကို ၿမိဳ႕ႀကီးေတြက ေမာင္းႏွင္ေနတာနဲ႔ တၿပိဳင္ထဲမွာပဲ အဲဒီၿမိဳ႕ႀကီးေတြဟာပဲ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲေစတဲ့ ဓာတ္ေငြ႔ ထုတ္လႊတ္မႈစုစုေပါင္းရဲ႕ ၇၀% ကိုထုတ္လႊတ္ေနၾကပါတယ္။ အခ်ိန္မတန္ခင္ ေသဆံုးၾကရတဲ့ လူေပါင္း တစ္သန္းဟာ မသန္႔ရွင္း တဲ့ေလထုေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္လည္း ၿမိဳ႕ႀကီးေတြဟာ ပိုၿပီးေတာ့ ေနေပ်ာ္ဖြယ္ျဖစ္ေအာင္ ပံုစံေျပာင္းလာေနၾကတယ္လုိ႔ Steer က ေျပာပါတယ္။ လူဦး ေရရဲ႕ ၈၅% ၿမိဳ႕ႀကီးေတြမွာေနထိုင္တဲ့ ဘရာဇီးလ္ႏုိင္ငံဟာ အေျပာင္းအလဲလမ္းေၾကာင္းေပၚမွာ ဘယ္လိုေလွ်ာက္ေနတယ္ဆိုတာ ကို Steer က မွတ္ခ်က္ျပဳ ေျပာဆိုပါတယ္။

ဘရာဇီးလ္ႏုိင္ငံမွာ အခုဆိုရင္ ၿမိဳ႕ေပါင္း ၃,၀၀၀ မွာ ေရႊ႕ေျပာင္းသြားလာေရး စီမံကိန္းေတြ ထားရမယ္ဆိုတဲ့ ထူးျခားတဲ့ ဥပေဒ အသစ္တစ္ခု ရွိေနၿပီလို႔ဆိုပါတယ္။ အဲဒါက ဘာအဓိပၸါယ္ပါလည္း …

“အမ်ားျပည္သူ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးကို စဥ္းစားၾကည့္ပါ၊ လူေတြ တစ္ေနရာကေန တစ္ေနရာ ဘယ္လိုသြားၾက သလည္း၊ အလုပ္ကို ဘယ္လိုသြားၾကသလည္း။ Curitiba မွာ အျမန္ဘတ္စ္ကားစနစ္ကို စၿပီး မိတ္ဆက္ခဲ့တာ ဘရာဇီးလ္ပါ။ အခု ဆိုရင္ လူေပါင္း ၁၂ သန္းေက်ာ္ဟာ ေန႔တိုင္း အဲဒီစနစ္နဲ႔ သြားလာေနၾကပါၿပီ။ ကမာၻတ၀န္းမွာ အရွိန္အဟုန္နဲ႔ အႀကီးအက်ယ္ တိုးတက္ေနတဲ့ ၿမိဳ႕ေပါင္း ၃၀၀ မွာ အခုဆိုရင္ အျမန္ဘတ္စ္ကားစနစ္ ရွိေနပါၿပီ။”

၂၀၁၄ ခုႏွစ္အတြက္ ေနာက္ထပ္ ႀကိဳတင္ခန္႔မွန္းခ်က္ တစ္ခုလည္း ရွိပါေသးတယ္။ ကမာၻေပၚက သစ္ေတာေတြဟာ တစ္မိနစ္မွာ ေဘာလံုးကြင္းအေရအတြက္ ၅၀ ရဲ႕ အက်ယ္အ၀န္းနဲ႔ ညီမွ်တဲ့ႏႈန္းနဲ႔ ဆံုး႐ံႈးေနတာကို ရင္ဆိုင္ေနရတာပါ။ ကမာၻေပၚက သစ္ေတာ ဧက သန္းေပါင္း ၅,၀၀၀ ေက်ာ္ကို ေျပာင္းလဲပစ္ႏုိင္တယ္လုိ႔ Steer က ခန္႔မွန္းပါတယ္။

အဲဒီ ေျမအက်ယ္အ၀န္းပမာဏဟာ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ အရြယ္အစားရဲ႕ ႏွစ္ဆေလာက္ရွိပါတယ္။ အဲဒီေျမေတြဟာ ပ်က္စီး ယိုယြင္းသြား ခဲ့ၿပီး ျဖစ္ေပမဲ့လည္း သစ္ေတာ ဒါမွမဟုတ္ လယ္ယာေျမေတြအျဖစ္ ျပန္ၿပီး ျပဳျပင္ယူဖို႔ အဆင္သင့္ျဖစ္ေနတာပါ။ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ ေရာက္တဲ့အခ်ိန္မွာ သစ္ေတာဧက သန္းေပါင္း ၃၇၀ ေက်ာ္ကို ျပန္ ျပဳျပင္ယူသြားဖို႔ ကမာၻ႔အစိုးရေတြက ကတိျပဳထားၾကပါတယ္။

