သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ဝူဟန္ (Wuhan) ဗိုင္းရပ္စ္ ဆင့္ပြား သတိျပဳစရာ


A Myanmar health officer checks the temperature of a motorist entering the Myanmar-China border crossing checkpoint in Muse, Shan State on January 31, 2020.
ဝူဟန္ (Wuhan) ဗိုင္းရပ္စ္ ဆင့္ပြား သတိျပဳစရာ
please wait

No media source currently available

0:00 0:07:00 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

တရုတ်မှာစဖြစ်တဲ့ ဝူဟန်ဗိုင်းရပ်စ် အဆုပ်ရောင်ရောဂါကြောင့် သေဆုံးမူနဲ့ ကူးစက်မူတွေ တဟုန်ထိုး မြန်ဆန် တိုးပွားလာနေပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း သံယလူနာ စရှိလာတာကြောင့်၊ ပိုမိုသတိပြုစရာ ဖြစ်လာနေပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ဒီ ၂၀၁၉ ကရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မူကို ကမ္ဘာ့အရေးပေါ် အခြေအနေအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ပြီး၊ ကူးစက်ခံရတဲ့ နိုင်ငံတွေလည်း ရုတ်တရက် ဆတိုးမြင့်မားလာနေပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွက်လည်း မကြာခင်က တရုတ်ပြည်ကို သွားလာခဲ့ပြီး (သို့မဟုတ်) အခုလို ခရီးသွားခဲ့သူတွေနဲ့ အနီးကပ်ရှိခဲ့ပြီး တုပ်ကွေးလက္ခဏာတွေဖြစ်တဲ့ ဖျားနာ၊ ချောင်းဆိုး၊ နှာစေး၊ နှာချေး၊ လည်ချောင်းနာ၊ ခေါင်းကိုက် စတာတွေရှိလာသူတွေဟာ သံသယလူနာ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒီ သံသယလူနာတွေအနေနဲ့ နောက်တဆင့် ဆိုးလာလျှင်တော့ အဖျားက မကျတော့ဘဲ ပိုဆိုးလာကာ၊ ဒီ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရှိဖို့များသူ (Probable Case) ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ နောက်တဆင့် ဆက်ဆိုးလာလျှင်တော့ ဝူဟန် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ရှိမရှိ သေချာအောင် ဆေးစစ်သင့်ပါပြီ။

လက်ရှိ ဆေးစစ်ရာမှာတော့ နှာခေါင်း တို့ဖတ် (Nasopharyngeal Swab) သို့မဟုတ် လည်ခေါင်း/အာခေါင် တို့ဖတ် (Oropharyngeal Swab) စနစ်တကျယူပြီး၊ ပြည်ပရှိ ရည်ညွှန်းဓာတ်ခွဲခန်းကနေ (၃) ရက် အဖြေစောင့်သင့်ပါတယ်။ လက်ရှိအချိန်ထိတော့ မြန်မာပြည်မှာ ဒီပိုးရှိကြောင်း ကမ္ဘာပေါ်မှာ အနည်းငယ်သာရှိတဲ့ ဒီဓာတ်ခွဲခန်းကနေ မတွေ့ရသေးသော်လည်း၊ လက်တွေ့ တကယ်မရှိနိုင်ဘူးလို့တော့ ရာနှုန်းပြည့် အပြတ်ပြောဖို့ ခက်နေပြီး၊ အထိတ်တလန့် ဖြစ်စရာမရှိသော်လည်း၊ ရောဂါဖြစ်လာနိုင်ချေကို အထူးသတိထား စောင့်ကြည့်ဖို့ အထူးအရေးကြီးနေပါတယ်။ ဒီ တို့ဖတ်စစ်ဆေးနည်းထက် ပိုလွယ်နိုင်ပြီး၊ နိုင်ငံအများမှာ သုံးနိုင်မယ့် ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးနည်း (Diagnostic Test) ဖြစ်တဲ့၊ ပဋိလုံပစ္စည်း (Antibody) သွေးဖောက်စစ်ဆေးမူအတွက်တော့၊ မကြာခင် လပိုင်းတွေအတွင်း ဖော်ဆောင်နိုင်ရေး အပြင်းအထန် ကြိုးပမ်းနေကြပါတယ်။

