သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အေနာက္အာဖရိကမွာ ျဖစ္ပြါးေနတဲ့ အီဘိုလာ ေရာဂါဟာ ဂီနီ၊ လိုင္ဘီးရီးယား၊ ဆီရာယာ ေလယြန္းနဲ႔ ႏိုင္ဂ်ီးရီးယား ႏိုင္ငံတို႔အေပၚ စီးပြါးေရးအရ ရိုက္ခတ္လာႏိုင္ေျခရွိတယ္ဆိုၿပီး ဆန္းစစ္ေလ့လာသူေတြက သံုးသပ္ၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အစိုးရေတြရဲ႔ ဘ႑ာေရး စီမံခ်က္ေတြအေပၚမွာလည္း ထိခိုက္နိုင္တယ္ ဆိုၿပီးေတာ့လည္း သံုးသပ္ထားပါတယ္။ အာရွေဒသတြင္းက ျမန္မာႏိုင္ငံလို တုိင္းျပည္ေတြမွာလည္း ဒီေရာဂါပိုးကူးစက္မႈေၾကာင့္ ထိခိုက္လာႏိုင္တဲ့ စီးပါြးေရးအေျခအေနနဲ႔ ပါတ္သတ္ၿပီး ဒီတပါတ္ စီးပြါးေရးအစီအစဥ္မွာ ကိုေအာင္ေအာင္က စုစည္း သံုးသပ္ တင္ျပထားပါတယ္။

အီဘိုလာေရာဂါ ကူးစက္ပ်ံ႔ႏွ႔ံမႈေၾကာင့္ စိုးရိမ္ထိတ္လန္႔ေနတဲ့သူေတြဟာ အစိုးရအေနနဲ႔ သတိႀကီးႀကီးနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ ကိုင္တြယ္ဖို႔ ေတာင္းဆို ဆႏၵျပလာၾကပါတယ္။ ေရာဂါပိုးရွိသူရဲ႔ ခႏၶာကုိယ္ကထြက္တဲ့ ေသြး ဒါမွမဟုတ္ အရည္ေတြကေနတဆင့္ ဒီေရာဂါကူးဆက္တာပါ။ ဒီလိုကူးစက္ႏိုင္တာေၾကာင့္ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းေတြ ေသဆံုးခဲ့ၿပီး ေဆးရံုတခ်ဳိ႔ကိုလည္း ပိတ္လိုက္ရပါတယ္။ စီးပြါးေရးဆိုင္ရင္ လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ပါတ္သတ္ၿပီး ေစာင့္ၾကည့္အကဲျဖတ္တဲ့ Moody အဖြဲ႔ က အီဘိုလာေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရးေဆာင္ရြက္တဲ့အခါမွာ ႏိုင္ငံ့ကုန္က်စားရိတ္ မ်ားျပားႏိုင္တယ္လို႔ သံုးသပ္ထားပါတယ္။ စီးပြါးေရးက်ဆင္းမႈေၾကာင့္ အခြန္ေကာက္ခံမႈဂ႑မွာ က်ဆင္းလာၿပီး ဒီအေျခအေနဟာ တိုင္းျပည္ေတြရဲ႔ တမ်ဳိးသားလံုး အသားတင္ထုတ္လုပ္မႈ GDP က်ဆင္းႏိုင္တဲ့အထိ ရိုက္ခတ္ႏိုင္တဲ့အေျခအေနကို ရင္ဆိုင္ေနရတာပါ။

အာဖရိကတိုက္အတြင္း အခုလို ကူးစက္မႈေၾကာင့္ စီးပြါးေရးဂ႑အေပၚ အရင္တႀကိမ္ကထက္ ပိုရိုက္ခတ္ႏိုင္တယ္လို႔လည္း ေထာက္ျပထားပါတယ္။ အခုတႀကိမ္ ဒီကူးစက္ေရာဂါ ျဖစ္ပြါးတာဟာ လူဦးေရ ထူထပ္တဲ့ ေဒသမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ အေျခအေနက ပိုဆိုးႏိုင္တာပါ။ ႏိုင္ဂ်ီးရီးယားႏိုင္ငံမွာ ေမြးဖြါးခဲ့သူ စီးပါြးေရးပညာရွင္ Benjamin Akande ကေတာ့ ဒီလိုျဖစ္ပြါးလာႏိုင္တဲ့အေျခအေနအေပၚ စိုးရိမ္ေနတာပါ။

