သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကိုဗစ္ကာလ ကိုယ္ခံအားေကာင္းဖို႔ အာဟာရဓာတ္မ်ား


A Johnson and Johnson booster vaccine is prepred at the Vaccination Centre of Hope at the Cape Town International Convention Centre in Cape Town, South Africa on Nov. 30, 2021, as part of the Sisonke trial for healthcare workers.

ကိုဗစ္နဲ႔တုပ္ေကြးျဖစ္ေနခ်ိန္ ကိုယ္ခံအားေကာင္းေရး အာဟာရဓာတ္အားလုံးကို မွ်တျပည့္စုံေအာင္ေ႐ြးခ်ယ္တာအျပင္၊ စနစ္တက် ျပင္ဆင္ခ်က္ျပဳတ္ဖို႔လည္း လိုတယ္လို႔ အာဟာရ ပညာရွင္ေတြက ဆိုပါတယ္။

အာဟာရဓာတ္ (၆) မ်ိဳးထဲ ကိုယ္ခံအားအတြက္ ပထမဆုံး အေရးႀကီးတဲ့ အသားဓာတ္ (ပ႐ိုတိန္းဓာတ္) ကို အသား၊ ငါး၊ဥနဲ႔ ပဲမ်ိဳးစုံအျပင္၊ အေစ့အဆံေတြကလည္း ရႏိုင္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရႏိုင္တဲ့ အေစ့အဆံေတြျဖစ္တဲ့ ဖ႐ုံေစ့၊ ေနၾကာေစ့၊ သစ္ၾကားေစ့၊ သီဟိုေစ့၊ နာနတ္ေစ့၊ ဗာဒံေစ့ စတာေတြကလည္း အသားဓာတ္ အမ်ားႀကီးရပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ေနာက္အေရးပါတဲ့ အာဟာရဓာတ္ျဖစ္တဲ့ အဆီဓာတ္အတြက္လည္း ႏွလုံးကိုအားေကာင္းေစတဲ့အဆီ (Omega 3 Fatty Acid) က ဒီ အေစ့အဆံေတြမွာ ပါတာမို႔၊ ျပည္ပက မွာယူေနရၿပီး၊ ႏွလုံးထိခိုက္ေစႏိုင္တဲ့ စားအုန္းဆီနဲ႔ ဆီအတုေတြထက္ကို ပိုက်န္းမာေရးေကာင္းေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဆီဓာတ္အတြက္ အေစ့အဆံေတြကို အသုတ္နဲ႔ ခ်က္ျပဳတ္ရာမွာ ေထာင္းထည့္ၿပီး စားသုံးသင့္ပါတယ္။ ျမန္မာလူမ်ိဳးအမ်ားစုက ဆီအိုင္ဟင္းနဲ႔ ေၾကာ္ၿပီးမွ ျပန္ႏွပ္ခ်က္တာေတြ ႀကိဳက္တာမို႔ ဆီအစားမ်ားတဲ့ အႏၲရာယ္ရွိေနခ်ိန္မွာ၊ အခုလို အေစ့အဆံက ရတဲ့ဆီကို အစားထိုးစားျခင္းျဖင့္ က်န္းမာေရးေကာင္းေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေထာပတ္သီးနဲ႔ ငါးေတြ (ငါးသေလာက္၊ ငါးၾကင္း၊ ငါးျမင္းစတာ) ကရတဲ့ အဆီကလည္း အလားတူ ေကာင္းတဲ့အဆီ ျဖစ္တာမို႔ က်န္းမားေရအႏၲရာယ္ရွိတဲ့ အသားကရတဲ့အဆီလိုမဟုတ္ဘဲ က်န္းမာေရး ေကာင္းေစပါတယ္။ ငါးေသးေသးေလးေတြကလည္း ေစ်းသက္သာတာၿပီး ေကာင္းတဲ့အဆီရေစတာအျပင္၊ အ႐ိုးပါဝါးစားႏိုင္တာမို႔ လူ႔အ႐ိုးအတြက္ပါေကာင္းတဲ့ ကယ္ဆီယံဓာတ္အျပင္၊ သံဓာတ္နဲ႔ သတၱဳဓာတ္ (Zinc) ဓာတ္ေတြကိုပါ ရေစပါတယ္။