အခု နောက်ပိုင်းတွေ့ရှိထားတဲ့ ကူးစက်နိုင်မူတွေကိုလည်း သတိပြုဖို့လိုပါတယ်။ ဒီလူနာတွေနဲ့ အနီးကပ်နေရတဲ့ မိသားစုဝင်တွေ၊ ဆေးဝန်ထမ်းတွေအပါအဝင် အနီးကပ်စောင့်ရှောက်ပေးရသူတွေမှာ လူနာကနေ နှာစေး နှာချေး၊ ချောင်းဆိုးတဲ့ အရည်တွေကို အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတွေကတဆင့် ထိမိပြီး၊ မိမိ မျက်နှာကို ပြန်ကိုင်မိကာ ကူးစက်နိုင်တာပါ။ ဒါ့အပြင် ဒီပိုးရှိထားတဲ့ တချို့လူနာတွေမှာ ဝမ်းလျှောပြီး၊ မစင်ကို တဆင့် ထိမိရာကနေ အနားက လူတွေကို ပြန်ကူးစက်နိုင်တာပါ။ ဒီ နှစ်ခုလုံးကို အဓိက ကာကွယ်နိုင်တာကတော့ လက်ကို စနစ်တကျ ဆေးတာပါ (ဆပ်ပြာနဲ့ စက္ကန့် (၂၀) ကြာအောင်ဆေး၊ သို့မဟုတ် အရက်ပျံသုတ်ပါ)။

လက်ရှိမှာ ကုသဆေး မပေါ်သေးသော်လဲ ကိုယ်ခံစွမ်းအားကျရောဂါ (AIDS) ဖြစ်စေတဲ့ HIV ပိုးကုသဆေး (၂) မျိုးကို တရုတ်ကျွမ်းကျင်သူတွေ စတင်စမ်းသပ်သုံးရာမှာ တချို့လူနာတွေ သက်သာသွားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူနာအားလုံးအတွက် ကုသအောင်မြင်နိုင်မယ့်၊ စိတ်ချရတဲ့ အနေအထားတော့ မရှိသေးပါဘူး။ ဒါ့အပြင် တုပ်ကွေး (Influenza) ကာကွယ်ဆေး Oseltamivir (Tamiflu) ကိုလည်း စပြီးစမ်းသုံးရာမှာ အလားတူ တချို့မှာ အောင်မြင်ပေမယ့်၊ တချို့မှာ မအောင်မြင်သေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အခုနောက်ဆုံးမှာ အမေရိကန် ဆေးကုမ္ပဏီတစ်ခုကထုတ်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ဆေး Remdesivir ကတော့ အလားအလော ကောင်းနေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဗိုင်းရပ်စ်သဘာဝအရ အများအားဖြင့် တစ်ပတ် (၁၀) ရက် အချိန်ကာလတစ်ခုအပြီး၊ ကိုယ်ခံအားနဲ့ သူ့အလိုလို ပြန်ပျောက်သွားလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုယ်ခံအားနည်းတဲ့ အသက်ကြီးသူနဲ့ ရောဂါအခံရှိသူ (ဥပမာ - ရင်ကြပ်၊ ဆီးချို၊ သွေးတိုးရှိထားသူ) တွေမှာတော့ နာလန်ထဖို့ အနည်းငယ်ပိုကြာနိုင်တာမို့ အထူးသတိထားသင့်ပါတယ်။

ဒီ ဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထုတ်နိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းမူတွေကလည်း၊ ဒီရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးနည်းသစ် (သွေးစစ်နည်း) ကဲ့သို့ လပိုင်းတွေအတွင်း အောင်မြင်လာနိုင်ချေရှိနေပြီး၊ ကုသဆေးပါ အလားတူ ပေါ်လာနိုင်ဖို့ မျှော်လင့်ထားကြပါတယ်။