“အီဘိုလာ ေရာဂါပိုးကူးစက္ပ်ံ့နွံ႔မႈေၾကာင့္ စီးပါြးေရးအေပၚ ရိုက္ခတ္လာမႈဟာ မယံုၾကည္ႏိုင္ေလာက္စရာ အေျခအေနေတြ ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။ ဒီေရာဂါပိုးကူးစက္ပ်ံ႔ႏွ႔ံမႈျဖစ္ပြါးေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြရဲ႔ စီးပြါးေရးအေျခအေနဟာ ရပ္ဆိုင္းသြားႏိုင္တဲ့ အေနအထားေအာက္မွာ ရွိေနပါတယ္” ဆိုၿပီး မစၥတာ Akande က ေျပာသြားတာပါ။ အာဖရိက ေဒသတြင္းက Sierra Leone, Liberia, Guinea ႏိုင္ငံအေတြမွာ ေရာဂါကူးစက္မႈေတြ ျဖစ္ပြားေနၿပီး ကုသကာကြယ္ေရး အေထာက္ကူ ပစၥည္းေတြကလည္း အကန္႔အသတ္နဲ႔သာ ရွိေနတဲ့အတြက္ ဒီ ကူးစက္ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ ႀကိဳးစားရာမွာ အခက္ခဲေတြလည္း အဲဒီနိုင္ငံအစိုးရေတြ ေတြ႔ၾကံဳေနရတာပါ။ ဒီေရာဂါေၾကာင့္ အခုအခါမွာ လူေပါင္း ၁၃၀၀ ေက်ာ္ေသဆံုးခဲ့ၿပီးၿပီလို႔ WHO ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔က စာရင္းထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။

Moody အဖြဲ႔က အီဘိုလာေရာဂါ ပိုးကူးစက္မႈေၾကာင့္ ေလေၾကာင္းခရီးစဥ္ေတြ၊ တျခား အေရးပါတဲ့ စီးပြါးျဖစ္သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး လုပ္ငန္းေတြအေပၚ အခ်ိန္ တလ အနဲဆံုး ထိခိုက္နိုင္တယ္လို႔ သံုးသပ္ထားပါတယ္။ ေလေၾကာင္းလိုင္းတခ်ဳိ႔ဆိုရင္ သူတို႔ရဲ႔ ေလယာဥ္ခရီးစဥ္ ေတြကို ရပ္ဆိုင္းထားသလို တခ်ဳိ႔ေလေၾကာင္းလိုင္းေတြက ခရီးသည္ေတြ ေလယာဥ္ေပၚမတက္မွီ လက္ေဆးဖို႔၊ ေနာက္ ခႏၶာကုိယ္အပူခ်ိန္တိုင္းတာ စတာေတြ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ ညႊန္ၾကားထားပါတယ္။ ဒီလိုအေျခအေနေတြဟာ စီးပြါးေရး လုပ္ငန္းေတြအတြက္ အထိနာပါတယ္လုိ႔ စီးပါြးေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြကလည္း ညီးညဴေနၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း အီဘိုလာ ေရာဂါပိုးထက္ တျခားေရာဂါလိုမ်ဳိး ဥပမာ ငွက္ဖ်ာေရာဂါေၾကာင့္ေသဆံုးသူ၊ ေနာက္ ဒီေရာဂါကူးစက္မႈေၾကာင့္ ေနာက္ဆက္တြဲ စီးပြါးေရးအေပၚ ရိုက္ခတ္တာဟာ ပိုၿပီး အေျခအေနဆိုးခဲ့တဲ့အေၾကာင္း WESLEYAN တကၠသိုလ္က WILLIAM JOHNSTON က အခုလို ေျပာပါတယ္။

“၂၀၁၂ ခုနွစ္တုန္းကဆိုရင္ ငွက္ဖ်ားေရာဂါပိုး လူ သန္း ၂၀၀ ေက်ာ္ကို ကူးစက္ခဲ့ၿပီး အဲဒီထဲက ၆၂၇၀၀၀ ေသဆံုးခဲ့ပါတယ္။ လူေပါင္း ၈.၆ သန္းမွာလည္း အဆုတ္နာေရာဂါစြဲကပ္ေနပါတယ္” လို႔ မစၥတာ JOHNSTON က ေျပာသြားတာပါ။