အဲဒါဟာ ေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္သံုး ႀကီးမားတဲ့ ဓာတ္အားေပးစက္႐ံု ၃၅၀ ကို ပိတ္ပစ္လိုက္တာနဲ႔ အလားတူျဖစ္လိမ့္မယ္လုိ႔ Steer က ေျပာပါတယ္။

ဒါေပမဲ့လည္း သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ညစ္ညမ္းေစတဲ့ႏုိင္ငံေတြထဲမွာ ကမာၻ႔အႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံက ေနာက္ထပ္ ေက်ာက္မီးေသြးသံုး ဓာတ္အားေပးစက္႐ံုေပါင္း ၃၆၃ လံုး ထပ္ၿပီးတည္ေဆာက္ဖို႔ အဆိုျပဳထားပါတယ္။ အဲဒီၾကားထဲကပဲ ေလထု ညစ္ညမ္းမႈကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းဖို႔ ေဒၚလာ ၂၇၇ ဘီလီယံ ကနဦး သတ္မွတ္လ်ာထားလိုက္တာနဲ႔အတူ ဖန္လံုအိမ္ဓာတ္ေငြ႔ ထုတ္လႊတ္မႈကို ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔အတြက္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံဟာ အျပင္းအထန္ လုပ္ေနတယ္လို႔ Steer က ေျပာပါတယ္။

“ဒီႏွစ္ကစၿပီး အဲဒီေငြပမာဏကို သံုးစြဲမွာပါ။ အဓိက မက္ထ႐ိုပိုလီတန္ေဒသ သံုးခုမွာ ေက်ာက္မီးေသြး ဓာတ္အား ေပးစက္႐ံုအသစ္ ေဆာက္ခြင့္မျပဳေတာ့ပါဘူး။ စီစဥ္ထားတဲ့ ေက်ာက္မီးေသြးဓာတ္အားေပးစက္႐ံု တခ်ဳိ႕ကို လူႀကိဳက္ပိုနည္း ေစမယ့္ ပိုၿပီးတင္းက်ပ္တဲ့ ေလထုညစ္ညမ္းမႈဆိုင္ရာ စံသတ္မွတ္ခ်က္ကို ျပဌာန္းလိုက္တဲ့အတြက္ အဲဒီစက္႐ံုေတြကို ေဆာက္ေတာ့မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ကဆိုရင္ တ႐ုတ္တစ္ႏုိင္ငံလံုးရဲ႕ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားသစ္ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းကို ျပန္လည္ ျပည့္ၿဖိဳးျမဲ စြမ္းအင္ အရင္းအျမစ္ေတြကေန ထုတ္လုပ္ခဲ့တာပါ။”

၂၀၁၄ ခုႏွစ္အတြင္းမွာပဲ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက လက္ရွိ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားထုတ္ စက္႐ံုေတြကေန ဖန္လံုအိမ္ဓာတ္ေငြ႔ ထုတ္လႊတ္မႈကို ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းအသစ္ေတြကို ခ်မွတ္မယ္လုိ႔ ခန္႔မွန္းထားၾကပါတယ္။

ကမာၻ႔ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းတစ္ခုကို ကုလသမဂၢက လက္ခံ က်င္းပဖို႔ရွိပါတယ္။

ရာသီဥတုေျပာင္းလဲေစတဲ့ ဓာတ္ေငြ႔ထုတ္လႊတ္မႈေတြကို ေလွ်ာ့ခ်မယ့္ အစီအစဥ္ေတြကို ႏုိင္ငံေတြက ေၾကညာဖို႔ရွိပါတယ္။

ကမာၻႀကီး ပူေႏြးလာမႈဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္တစ္ခုကို ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာ ခ်ဳပ္ဆိုႏုိင္ေရး ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းတာေတြ ဆက္လုပ္သြား ၾကမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီႏွစ္အတြင္း ကမာၻႀကီးက မျဖစ္မေန ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းရမယ့္ အဓိကအက်ဆံုး ေမးခြန္းကေတာ့ ကာဘြန္ဓာတ္ေငြ႔ထုတ္လႊတ္မႈ ေလ်ာ့နည္းၿပီး စီးပြားေရးကို အေထာက္အကူျဖစ္ေစမယ့္ အနာဂတ္ဆီ ဘယ္လို ဦးတည္သြားၾကမလည္းဆိုတာပဲ ျဖစ္တယ္လို႔ World Resources Institute ရဲ႕ဥကၠ႒ Andrew Steer က ေျပာပါတယ္ခင္ဗ်ား။
XS
SM
MD
LG