ေနာက္ အာဟာရဓာတ္ျဖစ္တဲ့ ကဆီဓာတ္ (ကာဗိုဟိုက္ဒရိတ္ဓာတ္) ကေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ အစားမ်ားလြန္းတဲ့ ထမင္းနဲ႔ ေကာက္ညႇင္းအျပင္၊ ေခါက္ဆြဲ၊ ၾကာဇံ၊ အာလူး၊ ကန္စြန္းဥ၊ ပေလာပီနံဥ၊ ေပါင္မုန႔္စတာေတြက အမ်ားအျပား ရထားၿပီးေလ့ရွိတာမို႔၊ လႈပ္ရွားမူနည္းသူေတြအတြက္ ခ်င့္ခ်ိန္ၿပီး ေလွ်ာ့စားသင့္ပါတယ္။ ေနာက္က်န္တဲ့ အာဟာရ ဓာတ္ေတြကေတာ့ ေရ၊ ဗီတာမင္နဲ႔ သတၱဳဓာတ္ေတြပါ။ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ေပးတာအျပင္၊ အသီးအ႐ြက္ ေရာင္စုံစားျခင္းျဖင့္ ဗီတာမင္မ်ိဳးစုံနဲ႔ သတၱဳဓာတ္မ်ိဳးစုံကို ရေစပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ လူမူကြန္ယက္မွာ အစားအေသာက္ဆိုင္ရာ မခိုင္လုံတဲ့သတင္းေတြကို သတိထားၿပီး၊ သုေတသနအေျခခံ ေျပာထားတာေၾကာင့္ ပိုခိုင္လုံတဲ့ တကၠသိုလ္ေတြ (အင္တာနက္ Website မွာ edu နဲ႔ ဆုံးေလ့ရွိ) WHO လို ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ေတြက ေရးတာမ်ိဳးေတြကို ပိုအားကိုးဖတ္ကာ ခ်က္ျပဳတ္နည္းပါ မွန္ဖို႔လိုပါတယ္။ အေၾကာင္းက ခ်က္ျပဳတ္ျပဳတ္နည္း စနစ္မက်လွ်င္ ရွိထားတဲ့ အာဟာရဓာတ္ေတြ ဆုံး႐ူံးသြားႏိုင္လို႔ပါ။ ဥပမာ အသီးအ႐ြက္ေတြကို ေရအလြန္အကြၽံ ညစ္ၿပီးေဆးတာေတြေၾကာင့္ အာဟာရဓာတ္ေတြ ေရနဲ႔ပါသြားႏိုင္သလို၊၊ ဟင္းေတြကို အၾကားႀကီး ႏူးအိေအာင္ ႏွပ္ခ်က္တာနဲ႔ အထပ္ထပ္ အပူခ်ိန္အမ်ားႀကီးနဲ႔ ျပန္ေႏႊးစားတာေတြေၾကာင့္၊ အဟာရေတြ အပူဒဏ္ထဲ အေငြ႕ပ်ံမ်ား ဆုံး႐ူံးသြားၾကပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အသီးအ႐ြက္ေတြကို ခ်က္ဖို႔ျပင္ရာမွာလည္း ျဖတ္ညဳပ္ၿပီးမွ ေရေဆးမိလွ်င္ မ်က္ႏွာျပင္မ်ားစြာ ေရနဲ႔ထိၿပီး အာဟာရေတြ ပါသြားႏိုင္တာမို႔၊ အရင္ေရေဆးၿပီးမွ ျဖတ္ညႇပ္ကာ တန္းခ်က္သင့္ပါတယ္။ အလားတူ အသီးအ႐ြက္ေတြကို မီးဖိုေပၚမွာ အၾကာႀကီး ႏြမ္းသြားတဲ့အထိ မခ်က္ဘဲ၊ ၅ မိနစ္ခန႔္သာ (၇ မိနစ္ထက္ မေက်ာ္သင့္) ခ်က္ၿပီးစားသင့္ပါတယ္။ အသီးအ႐ြက္ေတြ ျပဳတ္ရာမွာလည္း ျပဳတ္တဲ့ေရထဲ အာဟာရဓာတ္ေတြ ပါသြားႏိုင္တာမို႔၊ ေရေႏြးဆူခ်ိန္ ခဏသာထည့္ၿပီး ျပန္ထုတ္ကာ အပူဒဏ္ေၾကာင့္ မႏြမ္းခင္စားသင့္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဝက္ဆီနဲ႔ ေရာခ်က္တာေၾကာင့္လည္း အသီးအ႐ြက္ေတြက အာဟာရဓာတ္ေတြကို ဓာတ္ျပဳၿပိဳကြဲဆုံးရႈံးေစတာမို႔ သီးသန႔္ခ်က္တာ ပိုေကာင္းပါတယ္။ ေရေဆးမ်ားၿပီး အာဟာရဓာတ္နဲ႔ မူရင္းအရသာဆုံးရႈံးသြားခ်ိန္မွာ အရသာေကာင္းေအာင္ ဟင္းခ်ိဳမႈန႔္ အသားမႈန႔္၊ ခ႐ုဆီ၊ ငံျပာရည္၊ ပဲငံျပာရည္၊ ဆား စတာေတြ အျပင္က ပိုထည့္တာေၾကာင့္ေတာ့ အာဟာရ ပိုတိုးမရပါဘူး။

