သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ကိုးကန္႔တိုက္ပြဲေတြ ျဖစ္ပြားခဲ႔တဲ႔ ကာလေတြမွာ တိုုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးေရး ခဲြျခားတဲ႔ အမုုန္းစကားေတြ လူမႈကြန္ယက္ေတြမွာ အမ်ားဆံုုးျပန္႔ပြားခဲ႔ျပီး ေရြးေကာက္ပြဲ အႀကိဳကာလေတြမွာ ဘာသာေရးဆိုုင္ရာ အမုုန္းစကားေတြပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ႔တယ္လိုု႕ PEN Myanmar အဖြဲ႔က ေျပာဆိုုလိုုက္ပါတယ္။ PEN Myanmar အဖြဲ႔အေနနဲ႕ ၂၀၁၅ ခုုႏွစ္အတြင္း ျပည္တြင္းမွာ ထြက္ရွိခဲ႔တဲ႔ သတင္းမီဒီယာေတြ၊ ရုုပ္ရွင္နဲ႔ သီခ်င္းေတြအျပင္ လူမႈကြန္ယက္ေတြကိုု ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာၿပီး အစီရင္ခံစာတစ္ရပ္ ေရးသားထုုတ္ေဝခဲ႔တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အျပည့္အစံုုကိုု VOA သတင္းေထာက္ မသိဂၤ ီလင္းက ေျပာျပေပးပါမယ္။

PEN Myanmar အဖြဲ႔ဟာ ၂၀၁၅ ခုုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ကေန ေရြးေကာက္ပြဲ အၿပီး ႏုုိဝင္ဘာလဆန္းပိုုင္းအထိ ျပည္တြင္းမွာ ထုုတ္ေဝျဖန္႔ခ်ိခဲ႔တဲ႔ သတင္း မီဒီယာေတြ၊ လူမႈကြန္ယက္ေတြ၊ ရုုပ္ရွင္နဲ႔ သီခ်င္းေတြမွာ အမုုန္းစကား ပါဝင္မႈေတြကိုု ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ခဲ႔တာျဖစ္ပါတယ္။ ႏုုိင္ငံေရး၊ လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရးက႑ေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ႔ အမုန္းစကား ပါဝင္မႈ ေတြကိုု ေလ့လာ ခဲ႔ၾကတာပါ။

၂၀၁၅ ႏွစ္ဆန္းပိုုင္းေလာက္က ျမန္မာစစ္တပ္နဲ႔ ကိုုးကန္႔တပ္ဖြဲ႕ MNDAA တိုု႔ၾကား တိုုက္ပြဲေတြ ျဖစ္ပြားေနတဲ႔ ကာလေတြမွာ လူမႈကြန္ယက္ေတြမွာေရာ သတင္းမီဒီယာေတြမွာပါ တိုုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးေရးခြဲျခားတဲ႕ အမုုန္းစကားေတြ ျပန္႔ႏွံ႔ခဲ႔တယ္လိုု႔ PEN Myanmar အဖြဲ႔ အစီအစဥ္တာဝန္ခံ မဇာျခည္ဦးက အခုုလိုု ေျပာပါတယ္။

“သူတို႔ ဒီၾကားထဲမွာ စစ္ပြဲေတြ ျဖစ္တယ္မလား။ ကိုးကန္႔နဲ႔ အစိုးရတပ္နဲ႔ စစ္ပြဲေတြျဖစ္တယ္။ အဲဒီအတြင္းမွာ ဘာေတြအမ်ားဆံုးသြားေတြ႕ရသလဲဆိုေတာ႔ ခုနကလိုေပါ့ ethnicity ေတြ နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ discrimination လုပ္တဲ့အသံုးအႏွဳန္းေတြ အမ်ားႀကီးေတြ႕ရတယ္။ ဘာလို႔ေတြ႔ရသလဲဆိုေတာ့ အဲဒီအခ်ိန္က်ေတာ့ တိုက္ပြဲေတြျဖစ္ေနတယ္။ ျဖစ္ၿပီးေတာ့ ဒီကေနထုတ္တဲ့ ဒီအစိုးရ သတင္းမီဒီယာကေန ထုတ္တဲ့ သတင္းလႊာကိုက သူက အဲဒီအသံုးအႏွဳန္းေတြ ပါေနတာေလ။ ဆိုေတာ့ အဲဒီအသံုးအႏွဳန္းေတြကို ျပန္ၿပီးေတာ့ တဆင့္ေဖာ္ျပရတဲ့ သတင္းစာေတြ ၊ ဂ်ာနယ္ေတြ အကုန္လံုးကလည္းပဲ အဲဒါကို ေျပာင္းလို႔မရဘူး၊ သူေဖာ္ျပတဲ့အတိုင္းပဲ ျပန္ေဖာ္ျပရတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ အဲဒီကာလအတြင္းမွာ Hate Speech အမ်ားဆံုးေပါ့။ Ethnicity နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ Hate Speech အမ်ားဆံုး ေတြ႔တဲ့အတြက္ေပါ့ ။”

ေရြးေကာက္ပြဲအႀကိဳကာလေတြမွာ ဘာသာေရးအမုန္းစကားေတြကိုု လူမႈကြန္ယက္ေတြမွာ အေကာင့္တုုေတြနဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ ရွိရွိ ျဖန္႔တာမ်ိဳးလည္း ေတြ႔ရွိရတယ္လိုု႔ မဇာျခည္ဦးက ဆက္ေျပာပါတယ္။

“ ဒီေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္ခင္ကာလဆိုရင္ ဘာသာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ Hate Speech ေတြ အမ်ားဆံုးေတြ႔ရတယ္။ ဘယ္ကေနၿပီးေတာ့ စျပန္႔လာသလဲဆိုေတာ့ မ်ားေသာအားျဖင့္ fake account ေတြကေန ျပန္႕တာပါ။ ဒါေပမယ့္ fake account ေတြကေန တမင္တကာျဖန္႔လိုက္တဲ့ ပံုစံမ်ိဳးကိုလည္းေတြ႕ရတာေပါ့။ တၿပိဳင္နက္တည္း ျပန္႔သြားတဲ့ ပံုစံမ်ိဳးေတြေပါ့။”

သတင္းမီဒီယာေတြမွာေတာ့ အမုုန္းစကားေတြ ပါဝင္မႈနည္းေအာင္ ေရးသား ၾကတာကိုု ေတြ႔ရျပီး ခံစားခ်က္ကိုု ထုုတ္ေဖာ္ၾကတဲ႔ အႏုုပညာသမားေတြရဲ႕ လက္ရာေတြမွာ အမုုန္းစကားေတြကိုု ပိုုၿပီးေတြ႔ရတယ္လိုု႔ မဇာျခည္ဦးက ေျပာပါတယ္။

အမုန္းစကားေတြကိုု PEN ႏိုုင္ငံတကာအဖြဲ႔က ပညာရွင္တစ္ဦးက သက္ဆိုုင္ရာ က႑နဲ႔ ပတ္သက္တဲ႔ ေဝါဟာရေတြကိုု သတ္မွတ္ျပီး ဒီအစီရင္ခံစာမွာ စိစစ္ေလ့လာထားတာျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာႏုုိင္ငံတြင္းမွာ အမုုန္းစကားေတြကိုု အမုုန္းစကားရယ္လိုု႔ သတိမမူမိဘဲ ေန႔တဓူဝ အသံုုးျပဳေနၾကတာကိုုလည္း ေတ႔ြရတယ္လိုု႔ မဇာျခည္ဦးက အခုုလိုု ေျပာပါတယ္

“တို႔ လူေတြအခ်င္းခ်င္းမွာကိုပဲ မသိမသာ တေယာက္ကိုတေယာက္ ဖိႏွိပ္ခ်ိဳးႏိွမ္လိုတဲ့ ဆႏၵနဲ႔ မဟုတ္ေပမယ့္လည္း တို႔ေတြမွာ သံုးက်င့္ျဖစ္ေနတဲ့ စကားလံုးေတြ ရွိတာေပါ့ေနာ္။ အဲလိုမ်ိဳးဟာေတြဆိုရင္ Hate Speech ထဲကို count လုပ္လို႔ရတာေပါ့။ သူ႔ရဲ႕ Theory အရဆိုရင္ ဒါေတြက Hate Speech ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီမွာက်ေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားသံုးေနၾကတဲ့ ရယ္စရာလိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ၊ မုန္းစရာလိုျဖစ္ျဖစ္ အဲလိုမ်ိဳးေတြ သံုးေနတယ္ေပါ့။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ မဲဆြယ္ စည္းရုံးတဲ့ သီခ်င္းေတြ လုပ္တဲ့အခါဆိုရင္လည္း ပါသြားတာပဲေပါ့ေနာ္။ သီခ်င္းေတြထဲမွာ သူက လူေတြရဲ႕ emotion ကို လုံ႕ေဆာ္ေပးႏိုင္ေအာင္လို႔ သံုးရတာကို။”

အစီရင္ခံစာထဲမွာ အစိုုးရအေနနဲ႕ အျငင္းပြားမႈဆိုုင္ရာ လူထုု အသိပညာေပး လုုပ္ငန္းေတြကိုု က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ေဆာင္ရြက္ဖိုု႔၊ လူမႈကြန္ယက္ေတြမွာ ၾကမ္းတမ္းတဲ႔၊ သူတပါးကိုု ထိခိုုက္ေစႏုုိင္တဲ႔ စကားအသံုုးအႏွံးေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး တင္းၾကပ္တဲ႔ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြ ထားရွိဖိုု႔ အျပင္ အစိုုးရအပါအဝင္ သတင္းမီဒီယာေတြအေနနဲ႔ မွန္ကန္ခိုုင္မာတဲ႔ သတင္းထုုတ္ျပန္မႈေတြ ျပဳလုုပ္ၾကဖိုု႔ အၾကံျပဳထားပါတယ္။

ျမန္မာ့မီဒီယာေတြေပၚက အမုုန္းစကားျဖန္႔ခ်ိမႈ အစီရင္ခံစာအတြက္ Facebook လူမႈကြန္ယက္စာမ်က္ႏွာ ၁၅၃ ခုု၊ ပံုုႏွိပ္စာေစာင္ မဂဇင္းနဲ႔ သတင္းစာအေစာင္ေပါင္း ၁၆၁၃ ေစာင္၊ တစ္ႏွစ္အတြင္း ထြက္ရွိခဲ႔တဲ႔ ရုုပ္ရွင္ကားေတြနဲ႔ သီခ်င္းအပုုဒ္ေရ ၂၆၀ ေက်ာ္ကိုု စိစစ္ေလ့လာခဲ႔တာပါ။ ေနာက္ဆံုုးအဆင့္ အေခ်ာသတ္ အစီရင္ခံစာကိုုေတာ့ ဇန္နဝါရီလ ၁၂ ရက္ေန႔မွာ ထုုတ္ျပန္ခဲ႔တာျဖစ္ပါတယ္္။

XS
SM
MD
LG