အခုအခါမွာ အေနာက္အာဖရိကမွာ လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ကူးစက္ေနတဲ့ အီဘိုလာေရာဂါပိုးကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႔ တကမၻာလံုးက ၀ိုင္း၀န္းႀကိဳးပမ္းေနၾကပါတယ္။ အေမရိကန္ ကူးစက္ေရာဂါ ထိန္းခ်ဳပ္ေရး ဗဟိုဌာနကေန အမ်ားျပည္သူ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ကြ်မ္းက်င္သူ ၅၀ တို႔ကို အီဘိုလာ ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ပ်ံ႕ပြားမႈဒဏ္ အႀကီးအက်ယ္ ခံစားေနရတဲ႔ အေနာက္ အာဖရိက ၃ ႏုိင္ငံကို အကူအညီေပးေရး အျဖစ္နဲ႔ ေစလႊတ္ လိုက္ပါတယ္။ ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႔ႀကီး WHO ကလည္း အီဘုိလာ ဗိုင္းရပ္စ္ ပ်ံ႕နွံ႔ ကူးစက္မႈဒဏ္ ခံေနရတဲ့ ဒီသံုးႏုိင္ငံအတြင္း ေဒၚလာ သန္း ၁၀၀ သံုးစြဲမယ့္ အေရးေပၚ ေဆာင္ရြက္ေရး အစီအစဥ္ကို မၾကာေသးခင္ရက္ပိုင္းေတြက ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။

အီဘိုလာေရာဂါပိုးကူးစက္မႈကို ရပ္တန္႔သြားေအာင္ ၀ိုင္း၀န္းႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ေနခ်ိန္မွာပဲ ဒီေရာဂါပ်ံ႔ပြါးမႈကို ႀကိဳတင္ကာကြယ္ဖို႔ ျပင္ဆင္ေလ့က်င့္တာေတြလည္း တခ်ဳိ႔ႏိုင္ငံေတြမွာ လုပ္ေဆာင္ေနက်တာပါ။ အာရွက တရုတ္ႏိုင္ငံဟာဆိုရင္ စီးပြါးေရးအေျခအေန တိုးတက္လာတာနဲ႔ အမွ် တျခားႏိုင္ငံက ႏိုင္ငံသား အမ်ားအျပားလည္း လာေရာက္ေနထိုင္ၿပီး စီးပြါးေရးလုပ္ကိုင္ေနၾကပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ အာဖရိကတိုက္က ႏိုင္ငံသားေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။

ဒီလိုႏိုင္ငံေပါင္းစံုက လာေရာက္အေျခခ်ေနထိုင္ၾကသူေတြမ်ားျပားတဲ့ တရုတ္ႏိုင္ငံမွာ ေရာဂါ ကူးစက္မႈ ျဖစ္လာလ်င္ လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ဖို႔ အစမ္းေလ့က်င့္တာေတြကို ျပဳလုပ္ေနပါတယ္။ မကာအိုမွာဆိုရင္ အာဏာပိုင္ေတြက အာဖရိကက ျပန္လာတဲ့ အီဘိုလာေရာဂါပိုးရွိသူလို႔ သံသယရွိသူတဦး ကိုေတြ႔ရွိၿပီး ခ်က္ခ်င္း အဆင့္ဆင့္ တုန္႔ျပန္အေရးယူေဆာင္ရြက္တာေတြကို နာရီပိုင္းအတြင္း ၿပီးစီးေအာင္ လုပ္ကိုင္ပံုကို အစမ္း ေလ့က်င့္ခဲ့ပါတယ္။ ဗီယက္နမ္ ႏိုင္ငံမွာလည္း Ebola ေရာဂါပိုးရွိသူလို႔ သံသယရွိခံရသူ ႏိုင္ဂ်ီးရီးယားႏိုင္ငံသား ၂ ဦးကို သီးျခားခြဲ စစ္ေဆးတာေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ မၾကာခင္ ရက္ပိုင္းအတြင္းက ရန္ကုန္ေလဆိပ္မွာေတာ့ အီဘိုလာဗိုင္းရပ္စ္ပိုးရွိသူလို႔ သံသယရွိသူတေယာက္ကို တာ၀န္ရွိသူေတြက ေတြ႔ရွိခဲ့ပါတယ္။