အခုလိုအချိန်မှာ လက်ရှိ ရိုးရိုး ရာသီတုပ်ကွေး ဖြစ်နေသူတွေအနေနဲ့လည်း မကြာခင်ပိုင်းတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ ခရီးထွက်ခဲ့တာမရှိဘဲ၊ အခုလို ခရီးထွက်ခဲ့သူတွေနဲ့လည်း အနီးကပ် မရှိခဲ့လျှင်၊ ဒီလူနာမျိုးကုခဲ့ရတဲ့ ဆေးဝန်ထမ်းမဟုတ်ပါက၊ အထူးစိုးရိမ်စရာမရှိဘဲ၊ အိမ်မှာ အနားယူသင့်ပါတယ်။ အလုပ်နဲ့ ကျောင်းမသွားဘဲ၊ အရည်များများသောက် (စွပ်ပြုတ်၊ လိမ္မော်ရည်) အဓိက အာဟာရပြည့်စုံအောင် စားကာ၊ ကောင်းကောင်းအိပ်၊ နွေးနွေးထွေးထွေးနေပြီး၊ ခေါင်းကိုက်လျှင် ခေါင်းကိုက်ပျောက်ဆေး၊ နှာစေးလျှင် နှာစေးပျောက်ဆေးစတဲ့ သက်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာ သက်သာဆေးတွေ သောက်ပေးလျှင်၊ ကိုယ်ခံအားနည်းသူ မဟုတ်ပါက တစ်ပတ်ခန့်အတွင်း ပျောက်ကင်းသွားနိုင်ပါတယ်။

ဒီရောဂါအကြောင်း ပိုမိုသိရှိနိုင်ဖို့ အဏုဇီဝဗေဒ ပညာရှင်၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) အဏုဇီဝဗေဒဌာန အငြိမ်းစား ဌာနမှူးနဲ့ လက်ရှိဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခ ဒေါက်တာဒေါ်ကြည်ကြည်သင်း ကို ကိုဝင်းမင်းက ဆက်သွယ်မေးမြန်းတင်ပြထားပါတယ်။

==ZawGyi==

တ႐ုတ္မွာစျဖစ္တဲ့ ဝူဟန္ဗိုင္းရပ္စ္ အဆုပ္ေရာင္ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆုံးမူနဲ႔ ကူးစက္မူေတြ တဟုန္ထိုး ျမန္ဆန္ တိုးပြားလာေနၿပီး၊ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း သံယလူနာ စရွိလာတာေၾကာင့္၊ ပိုမိုသတိျပဳစရာ ျဖစ္လာေနပါတယ္။

ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO) က ဒီ ၂၀၁၉ က႐ိုနာ ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္မူကို ကမာၻ႔အေရးေပၚ အေျခအေနအျဖစ္ သတ္မွတ္လိုက္ၿပီး၊ ကူးစက္ခံရတဲ့ ႏိုင္ငံေတြလည္း ႐ုတ္တရက္ ဆတိုးျမင့္မားလာေနပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္လည္း မၾကာခင္က တ႐ုတ္ျပည္ကို သြားလာခဲ့ၿပီး (သို႔မဟုတ္) အခုလို ခရီးသြားခဲ့သူေတြနဲ႔ အနီးကပ္ရွိခဲ့ၿပီး တုပ္ေကြးလကၡဏာေတြျဖစ္တဲ့ ဖ်ားနာ၊ ေခ်ာင္းဆိုး၊ ႏွာေစး၊ ႏွာေခ်း၊ လည္ေခ်ာင္းနာ၊ ေခါင္းကိုက္ စတာေတြရွိလာသူေတြဟာ သံသယလူနာ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒီ သံသယလူနာေတြအေနနဲ႔ ေနာက္တဆင့္ ဆိုးလာလွ်င္ေတာ့ အဖ်ားက မက်ေတာ့ဘဲ ပိုဆိုးလာကာ၊ ဒီ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးရွိဖို႔မ်ားသူ (Probable Case) ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္တဆင့္ ဆက္ဆိုးလာလွ်င္ေတာ့ ဝူဟန္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ရွိမရွိ ေသခ်ာေအာင္ ေဆးစစ္သင့္ပါၿပီ။