ဒီအေၾကာင္း ပိုမိုသိရိွနားလည္ႏိုင္ဖို႔ ကိုဝင္းမင္းက နယူးေယာက္ၿမိဳ ႔ Cornell တကၠသိုလ္က အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အစာအာဟာရဆိုင္ရာ ပါေမာကၡ ေဒါက္တာခင္မာခ်ိဳ ကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

==== Unicode ====

ကိုဗစ်နဲ့တုပ်ကွေးဖြစ်နေချိန် ကိုယ်ခံအားကောင်းရေး အာဟာရဓာတ်အားလုံးကို မျှတပြည့်စုံအောင်ရွေးချယ်တာအပြင်၊ စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်ဖို့လည်း လိုတယ်လို့ အာဟာရ ပညာရှင်တွေက ဆိုပါတယ်။

အာဟာရဓာတ် (၆) မျိုးထဲ ကိုယ်ခံအားအတွက် ပထမဆုံး အရေးကြီးတဲ့ အသားဓာတ် (ပရိုတိန်းဓာတ်) ကို အသား၊ ငါး၊ဥနဲ့ ပဲမျိုးစုံအပြင်၊ အစေ့အဆံတွေကလည်း ရနိုင်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရနိုင်တဲ့ အစေ့အဆံတွေဖြစ်တဲ့ ဖရုံစေ့၊ နေကြာစေ့၊ သစ်ကြားစေ့၊ သီဟိုစေ့၊ နာနတ်စေ့၊ ဗာဒံစေ့ စတာတွေကလည်း အသားဓာတ် အများကြီးရပါတယ်။

ဒါ့အပြင် နောက်အရေးပါတဲ့ အာဟာရဓာတ်ဖြစ်တဲ့ အဆီဓာတ်အတွက်လည်း နှလုံးကိုအားကောင်းစေတဲ့အဆီ (Omega 3 Fatty Acid) က ဒီ အစေ့အဆံတွေမှာ ပါတာမို့၊ ပြည်ပက မှာယူနေရပြီး၊ နှလုံးထိခိုက်စေနိုင်တဲ့ စားအုန်းဆီနဲ့ ဆီအတုတွေထက်ကို ပိုကျန်းမာရေးကောင်းစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် အဆီဓာတ်အတွက် အစေ့အဆံတွေကို အသုတ်နဲ့ ချက်ပြုတ်ရာမှာ ထောင်းထည့်ပြီး စားသုံးသင့်ပါတယ်။ မြန်မာလူမျိုးအများစုက ဆီအိုင်ဟင်းနဲ့ ကြော်ပြီးမှ ပြန်နှပ်ချက်တာတွေ ကြိုက်တာမို့ ဆီအစားများတဲ့ အန္တရာယ်ရှိနေချိန်မှာ၊ အခုလို အစေ့အဆံက ရတဲ့ဆီကို အစားထိုးစားခြင်းဖြင့် ကျန်းမာရေးကောင်းစေနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ထောပတ်သီးနဲ့ ငါးတွေ (ငါးသလောက်၊ ငါးကြင်း၊ ငါးမြင်းစတာ) ကရတဲ့ အဆီကလည်း အလားတူ ကောင်းတဲ့အဆီ ဖြစ်တာမို့ ကျန်းမားရေအန္တရာယ်ရှိတဲ့ အသားကရတဲ့အဆီလိုမဟုတ်ဘဲ ကျန်းမာရေး ကောင်းစေပါတယ်။ ငါးသေးသေးလေးတွေကလည်း ဈေးသက်သာတာပြီး ကောင်းတဲ့အဆီရစေတာအပြင်၊ အရိုးပါဝါးစားနိုင်တာမို့ လူ့အရိုးအတွက်ပါကောင်းတဲ့ ကယ်ဆီယံဓာတ်အပြင်၊ သံဓာတ်နဲ့ သတ္တုဓာတ် (Zinc) ဓာတ်တွေကိုပါ ရစေပါတယ်။