အသက္ ၂၂ ႏွစ္အရြယ္ အဲဒီသူဟာ အာဖရိကအေနာက္ပိုင္း လိုက္ေဘးရီးယားနဲ႔ ဂီနီမွာ ေနထိုင္အလုပ္လုပ္ကိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီသတင္းေၾကာင့္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔မွာ ေနထိုင္သူေတြၾကား စိုးရိမ္ပူပန္မႈေတြရွိခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ အဲဒီလူမွာ ငွက္ဖ်ားေရာဂါပိုး စမ္းသပ္ေတြ႔ရွိရတယ္ လို႔ ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြ ဘက္က အေၾကာင္းၾကားခဲ့တယ္ဆိုၿပီး ထိုင္းႏိုင္ငံ ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရးဌာနက ေျပာပါတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံမွာဆိုရင္လည္း ႏိုင္ငံေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြေၾကာင့္ အခြင့္အလမ္းေတြ ပိုပြင့္လာၿပီး ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ကူးလူးဆက္ဆံမႈေတြ ပိုမ်ားလာေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ဒီေရာဂါပိုးကူးစက္မႈသာ ေဒသတြင္းကို ေရာက္ရွိလာမယ္ဆိုလ်င္ ျမန္မာ့စီးပြါးေရးအေပၚ ရိုက္ခတ္လာႏိုင္တဲ့အေျခအေနကို စီးပြါးေရး လုပ္ငန္းရွင္တဦးျဖစ္တဲ့ နန္းနန္းက အခုလိုေျပာပါတယ္။

“စီးပြါးေရးအေနနဲ႔က်ေတာ့ ဟိုတခါ ဆားစ္ေရာဂါျဖစ္တုန္းက အေနအထားကို ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုလို႔ရွိလ်င္ အဲတုန္းက အဓိက ထိခိုက္ဆံုးကက်ေတာ့ ဒီTourism ေပါ့ေနာ္။ Tourism ဆိုေတာ့ ခု ျမန္မာျပည္ကို ႏိုင္ငံျခားသားဧည့္သည္ေတြလာတယ္။ အထူးသျဖင့္ အဲ့ဒီ နိုင္ငံျခားေတြနဲ႔ တုိက္ရိုက္ စပ္ဆက္ေနရတဲ့ လုပ္ငန္းေတြမွာ ဥပမာ အဲဒီတုန္းကက်ေတာ့လည္း ဥပမာေပါ့ေနာ္ ေက်ာက္မ်က္ျပပြဲလိုဟာမ်ဳိးဆိုလ်င္ ျဖစ္ေနတာကတရုတ္ ။ တရုတ္ကလည္း ကိုယ့္စီကို မလာရဲသလို တျခား အဲဒီနဲ႔ စပ္ဆက္တဲ့သူေတြလည္း မလာရဲေတာ့ဘူးေပါ့။ ၾကားတာနဲ႔ ကို ေၾကာက္ေနၾကတဲ့အခါက်ေတာ့ ျဖစ္ၿပီဆိုတာနဲ႔ တေယာက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ႏွစ္ေယာက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ အနဲနဲ႔ အက်ဥ္းကေတာ့ ရိုက္ခတ္မႈရွိတာေပါ့။”

အီဘိုလာ ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈေၾကာင့္ စီးပါြးေရးအေပၚ ရိုက္ခတ္လာႏိုင္တဲ့အေၾကာင္း ရန္ကုန္ၿမိဳ႔က စီးပြါးေရးလုပ္ငန္းရွင္တဦးျဖစ္တဲ့ နန္းနန္းက ေျပာသြားတာပါ။ ဒါေပမယ့္ အီဘိုလာေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရတာ သိသိခ်င္း အခ်ိန္မွီ ႏိုင္ႏိုင္နင္းနင္း ကုသႏိုင္မယ္ဆိုလ်င္ အလြယ္တကူ ပ်ံ႔ပြါးႏိုင္ဘို႔ မလြယ္ကူတဲ့အေၾကာင္း ေဆးပညာရွင္ေတြက ေျပာပါတယ္။ ဒီလို ေရာဂါပိုးပ်ံ႔ႏွံ႔ေနမႈကို ကာကြယ္ႏိုင္ဖို႔ အာဏာပိုင္ေတြ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းေတြ လူထုေတြကလည္း အသိရွိရွိနဲ႔ ၀ိုင္း၀န္းကာကြယ္မယ္ဆိုလ်င္ ဒီေရာဂါေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္တဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲ စီးပြါးေရးအေပၚ ရိုက္ခတ္လာႏိုင္မႈကို ေရွာင္ရွားႏိုင္မွာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း တင္ျပအပ္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

XS
SM
MD
LG