လက္ရွိ ေဆးစစ္ရာမွာေတာ့ ႏွာေခါင္း တို႔ဖတ္ (Nasopharyngeal Swab) သို႔မဟုတ္ လည္ေခါင္း/အာေခါင္ တို႔ဖတ္ (Oropharyngeal Swab) စနစ္တက်ယူၿပီး၊ ျပည္ပရွိ ရည္ၫႊန္းဓာတ္ခြဲခန္းကေန (၃) ရက္ အေျဖေစာင့္သင့္ပါတယ္။ လက္ရွိအခ်ိန္ထိေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ ဒီပိုးရွိေၾကာင္း ကမာၻေပၚမွာ အနည္းငယ္သာရွိတဲ့ ဒီဓာတ္ခြဲခန္းကေန မေတြ႔ရေသးေသာ္လည္း၊ လက္ေတြ႔ တကယ္မရွိႏိုင္ဘူးလို႔ေတာ့ ရာႏႈန္းျပည့္ အျပတ္ေျပာဖို႔ ခက္ေနၿပီး၊ အထိတ္တလန႔္ ျဖစ္စရာမရွိေသာ္လည္း၊ ေရာဂါျဖစ္လာႏိုင္ေခ်ကို အထူးသတိထား ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ အထူးအေရးႀကီးေနပါတယ္။ ဒီ တို႔ဖတ္စစ္ေဆးနည္းထက္ ပိုလြယ္ႏိုင္ၿပီး၊ ႏိုင္ငံအမ်ားမွာ သုံးႏိုင္မယ့္ ေရာဂါရွာေဖြစစ္ေဆးနည္း (Diagnostic Test) ျဖစ္တဲ့၊ ပဋိလုံပစၥည္း (Antibody) ေသြးေဖာက္စစ္ေဆးမူအတြက္ေတာ့၊ မၾကာခင္ လပိုင္းေတြအတြင္း ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ေရး အျပင္းအထန္ ႀကိဳးပမ္းေနၾကပါတယ္။

အခု ေနာက္ပိုင္းေတြ႔ရွိထားတဲ့ ကူးစက္ႏိုင္မူေတြကိုလည္း သတိျပဳဖို႔လိုပါတယ္။ ဒီလူနာေတြနဲ႔ အနီးကပ္ေနရတဲ့ မိသားစုဝင္ေတြ၊ ေဆးဝန္ထမ္းေတြအပါအဝင္ အနီးကပ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးရသူေတြမွာ လူနာကေန ႏွာေစး ႏွာေခ်း၊ ေခ်ာင္းဆိုးတဲ့ အရည္ေတြကို အသုံးအေဆာင္ပစၥည္းေတြကတဆင့္ ထိမိၿပီး၊ မိမိ မ်က္ႏွာကို ျပန္ကိုင္မိကာ ကူးစက္ႏိုင္တာပါ။ ဒါ့အျပင္ ဒီပိုးရွိထားတဲ့ တခ်ဳိ ႔လူနာေတြမွာ ဝမ္းေလွ်ာၿပီး၊ မစင္ကို တဆင့္ ထိမိရာကေန အနားက လူေတြကို ျပန္ကူးစက္ႏိုင္တာပါ။ ဒီ ႏွစ္ခုလုံးကို အဓိက ကာကြယ္ႏိုင္တာကေတာ့ လက္ကို စနစ္တက် ေဆးတာပါ (ဆပ္ျပာနဲ႔ စကၠန႔္ (၂၀) ၾကာေအာင္ေဆး၊ သို႔မဟုတ္ အရက္ပ်ံသုတ္ပါ)။