နောက် အာဟာရဓာတ်ဖြစ်တဲ့ ကဆီဓာတ် (ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်ဓာတ်) ကတော့ မြန်မာပြည်မှာ အစားများလွန်းတဲ့ ထမင်းနဲ့ ကောက်ညှင်းအပြင်၊ ခေါက်ဆွဲ၊ ကြာဇံ၊ အာလူး၊ ကန်စွန်းဥ၊ ပလောပီနံဥ၊ ပေါင်မုန့်စတာတွေက အများအပြား ရထားပြီးလေ့ရှိတာမို့၊ လှုပ်ရှားမူနည်းသူတွေအတွက် ချင့်ချိန်ပြီး လျှော့စားသင့်ပါတယ်။ နောက်ကျန်တဲ့ အာဟာရ ဓာတ်တွေကတော့ ရေ၊ ဗီတာမင်နဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေပါ။ ရေများများသောက်ပေးတာအပြင်၊ အသီးအရွက် ရောင်စုံစားခြင်းဖြင့် ဗီတာမင်မျိုးစုံနဲ့ သတ္တုဓာတ်မျိုးစုံကို ရစေပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ လူမူကွန်ယက်မှာ အစားအသောက်ဆိုင်ရာ မခိုင်လုံတဲ့သတင်းတွေကို သတိထားပြီး၊ သုတေသနအခြေခံ ပြောထားတာကြောင့် ပိုခိုင်လုံတဲ့ တက္ကသိုလ်တွေ (အင်တာနက် Website မှာ edu နဲ့ ဆုံးလေ့ရှိ) WHO လို ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့တွေက ရေးတာမျိုးတွေကို ပိုအားကိုးဖတ်ကာ ချက်ပြုတ်နည်းပါ မှန်ဖို့လိုပါတယ်။ အကြောင်းက ချက်ပြုတ်ပြုတ်နည်း စနစ်မကျလျှင် ရှိထားတဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေ ဆုံးရူံးသွားနိုင်လို့ပါ။ ဥပမာ အသီးအရွက်တွေကို ရေအလွန်အကျွံ ညစ်ပြီးဆေးတာတွေကြောင့် အာဟာရဓာတ်တွေ ရေနဲ့ပါသွားနိုင်သလို၊၊ ဟင်းတွေကို အကြားကြီး နူးအိအောင် နှပ်ချက်တာနဲ့ အထပ်ထပ် အပူချိန်အများကြီးနဲ့ ပြန်နွှေးစားတာတွေကြောင့်၊ အဟာရတွေ အပူဒဏ်ထဲ အငွေ့ပျံများ ဆုံးရူံးသွားကြပါတယ်။

ဒါကြောင့် အသီးအရွက်တွေကို ချက်ဖို့ပြင်ရာမှာလည်း ဖြတ်ညုပ်ပြီးမှ ရေဆေးမိလျှင် မျက်နှာပြင်များစွာ ရေနဲ့ထိပြီး အာဟာရတွေ ပါသွားနိုင်တာမို့၊ အရင်ရေဆေးပြီးမှ ဖြတ်ညှပ်ကာ တန်းချက်သင့်ပါတယ်။ အလားတူ အသီးအရွက်တွေကို မီးဖိုပေါ်မှာ အကြာကြီး နွမ်းသွားတဲ့အထိ မချက်ဘဲ၊ ၅ မိနစ်ခန့်သာ (၇ မိနစ်ထက် မကျော်သင့်) ချက်ပြီးစားသင့်ပါတယ်။ အသီးအရွက်တွေ ပြုတ်ရာမှာလည်း ပြုတ်တဲ့ရေထဲ အာဟာရဓာတ်တွေ ပါသွားနိုင်တာမို့၊ ရေနွေးဆူချိန် ခဏသာထည့်ပြီး ပြန်ထုတ်ကာ အပူဒဏ်ကြောင့် မနွမ်းခင်စားသင့်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဝက်ဆီနဲ့ ရောချက်တာကြောင့်လည်း အသီးအရွက်တွေက အာဟာရဓာတ်တွေကို ဓာတ်ပြုပြိုကွဲဆုံးရှုံးစေတာမို့ သီးသန့်ချက်တာ ပိုကောင်းပါတယ်။ ရေဆေးများပြီး အာဟာရဓာတ်နဲ့ မူရင်းအရသာဆုံးရှုံးသွားချိန်မှာ အရသာကောင်းအောင် ဟင်းချိုမှုန့် အသားမှုန့်၊ ခရုဆီ၊ ငံပြာရည်၊ ပဲငံပြာရည်၊ ဆား စတာတွေ အပြင်က ပိုထည့်တာကြောင့်တော့ အာဟာရ ပိုတိုးမရပါဘူး။

ဒီအကြောင်း ပိုမိုသိရှိနားလည်နိုင်ဖို့ ကိုဝင်းမင်းက နယူးယောက်မြို့ Cornell တက္ကသိုလ်က အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစာအာဟာရဆိုင်ရာ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာခင်မာချို ကို ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားပါတယ်။

XS
SM
MD
LG