လက္ရွိမွာ ကုသေဆး မေပၚေသးေသာ္လဲ ကိုယ္ခံစြမ္းအားက်ေရာဂါ (AIDS) ျဖစ္ေစတဲ့ HIV ပိုးကုသေဆး (၂) မ်ိဳးကို တ႐ုတ္ကြၽမ္းက်င္သူေတြ စတင္စမ္းသပ္သုံးရာမွာ တခ်ဳိ ႔လူနာေတြ သက္သာသြားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လူနာအားလုံးအတြက္ ကုသေအာင္ျမင္ႏိုင္မယ့္၊ စိတ္ခ်ရတဲ့ အေနအထားေတာ့ မရွိေသးပါဘူး။ ဒါ့အျပင္ တုပ္ေကြး (Influenza) ကာကြယ္ေဆး Oseltamivir (Tamiflu) ကိုလည္း စၿပီးစမ္းသုံးရာမွာ အလားတူ တခ်ဳိ ႔မွာ ေအာင္ျမင္ေပမယ့္၊ တခ်ဳိ ႔မွာ မေအာင္ျမင္ေသးပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ အခုေနာက္ဆုံးမွာ အေမရိကန္ ေဆးကုမၸဏီတစ္ခုကထုတ္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ေဆး Remdesivir ကေတာ့ အလားအေလာ ေကာင္းေနပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဗိုင္းရပ္စ္သဘာဝအရ အမ်ားအားျဖင့္ တစ္ပတ္ (၁၀) ရက္ အခ်ိန္ကာလတစ္ခုအၿပီး၊ ကိုယ္ခံအားနဲ႔ သူ႔အလိုလို ျပန္ေပ်ာက္သြားေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကိုယ္ခံအားနည္းတဲ့ အသက္ႀကီးသူနဲ႔ ေရာဂါအခံရွိသူ (ဥပမာ - ရင္ၾကပ္၊ ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးတိုးရွိထားသူ) ေတြမွာေတာ့ နာလန္ထဖို႔ အနည္းငယ္ပိုၾကာႏိုင္တာမို႔ အထူးသတိထားသင့္ပါတယ္။

ဒီ ဗိုင္းရပ္စ္ ကာကြယ္ေဆးထုတ္ႏိုင္ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းမူေတြကလည္း၊ ဒီေရာဂါရွာေဖြစစ္ေဆးနည္းသစ္ (ေသြးစစ္နည္း) ကဲ့သို႔ လပိုင္းေတြအတြင္း ေအာင္ျမင္လာႏိုင္ေခ်ရွိေနၿပီး၊ ကုသေဆးပါ အလားတူ ေပၚလာႏိုင္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကပါတယ္။

အခုလိုအခ်ိန္မွာ လက္ရွိ ႐ိုး႐ိုး ရာသီတုပ္ေကြး ျဖစ္ေနသူေတြအေနနဲ႔လည္း မၾကာခင္ပိုင္းတြင္း တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ခရီးထြက္ခဲ့တာမရွိဘဲ၊ အခုလို ခရီးထြက္ခဲ့သူေတြနဲ႔လည္း အနီးကပ္ မရွိခဲ့လွ်င္၊ ဒီလူနာမ်ိဳးကုခဲ့ရတဲ့ ေဆးဝန္ထမ္းမဟုတ္ပါက၊ အထူးစိုးရိမ္စရာမရွိဘဲ၊ အိမ္မွာ အနားယူသင့္ပါတယ္။ အလုပ္နဲ႔ ေက်ာင္းမသြားဘဲ၊ အရည္မ်ားမ်ားေသာက္ (စြပ္ျပဳတ္၊ လိေမၼာ္ရည္) အဓိက အာဟာရျပည့္စုံေအာင္ စားကာ၊ ေကာင္းေကာင္းအိပ္၊ ေႏြးေႏြးေထြးေထြးေနၿပီး၊ ေခါင္းကိုက္လွ်င္ ေခါင္းကိုက္ေပ်ာက္ေဆး၊ ႏွာေစးလွ်င္ ႏွာေစးေပ်ာက္ေဆးစတဲ့ သက္ဆိုင္ရာ လကၡဏာ သက္သာေဆးေတြ ေသာက္ေပးလွ်င္၊ ကိုယ္ခံအားနည္းသူ မဟုတ္ပါက တစ္ပတ္ခန႔္အတြင္း ေပ်ာက္ကင္းသြားႏိုင္ပါတယ္။

ဒီေရာဂါအေၾကာင္း ပိုမိုသိရိွႏိုင္ဖို႔ အဏုဇီဝေဗဒ ပညာရွင္၊ ေဆးတကၠသိုလ္ (၁) အဏုဇီဝေဗဒဌာန အၿငိမ္းစား ဌာနမွဴးနဲ႔ လက္ရွိဂုဏ္ထူးေဆာင္ပါေမာကၡ ေဒါက္တာေဒၚၾကည္ၾကည္သင္း ကို ကိုဝင္းမင္းက ဆက္သြယ္ေမးျမန္းတင္ျပထားပါတယ္။

XS
SM
MD
LG